Oruç
Orucun çeşitleri
Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;
- Şerîat orucu, gündüzün yiyecek, içecek ve cimadan uzak durmaktır.
- Tarikat orucu ise, kişinin bütün azâlarını, zâhiri ve bâtını olarak, haram, yasak ve kötü şeylerden uzak tutmasıdır. Kendini beğenme, kibir, cimrilik vb.
Zira bunların hepsi tarikat orucunu bozar.
Şerîat orucu belli bir zamanla kayıtlıdır.
Tarikat orucu ise kişinin ömrü boyunca devam eder.
Bundan dolayı Resûlüllah (a.s.m.):
"Nice oruç tutan vardır ki, orucundan elde ettiği kazanç, sadece aç kalmasıdır" buyurmuştur.
Yine bundan dolayı şöyle denmiştir:
"Nice oruçlu, aslında oruçsuzdur.
Nice oruçsuz da, aslında oruçludur."
Yani, azâlarını günahtan alıkoymakta,
organlarıyla insanları incitmekten geri durmaktadır.
- Bir de hakikat orucu vardır.
Bu oruç, gönlü Allah'tan başka herşeyin sevgisinden, sırrı da O'nun müşahedesinin dışındaki muhabbetten uzak tutmaktır.
Bir kudsî hadiste şöyle buyrulur:
" İnsan Benim sırrım; Ben de O'nun sırrıyım."
O halde "sır", Allah'ın nûrundan olup, O'ndan başkasına meyletmez.Sırrın, dünyada ve âhirette, Allah'tan başka sevgilisi, arzu ettiği ve istediği yoktur.
Bu yüzden onda Allah'tan başkasına bir muhabbet olunca, hakikat orucu bozulur. Bu kişi, Allahü Teâlâ'ya ve O'na kavuşmaya dönmek suretiyle orucunu kazâ edebilir.
Bu orucun (hakikat orucu) mükâfatı, âhirette Allah'a kavuşmaktır.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.825-826)
Oruç üç çeşittir
İmam Gazâli (r.a) diyor ki;
Avamın orucu: Bilinen oruçtur.
Havassın orucu:
Yukarıdaki avamın orucuna riâyetle beraber, gözünü, kulağını, dilini, elini, ayağını ve diğer azalarını günahtan korumaktır.
Ahassü'l-havassın orucu:
Avam ve havassın orucundaki hususlara riâyetle beraber, kalbini hasis emeller, dünya düşüncelerinden sıyırmak ve Allah'tan başka herşeyden çekerek, bütün mevcûdiyetiyle Allahü Teâlâ'ya bağlanmak ve hatırın O'ndan başkasını getirmemektir.
Bu gibilerin gönlüne Allah ve âhiretten başka bir şey geldiği anda oruçları bozulur. Dünya namına bir şey düşünseler yine oruçları bozulur.
Ancak dünyanın âhirete yarayışlı kısmını düşünmek mâni değildir. Hattâ bu mevkie sâhib olan bir erbâb-ı kulûb;
"Kim Ramazan günü akşamı ne ile iftar edeceğini düşünürse, bunun günâhı defterine yazılır.
Çünkü bu Azîz ve Celîl olan Allahü Teâlâ'ya itimâdın ve va'dedilen rızka yakînen inanmanın azlığındandır." dediler.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.1.S.659}
Behâeddîn-i Buhârî hazretleri şöyle alatır:
Buyurdu ki:
"Oruç bana mahsustur. Onun karşılığını ben veririm." buyrulan kudsî hadîste, hakîkî oruca işâret vardır.
Bu ise, mâsivâyı, Allahü teâlâdan başka her şeyi terketmektir.
Orucun faziletleri
İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;
Açlık nefsin arzularını öldürür.
Gönüle safâ ve hayat verir.
Allahü Taâlâ bir kuluna inayet ve ikram eylerse onun karnını yemekten,fercini haramdan pâk eder. Allahü Teâla kime ikram eylerse , ona az yemek, az uyumak ve az konuşmayı ilham eder.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.600)
Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;
Nefislerinizi, heva ve heveslerinizi ve tabiatınızı
sürekli oruç tutarak ve sabırlı olarak eritin.
