Arama

Başlık ve içerikte ara

Tevhid ve Esbab

7 dk

(O) hayat verir ve (O) öldürür!

اِنَّ اللّٰهَ لَهُ مُلْكُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِۜ

Şübhesiz ki göklerin ve yerin mülkü

(hükümranlığı) ancak Allah’ındır!

يُحْـي۪ وَيُم۪يتُۜ

(O) hayat verir ve (O) öldürür!

وَمَا لَكُمْ مِنْ دُونِ اللّٰهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَص۪يرٍ

Sizin için Allah’dan başka ne bir dost,

ne de bir yardımcı vardır!

Tevbe Sûresi116 ,.Âyet

Sebeplere sığınma

Allah'a sığınmak lazım

قَالَ سَاٰو۪ٓي اِلٰى جَبَلٍ يَعْصِمُن۪ي مِنَ الْمَٓاءِۜ

(Oğlu yine de îmân etmekten kaçınarak:)

“Beni sudan muhâfaza edecek bir dağa sığınacağım” dedi.

قَالَ لَا عَاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ اَمْرِ اللّٰهِ اِلَّا مَنْ رَحِمَۚ

(Nûh:)

“Bugün (Allah’ın) merhamet ettiği kimse müstesnâ,

Allah’ın emrinden (azâbından) koruyucu kimse yoktur!” dedi.

وَحَالَ بَيْنَهُمَا الْمَوْجُ فَكَانَ مِنَ الْمُغْرَق۪ينَ

Ve aralarına dalga girdi de

(artık o) boğulanlardan oldu.

Hûd )As(Sûresi,43.Âyet

Yapan firavun mu? Yoksa Allah mı?

)Biz( istiyorduk ki, o memlekette güçsüz düşürülenlere lütufta bulunalım.

اِنَّ فِرْعَوْنَ عَلَا فِي الْاَرْضِ

وَجَعَلَ اَهْلَهَا شِيَعًا يَسْتَضْعِفُ

طَٓائِفَةً مِنْهُمْ

Gerçekten Fir‘avun o memlekette (Mısır’da) zorbalığa kalktı ve halkını (kendisine muhâlefet etmesinler diye) çeşitli fırkalara böldü.

يُذَبِّحُ اَبْنَٓاءَهُمْ وَيَسْتَحْي۪ نِسَٓاءَهُمْۜ

Onlardan bir kısmını (İsrâiloğullarını) güçsüz bırakmak istiyor, (yeni doğan) oğullarını boğazlıyor, kadınlarını(kızlarını) ise sağ bırakıyordu.

اِنَّهُ كَانَ مِنَ الْمُفْسِد۪ينَ

Çünki o fesad çıkaranlardandı.

وَنُر۪يدُ اَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذ۪ينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْاَرْضِ

وَنَجْعَلَهُمْ اَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِث۪ينَۙ

Hâlbuki

(biz, onları bu devrelerden geçirmekle)

istiyorduk ki, o memlekette güçsüz düşürülenlere lütufta bulunalım, onları (insanlara) rehberler yapalım ve onları (Fir‘avun’un memleketine) vâris olan kimseler kılalım.

Kasas Sûresi, 4-5.Âyet

Fir'avun elinden kurtaran Rabbinizdir.

وَاِذْ نَجَّيْنَاكُمْ مِنْ اٰلِ فِرْعَوْنَ

يَسُومُونَكُمْ سُٓوءَ الْعَذَابِ يُذَبِّحُونَ اَبْنَٓاءَكُمْ

وَيَسْتَحْيُونَ نِسَٓاءَكُمْۜ

Hem bir zaman sizi Fir‘avun ehlinden kurtarmıştık;

(onlar) sizi azâbın en kötüsüne (evlâd acısına) ma‘ruz bırakıyorlar, (yeni doğan) oğullarınızı boğazlıyor, kadınlarınızı (kız çocuklarınızı) ise hayatta bırakıyorlardı.(1)

وَف۪ي ذٰلِكُمْ بَلَٓاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظ۪يمٌ

İşte bunda (size revâ görülen bu zulümlerde),

Rabbinizden büyük bir imtihan vardı.

Bakara Sûresi, 49.Âyet

1,Fir‘avun’un bu katliâma girişmesinin sebebi, kâhinlerin kendisine: “İsrâiloğullarından yeni dünyaya gelen bir çocuk senin saltanatına son verecek” diye haber vermeleri idi.

