Arama

Başlık ve içerikte ara

İhlas ve ihsan-Muhsin

5 dk

Muhsin =Allah'a teslim olmak

بَلٰى مَنْ اَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلّٰهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ

فَلَهُٓ اَجْرُهُ عِنْدَ رَبِّه۪ۖ

وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ۟

Hayır!

Kim (güzel bir niyet ve ihlâsla) iyilik eden bir kimse olarak kendini Allah’a teslîm ederse,

artık onun, Rabbi katında mükâfâtı vardır;

hem onlara bir korku yoktur, onlar mahzun da olmazlar.

Bakara Sûresi 112.Âyet

Muhsin ) Teslim olmak( ne demektir?

DİYANET TEFSİRİNDEN:

Âyetteki “muhsin” kelimesinin masdarı olan ihsan ise“bir işi samimiyetle, iyi niyet ve ihlâsla yapmak” anlamına gelir.

Ayrıca “başkalarına haklarını veya haklarından daha fazlasını verme” anlamında da kullanılmaktadır.

Hz. Peygamber, Cebrâil’le aralarındaki bir konuşmayı içeren, bu sebeple “Cibrîl hadisi” diye bilinen bir hadisinde bu kavramı,

“İhsan, Allah’ı görüyormuşsun gibi ibadet etmendir;

çünkü her ne kadar sen O’nu görmüyorsan da O seni görmektedir”

şeklinde açıklamıştır

(Buhârî, “Îmân”, 37).

Bu açıklamada ihsan kavramı,

“ibadeti en iyi şekilde yapma”

anlamında özel bir terim olarak kullanılmıştır.

Ancak ihsan daha genel olarak, “iyi niyet ve ihlâsla,

bütün işlerin en hayırlısını ve en güzelini en iyi şekilde yapma”

anlamında bir ahlâk terimi olarak kullanılır.

Kur’an-ı Kerîm’de bu şekilde iyi işler yapanlar, sık sık “muhsin” ve “muhsinler” şeklinde anılarak övülmektedir. Ahlâk bilginleri, “Allah size adalet ve ihsanı emreder” (Nahl 16/90) meâlindeki âyeti de dikkate alarak, adaleti başkalarının haklarını ihlâl etmemeyi gerektiren, ihsanı da –buna ek olarak– başkalarının yararı için kendi haklarından fedakârlık etmeyi, onlara iyilik etmeyi sağlayan bir erdem olarak açıklamışlardır.

Konumuz olan âyetteki muhsin kelimesinin, yukarıdaki hadiste işaret edilen “Allah’ı görüyormuş gibi ibadet etme, ibadeti en iyi ve en güzel şekilde yapma”

mânasına uygun bir anlam taşıdığı anlaşılmaktadır.

Biz ancak Allah’a rağbet eder ve ancak Rab'bimizi arzularız.

اِنَّٓا اِلَى اللّٰهِ رَاغِبُونَ۟

Doğrusu biz ancak Allah'a rağbet edicileriz.

Tevbe Sûresi 59. Âyet

وَاِلٰى رَبِّكَ فَارْغَبْ

Ve artık ancak Rabbini arzula!

İnşirâh Sûresi 8. Âyet

İhlaslı hayat

Hz.Yûsuf a.s.m.'in muhlisliği onu günaha

girmekten koruyor

وَرَاوَدَتْهُ الَّت۪ي هُوَ ف۪ي بَيْتِهَا عَنْ نَفْسِه۪

وَغَلَّقَتِ الْاَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَۜ

Ve o evinde kaldığı (hanım), onun nefsinden murâd almak istedi de kapıları iyice kilitledi ve:

“Haydi gel!” dedi.

قَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ

(Yûsuf) dedi ki:

“Allah’a sığınırım!

اِنَّهُ رَبّ۪ٓي اَحْسَنَ مَثْوَايَۜ

Şübhesiz ki o (kocan), benim efendimdir;

benim mevkiimi (hep) güzel tuttu.

اِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ

Şu muhakkak ki, zâlimler kurtuluşa ermezler.”

