Güzel Ahlâk
Güzel ahlâkın değeri
HADİS-İ ŞERİF:
Ebû zerr'den naklediliyor:
Ben: Ey Allah'ın Rasûlü, mü'minlerin hangisi en üstündür? diye sordum.
"Huyca en güzel olanı", buyurdular.
(İbn-i Kesîr Tefsiri. Nisâ 165)
HADİS-İ ŞERİF:
Peygamberimiz (s.a.v) şöyle buyuruyor:
"Bana en sevimli geleniniz, ahlakı en güzel olanınızdır".
(MEKTUBÂT-I RABBÂNÎ 98.MEKTUP)
HADİS-İ ŞERİF:
“Sizin en hayırlı olanınız ahlakı en güzel olanınızdır.”
(Buhari, Menakıb 23, Müslim, Fezail 68) (Riyâzu's-Sâlihîn)
HADİS-İ ŞERİF:
"Nefsimi kudret elinde bulunduran Allah'a yemin ederim ki, Cennete ancak huyu güzel olanlar girer."
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.2.S.874}
HADİS-İ ŞERİF:
"İslamiyet bakımından İnsanların en güzeli,
ahlâkı en güzel olanıdır."
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.3.S.276}
HADİS-İ ŞERİF:
Hz. Peygamber (s.a) a;
"Ey Allah'ın Rasûlü! Din nedir?" diye soruldu,
Hz. Peygamber;"Din güzel ahlaktır" dedi.
(Muhammed b. Nesr)(İMAM GAZALİ HAZRETLERİ - İHYA'DAN)
HADİS-İ ŞERİF:
Enes (r.a) Hz. Peygamber'in şöyle dediğini rivayet eder:
"Muhakkak ki kul, güzel ahlâkının sayesinde âhirette en büyük dereceye ulaşır, konakların en güzeline girer.
Oysa ibadette kendisi zayıftır".
(Taberâni, Haraiti )(İMAM GAZALİ HAZRETLERİ - İHYA'DAN)
HADİS-İ ŞERİF:
Nûh İbn Ab-bâd kanalıyla... Enes'ten merfû' olarak rivayete göre şöyle buyuruluyor:
"Kul ibâdeti az olduğu halde güzel ahlâkı ile âhiret derecelerine ve şerefli mevkilere ulaşır. Âbid olduğu halde kötü huyları ile cehennemin en alt derecelerine varır".
(İbn-i Kesir Tefsiri- Lokman 19)
HADİS-İ ŞERİF:
Leys'in Yezîd İbn Abdullah İbn Üsâme'den, onun da Berk Ebu Furât'dan rivayetinde Allah Rasûlü (s.a.) şöyle buyurmuş:
"Allah Teâlâ kişinin yaratılış ve huylarını, ateş yesin diye güzelleştirmez".
(İbn-i Kesir Tefsiri- Lokman 19)
HADİS-İ ŞERİF:
Ebu Mes'ud Bedri Hz. Peygamber'in duasında şöyle dediğini nakleder:
"Ey Allahım! Sûretimi güzelleştirdin.
Bu bakımdan ahlâkımı da güzelleştir".
Abdullah b. Amr Hz.Peygamber'in şu duayı çokça okuduğunu rivayet eder:
"Ey Allahım! Senden sıhhat, âfiyet ve güzel ahlâk dilerim".
(İMAM GAZALİ HAZRETLERİ - İHYA'DAN)
HADİS-İ ŞERİF:
İbn-i Abbas ( r. anhüma)'dan ; Resulullah ( s.a.s.) şöyle buyurdu:
"Su, buzu erittiği gibi güzel ahlak da günahları eritir ( yok eder); sirke balı bozduğu gibi kötü ahlak da ameli bozar."
(Taberani, el- Mu'cemu'l-Evsat,No: 854, I, 470)
HADİS-İ ŞERİF:
Ebu'd-Derda (r.a.)'dan; Resulallah (s.a.s) şöyle buyurmuştur:
"Kıyamet gününde (ameller tartılırken) mü'minin mizanında güzel ahlaktan daha ağır (gelecek) bir şey yoktur. Şüphesiz ki Allah Teala, kötü huylu, çirkin sözlü kimseleri sevmez."
(Tirmizi, Birr, 62, IV,362)
HADİS-İ ŞERİF:
Ebü'd-Derda'dan da şu şekilde rivayet edilmiştir:
Resulullah (s.a.s) Ebü'd-Derda'ya hitaben şöyle buyurmuştur: -
"Ey Ebü'd-Derda, sana, benzerleriyle Allah'ın rızasını kazanamayacağın, zahmeti az, sevabı büyük iki şey öğreteyim mi?
Devamlı sükut ve güzel ahlaktır," buyurdu.
(Ebu Ya'la, el-Müsned,Fedail, 68,III 1810 )
NOT:Diyanet'in sitesinden alınmıştır.
HADİS-İ ŞERİF:
134: Cabir ibn-i Abdullah (Allah Ondan razı olsun)’den rivayete göre Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurdu:
“Dine dayalı her güzel iş sadaka sevabı kazandırır.”
(Buhari Edeb 33) (Riyâzu's-Sâlihîn)
HADİS-İ ŞERİF:
Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurdular:
"Güzel ahlak, sahibinin boynunda Allah Teâlâ'nın rıdvanından bir tasmadır.
Bu tasma rahmet zincirine bağlanmıştır.