(Nesefî, c. 1, 77)

Allah ise, emrinde gālibdir (dilediği herşeyi yapar)

وَاللّٰهُ غَالِبٌ عَلٰٓى اَمْرِه۪ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Allah ise, emrinde gālibdir (dilediği herşeyi yapar);

fakat insanların çoğu bilmezler.

Yûsuf (As)Sûresi,21.Âyet

Konuşturan da konuşturmayan da Allah'tır

يَا زَكَرِيَّٓا اِنَّـا نُـبَشِّرُكَ بِغُـلَامٍۨ

اسْـمُهُ يَحْيٰىۙ لَمْ نَجْعَلْ لَهُ مِنْ قَبْلُ سَمِياًّ

(Allah şöyle buyurdu:)“Ey Zekeriyyâ!

Şübhesiz biz, seni bir oğul ile müjdeliyoruz ki onun adı Yahyâ’dır; daha önce ona hiç (kimseyi) adaş yapmadık.”

قَالَ رَبِّ اَنّٰى يَكُونُ ل۪ي غُلَامٌ وَكَانَتِ امْرَاَت۪ي عَاقِراً

وَقَدْ بَلَغْتُ مِنَ الْكِبَرِ عِتِياًّ

(Zekeriyyâ) dedi ki: “Rabbim!

Hanımım kısır olduğu ve (ben de) gerçekten ihtiyarlığın son demine vardığım hâlde, benim için bir oğul, nasıl olur?”

قَالَ كَذٰلِكَۚ قَالَ رَبُّكَ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٌ

وَقَدْ خَلَقْتُكَ مِنْ قَبْلُ وَلَمْ تَكُ شَيْـٔاً

(Allah) buyurdu ki: “Böyledir!” (Ve) Rabbin (yine) buyurdu ki: “O bana pek kolaydır; nitekim daha önce sen (de henüz) hiçbir şey değil iken, muhakkak ki seni de yaratmıştım!”

قَالَ رَبِّ اجْعَلْ ل۪ٓي اٰيَةًۜ

(Zekeriyyâ:) “Rabbim!

(Onu ihsân edeceğin vakit için) bana bir alâmet kıl!” dedi.

قَالَ اٰيَتُكَ اَلَّا تُكَلِّمَ النَّاسَ ثَلٰثَ لَيَالٍ سَوِياًّ

(Allah:)

“Senin alâmetin, sapasağlamken (üç gün)

üç gece insanlarla konuşamamandır” buyurdu.

فَخَرَجَ عَلٰى قَوْمِه۪ مِنَ الْمِحْرَابِ فَاَوْحٰٓى اِلَيْهِمْ

اَنْ سَبِّحُوا بُكْرَةً وَعَشِياًّ

Bunun üzerine (Zekeriyyâ) mihrabdan (ma‘bedden) kavminin karşısına çıktı da (o müjde alâmetinin hemen görünmesiyle, konuşamayarak) onlara:

“Sabah-akşam (Rabbinizi) tesbîh edin!” diye işâret etti.

Meryem Sûresi, 7-8-9-10-11.Âyet

Zarar ve fayda da Allah tarafındandır.

قُلْ لَٓا اَمْلِكُ لِنَفْس۪ي نَفْعاً وَلَا ضَراًّ اِلَّا مَا شَٓاءَ اللّٰهُۜ

De ki: “Benim kendim için, Allah’ın dilemesi dışında,

ne bir faydaya,ne de bir zarara mâlik değilim!

A‘râf Sûresi, 188.Âyet

قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ لَكُمْ مِنَ اللّٰهِ شَيْـٔاً اِنْ اَرَادَ بِكُمْ ضَراًّ

اَوْ اَرَادَ بِكُمْ نَفْعاًۜ

De ki:

Eğer (Allah) size bir zarar (dokundurmak)

ister veya size bir fayda (vermek) dilerse,

sizin için Allah’dan (gelecek) bir şeye

(karşı, onu def‘ edecek bir güce) kim mâlik olabilir?

بَلْ كَانَ اللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَب۪يراً

Hayır! Allah, yapmakta olduklarınızdan hakkıyla haberdardır.”