Kul nefsini, hevasını ve tabiatını eritince Mevlâ'sıyla yalnız kalır. Kalbi, sırrı ve Mevlâ'sı başbaşa kalır.
Bir genişlik, sağlık bulur ki, orada darlık ve hastalığa yer yoktur.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.211)
Oruç tutun. Zirâ oruç kalbin nûrudur.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.484)
Mevlâna (r.a) diyor ki;
Sen, göklere çıkmak, Mi'rac etmek sevdasındaysan, şunu bil ki, oruç, senin önüne getirilmiş bir Arap atıdır.
Oruç, can gözünün açılması için bedenleri kör eder.
Senin gönül gözün kör de, o yüzden kıldığın namazlar, yaptığın ibadetler, sana o aydınlığı vermiyor, hakikati göstermiyor.
Oruç, insan şeklindeki hayvanın hayvanlığını giderir.
Bu yüzdendir ki oruç, insanın insanlığını olgunlaştırmaya mahsustur.
Dünyada şeytanın karnını deşen bir bıçağa benzeyen oruçtan daha fazla şeytan öldürücü, nefsin kanını dökücü birşey var mı?
Oruçlunun gülüşü, oruçsuzun secdedeki halinden iyidir.
Çünkü oruç, o Rahman'ın sofrasına oturtacaktır.
Sen farkında değilsin ama,yemek yediğin vakit için pislikle dolar. Oruç hamama benzer. Seni maddî ve manevî kirlerden, bütün kötülüklerden temizler.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 2.S.330-331)
Esved b. Yezid
Alabildiğine ibadete dalardı.
Hararet zamanında oruç tutardı.
Öyle ki bedeni sapsarı olurdu.
Alkame b. Kays ona
'Neden nefsine işkence ediyorsun? dedi.
O da cevap olarak
"Onun şerefini düşünüyorum" dedi.
Yine o bedeni sararıncaya kadar oruç tutar,
düşüp bayılıncaya kadar namaz kılardı.
Enes b. Malik ve Hasan Basri huzuruna varıp kendisine
"Allah Teâlâ bütün bunları sana emretmedi!' dediler.
O dedi ki:
"Ben ancak Mevlâma karşı memlük bir kulum.
Her çeşit zilleti kendime yakıştırırım", dedi.
Ali b. Ebi Talib şöyle demiştir:
`Salih kimselerin siması;
uykusuzluktan benizlerinin sararması,
ağlamaktan gözlerinin zayıf görmesi,
oruçtan dudaklarının pas bağlamasıdır.
Onların üzerinde korkanların gubârı (tozu)vardır".
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN}
İmam Gazâli (r.a) diyor ki;
İrâde hâkimiyetinin başlangıcında açlıktan daha faydalı bir ilaç yoktur.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.3.S.142}
İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;
Allahü Teâlâ'yı sevmenin neticeleri üçtür:
Çok oruç tutmak,
geceleri namaz
ve ibâdetle geçirmek ve az konuşmaktır.
Ama muhabbetin hakikatı,
avam ile bulunmayı terk etmektir.
Muhabb-i sâdık'ın bedeni vahşidir.
Kalbi arşîdir.
Tabiatı rûhanidir.
Himmeti Rabbanidir.
Simâsı nûrânidir.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.797-798)
Hazret-i Ali:
"Üç şey insanın zekâsını artırır ve balgamı yok eder;
onlar da
misvâk kullanmak,
oruç tutmak
ve Kur'ân-ı Kerîm'i okumaktır."
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.1.S.773-776}
Salt b. Hâkim, Ebu Cafer el-Muhavvelî'den naklediyor:
"Kul, acıktığı zaman bedeni tertemiz olur, kalbi incelir, gözleri yaşarır, tüm âzâları ve davranışlarıyla Rab Teâlâ'ya itaat etmeye can atar, şerefli ve cömert biri olarak yaşar dünyada".
(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:3,S:246)
Sebep mi yoksa kuvvet mi istersin
Said-i Hudri (r.a.) demiştir ki:
"Hakk Teâlâ ile hâlim öyledir ki; bana her üç günde bir yemek verir.
Bu hâl üzere sahrada yolculuk ettim.
