Tevhid ve Esbab
(O) hayat verir ve (O) öldürür!
اِنَّ اللّٰهَ لَهُ مُلْكُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِۜ
Şübhesiz ki göklerin ve yerin mülkü
(hükümranlığı) ancak Allah’ındır!
يُحْـي۪ وَيُم۪يتُۜ
(O) hayat verir ve (O) öldürür!
وَمَا لَكُمْ مِنْ دُونِ اللّٰهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَص۪يرٍ
Sizin için Allah’dan başka ne bir dost,
ne de bir yardımcı vardır!
Tevbe Sûresi116 ,.Âyet
Sebeplere sığınma
Allah'a sığınmak lazım
قَالَ سَاٰو۪ٓي اِلٰى جَبَلٍ يَعْصِمُن۪ي مِنَ الْمَٓاءِۜ
(Oğlu yine de îmân etmekten kaçınarak:)
“Beni sudan muhâfaza edecek bir dağa sığınacağım” dedi.
قَالَ لَا عَاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ اَمْرِ اللّٰهِ اِلَّا مَنْ رَحِمَۚ
(Nûh:)
“Bugün (Allah’ın) merhamet ettiği kimse müstesnâ,
Allah’ın emrinden (azâbından) koruyucu kimse yoktur!” dedi.
وَحَالَ بَيْنَهُمَا الْمَوْجُ فَكَانَ مِنَ الْمُغْرَق۪ينَ
Ve aralarına dalga girdi de
(artık o) boğulanlardan oldu.
Hûd )As(Sûresi,43.Âyet
Yapan firavun mu? Yoksa Allah mı?
)Biz( istiyorduk ki, o memlekette güçsüz düşürülenlere lütufta bulunalım.
اِنَّ فِرْعَوْنَ عَلَا فِي الْاَرْضِ
وَجَعَلَ اَهْلَهَا شِيَعًا يَسْتَضْعِفُ
طَٓائِفَةً مِنْهُمْ
Gerçekten Fir‘avun o memlekette (Mısır’da) zorbalığa kalktı ve halkını (kendisine muhâlefet etmesinler diye) çeşitli fırkalara böldü.
يُذَبِّحُ اَبْنَٓاءَهُمْ وَيَسْتَحْي۪ نِسَٓاءَهُمْۜ
Onlardan bir kısmını (İsrâiloğullarını) güçsüz bırakmak istiyor, (yeni doğan) oğullarını boğazlıyor, kadınlarını(kızlarını) ise sağ bırakıyordu.
اِنَّهُ كَانَ مِنَ الْمُفْسِد۪ينَ
Çünki o fesad çıkaranlardandı.
وَنُر۪يدُ اَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذ۪ينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْاَرْضِ
وَنَجْعَلَهُمْ اَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِث۪ينَۙ
Hâlbuki
(biz, onları bu devrelerden geçirmekle)
istiyorduk ki, o memlekette güçsüz düşürülenlere lütufta bulunalım, onları (insanlara) rehberler yapalım ve onları (Fir‘avun’un memleketine) vâris olan kimseler kılalım.
Kasas Sûresi, 4-5.Âyet
Fir'avun elinden kurtaran Rabbinizdir.
وَاِذْ نَجَّيْنَاكُمْ مِنْ اٰلِ فِرْعَوْنَ
يَسُومُونَكُمْ سُٓوءَ الْعَذَابِ يُذَبِّحُونَ اَبْنَٓاءَكُمْ
وَيَسْتَحْيُونَ نِسَٓاءَكُمْۜ
Hem bir zaman sizi Fir‘avun ehlinden kurtarmıştık;
(onlar) sizi azâbın en kötüsüne (evlâd acısına) ma‘ruz bırakıyorlar, (yeni doğan) oğullarınızı boğazlıyor, kadınlarınızı (kız çocuklarınızı) ise hayatta bırakıyorlardı.(1)
وَف۪ي ذٰلِكُمْ بَلَٓاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظ۪يمٌ
İşte bunda (size revâ görülen bu zulümlerde),
Rabbinizden büyük bir imtihan vardı.
Bakara Sûresi, 49.Âyet
1,Fir‘avun’un bu katliâma girişmesinin sebebi, kâhinlerin kendisine: “İsrâiloğullarından yeni dünyaya gelen bir çocuk senin saltanatına son verecek” diye haber vermeleri idi.