Bu zincir cennetin kapısındaki bir halkaya bağlanmıştır. Güzel ahlak hangi yöne giderse bu zincir kendisine çeker. Bu kapıdan onu cennete koyar.
Kötü ahlak sahibinin boynunda Allah Teâlâ'nın gazabından bir tasmadır.
Bu tasma Allah Teâlâ'nın gazabından bir zincire bağlanmıştır. Bu zincir ise cehennem ateşinin kapısındaki bir halkaya bağlanmıştır. Kötü ahlak nereye giderse bu zincir kötü ahlakı bu kapıdan cehenneme koysun diye kendisine çeker".
(İbn Kayserani, Tezkiretü'l-Mevzuat,s.303- El Kuşeyri, O'nun güzel isimleri,S:196)
HADİS-İ ŞERİF:
"Ahlakını güzelleştiren kimseye de cennetin yüksek yerlerinden bir köşk verileceğine kefilim.”
(Ebu Davud, Edeb 7) (Riyâzu's-Sâlihîn)
Güzel davrananlara daha güzeli ve fazlası var
Allah Teâlâ hicabı (örtüyü) onlar için açar
HADİS-İ ŞERİF:
"Güzel davrananlara daha güzeli ve fazlası var.
Onların yüzleri ne kararır, ne de zilletten kızarır.
Onlar cennetin yaranıdırlar. Orada temelli kalacaklardır".
(Yûnus,26.Âyet)
Güzele Güzel
Allah Teâlâ dünyada îmân ve sâlih amelle iyilik yapanlara âhiret yurdunda bunlara bedel iyilikler olduğunu haber veriyor.
Başka bir âyette de şöyle buyurur : «İyiliğin karşılığı, iyilikten başka bir şey midir?»
(Rahman, 60).
Allah Teâlâ : «Daha güzeli ve fazlası var.» buyurur ki; bu, amellerin sevabının bir iyilik karşılığı on mislinden yediyüz misline kadar katlanması, arttırılmasıdır. Bunun da üzerine ziyâdelik, fazlalık vardır.
Ayrıca bu fazlalık; Allah'ın onlara cennetlerde vereceği sarayları, hurileri ve onlardan olan hoşnûdluğunu onlar için saklamış olduğu göz aydınlığını da kapsamaktadır.
Bunlardan daha faziletli ve üstün olanı ise Allah'ın yüzüne (zâtına) bakmaktır. İşte bu, Allah'ın onlara verdiklerinin tamâmının en büyüğü olan bir ziyâdeliktir. Onlar buna amelleri ile hak kazanmamışlardır. Bilakis bu, Allah'ın fazlı ve rahmeti iledir.
Âyetteki ziyâdeliğin Allah'ın yüzüne (vech-i kerîm'ine) bakmak olduğu şeklindeki açıklama Ebubekir es-Sıddîk, Huzeyfe İbn Ye-mân, Abdullah İbn Abbâs, Saîd İbn Müseyyeb, Abdurrahmân İbn Ebu Leylâ, Abdurrahmân İbn Sabit, Mücâhid, İkrime, Âmir İbn Sa'd, Ata, Dahhâk, Hasan, Katâde, Süddî, Muhammed İbn İshâk ile selef ve haleften başkalarından da rivayet edilmiştir. Bu husus (ziyâdeliğin Allah'a bakmakla tefsiri) birçok hadîste Allah Rasûlü (s.a.) nden rivayetle vârid olmuştur.
İmâm Ahmed'in rivayet ettiği şu hadîs bunlardandır :
Bize Affan'ın... Suheyb'den rivayetine göre,
Allah Rasûlü (s.a.) :
«Güzel davranana, daha güzeli ve fazlası var.» âyetini okuyup şöyle buyurmuştur :
"Cennet ehli cennete, girdiği zaman
Allah Teâlâ : Size, artıracağım bir şey ister misiniz? buyurur.
Onlar : Bizim yüzlerimizi beyazlatıp bizi cennete koymadın mı? Bizi ateşten kurtarmadın mı"? derler.
"Allah Teâlâ hicabı (örtüyü) onlar için açar. (da O'na bakarlar) Allah'a yemîn olsun ki onlara Rablarına bakmaktan daha sevimli olan başka bir şey vermiş değildir.
Hadîsi Müslim ve imamlardan bir grup Hammâd İbn Seleme'den rivayet etmişlerdir.
(İbn-i Kesir Tefsiri, Yûnus (as)26)
İbâdeti az olsa da
HADİS-İ ŞERİF:
Enes (r.a) Hz. Peygamber'in şöyle dediğini rivayet eder:
"Muhakkak ki kul, güzel ahlâkının sayesinde âhirette en büyük dereceye ulaşır, konakların en güzeline girer.
Oysa ibadette kendisi zayıftır".
(Taberâni, Haraiti )(İMAM GAZALİ HAZRETLERİ - İHYA'DAN)
HADİS-İ ŞERİF:
Nûh İbn Ab-bâd kanalıyla... Enes'ten merfû' olarak rivayete göre şöyle buyuruluyor:
"Kul ibâdeti az olduğu halde güzel ahlâkı ile âhiret derecelerine ve şerefli mevkilere ulaşır. Âbid olduğu halde kötü huyları ile cehennemin en alt derecelerine varır".
(İbn-i Kesir Tefsiri- Lokman 19)
Ticari Ahlâk
İslam dininde aldatma yoktur
HADİS-İ ŞERİF:
1584: Yine İbni Ömer (Allah Onlardan razı olsun) şöyle demiştir:
Bir adam Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem)'a gelerek alışveriş yaparken devamlı aldatıldığını söyledi.
