Tevhid
Lâ ilâhe İllâllah"diyen Cennete girer mi?
Resûl-i Ekrem (S.A.V.):
"İhlâs ile "Lâ ilâhe İllâllah"diyen Cennete girer" buyurmuştur.
İhlâs demek, kalbinde Allah'tan başkasına bırakmamak, kalbini Allah'a ortaklık şâibesinden uzaklaştırıp hâlis etmek. Kalbinin sevgilisi, maksûdu ve mâbûdu yalnız Allah olmak demektir.
Bu durumda olan kimse için dünya bir hapishanedir.
Zirâ dünya, sevgilisini görmesine mânidir. Ölümü ise, bu ceza evinden kurtarıp, sevgilisine yönelmek demektir.
Allah sevgisini zayıflatan sebeplerden birisi dünya sevgisidir.
Âile, evlâd, akraba, mal, akar, hayvan, bağ-bahçe ve bostan sevgileri de böyledir. Hepsi Allah sevgisini azaltır.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.4.S.569}
Allah, yok gibi görünen bir varlık
dünya ve bütün kâinat, var gibi görünen bir yokluktur.
Büyük bir velî şöyle demiştir:
Allah, yok gibi görünen bir varlık,
dünya ve bütün kâinat, var gibi görünen bir yokluktur.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 1.S.282)
Allah'tan başka ne görürsen hepsi hayaldir, hepsi hiçtir.
Bir ateş gibi yanar, parlar ve söner.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 4.S.244)
Kalb, Allahü Teala'dan başka şeylere bağlı kaldığı sürece
İmam Rabbânî (r.a) diyor ki;
Tevhid; kalbi Allahü Teala'dan başka şeylere yönelmesinden kurtarmaktır.
Az da olsa kalp Allahü Teala'dan başka şeylere bağlı kaldığı sürece, o kalbin sahibi tevhid ehli olamaz.
(MEKTUBÂT-I RABBÂNÎ 111.MEKTUP)
Kalbin,Allah'dan başka herşeyden temizlenmesi
Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;
Takvâ kelimesi ile kastedilen, "lâ ilâhe illallâh" cümlesidir. Bu cümle, Allah'ın dışında herşeyden temizlenmiş takvâlı kalbe sâhib bir zattan alınmalıdır.
Yoksa sıradan insanların ağızlarından çıkan cümleler böyle olmaz. Her ne kadar söylenen kelimeler aynı olsa da mânâ değişiktir.
Zira kalp, ancak tevhîd tohumlarını diri bir kalpten aldığı zaman, hayat bularak kâmil bir tohum olur.
Üstelik ortamına ulaşmayan tohum da bitemez.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.791)
Tevhid sahibinin kimsesi yoktur.
Tek sermayesi Allah'ın kapısına ve ihsanlarına tutunmaktır.
Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;
Tevhid sahibinin îmânı kâmil olursa annesi, babası, ailesi, arkadaşı,düşmanı, malı, makamı hiçbir şeyi kalmaz, tek sermayesi Allah'ın kapısına ve ihsanlarına tutunmaktır.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.192)
Ehl-i tevhid, hayrı da şerri de ancak Allahu Teâlâ'dan bilir.
İmam Gazâli (r.a) diyor ki;
Tevhid; bütün kemâl sıfatlarıyla Allahu Teâlâ'nın birliğini bilmektir. Tevhid, vasıta ve sebeplere yönelmeyecek şekilde herşeyi Allahu Teâlâ'dan bilmektir.
Ehl-i tevhid hayrı da şerri de ancak Allahu Teâlâ'dan bilir.
Bu öyle yüce bir makamdır ki, bunun meyvelerinden birisi de tevekküldür.
Bunun neticelerinden birisi de insanlardan şikayette bulunmamak, onlara kızmamak ve her işte Allahu Teâlâ'ya teslim olup, hükmüne rıza göstermektir.