(Nesefî, c. 1, 77)
Allah ise, emrinde gālibdir (dilediği herşeyi yapar)
وَاللّٰهُ غَالِبٌ عَلٰٓى اَمْرِه۪ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
Allah ise, emrinde gālibdir (dilediği herşeyi yapar);
fakat insanların çoğu bilmezler.
Yûsuf (As)Sûresi,21.Âyet
Konuşturan da konuşturmayan da Allah'tır
يَا زَكَرِيَّٓا اِنَّـا نُـبَشِّرُكَ بِغُـلَامٍۨ
اسْـمُهُ يَحْيٰىۙ لَمْ نَجْعَلْ لَهُ مِنْ قَبْلُ سَمِياًّ
(Allah şöyle buyurdu:)“Ey Zekeriyyâ!
Şübhesiz biz, seni bir oğul ile müjdeliyoruz ki onun adı Yahyâ’dır; daha önce ona hiç (kimseyi) adaş yapmadık.”
قَالَ رَبِّ اَنّٰى يَكُونُ ل۪ي غُلَامٌ وَكَانَتِ امْرَاَت۪ي عَاقِراً
وَقَدْ بَلَغْتُ مِنَ الْكِبَرِ عِتِياًّ
(Zekeriyyâ) dedi ki: “Rabbim!
Hanımım kısır olduğu ve (ben de) gerçekten ihtiyarlığın son demine vardığım hâlde, benim için bir oğul, nasıl olur?”
قَالَ كَذٰلِكَۚ قَالَ رَبُّكَ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٌ
وَقَدْ خَلَقْتُكَ مِنْ قَبْلُ وَلَمْ تَكُ شَيْـٔاً
(Allah) buyurdu ki: “Böyledir!” (Ve) Rabbin (yine) buyurdu ki: “O bana pek kolaydır; nitekim daha önce sen (de henüz) hiçbir şey değil iken, muhakkak ki seni de yaratmıştım!”
قَالَ رَبِّ اجْعَلْ ل۪ٓي اٰيَةًۜ
(Zekeriyyâ:) “Rabbim!
(Onu ihsân edeceğin vakit için) bana bir alâmet kıl!” dedi.
قَالَ اٰيَتُكَ اَلَّا تُكَلِّمَ النَّاسَ ثَلٰثَ لَيَالٍ سَوِياًّ
(Allah:)
“Senin alâmetin, sapasağlamken (üç gün)
üç gece insanlarla konuşamamandır” buyurdu.
فَخَرَجَ عَلٰى قَوْمِه۪ مِنَ الْمِحْرَابِ فَاَوْحٰٓى اِلَيْهِمْ
اَنْ سَبِّحُوا بُكْرَةً وَعَشِياًّ
Bunun üzerine (Zekeriyyâ) mihrabdan (ma‘bedden) kavminin karşısına çıktı da (o müjde alâmetinin hemen görünmesiyle, konuşamayarak) onlara:
“Sabah-akşam (Rabbinizi) tesbîh edin!” diye işâret etti.
Meryem Sûresi, 7-8-9-10-11.Âyet
Zarar ve fayda da Allah tarafındandır.
قُلْ لَٓا اَمْلِكُ لِنَفْس۪ي نَفْعاً وَلَا ضَراًّ اِلَّا مَا شَٓاءَ اللّٰهُۜ
De ki: “Benim kendim için, Allah’ın dilemesi dışında,
ne bir faydaya,ne de bir zarara mâlik değilim!
A‘râf Sûresi, 188.Âyet
قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ لَكُمْ مِنَ اللّٰهِ شَيْـٔاً اِنْ اَرَادَ بِكُمْ ضَراًّ
اَوْ اَرَادَ بِكُمْ نَفْعاًۜ
De ki:
Eğer (Allah) size bir zarar (dokundurmak)
ister veya size bir fayda (vermek) dilerse,
sizin için Allah’dan (gelecek) bir şeye
(karşı, onu def‘ edecek bir güce) kim mâlik olabilir?
بَلْ كَانَ اللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَب۪يراً
Hayır! Allah, yapmakta olduklarınızdan hakkıyla haberdardır.”
