Arama

Başlık ve içerikte ara

Esbab-Müsebbib

4 dk

Âsânı taşa vur

Elmalılı Hamdi Yazır diyor ki;

Hz. Musa, susuzluktan ve kuraklıktan yanıp kavrulan kavmi için Cenab-ı Hak'tan su diliyor, yağmur duasına çıkıyor. Cenab-ı Allah da bu duayı kabul ile istenilenden daha büyük harikulâde bir nimet ihsan ediyor.

Gelip geçici bir yağmur yerine, İsrailoğulları'nın on iki boyundan her birine mahsus ayrı ayrı on iki pınar fışkırtıyor ve bununla yüce varlığına ve ilahî inayetine açık bir belge bahşediyor.

Öylesine bahşediyor ki, duanın arkasından fiilî bir teşebbüsün lüzumunu emrediyor, "asân ile taşa vur!" diyor.

Demek ki, o sırada Hz. Musa, farzedelim bu ilahî emre derhal uymayıp da "asâyı taşa vurmanın suyla ne ilgisi var?" gibi aklî ve indî bir kıyas yapmaya ve kendi kendine fikir yürütmeye kalkışsaydı, bu nimet tecellî etmeyecekti, dualar ve yapılan araştırmalar belki de boşa çıkacaktı.

O halde harikanın en büyük sırrı, bu sebebin ilhamında ve bu büyük nimetin o sebebe bağlanmış olmasındadır:

Kuru taşları yarıp pınarlar fışkırtmaya kadir olan Allah Teâlâ, istenen suları doğrudan doğruya ihsan etmiyor da bir manevî sebeple bir maddî sebebe teşebbüs üzerine ihsan ediyor.

Esasen manevi sebep olan dua, maddî sebebin ilhamına da vesile oluyor. İlham olunan maddi sebebin teşebbüse dönüşmesi, yani asânın taşa vurulması ile de sular fışkırıyor.

Böylece hidayet bürhanı tamamiyle tecellî ediyor. Bunu da "yiyin, için, fesat çıkarmayın" irşad ve ikazı takip ediyor.

(Elmalılı Kur'an Tefsiri.Bakara Sûredi,60)

Esbab ve Müsebbib

Mevlâna (r.a) diyor ki;

Sebebi yaratan ile sebep birbirinin aynasıdır.

Kim ayna gibi tertemiz değilse, aynayı ve aynadakini göremez.

(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 1.S.29)

Mevlâna (r.a) diyor ki;

Herkes sebeplere takılıp kalmış, sebepler elde etmek gamındadırlar.

Âşıklar ise, kalenderler gibi sebepleri arkalarına atmışlardır. Onlar, sebepleri değil, sebepleri yaratanı düşünmektedirler.

(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 1.S.414)

İmam Rabbânî (r.a) diyor ki;

İnsan tedbîr alır, sebeblere yapışır, takdîri bilmez,

Allah'ın takdîri, kulun tedbîri ile değişmez!

(MEKTÛBÂT-I RABBÂNÎ)

Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;

Sebebe hakkını ver, tevekkül et ve çalışadur.

(Abdülkadir Geylani Külliyatı.5.219)

Sebepleri Allah'a şirk koşmayın!

Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;

Sebepler üzerine konuşmayın, onları Allah'a şirk koşmayın ve onlara güvenmeyin ki bütün sebeplerin Yaratıcısı olan Allah size kızar.

Allah'ın kitabına ve Resûlü'nün sünnetine uyanların akidesi şöyledir:

Kılıcın kesmesi doğasından kaynaklanmaz.

Onu kesici kılan Allah'tır.

Ateşin yakıcılığı da doğasından kaynaklanmaz.

Onu yakıcı kılan Allah'tır.

Yiyeceğin doyuruculuğu da doğasından değildir,

onu doyurucu kılan Allah'tır.

Suyun kandırıcılığı da doğasından değildir.

Suyu kandırıcı kılan Allah'tır.

Bütün çeşitliliği ile sebeplerin tümü böyledir.

Sebepler üzerinde tasarruf eden Allah'tır.

Sebepler Allah'ın önünde aletlerdir.

O ne isterse onu yapar.