Herşeyin Allahu Teâlâ'dan olduğunu bilen kimse,
başkasına ne kızar, ne de bir şey umarak iltifat eder.
İşte tevhid bu makamdan ibarettir.
Bu makam da sıddıklar makamıdır.
Tevhid eden, ancak bir'i görür ve ancak o bir'e (Allah'a ) yönelir.
Dil, kalbe tercümandır. Bazen doğru ve bazen de yalancı olur. Allahu Teâlâ'nın nazargâhı, dil'in tercümanı olduğu kalbdir. Tevhidin kökü ve kaynağı da bu kalb'dir.
(ihyau' ulumi'd-din.S.87-89)
İyiliği, kötülüğü O'ndan bilen kimse
Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;
Allahı tanıyan,seven, kalp gözüyle O'nu seyreden,
iyiliği, kötülüğü O'ndan bilen kimse, insanlardan kendine iyilik ve kötülük eden kimseye bakmaz olur.
Onlardan bir iyilik görünce Allah'ın emriyle gerçekleştiğini bilir. Bir kötülük görünce, bunun da Allah'ın görevlendirmesiyle olduğunu bilir.
Bakışı insanlardan Allah'a çevrilir.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.101)
Tevhidde, zararın ve faydanın Allah dışında herhangi bir kimseden kaynaklandığını düşünmek yoktur.
(Abdülkadir Geylani Külliyatı.5.259)
Tevhîdin hakîkatı Allah'tan gayri kimseyi sevmemektir
Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;
Tevhîdin hakîkatı Allah'tan gayri kimseyi sevmemektir. Ancak Allah için sevmek ve ancak Allah için buğzetmektir.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.732)
Nefislerini ilah tanıyanlanı görür müsün
İmam Gazâli (r.a) diyor ki;
İnsanlar özü tamamen unuttular da dışındaki kabuğa ve kabuğu korumaya tevhid ismi verdiler.
Tevhid, iç içe iki perdesi olan kıymetli bir cevherdir.
Birincisi, yani dış kabuk veya perde:
Dil ile:" LA ILAHE ILLALLAH" demektir ki buna hıristiyanların tasrih ettikleri teslisi bozan tevhid adı verilir. Fakat bu tevhid, içi dışına uymayan münafıkdan da duyulabilir.
İkinci perde:
Dil'in söylediği bu tevhid'i kalbin inkar etmemesi,
belki bunu inanıp tasdik etmesidir.
Bu ise avam tabakasının tevhididir.
Üçüncüsü ki özdür.
Vasıta ve sebeplere iltifattan insanı alıkoyacak şekilde herşeyi Allahu Teala'dan bilmek ve ibadetini yalnız ona tahsis edip başkasına kulluk etmemektir.
Hevâ ve hevesinin ardından sürüklenenler nefislerini mâ'bud tanıdıklarından bu tevhid dışında kalırlar.
Nitekim Allahu Teâlâ bu gibiler hakkında:
"Nefislerini ilah tanıyanlanı görür müsün? (Casiye 23) buyurmuştur.
Peygamber Efendimiz bu gibiler hakkında:
"Yeryüzünde tapılan tanrılardan,
Allahu Teala'nın en çok bugz ettiği hevâ-i nefs'dir".
(Taberani. Bu Umame'den) buyurmuştur.
(ihyau' ulumi'd-din.S.87-89)
Hükümdarlar halkın çoğu tarafından ilah edinilmiş durumda.
Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;
Hükümdarlar halkın çoğu tarafından ilah edinilmiş durumda. Dünya,zenginlik, hoş yaşam, güç ve kuvvet ilah edinildi.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.509)
Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;
Dünyanın gaddarlarını, firavunlarını, idârecilerini, zenginlerini tâzim etmek, Allahü Teâlâ'yı unutturur,
O'na tâzim etmezsen, senin hakkındaki hüküm, puta tapanlar hakkındaki hükümdür. Tâzim ettiğin kimse senin putundur.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.509)
İmam Gazâli (r.a) diyor ki;
İnsanın tamah ettiği şey sanki onun ilahı olur!
