Âşıkların dünyası
Aşkın mertebeleri
Aşkın üç mertebesi vardır:
1-Aşk: Kişinin bütün mevcûdiyeti ile ma'şûkuna dönmesi, yönelmesidir. Kişinin tüm mevcûdiyeti, onun varlığı, vâriyetidir.
2-Valeh: Tüm mevcûdiyeti ile ma'şûkuna dönen âşıkın ma'şûkunda kendini kaybetmesi, yokluğa ermesidir.
(Fenâ-fillâh makamı)
3-Heymân: Tüm mevcûdiyeti ile ma'şûkuna yönelen âşık, ma'şûkunda kendisini kaybedip yok olduktan sonra, ma'şûkunu kendinde bulmasıdır.
(Bekâ-billâh makamı)
(Yûnus Emre Dîvânı ve Şerhi-M.Efdal Emre)
Beni bende demen bende değilem,
Bir ben vardır benden içerü.
(Yûnus Emre Dîvânı ve Şerhi
M.Efdal Emre-Sahife:102-103)
Aşk için ne dediler
Mevlâna (r.a) diyor ki;
Aşk, kötülüklerle dolu bu kirli dünyayı terk edip,
göklere doğru uçmak için gereklidir.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 1.S.418)
Aşk uğrunda ölürseniz, bedenle yaşamaktan kurtulur,
baştanbaşa ruh olursunuz.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 1.S.442)
İnsan, ilâhi aşkla öyle mest olmalı ki, hiçbir şeyden haberi olmamalıdır.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 2.S.58)
Aşk, sana çok şeyler kazandırır;
Şu fâni dünyâdan, mekân âleminden kurtulursun,
Ötelere, mekânsızlık âlemine gidersin!
En önemlisi de, aşk yolunda sana engel olan,
Seni nefsâni arzulara doğru çekip götüren bedenden,
Kendi maddi varlığından ayrılırsın da kendinde kendi
öz varlığını bulur, onunla beraber Hakk yoluna düşersin.
(MEVLÂNÂ CELÂLEDDÎN-i RÛMÎ)
Yedinci kat göğe çıkmak istiyorsan,
aşk senin için çok güzel bir merdivendir ey oğul!
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 2.S.78)
Aklını başına al da mekânsızlık âlemine gel!
Bu âlemde her zaman bahar mevsimi hüküm sürmektedir; buradan başka her taraf soğuktur, kıştır.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 3.S.6)
"Aşk nedir"? diye sorarlarsa de ki:
Aşk dileği,isteği, yapıp yapmama arzusunu, iradeyi terketmektir.
İhtiyarı terk etmeyenlerde hayır yoktur, iyi insan değildir.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 1.S.225)
İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;
Aşk, ma'şûkun, âşıkın kalbine akıttığı sıfattır.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.832)
İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;
Nefsi sıfatları ile yaşayan kimse,
insanlık zulmetinde kalır.
Ne marifet gücüyle huzur nûruna gelir,
ne de muhabbet semeresi ile, Mahbuba kavuşabilir.
İşte insanlık sıfatlarından kurtulan âşık,
elbette Ma'şukun sıfatları ile sonsuz hayat bulur.
Ve O'nunla kalır.
(İbrahim Hakkı Hz. Marifetname)
Aşk, gönülde bir nurdur ki, o nurla âşık mâ'şuk'unu görür
ve o nur, âşığı ma'şuk'una uçurur.
Bilmez misin ki Muhammed (a.s) Burak ile mirâca,
Allah'a uçtu. İşte o Burak aşktır.
Aşk kanat açtı mı mesâfeler yok olur.
Menzil-i maksûda ulaşırsın.
(Yûnus Emre Dîvânı ve Şerhi-M.Efdal Emre)
Aşk, Hakk'ın ihsânıdır ve o her gönle konmaz.
O, konacağı dalı kendi seçer.
Hak aşkına erenin işi tanam olur.
Herşeye karşı muhtaçlığı biter
(Yûnus Emre Dîvânı ve Şerhi-M.Efdal Emre)
Aşk; bir kişinin tüm mevcûdiyeti ile ma'şûkuna yönelmesine denir.
(Yûnus Emre Dîvânı ve Şerhi-M.Efdal Emre)
Âşıklara dünya bir hapishanedir Zirâ dünya, sevgilisini görmesine mânidir
İmam Gazâli (r.a) diyor ki;
Resûl-i Ekrem (S.A.V.):
"İhlâs ile "Lâ ilâhe İllâllah"diyen Cennete girer"
buyurmuştur.