Bunun üzerine Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) ona:
"Kimden alışveriş yaparsan ona İslam dininde aldatma yoktur de" buyurdu.
(Buhari, Büyu', 48; Müslim, Büyu', 8) (Riyâzu's-Sâlihîn)
Alışverişte kolaylık göstermek
HADİS-İ ŞERİF:
1373: Huzeyfe (Allah Ondan razı olsun) şöyle dedi:
"Kendisine mal verilen bir kimse Allah'ın huzuruna geldi.
Allah ona,
"Dünyada bu mal ile ne yaptın?" diye sordu.
Huzeyfe diyor ki:
"Hiçbir kimse Allah'a karşı hiçbir şeyi gizleyemez, dolayısıyla bu adam da:
"Ya Rab, sen bana mal verdin, ben de insanlarla alışveriş yaptım. Alışverişte kolaylık göstermek benim adetimdi. Zengine kolaylık gösterir, darda olanlara da mühlet tanırdım."
Bunun üzerine Allah-u Teâlâ:
"Kolaylık göstermeye ben senden daha layıkım" dedi ve meleklere de:
"Kulumu affediniz" buyurdu.
Ukbe ibni Amir ve Ebu Mes'ud el-Ensarî (Allah Ondan razı olsun) şöyle dediler:
"Biz bunu Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem)'ın ağzından böylece işittik."
(Müslim, Müsakat, 29) (Riyâzu's-Sâlihîn)
Doğru ve emîn tüccar peygamberler, sıddîkler ve şehîdlerle beraberdir
HADİS-İ ŞERİF:
Tirmizî'nin Süfyân es-Sevrî kanalıyla... Ebu Saîd'den rivayetine göre; Allah Rasûlü (s.a.) şöyle buyurmuşlardır:
"Doğru ve emîn tüccar peygamberler, sıddîkler ve şehîdlerle beraberdir".
Hadîsi bu şekliyle rivayet eden Tirmizî sonra şöyle der : Bu, hasen bir hadîs olup, sadece bu tarîkdan bilmekteyiz. Hadîsin isnadında bulunan Ebu Hamza'nm ismi Abdullah İbn Câbir olup Basralı bir hadîs şeyhidir.
(İbn-i Kesîr Tefsiri. Nisâ 70)
İşine erkenden başlardı.
HADİS-İ ŞERİF:
957: Sahabi Sahr ibni Vedaa el-Gamidi (Allah Ondan razı olsun)'dan rivayet edildiğine göre Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem):
“Allah’ım ümmetimin erken kalkıp işine gücüne gidenlerin işlerinde ve rızıklarında bereketler ihsan eyle.”
Ravi diyor ki: Peygamber (sallallahu aleyhi vesellem) Seriyye veya ordu gönderdiği zaman sabah erkenden gönderirdi.
Sahr’da tüccardı, ticaret mal ve kervanlarını sabah erkenden yola çıkarır, işine erkenden başlardı.
Bu sebeple malı çoğaldı ve büyük servet sahibi oldu.
(Ebu Davud, Cihad 78, Tirmizi, Büyu 6) (Riyâzu's-Sâlihîn)
İflas eden tüccara yardım etmek
HADİS-İ ŞERİF:
Resulullah (sav) zamanında, bir adamın satın aldığı meyveyi afat vurdu.
Bu yüzden adamın borcu arttı ve iflas etti.
(Kendisine dava arzedilince)
Resulullah (sav) halka:
"Kardeşinize mal tasadduk (ederek yardım) edin" dedi.
Bunun üzerine, halk ona tasaddukta bulundu, ama toplanan, borcunu ödemeye kafi gelmedi.
Aleyhissalatu vesselam Efendimiz, bu sefer alacaklılara:
"Bulduklarınızı alın, size bundan başka bir şey yok" buyurdu.
(Kütüb-i Sitte.Ravi : Ebu Said El-hudri.Hadis Numarası : 978)
HADİS-İ ŞERİF:
Resulullah (sav) şöyle buyurdular:
"Bir kimse, iflas edenin yanında malını aynen bulmuş ise,
bu mala o, herkesten daha ziyade hak sahibidir".
(Kütüb-i Sitte.Ravi : Ebu Hüreyre.Hadis Numarası : 977)
Latîfe
HADİS-İ ŞERİF:
Resûlü Ekrem (S.A.V.) Süheyb'i (R.A.) hurma yerken gördü. Halbuki gözünün biri ağrıyordu.
Ona:
"Gözün ağrıdığı halde hurmayı nasıl yiyorsun?"Deyince,
Süheyb de şaka yollu:
"Yâ Resûlallah! Ağrımayan tarafı ile yiyorum"diye cevap verdi.
Bu cevap, Resûlü Ekrem'in hoşuna gitti ve gülümsedi.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.2.S.51}
Nimete şükür, belaya sabır
HADİS-İ ŞERİF:
27: Ebû Yahyâ Suheyb ibn Sinân (Allah Ondan razı olsun)’den rivayet edildiğine göre Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurdu:
“Mü’minin durumuna gerçekten hayret edilir.
Zira her durumu onun için hayır sebebidir,
bu özellik sadece mü’minlerde bulunur.
Çünkü bir ni'met geldiğinde şükreder bu onun için hayırdır,
başına bir bela gelse sabreder bu da onun için bir hayırdır.”