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN}
Tevhid üzere olduğunu bilseydim bir damla bile göz yaşı dökmezdim
İslam tarihinden güzel bir misal.
Küçük yaşta kaybettiği Yusuf(AS) dan yıllar sonra haber getiren müjdeciye Yakup (A.S):
"Yusufu hangi hal üzere bıraktın"? diye sordu.
O da Yakup (A.5)n bu sorusuna:
"Mısır hazinelerinin Meliki olarak"? cevabını verdi.
Bunun üzerine Yakup (A.S):
"Benim mülkçe bir arzumun olmadığını bilmiyor musunuz"? diye celallenince,
Müjdeci:
"Ceddi İbrahim(A.S)in dini tevhid üzere", deyince
Yakup(A.S):
"Nimet tamam oldu". diye sevincini açığa vurdu.
Yusuf (A.S)in göndermiş olduğu gömleğini öperek gözlerine sürünce gözleri açıldı.
Daha sonra bir araya geldiklerinde Yusuf(A.S) babasina:
"Ey babacığım! Gözlerini kaybedinceye kadar niçin bana ağladın? Kıyametin bizi bir araya getireceğini bilmez mi idin"? dedi.
Bunun üzerine Yakup(A.S):
"Evet biliyorum ama, dinin senden gider bu aramızda perde olur da ebediyen görüşemem, diye korktuğum için ağladım.
Yoksa senin tevhid üzere olduğunu bilseydim bir damla bile göz yaşı dökmezdim".dedi.
(Ruhul Beyan C.4 Sh.320, Tefsiri Kebir c.18 Sh.167, Eshab-ı Nüzül C.6 Sh.261)
Yakup(A.S) tavrı ve hassasiyeti bizim için çok dikkat çekicidir.
Çocuklarımızın dünyalıklarını düşünürken, ahiretlerini ihmal etmek en büyük cinayettir. Bu gün aramızdan ayrılan bir evladımızın dünyada bile hasretine dayanmak mümkün olmamaktadır.
Her hangi bir bayram günü, bayram sofrasında yani en mesut ve neşeli zamanda bile hemen aramızda bulunmayanlar hatırlanır.
Çocuğumuz yanımızda olmadan, en mesut zamanımıza bile keder bulaşır. Peki yarın ahirette kendisi Allah'ın Cennetine girip Cennet nimetleri içinde zevku sefa sürerken çocuklarının kendilerinden aynı Cehennem ateşinde yanmalarına hangi anne baba razı olabilir ve dayanabilir.
O halde iş işten geçmeden bu hususta icap eden dikkati ve ihtimamı göstermeliyiz.?
Unutmayalım ki Hz.Ali(r.a)?nin buyurduğu gibi :
"Bugün çalışma var hesap yok, yarın hesap var, çalışma yok".
Bir defa "bir" dedikten sonra bir daha aslâ "iki" demeyeceksin.
Ebû Said İbni Ebû'l -Hayr (967-1049)
Horasan da doğup İbn Sina'yı tanıdı.
Şair ve Evliyaullahtandır.
Ebû Said'e göre "ben" likten sıyrılıp Allah'a kavuşup, O'nu tevhid etmenin yolu:
"Allah insana kapıları sıra ile açar.
Önce pişman olma kapısını,ardından kanaat kapısını açar;öyle ki insan herşeye katlanır ve başına gelenlerin nereden geldiğini bilir.
Ardından aşk kapısını açar...
Ama insan hâlâ " O'nu seviyorum" demektedir.
Bundan sonra birlik kapısı açılır; o zaman herşeyin "O" olduğu anlaşılır.
İnsan "ben" veya " benim" demeye hakkı olmadığını anlar.Arzularından kurtulur,hür ve sâkin olur.