İhlâs demek, kalbinde Allah'tan başkasına bırakmamak, kalbini Allah'a ortaklık şâibesinden uzaklaştırıp hâlis etmek. Kalbinin sevgilisi, maksûdu ve mâbûdu yalnız Allah olmak demektir.
Bu durumda olan kimse için dünya bir hapishanedir.
Zirâ dünya, sevgilisini görmesine mânidir.
Ölümü ise, bu ceza evinden kurtarıp, sevgilisine yönelmek demektir.
Allah sevgisini zayıflatan sebeplerden birisi dünya sevgisidir.
Âile, evlâd, akraba, mal, akar, hayvan, bağ-bahçe ve bostan sevgileri de böyledir. Hepsi Allah sevgisini azaltır.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.4.S.569}
Aşktan başka bir işimiz yok
Mevlâna (r.a) diyor ki;
Bizim dünyada aşktan başka bir işimiz yok;
Allah, bizi dünyaya kendisini sevmemiz için getirdi!
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 2.S.8)
Aşkta bütün dertlerin devası vardır
Mevlâna (r.a) diyor ki;
Aşkta bütün dertlerin devası vardır
Aşkta bütün dertlerin devası vardır.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 4.S.252)
Âşık ol; âşık ol da, üzüntüden kurtul!
O sana, senden daha yakındır.
Ne için O’nu dışarıda arıyorsun?
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 2.S.249)
Kimi dertli, kederli, asık suratlı görürsen bil ki,
o aşk şehrinde doğmamıştır, âşık değildir.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 1.S.214)
Aşk, kötülüklerle dolu bu kirli dünyayı terk edip,
göklere doğru uçmak için gereklidir.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 1.S.418)
Dünyadaki yaşayışımız, bazan tatlıdır, hoştur,
bazan da kederlerle doludur, hoş değildir.
Aklını başına al da sen,
daima hoş yaşama mülkünü bağışlayana gönül ver;
fâni dünyaya değil, ebedî hayat lütfedene âşık ol!
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 3.S.367)
Sevgili, şarap getir,dök düşüncelerin, kaygıların başına
Sevgili, şarap getir, bahtımı yücelt,
O halka - halka saçların gönlüme kemend olsun.
Meclis hoş, biz de. arkadaşlar da hep hoşuz;
Ateş getir, bir çaresini bul, ateşe bir avuç çörotu at.
O esirgenmiyen şarabı dök düşüncelerin, kaygıların başına; Geç kendinden de şu kendini beğenmiş gönlün lâyığını ver.
A gam, yürü git, sarhoşlarla işin yok senin;
Kimi ayık bulursan ziyanın ona dokunsun.
Sarhoşlar, düşüncelerden de kurtulmuştur, gamdan da;
Sen vargit de kurtulmıyanlan sıkıştır.
(MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN-DÎVÂN-I KEBîR II )
Ey gam! Yürü git!
İlâhî aşkla mest olmuş kişilerle senin işin yok.
Kimi ayık bulursan onu hırpala, onun başına bela ol.
Mest olmuş kişiler, düşüncelerden, gamlardan kendilerini kurtarmışlardır. Sen git de, düşüncelerden, gamlardan kendilerini kurtaramayanları yakala, sıkıştır.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 3.S.100)
İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;
Âşığa derd ve gam helvadır.
Bunlar akıllıya belâdır.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.841)
İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;
Hakk Teâlâ'ya aşk, lezzetleri terk edip, zahmetlere katlanmaktır.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.832)
Allah aşkı bir ateştir.
Âşığın kalbinde masivá bırakmaz, hepsini yakar
İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;
Muhabbet, aşkın başlangıcıdır, yani muhabbetin varacağı makam aşktır.Hakk Teala'ya aşk, lezzetleri terk edip, zahmetlere katlanmaktır.
Aşk yakıcı bir ateştir.
Alevlendiği yer kalptir.
Ey aziz!
Ehlullah demişlerdir ki,
Aşk, insanın kalbinde bir ateş olup,
kalpte Allah'tan başka hiçbirşey bırakmaz,hepsini yakar.
Aşk, perdeleri yırtmak ve sırları keşf etmektir.
Hakk'ın aşkından başka olan her zevk ve safâ,
bela ve cevr û cefâdır.
Aşkın neticesi olan her meşakkat,
âşıkın canına huzur ve sürurdur.
Âşık, aşk lezzetini almış, cihan lezzetlerinden geçmiştir.