Gerçek fail (yapan) O olduğuna göre, siz neden bütün işlerinizde O'na dönmüyor, ihtiyaçlarınızı O'na bırakıp, bütün durumlarınızda tevhide tutunmuyorsunuz?

Allah'a itaat edin.Çünkü Allah kendine itaat edeni yüceltir. O'na karşı gelmeyin. Çünkü Allah kendisine karşı geleni alçaltır.

(Abdülkadir Geylani Külliyatı.5.275-276)

Kulun kalbi bütünüyle Allah'a ait olunca,

Allah onu insanlarla ve sebeplerle birlikte brakmaz.

Alışverişle, sebepleri alıp-vermekle uğraştırmaz.

Onu onlardan ayırır ve Kendine ait kılar.

Düşünce elinden tutar kaldırır kapısında oturtur ve lütuf kucağında uyutur.

Allah'ın hükmü bir sebebe bağlı olarak gerçekleşir. Hükmü yerine getirdiği zaman gerektiği şekilde yapmış olursun ve böylece yapraklar ağaçtan düştüğü gibi sebepler de senin üzerinden düşer.

Sebeplerin Yaratıcısı ortaya çıkar, sebepler yok olur.

Öz ortaya çıkar, kabuk gider.

İşin esası, sebeplerin Yaratıcısına tutunmaktadır.

Rabb'ini tevhid edersen, Allah işlerinde sana yeter ve sıkıntın kalmaz.

(Abdülkadir Geylani Külliyatı.5.306)

Sebeplere güvenmek imanı eksiltir;

ikan nurunu söndürür;

kalbi Rabb'inden perdeler;

O'ndan nefret etmeye sevkeder;

O'nun gözünden düşmeye sebep olur;

O'nun kurbiyetinin kapısını kapatır.

(Abdülkadir Geylani Külliyatı.5.550)

Sebeplerle uğraştığın için müsebbibi göremiyorsun.

(Abdülkadir Geylani Külliyatı.5.294)

Sebebe sarılmak başlangıçta olur,

işin sonunda ise sadece Yaratan vardır.

(Abdülkadir Geylani Külliyatı.5.304)

Yazık size! Sahip olmadığınız şeyi iddia ediyorsunuz.

Kendi gücüne,kuvvetine ve sebeplere güvenip dururken nasıl oluyor da müslüman olduğunu,îmân ettiğini, îmânının sağlam olduğunu ve Allah'ı tevhid ettiğini iddia ediyorsun?

Akıllı ol, bu iş sadece iddia ile olmaz.

(Abdülkadir Geylani Külliyatı.5.304)

Demiri ateşte ısıtmaya gerek duymazdı.

Âyet-i kerîme'deki «Ona demiri yumuşak kıldık.»

Hasan el-Basrî, Katâde, A'meş ve başkaları dediler ki:

Dâvûd demiri ateşte ısıtmaya gerek duymazdı.

Üzerine çekiçle vurmak ihtiyâcını hissetmezdi.

Tıpkı tel gibi elinde eğip bükerdi.

Bunun için Allah Teâlâ, «geniş zırhlar yap ve dokumasını sağlam tut» buyuruyor.

Katâde der ki:

İnsanlar arasında ilk zırhı yapan Dâvûd Aleyhisselâm'dır. Ondan önce yalnızca saç yapılırdı.

İbn Ebu Hatim dedi ki:

Bize Ali İbn Hüseyn... İbn Şevzeb'den nakletti ki;

o, şöyle demiş:

Dâvûd Aleyhisselâm her gün bir zırh yapar ve altı bin dirheme satardı.

İki binini kendisine ve ailesine ayırır, dört bin dirhemi de İsrâiloğullarına ekmek yapıp yedirirdi.

(İbn-i Kesir Tefsiri,Sebe-11)

Hak tecellî eyleyince her işi âsân eder

Halk eder esbabını bir lahzada ihsân eder.

(Ketencizâde Mehmet Rüştü Efendi)

“Hak tecellî eyleyince her işi âsân eder, Halk eder esbâbını bir lahzada ihsân eder” beytinin hat levhası

Allah Dostları / Îmân, Tevhid ve Şirk · Marifet Petekleri

İlgili yazılar