İçindeki "ben" i öldürmedikten sonra aslâ kendi kendinden kaçamazsın.
Seni Allah'tan uzaklaştıran ve sana "falanca bana kötülük etti", yahut
"benimle birlik olarak hareket" etti şeklindeki sözleri söyleten içindeki "ben" dir.
Bu Allah'ı kabul etmemek demektir.
Çünkü, yaratılanın elinde hiçbir şey yoktur.
Herşey Yaratan'ın elindedir.
Bunu bilmeli, buna inanmalısın.
Bu inanma da şöyle olur:
Bir defa "bir" dedikten sonra bir daha aslâ "iki" demeyeceksin.
Allah de ve O'na sıkı sıkı sarıl!"
(Allah dostlarından menkıbeler-Ragıp Güzel-Çelik yayınevi- S:277-278)
Benim için ne gök ve ne de yer vardır
Bâyezid-i Bistâmi (rahmetullahi aleyh Hazretlerinin zamanında, bir şeyh bir mürüdini Mekke-i Mükerreme'ye gönderirken ona:
"Hac yolunda zamanın evliyâsının sultanı olan Bâyezid Hazretlerini ziyaret et, selâm ve duâmızı bildir. Duâ ve rızâsını alıp, sonra Kâbe'ye git" dedi.
O mürid, Hazret-i Bâyezid'i ziyaret edip, şeyhinin selâm ve kelâmını söyledi. Hazret-i Bâyezid ona:
"Şeyhin kimdir, onun sözlerinden birini bize söyle de, mârifetteki makâmını kendi sözünden anlamış olalım" dedi.
Mürid:
"Şeyhim der ki: Eğer gök ve yer taş olsa, bir damla yağmur yağmayıp, bir hububat tanesi bitmese ve bütün isanlar benim çocuklarım ve tab'am olsalar, rızıkları husûsunda kalbime bir dert ve keder gelmez, gönlüm hiç değişmez", dedi.
Bu sözü Bâyezid-i Bistâmi duyunca,
"Senin şeyhin ne ârif olmuş, ne de tevhide ermiştir.
Belki benlikle gizli şirkte (riyâda) kalmıştır" buyurdu.
Misafir mürid, bu hikmeti duyunca, anlamadığından çok bozulmuş, yoluna gitmiştir. Hacdan dönüp, üstadını görünce, Bâyezid Hazretlerinin hikmetli sözünü, kendisinin nasıl üzülüp ayrıldığını bildirdi.
Şeyh buyurdu ki:
"Bâyezid Hazretleri bizden ârif ve ekmeldir.
Onun sözünde örtülü ince mânâlar vardır" deyip, hemen Bâyezid Hazretlerine bir mektub yazıp:
" Mevlânâ Bâyezid, tevekkülde sözüm ve makamım budur. Bu sözümde kusurum nedir? Beni irşâd eyle" demiştir.
Mektup Bâyezid Hazretlerine gelince,
Şeyhe cevabında şöyle yazmıştır:
"Benim için ne gök ve ne de yer vardır.
Ne bir damla vardır, ne bir dane vardır.
Ne evlâdım ve ne de etbaım vardır.
Ne tedbirim, ne hareketim, ne de vücûdum vardır".
Mektubun imza yerinde:
Fâni olan Bâyezid, diye yazmıştır.
Cevap şeyhe gelince, onunla irşâd ve mesrûr olmuştur.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.779-780)
"Kulum, seni Ben'im tevhidim için yarattım".
Her ni'met Ben'imle meşgul olmaktan alıkoyuyor
İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;
Eğer, 'lâ İlâhe illallah' demenin, kalbinde bir mânâsı,
bir semeresi varsa, niçin filana güvenir, filana sığınır, filandan bekler, filandan korkarsın.
La ilahe illallah deyip, masivâ ile ünsiyet edince,
ne sen O'nun için olursun, ne de senin olur.
Lâ İlâhe illallah kelimesinde lâ bir süpürgedir.