Aşk ile pür derd olan ve şevk ve iştiyak ile yüzü sararan, kendinden habersiz kalıp, O'nunla meşgul olmuştur.
Allah katında kabul edilenlerden olmuştur.
Aşk burağına binene, Mi'rac sırları âşikâr olur.
Âşığın derdi de neş'esi de ma'şuktur.
Her hizmetinin ücreti karşılığı O'dur.
Ma'şukundan başka şey isteyen âşık, âşık sayılmaz.
Çünkü o nefs ve hevâya meyildir.
Zirâ, Allah aşkı bir ateştir.
Âşığın kalbinde masivá bırakmaz, hepsini yakar.
Aşksız olan ömür bedene büyük bir yüktür.
Âşık, aşkla yaşamak ister, can istemez.
Aşk şarabı ister, su ve ekmek istemez.
Âşık kendi vucudundan geçmiştir.
Kalbi aşk şarabı ile dolmuştur.
Ne zaman ki kalb destisinden bu şarab sızar,
aşktan bir nokta ona bir kitab olur.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.841)
ŞİİRLER
Aşkın odu ciğerimi yaka geldi yaka gider
Aşkın odu ciğerimi yaka geldi yaka gider
Garip gönlüm bu cefâyı çeke geldi çeke gider
Firkat kâr etti cânıma gelsin âşıklar yanıma
Aşk zincirin dost boynuma taka geldi taka gider
Bülbül eder zâr-ü efgân aşk oduna yandı bu cân
Benim gönülcüğüm heman Hakk'dan geldi Hakk'a gider
Ârifler durur sözüme gayrı görünmez gözüme
Eşrefoğlu yâr yüzüne baka geldi baka gider
Eşrefoğlu Rûmî
Umman olan anlar bizi
Zât-ı Hak’ta mahremi irfân olan anlar bizi,
İlm-i sırda bahr-ı bî-pâyân olan anlar bizi.
Bu fenâ gülzârına bülbül olanlar anlamaz,
Vech-i bâkî hüsnüne hayrân olan anlar bizi.
Ârifin her bir sözünü duymağa irfân gerek,
Sanmanız bu cihânda hayvân olan anlar bizi.
Ey Niyâzî katremiz deryâya saldık biz bugün,
Katre nice anlasın, ummân olan anlar bizi.
Niyâzi Mısrî
Yâr yüreğim yâr, gör ki neler var
Yâr yüreğim yâr, gör ki neler var,
Bu halk içinde bize gülen var.
Ko gülen gülsün, Hakk bizim olsun,
Gâfil ne bilsün, Hakk'ı seven var.
Bu yol uzaktır, menzili çoktur,
Geçidi yoktur, derin sular var.
Girdik bu yola, ışk ile bile,
Gurbetlik ile bizi salar var.
Her kim merdâne, gelsün meydâna,
Kalmâsun câna kimde hüner var.
Yûnus sen bunda meydân isteme,
Meydân içinde merdâneler var.
Yûnus Emre
Âşık'ı, âşık olmayanlar anlayamaz ve eleştirir.
İy beni ayıplayan, gel beni ışktan kurtar,
Elinden gelmez ise,söyleme fâsid haber.
Hiç kimsene kendinden hâlden hâle gelmedi,
Cümlemizin hâlini ma'şûk ider mukarrer.
Âşıkların her hâli ma'şûk katında biter,
Sözün var ana söyle, benüm elümde ne var.
Her kim ışk kaderinden içti-yise bir cur'a,
Ana ne yad ne biliş ne esrük ü ne humâr.
Âşıkların hâlini âşık olanlar bilir,
Işk bir gizli haznedür, gizli gerekdür esrar.
Yûnus Emre
Âşıklara din ne hâcet
Din ü millet sorarısan, âşıklara din ne hâcet,
Âşık kişi harâb olur, harap bilmez din diyânet.
Her kim dostı sever ise, dostdan yana gitmek gerek,
İşi gücü dost olıcak, cümle işten olur âzâd.
Soru hisâb olmayısar, dünyâ âhiret kovana,
Münker ü Nekir ne sorar, terk olıcak cümle murâd.
Havf u recâ gelmez anda, varlık yokluk bırağana,
İlm-ü amel sığmaz anda, ne terâzü ne sırât.
Ol kıyâmet baharında, her bir kula baş kayusı,
Yûnus sen âşıklar-ıla, hiç görmeyesin kıyâmet.
Yûnus Emre
Merhabâ ey aşk-ı bâki merhabâ
Merhabâ ey aşk-ı bâki merhabâ,
Pür-vefâsın pür-vefâsın pür-vefâ.