Fetih Sûresi, 11.Âyet

Süt içtiğin geceyi unuttun mu

Beyazıt-ı Bestami hazretleri vefat ettiğinde huzur-u İlahiye'ye gider ve Cenab-ı Mevla kendisine şöyle sual eder:

" Ya Beyazıt! Gelirken bana ne getirdin?"

Beyazıt Hazretleri mahcup bir şekilde şöyle cevap verir:

" Allahım! Sana layık bir şey getiremedim. Sana hakkıyla kulluk da edemedim. Lakin; senden başkasına da kulluk etmedim ve sana da hiç şirk koşmadım."

Bunun üzerine Cenab-ı Mevla, kendisine şu suali sorar:

"Ya Beyazıt! Süt içtiğin geceyi unuttun mu?"

Bunu duyan Beyazıt Hazretleri'nin dizlerinin dermanı kesilir, yere yığılır. Dünya da iken bir akşam süt içmiş, ama süt midesine dokunmuş, sabaha kadar sancıdan kıvrım kıvrım kıvranmıştır.

Kendisine;"ne oldu, neyin var?" Diye sorduklarında:" Süt içmiştim, o dokundu" demiştir.

Sebeplere güvenmemek

Huneyn günü kendine güven ve gururun sonu

لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللّٰهُ ف۪ي مَوَاطِنَ كَث۪يرَةٍۙ وَيَوْمَ حُنَيْنٍۙ

And olsun ki Allah, size birçok yerlerde

ve Huneyn gününde yardım etmişti.

اِذْ اَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْـًٔا

وَضَاقَتْ عَلَيْكُمُ الْاَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ

Hani (o gün) çokluğunuz sizi gururlandırmıştı da

(bu i‘timâdınız) size hiçbir fayda vermemişti

ve yeryüzü bütün genişliğine rağmen size dar gelmişti;

ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُدْبِر۪ينَۚ

sonra (düşmana) arkanızı çeviren kimseler

olduğunuz hâlde dönüp kaçmıştınız.

ثُمَّ اَنْزَلَ اللّٰهُ سَك۪ينَتَهُ عَلٰى رَسُولِه۪ وَعَلَى الْمُؤْمِن۪ينَ

وَاَنْزَلَ جُنُودًا لَمْ تَرَوْهَا وَعَذَّبَ الَّذ۪ينَ كَفَرُواۜ

Sonra Allah,

peygamberinin üzerine ve mü’minlerin üzerine sekînetini(kalblere sükûnet ve huzur veren rahmetini) indirdi; hem sizin

görmediğiniz (meleklerden) ordular indirdi

ve inkâr edenlere azâb etti.

وَذٰلِكَ جَزَٓاءُ الْكَافِر۪ينَ

Kâfirlerin cezâsı ise, işte budur.

Tevbe Sûresi,25-26.Âyet

Önce tedbir, sebepler

وَاَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ

وَمِنْ رِبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِه۪

عَدُوَّ اللّٰهِ وَعَدُوَّكُمْ وَاٰخَر۪ينَ مِنْ دُونِهِمْۚ

لَا تَعْلَمُونَهُمْۚ اَللّٰهُ يَعْلَمُهُمْۜ

Allah’ın ve sizin düşmanlarınızı ve onların gerisinde olup sizin bilmediğiniz, ama Allah’ın bildiklerini korkutup caydırmak üzere, onlara karşı elinizden geldiği kadar güç ve savaş atları hazırlayın.

وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ ف۪ي سَب۪يلِ اللّٰهِ

يُوَفَّ اِلَيْكُمْ وَاَنْتُمْ لَا تُظْلَمُونَ

Allah yolunda harcadığınız her şeyin karşılığı,

zerrece haksızlığa uğratılmadan size tastamam ödenecektir.

Enfâl Sûresi, 60.Âyet

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا خُذُوا حِذْرَكُمْ

فَانْفِرُوا ثُبَاتٍ اَوِ انْفِرُوا جَم۪يعًا

Ey iman edenler!

Tedbirinizi alın da savaşa ya ayrı bölükler

halinde çıkın veya hep birlikte çıkın.

Nisâ Sûresi,71.Âyet

Sebeplere riâyet ederek

Herşeyi Allah'tan istemek lâzım

قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۜ

(Döndüklerinde babaları) dedi ki:

“Hayır!Nefisleriniz sizi (aldatıp böyle)

bir işe sürüklemiş.

