Kur'ân-Sünnet Ahlâkı
Sünnet-i Seniyye ve güzel ahlak
Üç Meseledir.
BİRİNCİ MESELE:
Resul-i Ekrem Aleyhissalatü Vesselämin Sünnet-i Seniyyesinin menbar üçtür:
Akvâli, -ef áli, -ahvalidir.
Bu üç kısım dahi üç kısımdır: feraiz, nevâfil, âdât-ı hasenesidir.
Farz ve vacip kısmında ittibaa mecburiyet var; terkinde azap ve ikab vardır. Herkes ona ittibaa mükelleftir.
Nevâfil kısmında, emr-i istihbâbi ile, yine ehl-i îmân mükelleftir; fakat terkinde azap ve ikab yoktur. Filinde ve ittibainda azim sevaplar var. Ve tağyir ve tebdili bid'a ve dalalettir ve büyük hatadır.
Adât-ı seniyyesi ve harekât-ı müstahsenesi ise, hikmeten, maslahaten, hayat-ı şahsiye ve nev'iye ve içtimaiye itibarıyla onu taklit ve ittiba etmek gayet müstahsendir. Çünkü herbir hareket-i ädiyesinde çok menfaat-i hayatiye bulunduğu gibi, mütabaat etmekle, o adab ve adetler ibadet hükmüne geçer.
Evet, madem dost ve düşmanın ittifakıyla, zât-ı Ahmediye (a.s.m.) mehâsin-i ahlâkın en yüksek mertebelerine mazhardır. Ve madem bil'ittifak nev-i beşer içinde en meşhur ve mümtaz bir şahsiyettir.
Ve madem, binler mucizǎtin delâletiyle ve teşkil ettiği âlem-i İslamiyetin ve kemâlâtının şehadetiyle ve mübelliğ ve tercüman olduğu Kur'ân-ı Hakimin hakaikinin tasdikiyle, en mükemmel bir insan-ı kâmil ve bir mürşid-i ekmeldir.
Ve madem semere-i ittibâıyla milyonlar ehl-i kemal, merâtib-i kemâlâtta terakki edip saadet-i dâreyne vâsıl olmuşlardır.
Elbette o zâtin sünneti, harekâtı, iktidâ edilecek en güzel nümunelerdir ve takip edilecek en sağlam rehberlerdir ve düstur ittihaz edilecek en muhkem kanunlardır.
Bahtiyar odur ki, bu ittibâ-i Sünnette hissesi ziyade ola. Sünnete ittibâ etmeyen, tembellik ederse hasåret-i azime, ehemmiyetsiz görürse cinayet-i azîme, tekzibini işmam eden tenkit ise dalâlet-i azimedir.
İKİNCİ MESELE:
Rivâyât-ı sahiha ile Hazret-i Aişe-i Siddika (r.anha) gibi Sahabe-i Güzin, Hazret-i Peygamber Aleyhissalatü Vesselâmı tarif ettikleri zaman, "Hulukuhu'l-Kur'ân" diye tarif ediyorlardı.
Yani, Kur'ân'ın beyan ettiği mehȧsin-i ahlakın misali, Muhammed Aleyhissalatü Vesselamdır.
Ve o mehâsini en ziyade imtisal eden ve fitraten o mehásin üstünde yaratılan odur.
İşte böyle bir zâtin efal, ahval, akval ve harekâtının herbirisi nev-i beşere birer model hükmüne geçmeye layık iken, ona îmân eden ve ümmetinden olan gafillerin (Sünnetine ehemmiyet vermeyen veyahut tağyir etmek isteyen) ne kadar bedbaht olduğunu divaneler de anlar.
ÜÇÜNCÜ MESELE:
Resul-i Ekrem Aleyhissalatü Vesselâm hilkaten en mutedil bir vaziyette ve en mükemmel bir surette halk edildiğinden, harekât ve sekenâti itidal ve istikamet üzerine gitmiştir.
Siyer-i Seniyyesi kat'i bir surette gösterir ki, her hareketinde istikamet ve itidal üzere gitmiş, ifrat ve tefritten içtinap etmiştir.
Evet, Resul-i Ekrem Aleyhissalatü Vesselâm 3 emrini tamamıyla imtisal ettiği için, bütün ef'al ve akval ve ahvâlinde istikamet, kat'i bir surette görünüyor.
Meselâ kuvve-i akliyenin fesat ve zulmeti hükmündeki ifrat ve tefriti olan gabâvet ve cerbezeden müberra olarak, hadd-i vasat ve medar-ı istikamet olan hikmet noktasında kuvve-i akliyesi daima hareket ettiği gibi;
kuvve-i gadabiyenin fesadi ve ifrat ve tefriti olan korkaklık ve tehevvürden münezzeh olarak, kuvve-i gadabiyenin medar-i istikameti ve hadd-i vasatı olan şecaat-i kudsiye ile kuvve-i gadabiyesi hareket etmekle beraber; kuvve-i şeheviyenin fesadi ve ifrat ve tefriti olan humud ve fücurdan musaffå olarak, o kuvvenin medar-i istikameti olan iffette, kuvve-i şeheviyesi daima iffeti, ázami masumiyet derecesinde rehber ittihaz etmiştir.