Fetih Sûresi, 11.Âyet
Süt içtiğin geceyi unuttun mu
Beyazıt-ı Bestami hazretleri vefat ettiğinde huzur-u İlahiye'ye gider ve Cenab-ı Mevla kendisine şöyle sual eder:
" Ya Beyazıt! Gelirken bana ne getirdin?"
Beyazıt Hazretleri mahcup bir şekilde şöyle cevap verir:
" Allahım! Sana layık bir şey getiremedim. Sana hakkıyla kulluk da edemedim. Lakin; senden başkasına da kulluk etmedim ve sana da hiç şirk koşmadım."
Bunun üzerine Cenab-ı Mevla, kendisine şu suali sorar:
"Ya Beyazıt! Süt içtiğin geceyi unuttun mu?"
Bunu duyan Beyazıt Hazretleri'nin dizlerinin dermanı kesilir, yere yığılır. Dünya da iken bir akşam süt içmiş, ama süt midesine dokunmuş, sabaha kadar sancıdan kıvrım kıvrım kıvranmıştır.
Kendisine;"ne oldu, neyin var?" Diye sorduklarında:" Süt içmiştim, o dokundu" demiştir.
Sebeplere güvenmemek
Huneyn günü kendine güven ve gururun sonu
لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللّٰهُ ف۪ي مَوَاطِنَ كَث۪يرَةٍۙ وَيَوْمَ حُنَيْنٍۙ
And olsun ki Allah, size birçok yerlerde
ve Huneyn gününde yardım etmişti.
اِذْ اَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْـًٔا
وَضَاقَتْ عَلَيْكُمُ الْاَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ
Hani (o gün) çokluğunuz sizi gururlandırmıştı da
(bu i‘timâdınız) size hiçbir fayda vermemişti
ve yeryüzü bütün genişliğine rağmen size dar gelmişti;
ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُدْبِر۪ينَۚ
sonra (düşmana) arkanızı çeviren kimseler
olduğunuz hâlde dönüp kaçmıştınız.
ثُمَّ اَنْزَلَ اللّٰهُ سَك۪ينَتَهُ عَلٰى رَسُولِه۪ وَعَلَى الْمُؤْمِن۪ينَ
وَاَنْزَلَ جُنُودًا لَمْ تَرَوْهَا وَعَذَّبَ الَّذ۪ينَ كَفَرُواۜ
Sonra Allah,
peygamberinin üzerine ve mü’minlerin üzerine sekînetini(kalblere sükûnet ve huzur veren rahmetini) indirdi; hem sizin
görmediğiniz (meleklerden) ordular indirdi
ve inkâr edenlere azâb etti.
وَذٰلِكَ جَزَٓاءُ الْكَافِر۪ينَ
Kâfirlerin cezâsı ise, işte budur.
Tevbe Sûresi,25-26.Âyet
Önce tedbir, sebepler
وَاَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ
وَمِنْ رِبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِه۪
عَدُوَّ اللّٰهِ وَعَدُوَّكُمْ وَاٰخَر۪ينَ مِنْ دُونِهِمْۚ
لَا تَعْلَمُونَهُمْۚ اَللّٰهُ يَعْلَمُهُمْۜ
Allah’ın ve sizin düşmanlarınızı ve onların gerisinde olup sizin bilmediğiniz, ama Allah’ın bildiklerini korkutup caydırmak üzere, onlara karşı elinizden geldiği kadar güç ve savaş atları hazırlayın.
وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ ف۪ي سَب۪يلِ اللّٰهِ
يُوَفَّ اِلَيْكُمْ وَاَنْتُمْ لَا تُظْلَمُونَ
Allah yolunda harcadığınız her şeyin karşılığı,
zerrece haksızlığa uğratılmadan size tastamam ödenecektir.
Enfâl Sûresi, 60.Âyet
يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا خُذُوا حِذْرَكُمْ
فَانْفِرُوا ثُبَاتٍ اَوِ انْفِرُوا جَم۪يعًا
Ey iman edenler!
Tedbirinizi alın da savaşa ya ayrı bölükler
halinde çıkın veya hep birlikte çıkın.
Nisâ Sûresi,71.Âyet
Sebeplere riâyet ederek
Herşeyi Allah'tan istemek lâzım
قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۜ
(Döndüklerinde babaları) dedi ki:
“Hayır!Nefisleriniz sizi (aldatıp böyle)
bir işe sürüklemiş.