فَصَبْرٌ جَمٖيلٌۜ

Artık (bana düşen) güzel bir sabır (etmektir)!

عَسَى اللّٰهُ اَنْ يَاْتِيَنٖى بِهِمْ جَمٖيعًا

Umulur ki Allah, onları

(Yûsuf’u, Bünyâmin’i ve orada kalan diğer ağabeyini) hep birlikte bana getirir.

اِنَّهُ هُوَ الْعَلٖيمُ الْحَكٖيمُ

Şübhesiz ki, Alîm (herşeyi bilen),

Hakîm (her işi hikmetli olan) ancak O’dur

Yûsuf (As) Sûresi 83. Âyet

Allah’ın rahmetinden ümid kesmeyin!

يَا بَنِىَّ اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ يُوسُفَ

وَاَخٖيهِ وَلَا تَايْـَٔسُوا مِنْ رَوْحِ اللّٰهِۜ

“Ey oğullarım!

(Haydi) gidin de, Yûsuf’la kardeşinden bir haber araştırın; hem Allah’ın rahmetinden ümid kesmeyin!

اِنَّهُ لَا يَايْـَٔسُ مِنْ رَوْحِ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْكَافِرُونَ

Çünki kâfirler topluluğundan başkası,

Allah’ın rahmetinden ümîd(ini) kesmez

Yûsuf (As) Sûresi 87. Âyet

Yardım ancak Allah'tan istenir

وَجَٓاؤُ۫ عَلٰى قَمٖيصِهٖ بِدَمٍ كَذِبٍۜ

Ve (Yûsuf’un) gömleğinin üzerinde yalan

bir kan getirdiler.

قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۜ

(Yûsuf’un hayatta olduğunu peygamberlik ferâsetiyle anlayan Ya‘kūb) dedi ki:

“Hayır, nefisleriniz sizi (aldatıp, kötü) bir işe sürüklemiş.

فَصَبْرٌ جَمٖيلٌۜ

Artık (bana düşen) güzel bir sabır(dır).

وَاللّٰهُ الْمُسْتَعَانُ عَلٰى مَا تَصِفُونَ

Çünki sizin bu anlattıklarınıza karşı kendisinden

yardım istenecek olan, ancak Allah’dır

Yûsuf (As) Sûresi 18. Âyet

Peygamber oğlu da yardımı sadece

Allah'tan istiyor ve duası kabul oluyor

قَالَ رَبِّ السِّجْنُ اَحَبُّ اِلَىَّ مِمَّا يَدْعُونَنٖٓى اِلَيْهِۚ

(Yûsuf) dedi ki:

“Rabbim!

Zindan bana, bunların beni kendisine

da‘vet ettikleri şeyden daha sevimlidir.

وَاِلَّا تَصْرِفْ عَنّٖى كَيْدَهُنَّ اَصْبُ اِلَيْهِنَّ

وَاَكُنْ مِنَ الْجَاهِلٖينَ

.Eğer onların tuzaklarını benden def‘ etmezsen,

onlara meyleder ve câhillerden olurum

Yûsuf (As) Sûresi 33. Âyet

فَاسْتَجَابَ لَهُ رَبُّهُ فَصَرَفَ عَنْهُ كَيْدَهُنَّۜ

Bunun üzerine Rabbi onu(n duâsını) kabûl etti de (o kadınların) tuzaklarını ondan def‘ etti.

Yûsuf (As) Sûresi 34. Âyet

Sizi gökten ve yerden rızıklandıran Allah'tır

يَٓا اَيُّهَا النَّاسُ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْۜ

Ey insanlar!

Allah’ın, üzerinizdeki ni‘metini hatırlayın!

هَلْ مِنْ خَالِقٍ غَيْرُ اللّٰهِ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمَٓاءِ وَالْاَرْضِۜ

Allah’dan başka sizi gökten ve yerden

rızıklandıracak bir yaratıcı mı var?

لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَۘ

O’ndan başka ilâh yoktur.

فَاَنّٰى تُؤْفَكُونَ

Öyle ise (tevhidden şirke) nasıl çevriliyorsunuz?

Fâtır Sûresi,3.Âyet

Furkân-ı Hakîm / Îmân ve Tevhîd · Marifet Petekleri

İlgili yazılar