Gel salın gönlümde, ey cân-ı cihân,
Dil-rübâsın dil-rübâsın dil-rübâ.
Âsumân-ı dilde mâhımsın temam,
Mehlikâsın mehlikâsın mehlikâ.
Evvel âhir yâr-ı gârımsın müdâm,
Cân fezâsın cân fezâsın cân fezâ.
Mübtedâ-yı cümle eşyaya revân,
Müntehâsın müntehâsın müntehâ.
Senden oldu hâr-ı gül hem hâk-i zer,
Kimiyâsın kimiyâsın kimiyâ.
Vâsıl eylersin kulu Mevlâsına,
Reh-nümâsın reh-nümâsın reh-nümâ.
Halktan bigâne olmuş âşıka,
Âşinâsın âşinâsın âşina.
HAKKI Hakk'dan gâfil olmazsan müdâm,
Pür-safâsın pür-safâsın pür-safâ.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.810-811)
BEYİTLER
Yûnus'tan beyitler
Sensiz iki cihân benüm zindân görinür gözüme,
Senin ışkunla bileşen gerek hâs-ul hâsdan ola.
Yûnus Emre
Cânını aşk yoluna vermeyen âşık mıdur,
Cehd eyleyüp ol dosta irmeyen âşık mıdır.
Dost sevgisün gönülde cân-ıla berkitmeyen,
Tûl-i emel defterin dürmeyen âşık mıdır.
Yûnus Emre
Her kim dostu sever ise, dostan yana gitmek gerek,
İşi gücü dost olıcak, cümle işden olur âzâd.
Yûnus Emre
Cümle âlemün gönlünde vardır anun mahabbeti,
Anı candan sevmeyenin bil kim îmânı taş oldı.
Yûnus Emre
Biz sevdik âşık olduk,sevildik mâşuk olduk.
Yûnus Emre
Ben yanarım yâne yâne,
Aşk boyadı beni kâne,
Ne akilem ne divâne,
Gel gör beni aşk neyledi.
Yûnus Emre
İy âşıklar iy âşıklar,
Işk mezhebi dindür bana,
Gördü gözüm dost yüzini,
Yas kamu düğündür bana.
Yûnus Emre
Yûnus imdi sen Hakk'a ir,
Tün ü gün gönlün Hakk'a vir,
Gönül gözi görmeyince,
Hiç baş gözü görmeyeser.
Yûnus Emre
Bir kişiye söyle sözi,
Kim ma'niden haberi var,
Ol kişiye vir gönlüni,
Cânında ışk eseri var.
Yûnus Emre
Her kimde ışk var-ısa,
Ayruk nesne sığmaz anda,
Dost döşeğine geçemez,
At u katır yahut deve.
Yûnus Emre
Işksuzlara verme öğüt,
Öğüdünden alur değül,
Işksız kişi hayvân olur,
Hayvan öğüt bilür değül.
Yûnus Emre
Sensiz yola girer isem, çarem yok adım atmaya,
Gevdemde kuvvetim Sensin, başum götürüp gitmeye.
Bim Hamza'ca kuvvet vermiş, kadir Çalab ışk erine,
Taşları yolundan ırar, kasd iner dosta gitmeğe.
Yüzbin Ferhad külüng olup, kazar dağlar bünyadın,
Kayalar kesip yol eder, Âb-Hayâtın akıtmağa.
Yûnus Emre
Bildik gelenler geçtiler, gördük konanlar göçtüler,
Işk şarabın içen cânlar, uymaz göçmeğe konmağa.
Yûnus Emre
Işk imâmdur bize, gönül cemaat,
Kıblemüz dost yüzi, dâimdür salat.
Yûnus Emre
Işk eteğin tutmak gerek, âkıbet zeval olmaya,
Işktan bir elif okursan, kimseden sual olmaya.
Yûnus Emre
Allâh lafzının ilk harfi eliftir. Elif, noktanın gölgesidir. Gölge ise asla tâbidir. İşte bu ilk harf olan elifi okumaya başlarsan, sonuna vâsıl oldun demektir . Başkasından bir şey sormaya gerek kalmaz.
Işk davâsı kılan kişi, hiç anmaya hırsı hevâ,
Işk evine girenlere, ayrık ne meyl ü vefâ.
Yûnus Emre
Yûnus Sana tutdı yüzün, unutdı cümle kendözün,
Cümle Sana söyler sözün, söz söyleyen Sensin bana.
Yûnus Emre
İzzetü erkân kamusı, bunlardır dünyâ sevgisi,
Işktan haber eyitmesün, kim dünyâ izzetün seve.