Ve hakeza, bütün Sünen-i Seniyyesinde, ahvål-i fitriyesinde ve ahkâm-ı şer'iyesinde hadd-i istikameti ihtiyar edip, zulüm ve zulümat olan ifrat ve tefritten, israf ve tebzirden içtinap etmiştir.
Hatta tekellümünde ve ekl ve şürbünde iktisadı rehber ve israftan kat'iyen içtinap etmiştir. Bu hakikatin tafsilatına dair binler cilt kitap telif edilmiştir. El-arifü tekfihi'l-işărel sırrınca, bu denizden bu katre ile iktifâ edip, kıssayı kısa keseriz.
(RNK-11.LEM'A)
Kur'ân'ın ahlâka faydaları
“Kur’ân, bu dünyada öyle nûrânî ve saâdetli ve hakîkatli bir sûrette bir tebdîl-i hayât-ı ictimâiye ile berâber,
insanların hem nefislerinde,
hem kalblerinde,
hem ruhlarında,
hem akıllarında,
hem hayât-ı şahsiyelerinde,
hem hayât-ı ictimâiyelerinde,
hem hayât-ı siyâsiyelerinde
öyle bir inkılâb yapmış ve idâme etmiş ve idâre etmiş ki, on dört asır müddetinde, her dakîkada, altı bin altı yüz altmış altı âyetleri, kemâl-i ihtiramla, hiç olmazsa yüz milyondan ziyâde insanların dilleriyle okunuyor ve
-insanları terbiye ve
-nefislerini tezkiye ve
-kalblerini tasfiye ediyor.
-Ruhlara inkişaf ve terakkî ve
-akıllara istikāmet ve nûr ve
-hayâta hayat ve saâdet veriyor.”
(RNK.7.ŞUÂ)
Sünnet-i Seniyyedeki âdâb Edeb-i Furkanî ile edepleniniz.
(RNK.20.LEM'A(
İnsan eğer insan olmazsa,şeytan bir hayvana inkilâb eder.
(RNK.17.LEM'A)
Edebsiz kişi Allah'ın lütfundan mahrûm olur
Sünnet-i Seniyye edeptir
Sünnet-i Seniyye edeptir. Hiçbir meselesi yoktur ki, altında bir nur, bir edep bulunmasın. Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm ferman etmiş:
اَدَّبَنِى رَبِّى فَاَحْسَنَ تَاْدِيبِى 1 Yani, "Rabbim bana edebi güzel bir surette ihsan etmiş, edeplendirmiş."
Evet, siyer-i Nebeviyeye dikkat eden ve Sünnet-i Seniyyeyi bilen, kat'iyen anlar ki, edebin envâını, Cenâb-ı Hak, Habibinde cem etmiştir.
Onun Sünnet-i Seniyyesini terk eden, edebi terk eder.
بِى اَدَبْ مَحْرُومْ بَاشَدْ اَزْ لُطْفِ رَبْ 3
(3."Edebsiz kişi Allah'ın lütfundan mahrum olur".)
kaidesine mâsadak olur, hasâretli bir edepsizliğe düşer.
Sâni-i Zülcelâl'in çok esmâsı var;
herbir ismin ayrı bir cilvesi var.
Meselâ,
Gaffâr ismi günahların vücudunu ve
Settâr ismi kusûrâtın bulunmasını iktiza ettikleri gibi,
Cemîl ismi de çirkinliği görmek istemez.
(RNK-11.LEM'A)
Lisan-ı hâlinle de Kur'ân'ı oku hal ve etvar ve ahlâkın da onun mânâsını neşretsin
Ey Kur'ân'a bin yıllık tarihinin şehadetiyle hâdim olan
ve İslâmiyet nurunun zemin yüzünde nâşiri bulunan yüksek ecdadın evlâdı!
Kur'ân'a yönel ve onu anlamaya, okumaya ve onu anlatacak, onun bu zamanda bir mu'cize-i mânevîsi olan Nur Risalelerini mütalâa etmeye çalış.
Lisanın, Kur'ân'ın âyetlerini âleme duyururken,
hal ve etvar ve ahlâkın da onun mânâsını neşretsin;
lisan-ı hâlinle de Kur'ân'ı oku.
O zaman sen, dünyanın efendisi, âlemin reisi ve insaniyetin vasıta-i saadeti olursun.
(RNK.TARİHÇE-İ HAYATI)
Risale-i Nur Külliyatı / Kur'ân, Sünnet ve Peygamber · Marifet Petekleri