(Müslim, Zühd 64) (Riyâzu's-Sâlihîn)
Evinden iki sancakla çıkar
HADİS-İ ŞERİF:
İmâm Ahmed İbn Hanbel der ki: Bize Ebu Âmir...
Ebu Hüreyre'-den nakletti ki;
Rasûlullah (s.a.) şöyle buyurmuş:
"Evinden çıkan herkes kapısından iki sancakla çıkar.
Bir sancak meleğin elindedir, bir sancak da şeytânın elindedir.
Allah'ın sevdiği bir şey için çıkacak olursa, melek onu sancağıyla izler ve evine dönünceye kadar devamlı meleğin sancağı altında bulunur.
Allah'ı kızdıracak bir şekilde çıkarsa; şeytân onu sancağıyla izler. O, evine dönünceye kadar şeytânın sancağı altında bulunur".
(İbn-i Kesir Tefsiri-İnsan,3)
Gülmek
HADİS-İ ŞERİF:
Hz. Peygamber (s.a) mescide çıktı.
Bir grubun konuşup güldüklerini gördü.
Bunun üzerine şöyle dedi:
"Ölümü hatırlayın! Nefsimi, kudret elinde tutan Allah'a yemin ederim ki eğer benim bildiğimi siz bilseydiniz az güler çok ağlardınız".
(İMAM GAZALİ HAZRETLERİ - İHYA'DAN)
HADİS-İ ŞERİF:
İmâm Ahmed der ki: Bize Hârûn İbn Ma'rûf'un...
Hz. Âişe'den rivayetine göre; o, şöyle diyor:
"Allah Rasûlü (s.a.)nü küçük dili görününceye kadar güler halde hiç görmedim. O, sadece tebessüm ederdi.
Hadîsi Buhârî ve Müslim, İbn Vehb kanalıyla tahrîc etmişlerdir.
(İbn-i Kesir Tefsiri-Ahkâf,25)
HADİS-İ ŞERİF:
"Çok gülmekten sakın. Zîrâ o, kalbi öldürür ve yüzün nurunu giderir", buyurdular....
(İbn-i Kesîr Tefsiri. Nisâ 165)
Merhamet
HADİS-İ ŞERİF:
Ebu Hüreyre (r.a.)'den; Resulullah (s.a.s.)'i şöyle söylerken işittim:
"Allahu Teala, rahmeti yüz parçaya böldü de doksan dokusunu kendisinde bıraktı, bir parçasını yere indirdi.
İşte o bir parça ile, yaratıklar birbirlerine karşı merhametli olurlar. Hattâ kısrak at da yavrusuna değer (de eziyet verir) korkusuyla tırnağını kaldırarak (onu ezmemeye) dikkat eder."
(Müslim,Tevbe,4,6,2108)
HADİS-İ ŞERİF:
Abdullah b. Amr (r.anhüma)'dan; Resulullah (s.a.s.) buyurdu ki:
"Merhamet edenlere Allah da merhamet eder.
Siz yerdekilere merhamet ediniz ki, göktekiler de size merhamet etsinler."
(Tirmizi,Birr,16, Hadis No:1924,IV,324)
HADİS-İ ŞERİF:
Cerir b. Abdullah (r.a.)'dan; Resulullah (s.a.s.) şöyle buyurmuştur:
"Merhamet etmeyene merhamet olunmaz."
(Tirmizi,Birr,12,Hadis No:1911,IV,318)
HADİS-İ ŞERİF:
İbn-i Abbas (r.anhüma)'dan; Resulullah (s.a.s.) şöyle buyurmuştur:
"Küçüklerimize merhamet etmeyen, büyüklerimize ta'zimde (saygıda) bulunmayan ve iyilikle emredip, kötülükten men'etmeyen (alıkoymayan) bizden değildir."
(Tirmizi,Birr,15,Hadis No:1919,IV,321)
HADİS-İ ŞERİF:
Enes (r.a.)'den; Resulullah (s.a.s.) şöyle buyurdu:
"Genç bir kimse bir ihtiyara -yaşlılığından dolayı- ikram ederse, Allah da ihhyarlığında (mükafat olarak) ona ikram edecek bir kimse İhsan eder."
(Tirmizi,Birr,75,Hadis No: 2022,IV,372)
HADİS-İ ŞERİF:
"Ben şundan korkuyorum ki, benden sonra dünyalık size açılır ve artık birbirinizi tanımaz olursunuz da,
o zaman göktekiler de sizi tanımaz olur."
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.4.S.116}
HADİS-İ ŞERİF:
229: Cerir ibni Abdullah (Allah Ondan razı olsun)’den bize aktarıldığına göre Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurdu.
“İnsanlara merhamet etmeyen kimseye Allah’da merhamet etmez.”
(Buhari, Edeb 18, Müslim, Fezail 66)(RİYAZÜ'S SALİHİN)
Siz bana altı meselede söz verin; ben de size Cennet'i tekeffül edeyim
HADİS-İ ŞERİF:
Allah Resûlü mealen şöyle buyururlar:
"Siz bana altı meselede söz verin; ben de size Cennet'i tekeffül edeyim:"[8]
1."Konuşurken dosdoğru konuşun!"
Evet, davranış ve beyanlarınız dosdoğru olsun..
ve sizler bu mevzuda âdeta birer oka benzeyin!
2."Vaadettiğinizi yerine getirin!"
Zaten bunun aksi münafıklık alâmetidir ki, yukarıda bir nebze bahsedilmişti.
3."Emanette emin olun!"