وَلَقَدْ هَمَّتْ بِه۪ۗ وَهَمَّ بِهَاۚ لَوْلَٓا اَنْ رَاٰ بُرْهَانَ رَبِّه۪ۜ

Kadın onu kesinlikle arzulamıştı;

eğer Rabbinin işaret ve ikazını görmeseydi

o da kadını arzulardı.

كَذٰلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّٓوءَ وَالْفَحْشَٓاءَۜ

Böylece onu, kötülükten ve ahlâksız bir iş

yapmaktan uzak tutmak istedik.

اِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَص۪ينَ

Şüphesiz o samimi(muhlisîn) kullarımızdandı.

Yûsuf )As(Sûresi,23-24.Âyet

İhlas ve şeytan

قَالَ رَبِّ بِمَٓا اَغْوَيْتَن۪ي لَاُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي الْاَرْضِ

وَلَاُغْوِيَنَّهُمْ اَجْمَع۪ينَۙ

(İblis) dedi ki: “Rabbim! Beni azdırmandan dolayı,

(ben de) mutlakā onlara yeryüzünde (günahları) süsleyeceğim

قَالَ هٰذَا صِرَاطٌ عَلَيَّ مُسْتَق۪يمٌ

ve mutlakā onların hepsini azdıracağım!”

اِلَّا عِبَادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَص۪ينَ

“Ancak onlardan ihlâsa erdirilmiş olan

kulların müstesnâ.” (Allah) buyurdu ki:

“İşte bu (ihlâslı kullarımı senin şerrinden korumak) bana âid dosdoğru bir yoldur.”

اِنَّ عِبَاد۪ي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطَانٌ

اِلَّا مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْغَاو۪ينَ

“Gerçekten kullarımın (hiçbiri) üzerinde senin bir hâkimiyetin yoktur; ancak azgınlardan sana uyanlar müstesnâ.”

Hicr Sûresi39 ,-42.Âyet

Ona mühlet verdik

وَلَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ اِبْل۪يسُ ظَنَّهُ فَاتَّبَعُوهُ

اِلَّا فَر۪يقًا مِنَ الْمُؤْمِن۪ينَ

And olsun ki İblis, onlar hakkındaki

(çoğunu azdırıp, samîmî kulları ise kandıramayacağına dâir)

zannını doğru çıkardı da mü’minlerden

(ihlâslı olan) bir zümre hâriç, ona uydular.

وَمَا كَانَ لَهُ عَلَيْهِمْ مِنْ سُلْطَانٍ

اِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يُؤْمِنُ بِالْاٰخِرَةِ مِمَّنْ هُوَ مِنْهَا ف۪ي شَكٍّۜ

Hâlbuki onun (o İblisin), kendileri üzerinde hiçbir kuvveti yoktu; ancak (biz) âhirete îmân edeni, ondan şübhe içinde olan o kimseden ayıralım diye (ona bu mühleti verdik).

وَرَبُّكَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ حَف۪يظٌ۟

Çünki Rabbin, herşeyi (dilediği gibi) hakkıyla muhâfaza edendir.

Sebe' Sûresi 20-21.Âyet

İhlâsa erdirilmek

اِلَّا عِبَادَ اللّٰهِ الْمُخْلَص۪ينَ

Ancak Allah’ın ihlâsa erdirilmiş kulları müstesnâ.

اُو۬لٰٓئِكَ لَهُمْ رِزْقٌ مَعْلُومٌۙ فَوَا‌كِهُۚ

İşte onlar var ya, kendileri için ma‘lûm bir rızık, türlü meyveler vardır.

وَهُمْ مُكْرَمُونَۙ

Ve onlar, ikrâm olunacak kimselerdir.

ف۪ي جَنَّاتِ النَّع۪يمِۙ عَلٰى سُرُرٍ مُتَقَابِل۪ينَ

Naîm Cennetlerinde, karşılıklı tahtlar üzerindedirler.