Tam üç gün gittim. Hiçbir şey yemediğimden dördüncü gün kendimde dermansızlık buldum. Olduğum yerde oturdum, kaldım.
O zaman hafiften, Ey Ebâ Said!
Sebep mi, yoksa kuvvet mi istersin? Diye bir ses duydum.
Kuvvet isterim, dedim. Hemen kuvvet bulup kalktım ve oniki gün orada kaldım. Yiyecek bir şey bulamadım. Açlıktan da sıkıntı çekmedim".
Bunu anlatmış ve yemin etmiştir.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.719-720)
Ramazan ayı büyük bir aydır.
İmam Rabbânî (r.a) diyor ki;
Ramazan ayı büyük bir aydır. Bu ayda nafile olarak yapılan namaz, zikir, sadaka ve benzeri ibadetler,
diğer aylarda yapılmış farz ibadetlerin sevabına eşittir.
Bu ayda yapılan farz bir ibadet, diğer aylarda yapılan yetmiş farz ibadet sevabı alır. Bu ayda kim bir oruçluya iftar yemeği verirse, günahlarının af olmasına ve cehennemden kurtulmasına sebep olur.
(MEKTUBÂT-I RABBANÎ 45.MEKTUP)
Mevlâna (r.a) diyor ki;
Oruç ayına girdiğin zaman, o aya kavuştuğun için Hakk'a şükrederek, sevinerek, neşeli olarak gir.
Çünkü, Ramazanın gelişinden üzülenlere, gamlılara oruç haramdır. Onlar oruca lâyık değillerdir.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 2.S.330-331)
Sıcak günlerde oruç tutmak
Ebu Burde (r.a), Ebu Musa (r.a)'dan naklediyor:
"Denizde harbetmeye çıkmıştık. Rüzgâr uygun bir yerden ediyordu. Ansızın bir ses duyduk.
Birisi,"Ey insanlar! Durun! Size birşey söyleyeyim".dedi.
Bu ses yedi kere yankı yaptı. Geminin baş tarafına geldim.
" Sen kimsin? Neredesin? Acaba biz neredeyiz? Durabilir miyiz" dedim.
Sesin sâhibi bana şöyle dedi:
"Size, Allah'ın mutlaka yerine getireceği bir sözü bildireyim mi"?
Ben "Evet" dedim.
Ses şöyle yankılandı.
"Allah (c.c) söz vermiştir:
"Kim sıcak bir günde Allah (c.c) rızası için uğraşırken susuz kalırsa, Allah (c.c) ona kıyamet gününde bol bol su verecektir".
Ebu Burde anlatıyor:
"Ebu Musa bu olaydan sonra, böyle sıcak bir güne rastlamayı ümid ederek,devamlı oruç tutmaya başladı".
(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:1,S:403)
Ebû'd-Derdâ (R.A.):
"Üç şey olmazsa bir gün bile yaşamak istemezdim.
Bunlar;
- sıcak ve uzun günlerde Allah için oruç tutup, susuz kalmak,
- gece ortasında Allah için secde etmek
- ve meyvelerin iyisi arandığı gibi, sözlerin de iyisini arayan kimselerle sohbet etmektir" dedi.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.4.S.736}
Oruçtan maksad
Âhiret âlimleri:
"Oruçtan maksadın, Allahü Teâlâ'nın ahlâkıyla ahlaklanmaktır ki, o da samediyet -herşeyden müstağni-olmaktır." demişlerdir.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.1.S.666}
Açlık ve susuzluk
Mekhul eş-Şâmî (r.a) den naklediliyor:
Farz olan ibadetlerden sonra en güzel ibadet açlık ve susuzluktur.
Susuz ve aç olan kişi öğütleri daha iyi anlar. Kalbi daha çabuk anlar ve incelir. Derler ki, çok yemek çok iyiliği yok eder.
(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:6,S:267)
Zekâyı artırır, balgam yok eder
Hazret-i Ali:
Üç şey insanın zekâsını artırır ve balgamı yok eder;
onlar da misvâk kullanmak, oruç tutmak ve Kur'ân-ı Kerîm'i okumaktır.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.1.S.773-776}
Allah Dostları / Oruç, Hac ve Mübarek Günler · Marifet Petekleri