Bir yerde emin bilindiğinizden dolayı size bir şey emanet edilmişse, sakın sizi böyle zannedeni, zannında yalancı çıkarmayın! Hatta, onların hüsnüzanlarını ahirette dahi yalan çıkarmamaya bakın!
4."İffetli olun!"
Irz ve namusunuzu koruyun; başkalarının ırz ve namusunu aynen kendi namusunuz gibi muhafaza edin!
5."Gözlerinizi harama karşı kapayın!"
Size ait olmayan şeylere bakmayın ve istifadesine mezun olmadığınız şeylere göz dikmeyin!
[8] Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, 5/323; Taberânî, el-Mu'cemu'l-kebîr, 8/262; el-Mu'cemu'l-evsat, 3/77; Beyhakî, es-Sünenü'l-kübrâ, 6/288.
"Beni Rabbim terbiye etti ve ne güzel terbiye etti!"
HADİS-İ ŞERİF:
"Beni Rabbim terbiye etti ve ne güzel terbiye etti!"
Ali el-Muttakî, Kenzu'l-ummal, 11/406.
HADİS-İ ŞERİF:
Ebu Mes'ud Bedri Hz. Peygamber'in duasında şöyle dediğini nakleder:
"Ey Allahım! Sûretimi güzelleştirdin.
Bu bakımdan ahlâkımı da güzelleştir".
Abdullah b. Amr Hz.Peygamber'in şu duayı çokça okuduğunu rivayet eder:
"Ey Allahım! Senden sıhhat, âfiyet ve güzel ahlâk dilerim".
(İMAM GAZALİ HAZRETLERİ - İHYA'DAN)
İş ahlâkı
HADİS-İ ŞERİF:
Bir hadis-i şerifte de şöyle buyrulur:
"İş yaptığınız zaman, Allah o işte itkan etmenizi yani sağlam, arızasız ve kusursuz yapmanızı sever."
Ebû Ya'lâ, Müsned, 7/349; Taberânî, el-Mu'cemü'l-evsat, 1/275
Halk nezdinde hor, hakir ve kınanmışken
HADİS-İ ŞERİF:
"Kendini Allah'a bağlamış nice akıllı insanlar vardır ki
halk nezdinde hor, hakir ve kınanmışken,
yarın kıyamette en karlı çıkacak olanlar onlardır.
İnsanlara hoş gözüken, gösterişli ve güzel konuşan
nice insan da vardır ki, kıyamette helâk olacaklardır".
(Hilyetü'l evliya-Sıfatü's-Safve ,ALLAH DOSTLARI 1.cild.Sayfa:446)
Kimseye zararı dokunmayan adam
HADİS-İ ŞERİF:
598: Ebu Said el Hudri (Allah Ondan razı olsun) şöyle demiştir:
Bir sahabi:
"Ya Rasulallah hangi insan daha değerlidir? Diye sordu.
Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem):
“Canıyla malıyla Allah yolunda savaşan mü’min kimse” buyurdu.
"Sonra kimdir" diye sordu.
Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem):
“İnsanların fitnelerinden ayrılıp dağ aralarına çekilip Rabbine ibadet eden kimsedir” buyurdu.
Başka bir rivayette:
“Allah’a karşı gelmekten sakınıp yolunu Allah ve kitabıyla bulan ve kimseye zararı dokunmayan adamdır.” Buyurdu.
(Buhari, Cihad 2, Müslim, İmara 132)(Riyâzu's-Sâlihîn)
Allah için sev! Allah için buğzet!
HADİS-İ ŞERİF:
"Allah için sev!
Allah için buğzet!
Allah için kayır ve dost ol!
Allah için düşman ol!
Sen ancak bunlarla Allah'ın dostluğuna kavuşabilirsin. Namazı ve orucu ne kadar çok olursa olsun, bunları yapmadıkça kul îmânın tadını alamaz"
(Hilyetü'l evliya-Sıfatü's-Safve ,ALLAH DOSTLARI 1.cild.Sayfa:446)
HADİS-İ ŞERİF:
Rivâyete göre Allahu Teâlâ İsa (A.S.) ma şöyle vahyetmiştir:
"Sen, yer ve gök ehli kadar bana ibâdet etsen de,
Allah için buğzun olmazsa hiçbir değer taşımazsın."
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.2.S.399}
“Dine dayalı her güzel iş sadaka sevabı kazandırır.”
HADİS-İ ŞERİF:
134: Cabir ibn-i Abdullah (Allah Ondan razı olsun)’den rivayete göre Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurdu:
“Dine dayalı her güzel iş sadaka sevabı kazandırır.”
(Buhari Edeb 33) (Riyâzu's-Sâlihîn)
Kötülüğe karşı iyilikle muamele
Kendisine sert davranana merhametle muamele etmesi
ve kötülük yapana ihsanla muamelede bulunmasıdır
HADİS-İ ŞERİF:
"Güzel ahlak Cenab-ı Hakk'ın yüce ahlakıdır.
O yüce ahlak da
insanın kendisine zulmedeni affetmesi,
akrabalık bağını kesene buna rağmen akrabalık bağını devam ettirmesi;
kendisine sert davranana merhametle muamele etmesi
ve kötülük yapana ihsanla muamelede bulunmasıdır".
(ed-Deylemi, el-Müsned 2/140) (30.Söz'ün dipnotunda)
Giyinmek
Peygamber ve Sahabilerin zühd ve takvâsı
HADİS-İ ŞERİF:
Peygamber (s.a), görünümü içler acısı bir adam gördü ve sordu:
"Senin malın var mı"?
