Kanaat-İktisad
Hz. Âdem ve Hz. Havva Allah'ın ikrâmına kanaat etseydi Cennetten kovulmayacaklardı
وَيَٓا اٰدَمُ اسْكُنْ اَنْتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ فَكُلَا مِنْ حَيْثُ شِئْتُمَا
Ve ey Âdem!
Sen zevcen (Havvâ) ile Cennete yerleş;
artık dilediğiniz yerden yiyin;
وَلَا تَقْرَبَا هٰذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونَا مِنَ الظَّالِم۪ينَ
fakat şu ağaca yaklaşmayın,
yoksa zâlimlerden olursunuz!
فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّيْطَانُ لِيُبْدِيَ
لَهُمَا مَا وُ۫رِيَ عَنْهُمَا مِنْ سَوْاٰتِهِمَا
Derken şeytan, (o ikisini, netîcelerinden biri de)
onlardan örtülmüş avret yerlerini kendilerine
göstermek (olan hatâya sevk etmek) için,
onlara vesvese verdi ve:
وَقَالَ مَا نَهٰيكُمَا رَبُّكُمَا عَنْ هٰذِهِ الشَّجَرَةِ
اِلَّٓا اَنْ تَكُونَا مَلَكَيْنِ اَوْ تَكُونَا مِنَ الْخَالِد۪ينَ
“Rabbiniz, ancak melek olmayasınız
veya (Cennette) ebedî kalıcılardan olmayasınız
diye sizi bu ağaçtan men‘ etti” dedi.
وَقَاسَمَـهُمَٓا اِنّ۪ي لَكُمَا لَمِنَ النَّاصِح۪ينَۙ
Ve onlara:
“Doğrusu ben size gerçekten (iyiliğiniz için)
nasîhat edenlerdenim” diye de yemîn etti.
فَدَلّٰيهُمَا بِغُرُورٍۚ
Böylece o ikisini aldatarak
(o ağaçtan yemeye) tenezzül ettirdi.
فَلَمَّا ذَاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُمَا سَوْاٰتُهُمَا
وَطَفِقَا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِۜ
Derken ağacı(n meyvesini) tattıklarında,
avret yerleri kendilerine göründü de
Cennet yapraklarından üzerlerini örtmeye başladılar.
وَنَادٰيهُمَا رَبُّهُمَٓا اَلَمْ اَنْهَكُمَا عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ
وَاَقُلْ لَكُمَٓا اِنَّ الشَّيْطَانَ لَكُمَا عَدُوٌّ مُب۪ينٌ
Bunun üzerine Rableri o ikisine:
“Size bu ağacı yasaklamadım mı
ve şübhesiz şeytan size apaçık bir düşmandır,
demedim mi?” diye nidâ etti.
قَالَا رَبَّـنَا ظَلَمْنَٓا اَنْفُسَنَا وَاِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنَا
(Âdem ile eşi) dediler ki:
Ey Rabbimiz!
Biz kendimize zulmettik.
وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِر۪ينَ
Eğer bizi bağışlamaz ve bize acımazsan
mutlaka ziyan edenlerden oluruz.
قَالَ اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّۚ
Allah: Birbirinize düşman olarak inin!
وَلَكُمْ فِي الْاَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَمَتَاعٌ اِلٰى ح۪ينٍ
Sizin için yeryüzünde bir süreye kadar yerleşme
ve faydalanma vardır, buyurdu.
قَالَ ف۪يهَا تَحْيَوْنَ وَف۪يهَا تَمُوتُونَ وَمِنْهَا تُخْرَجُونَ۟
«Orada yaşayacaksınız, orada öleceksiniz
ve oradan (diriltilip) çıkarılacaksınız» dedi.
A‘râf Sûresi, 19-25.Âyet
Cumartesi Balıkları
Haftanın altı gününde Allah'tan gelen rızka kanaat etselerdi Allah onları maymuna çevirmeyecekti
وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذٖينَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِى السَّبْتِ
İçinizden Cumartesi gününde
haddi aşanları da elbette bilirsiniz.
فَقُلْنَا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خَاسِـٖٔينَۚ
Bu yüzden onlara:
“Aşağılık maymunlar olun!” demiştik
....
,İsrâiloğullarına, Cumartesi gününe hürmet etmeleri ve o günü sâdece ibâdetle geçirmeleri emredilmişti.
Ayrıca o gün balık avlamaları da haram kılınmıştı.
Fakat onlar, Allah’ın bu emirlerine muhâlefet etmekle haddi aşmışlardı.
(Nesefî, c. 1, 96)
فَجَعَلْنَاهَا نَكَالًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهَا
وَمَا خَلْفَهَا وَمَوْعِظَةً لِلْمُتَّقٖينَ
Böylece bunu (bu hâdiseyi) önündekilere ve arkasındakilere(o zamanda bulunanlara ve ardından geleceklere) ibret verici bir cezâ,
takvâ sâhiblerine ise bir nasîhat kıldık
Bakara Suresi 65-66. Ayet
Bir avuç suya kanaat etselerdi Câlût ve ordusuna karşı tâkatleri olurdu
فَلَمَّا فَصَلَ طَالُوتُ بِالْجُنُودِۙ قَالَ
Böylece Tâlût ordu(su)yla (Kudüs’ten)
ayrılınca (onlara) şöyle dedi:
اِنَّ اللّٰهَ مُبْتَل۪يكُمْ بِنَهَرٍۚ
“Muhakkak ki Allah, sizi bir nehirle (de)
imtihân edicidir.
فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنّ۪يۚ
Buna rağmen kim ondan içerse,
artık benden değildir.
وَمَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَاِنَّهُ مِنّ۪ٓي اِلَّا مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِه۪ۚ
Eliyle bir avuç alan müstesnâ,
kim de ondan (izin verilenden fazlasını) tatmazsa,
işte şübhesiz o bendendir!”
فَشَرِبُوا مِنْهُ اِلَّا قَل۪يلاً مِنْهُمْۜ
Fakat içlerinden pek azı müstesnâ,
(hepsi) ondan (kana kana) içtiler.
فَلَمَّا جَاوَزَهُ هُوَ وَالَّذ۪ينَ اٰمَنُوا مَعَهُۙ
Derken o ve berâberindeki îmân edenler
onu (nehri) geçince, (sudan içenler):
قَالُوا لَا طَاقَةَ لَنَا الْيَوْمَ بِجَالُوتَ وَجُنُودِه
“Bugün Câlût ve ordusuna karşı
bizim tâkatimiz yoktur!” dediler.
قَالَ الَّذ۪ينَ يَظُنُّونَ اَنَّهُمْ مُلَاقُوا اللّٰهِۙ
Gerçekten kendilerinin Allah’a kavuşacak
kimseler olduklarını sezenler (yakînen inananlar)
ise şöyle dediler:
كَمْ مِنْ
فِئَةٍ قَل۪يلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَث۪يرَةً بِاِذْنِ اللّٰهِۜ
“Nice az (sayıdaki) topluluk, (daha) çok (sayıdaki)
cemâate Allah’ın izniyle gālib gelmiştir!”
وَاللّٰهُ مَعَ الصَّابِر۪ينَ
Çünki Allah, sabredenlerle berâberdir.
Bakara Sûresi, 249.Âyet
Kudret helvası ile bıldırcına aslâ sabredemeyeceğiz;
Allah'ın verdiğine kanaat etmeyenlerin
üzerlerine zillet ve meskenet
(yoksulluk damgası) vuruldu
وَاِذْ قُلْتُمْ يَا مُوسٰى لَنْ نَصْبِرَ عَلٰى طَعَامٍ وَاحِدٍ
Yine bir vakit şöyle demiştiniz:
“Ey Mûsâ! (Biz) tek bir yemeğe (kudret helvası ile bıldırcına) aslâ sabredemeyeceğiz;
فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنْبِتُ الْاَرْضُ
مِنْ بَقْلِهَا وَقِثَّٓائِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَاۜ
bizim için Rabbine duâ et de, bize yerin bitirdiği şeylerden, sebzesinden, hıyarından, buğdayından, mercimeğinden ve soğanından çıkarsın!”
قَالَ اَتَسْتَبْدِلُونَ الَّذ۪ي هُوَ اَدْنٰى بِالَّذ۪ي هُوَ خَيْرٌۜ
(Mûsâ da onlara:)
“O hayırlı olanı, bu daha aşağı olanla
değiştirmek mi istiyorsunuz?
اِهْبِطُوا مِصْراً فَاِنَّ لَكُمْ مَا سَاَلْتُمْۜ
(Öyle ise) bir şehre inin, (çünki kendiniz için)
istediğiniz şeyler (orada) elbette vardır” dedi.
وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ وَبَٓاؤُ۫ بِغَضَبٍ مِنَ اللّٰهِۜ
Böylece üzerlerine zillet ve meskenet (yoksulluk damgası) vuruldu ve Allah’dan (gelen) bir gazaba uğradılar.
ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِاٰيَاتِ اللّٰهِ
وَيَقْتُلُونَ النَّبِيّ۪نَ بِغَيْرِ الْحَقِّۜ
Bu, şübhesiz onların, Allah’ın âyetlerini inkâr ediyor
ve haksız yere (haksızlıklarını bile bile) peygamberleri öldürüyor olmaları sebebiyledir.
ذٰلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ۟
(Bütün) bu(nlar), isyân etmeleri
ve haddi aşmakta olduklarından dolayıdır.
Bakara Sûresi, 61.Âyet
"Bana Allah'ın lütfu budur" deyip, Allah'ın verdiğine kanaat edip,
onunla mutlu olmak ne güzel
Allah’ın bazınızı, bazınızdan kendisi ile
üstün kıl(maya vesîle yap)tığı şeyleri
temennî etmeyin!
وَلَا تَتَمَنَّوْا مَا فَضَّلَ اللّٰهُ بِه۪ بَعْضَكُمْ عَلٰى بَعْضٍۜ
Hem Allah’ın bazınızı, bazınızdan kendisi ile
üstün kıl(maya vesîle yap)tığı şeyleri temennî etmeyin!
لِلرِّجَالِ نَص۪يبٌ مِمَّا اكْتَسَبُوا
وَلِلنِّسَٓاءِ نَص۪يبٌ مِمَّا اكْتَسَبْنَۜ
Erkeklere kazandıklarından bir nasib vardır,
kadınlara da kazandıklarından bir nasib vardır.
وَسْـَٔلُوا اللّٰهَ مِنْ فَضْلِه۪ۜ
O hâlde Allah’dan lütfunu isteyin!
اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَل۪يماً
Muhakkak ki Allah, herşeyi hakkıyla bilendir.
Nisâ Sûresi, 32.Âyet
Furkân-ı Hakîm / Zühd, Kanaat ve İktisad · Marifet Petekleri