Yûnus Emre
Âşık, ne dünyâ bilir, ne de âhiret. O, sadece Mâşuk'unu bilir, O'nunla cân bulur. Âşık; azizlik taslamaz. Onun gönlünde aşkından başkasına yer yoktur, ki ululanmaya meyletsin. Kimin ki, böylesi bir meyli varsa, o kişi âşık değildir.
Aşk, kendisinden olmayan herşeyi dışarı atar. Akar bir suya yabancı bir cisim düşse, su onu sahile, kenara atar. Deryâ dâhi öyledir. Ya dibine toprağa gömer, ya da dalgalarıyla sahile atar.
Ne ilerler hanumânı, ya Sensiz iki cihânı,
İki cihân fidi Sana, kimene gümân dutmaya.
Yûnus Emre
Niyazi-i Mısrî'den beyitler
Zât-ı Hak'ta merhemi irfân olan anlar bizi
İlm-i sırda bahr-ı bî-pâyân olan anlar bizi
Bu fenâ gülzârına bülbül olanlar anlamaz
Vech-i bâkî hüsnüne hayrân olan anlar bizi
Niyazi-i Mısrî
Gerçi Allah'a ibâdet de güzel
Zühd-ü takvâ kanat da güzel
Halvet ehline kerâmet de güzel
Âdem isen semme vechullahı bul
Kande baksan ol güzel Allah'ı bul
Niyâzi Mısrî
Sağ ü solu gözler idim, dost yüzünü görsem deyü,
Ben taşrada arar idim, ol cân içinde cân imiş.
Öyle sanırdım ayrıyam, dost gayrıdır ben gayrıyam,
Benden görüp işiteni bildim ki ol cânân imiş.
Niyâzi Mısrî
Geldi dile dildârım, buldum gül-ü gülzârım,
Şimden gerü hep varım, yağmadır alan alsın.
Çün buldu gönül yârim, terk eyledim ağyârim,
Îmân ile zünnârım, yağmadır alan alsın.
Niyâzi Mısrî
Güçtür kati, Hakk'ın yolu, dergâhı hem gayet ulu,
Sıdk ile olmazsan kulu, etmez yolu âsan sana.
Niyâzî-i Mısrî
Can bu ilden göçmeden cânânı bulmazsa ne güç
Yârini terk etmeden yârânı bulmazsa ne güç.
Niyâzi Mısrî
Muhtelif beyitler
Sâkiyâ doldur şarabı vakt-i iftârdır bu dem
Ma'mur eyle bu harâbı lütf-i izhârdır bu dem"
(Alvarlı Efe Hazretleri)
Arama sen Hakk'ı nerde, çu mevcuddur O her yerde,
Arada sen iken perde, Allah'ın nerede sen nerde.
Hasan Fehmi Tezdoğan
Arama sen Hakk'ı nerde, çu mevcuddur O her yerde,
Arada sen iken perde, Allah'ın nerede sen nerde.
Hasan F. Tezdoğan
Bir kimsede hâsıl olmazsa fenâ,
Hak Teâlâ'ya yol bulamaz aslâ!
(MEKTUBÂT-I RABBANÎ 24.MEKTUP)
İbrahim Hakkı (r.a) dan beyitler
Âşık-ı yârım, anınçün bu diyâra geldim,
Yoksa ben deyr-i cihân içre ne kâra geldim.
Derbeder gezme, gönül gârına gel ey HAKKI,
Ki ben ol yâr ile halvet-i gâra geldim.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.818)
Ey dil inâyettir sana, ger aşktan gelse belâ,
Aşk-ı mecâzidir hevâ, aşk-ı hakiki mümtenâ.
Ma'şûk eğer insan olur, ol aşk bâr-ı cân olur,
Ma'şûk-ı cân girân olur, cân yârıdır aşk-ı Hüdâ.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.835)
Seninle bulmuşum ey aşk rahât-ı cânı,
Ki Senden aldı gönül cümle derde dermânı,
Bir an karar edemez firkatinle cân ey dost,
Seninle hayy olur ancak, bu rûh-i insâni.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.833)
Aşkın şerabın ver bana,
Tâ kalmasın havf ü recâ,
Endişelerden kıl rehâ,
Mest eyle meyden sâkiyâ.
Nân istemem, âb istemem,
Âsayiş-i hâb istemem,
Yârân ü ahbâb istemem,
Aşkın meyidir pes bana.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.846)
Allah Dostları / Muhabbetullah · Marifet Petekleri