Adam:
"Evet var. Hem de her çeşidinden" deyince.
Rasûlüllah (s.a);
"Kendine, üstüne başına baksana! Allah (c.c) verdiği güzel şeyi (nimeti) kulu üzerinde görmek ister. Fakirlik gösterisini sevmez".
(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:4,S:417)
HADİS-İ ŞERİF:
Peygamber Efendimiz Ebû Cehm'in kendisine getirdiği yünlü ve nakışlı siyah elbise ile namaz kıldıktan sonra onu çıkardı ve;
"Bunu Ebû Cehm'e götürün de, onun işlemesiz olan kaba elbisesini bana getirin. Çünkü bu işlemeli elbise namazda huzûrumu bozmuştur."buyurdular.
Yine Peygamber Efendimiz yeni nalınları ile eskisinin kayışlarının değiştirilmesini emir buyurdu. Çünkü namaz kılarken onlara gözü ilişince, yenilerinin sökülüp yine eskilerinin takılmasını emretmişlerdir.
Yine Peygamber Efendimiz yaptırdığı nalınlar hoşuna gittiği için secdeye kapandı ve:
"Bana kızmasın diye Rabb'ime secde ettim"buyurdu.
İlk gördüğü sâile onları hediye etti.
Peygamber Efendimizin elinde altın yüzük var idi.
Kendisi minberde iken yüzüğü parmağından attı ve :
" Bir ona bir de size bakmakla bu (yüzük) beni meşgûl etti." Buyurdular.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.1.S.442-447}
HADİS-İ ŞERİF:
Hazret-i Âişe anlatıyor ki, Resûlü Ekrem'in kapısına bir cemâat geldi. Baktım ki, Peygamber Efendimiz su dolu bir kaba eğilerek, yâni kabı ayna gibi kullanarak saçını sakalını düzeltiyordu.
Bunu görünce:
"Yâ Resûlallah, sende mi süsleniyorsun? Dedim.
Peygamber Efendimiz:
"Evet yâ Âişe.Cemâat huzûruna, dostlarının karşısına çıkacak kimsenin süslenmesini Allah sever."buyurmuştur.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.1.S.370}
HADİS-İ ŞERİF:
13. (2079)- Hz. Ali (radıyallâhu anh) anlatıyor:
"Biz Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) ile birlikte otururken uzaktan Mus'ab İbnu Umeyr (radıyallâhu anh) göründü, bize doğru geliyordu. Üzerinde deri parçası ile yamanmış bir bürdesi vardı.
Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) onu görünce, (Mekke'de iken giyim kuşam yönünden yaşadığı) bolluğu düşünerek ağladı.
Sonra şunu söyledi:
"(Gün gelip, sizden biri, sabah bir elbise, akşam bir başka elbise giyse ve önüne yemek tabakalarının biri getirilip diğeri kaldırılsa ve evlerinizi de (halılar ve kilimler ile) Kâ'be gibi örtseniz o zamanda nasıl olursunuz?"
"O gün, dediler, biz bugünümüzden çok daha iyi oluruz. Çünkü hayat külfetimiz karşılanmış olacak, biz de ibâdete daha çok vakit ayıracağız.
"Hayır! buyurdu, bilakis siz bugün o günden daha iyisinizdir."
[Tirmizî, Kıyamet 36, (2478).][26]
AÇIKLAMA:
1- Mus'ab İbnu Umeyr, İslâm'ın ilk kahramanlarından biridir. Mekke' nin zengin ailelerine mensuptur. En iyi giyinen, en yakışıklı gençlerindendir. Müslüman olunca ailesinin boykotuna maruz kalmış, maddî sıkıntılar çekmiştir. Öyle ki derisi buruş buruş olmuştur.
Ayrıca ondaki İslâm aşkını bu sıkıntılar sarsmamıştır. Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) Akabe biatından sonra, daha hicret etmeden, İslâm'ı yaymak ve namaz kıldırmak üzere Medîne'ye göndermiştir. Medîneli müşriklere hep Kur'ân okuyarak teblîğde bulunduğu için kerdinsine mukri (ve kârî) denmiş idi.
Mus'ab (radıyallâhu anh), Resûlullah'ın rikkate gelerek gözlerinden yaşlar boşanmasına sebep olan maddi sıkıntı içerisinde, İslâm'a hizmete yılmadan devam etmiş, Uhud savaşında şehîd olduğu zaman, vücudunu örtecek kefen bile bulunamamıştır.
Kıyamet günü huzur-u İlâhî'de tam bir şeref hil'ati yerine geçecek olan üzerindeki o yamalı elbisesi ile başı örtülmüş, ayakları da izhir otuyla kapatılmış öylece defnedilmişti.
Habbâb (radıyallâhu anh) anlatıyor:
"Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) ile berâber hicret ettik. Sırf Allah'ın rızasını düşünüyorduk. Bizim ücretlerimizi Allah verecekti. Bir kısmımız ücretinden hiç bir şey yemeden öldü. Bazılarımızın da (daha dünyada) meyveleri olgunlaştı ve topladı.
Mus'ab İbnu Umeyr, geride tek elbiseden başka hiçbir şey bırakmadan öldü. (Uhud'da öldüğü zaman) bu elbise ile başını örttüğümüz vakit ayakları açılıyordu, onunla ayağını örtsek başı açılıyordu. Resûlullah: "(Elbisesiyle) başını örtün, ayağına da izhir otu koyun" emretti."