فَصَبْرٌ جَمٖيلٌۜ
Artık (bana düşen) güzel bir sabır (etmektir)!
عَسَى اللّٰهُ اَنْ يَاْتِيَنٖى بِهِمْ جَمٖيعًا
Umulur ki Allah, onları
(Yûsuf’u, Bünyâmin’i ve orada kalan diğer ağabeyini) hep birlikte bana getirir.
اِنَّهُ هُوَ الْعَلٖيمُ الْحَكٖيمُ
Şübhesiz ki, Alîm (herşeyi bilen),
Hakîm (her işi hikmetli olan) ancak O’dur
Yûsuf (As) Sûresi 83. Âyet
Allah’ın rahmetinden ümid kesmeyin!
يَا بَنِىَّ اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ يُوسُفَ
وَاَخٖيهِ وَلَا تَايْـَٔسُوا مِنْ رَوْحِ اللّٰهِۜ
“Ey oğullarım!
(Haydi) gidin de, Yûsuf’la kardeşinden bir haber araştırın; hem Allah’ın rahmetinden ümid kesmeyin!
اِنَّهُ لَا يَايْـَٔسُ مِنْ رَوْحِ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْكَافِرُونَ
Çünki kâfirler topluluğundan başkası,
Allah’ın rahmetinden ümîd(ini) kesmez
Yûsuf (As) Sûresi 87. Âyet
Yardım ancak Allah'tan istenir
وَجَٓاؤُ۫ عَلٰى قَمٖيصِهٖ بِدَمٍ كَذِبٍۜ
Ve (Yûsuf’un) gömleğinin üzerinde yalan
bir kan getirdiler.
قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۜ
(Yûsuf’un hayatta olduğunu peygamberlik ferâsetiyle anlayan Ya‘kūb) dedi ki:
“Hayır, nefisleriniz sizi (aldatıp, kötü) bir işe sürüklemiş.
فَصَبْرٌ جَمٖيلٌۜ
Artık (bana düşen) güzel bir sabır(dır).
وَاللّٰهُ الْمُسْتَعَانُ عَلٰى مَا تَصِفُونَ
Çünki sizin bu anlattıklarınıza karşı kendisinden
yardım istenecek olan, ancak Allah’dır
Yûsuf (As) Sûresi 18. Âyet
Peygamber oğlu da yardımı sadece
Allah'tan istiyor ve duası kabul oluyor
قَالَ رَبِّ السِّجْنُ اَحَبُّ اِلَىَّ مِمَّا يَدْعُونَنٖٓى اِلَيْهِۚ
(Yûsuf) dedi ki:
“Rabbim!
Zindan bana, bunların beni kendisine
da‘vet ettikleri şeyden daha sevimlidir.
وَاِلَّا تَصْرِفْ عَنّٖى كَيْدَهُنَّ اَصْبُ اِلَيْهِنَّ
وَاَكُنْ مِنَ الْجَاهِلٖينَ
.Eğer onların tuzaklarını benden def‘ etmezsen,
onlara meyleder ve câhillerden olurum
Yûsuf (As) Sûresi 33. Âyet
فَاسْتَجَابَ لَهُ رَبُّهُ فَصَرَفَ عَنْهُ كَيْدَهُنَّۜ
Bunun üzerine Rabbi onu(n duâsını) kabûl etti de (o kadınların) tuzaklarını ondan def‘ etti.
Yûsuf (As) Sûresi 34. Âyet
Sizi gökten ve yerden rızıklandıran Allah'tır
يَٓا اَيُّهَا النَّاسُ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْۜ
Ey insanlar!
Allah’ın, üzerinizdeki ni‘metini hatırlayın!
هَلْ مِنْ خَالِقٍ غَيْرُ اللّٰهِ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمَٓاءِ وَالْاَرْضِۜ
Allah’dan başka sizi gökten ve yerden
rızıklandıracak bir yaratıcı mı var?
لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَۘ
O’ndan başka ilâh yoktur.
فَاَنّٰى تُؤْفَكُونَ
Öyle ise (tevhidden şirke) nasıl çevriliyorsunuz?
Fâtır Sûresi,3.Âyet
Furkân-ı Hakîm / Îmân ve Tevhîd · Marifet Petekleri