Sâffât Sûresi ,40-44.Âyet

İhlaslı ibâdet ve kulluk edin

اِلَّا الَّذ۪ينَ تَابُوا وَاَصْلَحُوا وَاعْتَصَمُوا بِاللّٰهِ

وَاَخْلَصُوا د۪ينَهُمْ لِلّٰهِ

فَاُو۬لٰٓئِكَ مَعَ الْمُؤْمِن۪ينَۜ

Ancak tevbe edip (hâllerini) ıslâh edenler

ve Allah’a (O’nun dînine) sımsıkı sarılıp dinlerinde (ibâdetlerinde yalnız)

Allah için samîmî olanlar müstesnâ;

işte onlar mü’minlerle berâberdir.

وَسَوْفَ يُؤْتِ اللّٰهُ الْمُؤْمِن۪ينَ اَجْراً عَظ۪يماً

Ve Allah, mü’minlere ileride (pek) büyük

bir mükâfât verecektir.

Nisâ Sûresi, 146.Âyet

هُوَ الْحَيُّ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ

O Hayy’dır (hayâtı bâkîdir);

O’ndan başka ilâh yoktur;

فَادْعُوهُ مُخْلِص۪ينَ لَهُ الدّ۪ينَۜ

öyle ise dinde O’na (karşı) ihlâslı (samîmî)

kimseler olarak O’na kulluk edin!

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَم۪ينَ

Hamd, âlemlerin Rabbi olan Allah’a mahsustur!

Mü’min Sûresi, 65.Âyet

كُونُوا رَبَّانِيّ۪نَ بِمَا كُنْتُمْ تُعَلِّمُونَ الْكِتَابَ

وَبِمَا كُنْتُمْ تَدْرُسُونَۙ

“(Öğrenip) öğretmekte ve oku(yup, okut)makta olduğunuz Kitab sâyesinde Rabbânî (ilim ve ihlâsla kulluk ederek Rabbe mensûb olan kimse)ler olun!”

Âl-i İmrân Sûresi ,79.Âyet

İhlâslı (samîmî) bir kimse olarak Allah’a kulluk et!

اِنَّٓا اَنْزَلْـنَٓا اِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ

فَاعْبُدِ اللّٰهَ مُخْلِصاً لَهُ الدّ۪ينَۜ

Şübhesiz ki biz, sana bu Kitâb’ı hak ile indirdik;

öyle ise (sen de) dinde O’na (karşı)

ihlâslı (samîmî) bir kimse olarak Allah’a kulluk et!

Zümer Sûresi2 ,.Âyet

قُلْ اِنّٖٓى اُمِرْتُ اَنْ اَعْبُدَ اللّٰهَ مُخْلِصًا لَهُ الدّٖينَۙ

(Habîbim, yâ Muhammed!)

De ki:

“Şübhesiz ki ben, dinde O’na (karşı) ihlâslı (samîmî) bir kimse olarak Allah’a kulluk etmekle emrolundum.”

Zümer Sûresi 11. Âyet

قُلِ اللّٰهَ اَعْبُدُ مُخْلِصًا لَهُ دٖينٖىۙ

De ki:

“(Ben,) Allah’a dînimde O’na (karşı)

ihlâslı (samîmî) bir kimse olarak ibâdet ederim.”

Zümer Sûresi 14. Âyet

وَنَحْنُ لَهُ مُخْلِصُونَۙ

Biz, O’na karşı samîmî olan kimseleriz.

Bakara Sûresi 139.Âyet

İhlâslı kimseler olarak O’na ibâdet edin!

قُلْ اَمَرَ رَبّ۪ي بِالْقِسْطِ۠ وَاَق۪يمُوا وُجُوهَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ

وَادْعُوهُ مُخْلِص۪ينَ لَهُ الدّ۪ينَۜكَمَا بَدَاَكُمْ تَعُودُونَۜ

De ki: “Rabbim adâleti emretti!”

Hem her namaz vaktinde (ve secde yerlerinde) yüzlerinizi (ibâdete) çevirin ve dinde, (yalnız) O’nun (rızâsı) için, ihlâslı kimseler olarak O’na ibâdet edin!

Sizi ilk önce (O) yarattığı gibi, (yine O’na) döneceksiniz.

A‘râf Sûresi, 29.Âyet

Furkân-ı Hakîm / Güzel Ahlâk · Marifet Petekleri

İlgili yazılar