2- Resûlullah, bu hadiste maddî bolluğun, dînî gayret ve ibâdette hassasiyet getirmeyip, her hususta rehâvet ve gevşekliğe sebep olacağını ders vermektedir.
İslâm cemiyetini, maddi darlık değil, bilâkis bolluk ve rehâvetin yıkıma götüreceğini Hz. Peygamber pek çok hadislerinde beyan etmiştir.
Tarih, medeniyetler kuran cemiyetlerin hep maddi refahın zirvesine ulaştıktan sonra gerilemeye ve yıkıma gittiklerini gösterir. Günümüzde bile, içtimâî çöküşlerin göstergesi kabûl edilen içki ve uyuşturucu salgınına ve çeşitli cinsi sapıklıkların yaygınlık kazanmasına hep zengin ve müreffeh cemiyetlerde rastlamaktayız.[27]
HADİS-İ ŞERİF:
Bir adam: "Ey Allah'ın elçisi, ben elbisemin ve ayakkabımın güzel olmasını seviyorum.
Bu kibirden midir"? diye sormuştu. Allah Rasûlü:
"Hayır, şüphesiz Allah güzeldir, güzelliği sever", buyurdu.
(İbn-i Kesir Tefsiri, Kasas-84.Âyet)
HADİS-İ ŞERİF:
Peygamberimiz (s.a.v.):
"Kim süslenip insanların karşısına çıkar, Allah'ın karşısına ise beğenmediği bir biçimde çıkarsa Allah onu kızgınlıkla karşılar" buyurmuştur.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.202)
HADİS-İ ŞERİF:
14. (2080)- Ebû Ümâme İbnu Sa'lebe el-Ensârî (radıyallâhu anh) anlatıyor:
"Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm)'ın yanında dünyayı zikretmişlerdi.
Buyurdular ki:
"Duymuyor musunuz, işitmiyor musunuz? Mütevâzi giyinmek îmandandır, mütevâzi giyinmek imandandır!"
[Ebû Dâvud, Tereccül 1, (4161); İbnu Mâce, Zühd 22, (4118).][28]
AÇIKLAMA:
1- Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) bu hadislerinde mü'mine sâde ve mütevazi giyinmeyi tavsiye etmektedir. Dünyada söz edilen bir sohbette te'kîdli bir üslubla kılık kıyafette sadeliğin tavsiye edilmesi, giyimin "dünya"ya ait bir keyfiyet olduğunu gösterir.
2- Mütevâzi olarak tercüme ettiğimiz bezâze kelimesini, İbnu'l-Esîr kıyafetce düşüklük, bayağılık olarak açıkladıktan sonra bundan maksadın "elbisede tevâzu olduğunu, fazlalığı terk olduğunu" belirtir.
Biz, tevâzu olarak tercüme ettik. Kılık kıyafette, günümüzde olduğu gibi, bir moda yarışı ile, eskimeden elbise atmanın dînen te'yîd edilen bir yönü yoktur.
Tevâzu ve sâdelik esastır, ancak bunu "sünepelik" olarak da anlamamak gerekir. Libas (giyecek) ile ilgili bölümde görüleceği üzere, gelire muvafık olarak giyinmeyi dînimiz tecvîz etmiştir.
Ne var ki bir önceki hadiste temas edildiği şekilde, imkân sahiplerinin sabah bir çeşit, akşam bir başka çeşit giyme havasına girmeleri cemiyetin iktisâdî hayatında bir kısım sıkıntılara sebep olacak, ahlakî ve dînî hayatta da bunun akisleri görülecektir.
Şu halde imkân sahiplerinin de böyle menfi durumların çıkabileceğini düşünerek, buna meydan vermemek düşüncesiyle tevâzu ve sâdeliği tercîh etmeleri dinin tavsiye ettiği sırat-ı müstakîm olmaktadır.[29]
[26] İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları:7/455.
[27] İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları:7/455-456.
[28] İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları:7/456.
[29] İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları:7/456-457.
Helal sana damla damla, haram ise sel gibi gelir.
HADİS-İ ŞERİF:
"Ey insanoğlu! Helal sana damla damla, haram ise sel gibi gelir. Eğer seli terk edip, yüzünü damla damla gelene çevirirsen, hâlin ve kalbin benimle saf olur".
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.521)
Sonucunu düşün!
HADİS-İ ŞERİF:
Ubåde b. Sâmit (r.a) şöyle rivayet ediyor:
Hz. Peygamber (s.a),
"Bana tavsiyede bulun!" diyen bir kişiye hitaben şöyle demiştir:
"Herhangi birşey yapmak istediğinde sonucunu düşün! Eğer güzel ise, ona devam et! Kötü ise ondan sakın"!
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN}
Sana zulmedeni sen affet
HADİS-İ ŞERİF:
Hz. Peygamberden şöyle rivayet olunmuştur:
"Cebrâil bana geldi ve dedi ki:
"Cenâb-ı Hakk sana şöyle buyuruyor:
Sana zulmedeni sen affet.
Sana gelmeyene sen git.
Sana vermeyene sen ver.
Allah'ın nimetlerini, sanatını ve halkı üzerindeki tasarrufunu düşün!"
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.429)
Kolaylaştırınız zorlaştırmayınız
HADİS-İ ŞERİF:
637: nes (Allah Ondan razı olsun) dan rivâyet edildiğine göre peygamber (sallallahu aleyhi vesellem) öyle buyurdu:
“Kolaylaştırınız zorlaştırmayınız, müjdeleyiniz nefret ettirmeyiniz.”