Onunla sırların yüzünden ağyâr tozları süpürülür.
Böylece illallah arşının tecellisine ve Zât-ı pâke
nazargah olduğundan âgâh olup, huzurunda kalırlar.
Hakk Teâlâ şöyle buyurmuştur:
Kulum, seni Ben'im tevhidim için yarattım.
Her şeyi de senin için yarattım.
Gök sana gölgelik eder, yer seni saklar, yüksek nurlar üzerine parlar, aşağı varlıklar sana hizmet eder.
Orası senin tasarruf yerindir.
İşte hepsi senin içindir.Sen ise Ben'im içinsin.
Lâkin Ben'den başkasıyla meşgulsün.
Her ni'met Ben'imle meşgul olmaktan alıkoyuyor.
İşte o ni'met, nikbet ve kötülüktür.
Sana her verilen,seni Ben'den uzaklaştırıyor.
(İbrahim Hakkı Hz. Marifetname.5.685-686)
Tevhide nasıl ulaşılır?
Mevlâna (r.a) diyor ki;
Kul kendi benliğinden, kendi varlığından, mutlak olarak fâni olmadıkça, yok olmadıkça, onun için "tevhid", Hakk'a ulaşmak imkânsızdır.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 4.S.66)
Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;
Yiğit, kalbini Allah'ın dışında herşeyden temizleyip, tevhid ve din kılıcıyla O'nun kapısında duran kimsedir.
Yaratılanlardan hiçbir şeyin kalbine girmesine izin vermez ve kalbini 'kalpleri halden håle çevirene yoğunlaştırır.
Din (namaz, oruç,vs gibi) dışı düzenler, terbiye eder. Tevhid ve marifet ise içi düzenler.
(Abdülkadir Geylani Külliyatı.5.72)
İmam Rabbânî (r.a) diyor ki;
Ondan başkasının boynuna 'La' ile vurmazsan, 'İllallah' köşküne asla ulaşamazsın.
(MEKTUBÂT-I RABBÂNÎ 52.MEKTUP)
Tevhidin makamları
Merâtib-i tevhidin üçü fenâ-fillâh makamına ait olup,
sıralaması şöyledir:
Tevhidi ef'âl, tevhid-i sıfat, tevhid-i Zât.
Dördü ise bekâ-billâh makamı olup,
onların da sıralaması;
Makâm-ı cem, hazret'ül cem, cem'ül cem, ahâdiyet.
Aşkı olmayanın bu yolda terakki etmesine imkân yoktur.
(Yûnus Emre Dîvânı ve Şerhi-M.Efdal Emre(
Beyitler
Sağu solum gözler idim, dost yüzünü görsem deyu,
Ben taşrada arar idim, ol cân içinde cân imiş.
Öyle sanırdım ayrıyam, dost gayrıdır ben gayrıyâm,
Benden görüp işiteni, bildim ki ol cânân imiş.
Niyâzi Mısrî
…….
Ârife eşyada esmâ görünür,
Cümle esmâdan müsemmâ görünür,
Bu Niyâzî'den de Mevlâ görünür.
Âdem isen semme vechullahı bul,
Kan da baksan ol güzel Allah'ı bul.
Niyâzi Mısrî
………
Vahdeti kesrette bulmak, kesreti vahdette hem,
Bir ilimdir ol ki cümle ilm-ü irfân andadır.
....
Tevhid imiş cümle âlem, tevhidi bilendir Âdem,
Bu tevhidi inkâr eden, öz cânına düşman imiş.
Niyâzi Mısrî
Ben bilmez idim gizli âyan hep Sen imişsin,
Tenlerde vü cânlarda nihân hep Sen imişsin,
Bu cihân içre Senden nişân ister idim ben,
Âhir şunu bildim ki cihân hep Sen imişsin.
Molla Câmî
Allah Dostları / Îmân, Tevhid ve Şirk · Marifet Petekleri