(Buhâri İlim,11 Müslim, cihad 6) (Riyâzu's-Sâlihîn)
HADİS-İ ŞERİF:
633: Aişe (Allah Ondan razı olsun)’dan bildirildiğine göre Rasûlüllah (sallallahu aleyhi vesellem)Şöyle buyurdu:
“Allah kullarına merhametle ve büyük lutfuyla muamele eder. Bütün işlerde de kolaylık ve yumuşaklık gösterilmesinden memnun olur".
(Buhari, Edeb 35, Müslim Birr 48)
Şahsı için intikam almamıştır
HADİS-İ ŞERİF:
Sahîh bir hadîste belirtildiğine göre Allah Rasûlü (s.a.),
"Allah'ın haramlarının hiçe sayılması durumu müstesna kendi nefsi için hiç bir zaman intikam almamıştır".
(İbn-i Kesir Tefsiri-Şûra,39)
Güzel ahlâk Cenab-ı Hakk'ın yüce ahlakıdır
HADİS-İ ŞERİF:
"Güzel ahlak Cenab-ı Hakk'ın yüce ahlakıdır.
O yüce ahlak da
insanın kendisine zulmedeni affetmesi,
akrabalık bağını kesene buna rağmen akrabalık bağını devam ettirmesi;
kendisine sert davranana merhametle muamele etmesi
ve kötülük yapana ihsanla muamelede bulunmasıdır".
(ed-Deylemi, el-Müsned 2/140) (30.Söz'ün dipnotunda)
Meth etmede ölçü
HADİS-İ ŞERİF:
Buhârî ve Müslim'de Hâlid el-Hazzâ kanalıyla Abdurrahmân îbn Ebu Bekre'den, onun da babasından rivayetle tahrîc edilen diğer bir hadîste de Rasûlullah (s.a.) bir adamın başka birisini övdüğünü duyar ve şöyle buyurur:
"Yazıklar olsun sana, arkadaşının boynunu kopardın, yazıklar olsun sana, arkadaşının boynunu kopardın.
Birkaç kere tekrarladı.
Sizden birisi arkadaşını, mutlaka medhedecekse;
falancayı böyle sanıyorum, ama Allah onun hesabını bilendir. Ben ise Allah'a karşı kimseyi temize çıkarmam desin".
(Ebu’l-Fida İsmail İbn Kesir, Hadislerle Kur’an-ı Kerim Tefsiri, Çağrı Yayınları: 4/1721-1729 )
HADÎS-İ ŞERİF:
İmâm Ahmed der ki: Bize Vekî' ve Abdurrahmân'ın...
Hem-mâm İbn Hâris'ten rivayetine göre; o, şöyle anlatıyor:
Birisi Hz. Osman'ı yüzüne karşı övmeye başladı.
Mikdâd ayağa kalktı —ki cüsseli bir adamdı.— onun yüzüne toprak atmaya başladı.
-Hz. Osman ona ne yapıyorsun dedi. O da şöyle dedi:
Allah Rasûlü (s.a.)
"Meddahları görürseniz onların yüzlerine toprak atın", dedi.
Hadîsi, Müslim ve Ebu Dâvûd, Sevrî kanalıyla Mansûr'dan rivayet etmişlerdir.
(İbn-i Kesir Tefsiri-Necm,32)
HADÎS-İ ŞERİF:
"Mü'mini yüzüne karşı medh edersen, onu keskin bıçakla kesmiş olursun".
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.3.S.283}
Kin tutmamak
HADİS-İ ŞERİFLER:
Enes İbni Mâlik (R.a.) şöyle demiştir:" Resûlullah (s.a.v.) bana şöyle buyurdu:
"Yavrum! Eğer kalbinde kimseye karşı kin beslemeden sabahlayabiliyor ve akşamı edebiliyorsan bunu yap".
Ardından da şunu söyledi:
"İşte bu benim sünnetlerimden biridir. Benim sünnetimi ihya eden beni sevmiş demektir. Beni seven de Cennette benimle beraber olur".
(Tirmizi ,ilim 16 , nr.2678)
Doğruluk-Sıdk
HADİS-İ KUDSİ:
"Ey Âdemoğlu!
Dilin doğru olmayınca, dinin doğru olmaz,
kalbin doğru olmayınca dilin doğru olmaz.
Ben'den hayâ etmedikçe kalbin doğru olmaz".
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.630)
Allah'a îmân ettim, de ve dosdoğru ol
HADÎS-İ ŞERİF:
İmâm Ahmed der ki: Bize Hüşeym'in... Abdullah İbn Süfyân'dan, onun da babasından rivayetine göre birisi
Allah Rasûlü (s.a.)ne:
"Ey Allah'ın elçisi, bana İslâm'da öyle bir şey emret ki senden sonra onu kimseye sormayayım", demişti.
"Allah'a îmân ettim, de ve dosdoğru ol", buyurdu.
O adam:
"En çok sakınacağım şey nedir"? diye sordu da,
Allah Rasûlü (s.a.) dilini işaret buyurdu.
Hadîsi Neseî de Şu'be kanalıyla Ya'lâ İbn Atâ'dan rivayet etmiştir.
(İbn-i Kesir Tefsiri-Fussilet,32)
Hadis-i Şerifler / Güzel Ahlâk · Marifet Petekleri