Tevekkül-Tefviz
Tefviz kazânın gelmesinden önce olur.
Teslim, indikten, geldikten sonra hâsıl olur.
İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;
Tefviz (ısmarlama) dünyadaki şeylerden bir şey beğenmeyip, Cenâb-ı Hakk'ın ihtiyâr ve irâdesine teslim olmaktır.
Tefviz, itirazdan yüz çevirmektir.
Tefviz kazânın gelmesinden önce olur.
Teslim, indikten, geldikten sonra hâsıl olur.
Tefviz, bilinmeyen şeyi yapıcısına vermedir, bırakmadır.
Bu, rızânın mukaddemesidir.
Tefviz, ihtiyârı, tedbiri terktir.
Kazânın gelmesini gözetmedir.
Tefviz, murâdı terk ve kazâyı gözetmedir.
Her işte Hakk'a ilticâdır.
Tefviz eden, her şeyi Hakk Teâlâ'dan bilir.
Herkesi kendisi gibi âciz bulur.
Tefviz, bedende teslim, gönülde itimad, canda rızâdır.
Tefviz, şiddet ve ni'mette insanlardan yüz çevirip, Hakk'a dönmektir.
Tefvizin alâmeti üçtür:
Biri:Tedbiri takdire verip sükûnet bulmaktır.
Biri:İrâde ve ihtiyârı Mevlâ'nın tedbirine verip muattal kalmaktır.
Biri de: Saat-be-saat kazâyı gözetmektir.
Kader gelince kaçınmak olmaz.
Kader kaçınmadan önce gelir.
İşler takdir iledir, tedbir ile değildir.
Muradın vücûda gelmeyince, mevcûdu murad eyle.
Beyt:
Murâd-ı Hakk'a mutabık gelir cemi-i umûr,
Murâdı terk et ve tarh-ı gönülden eyle huzûr.
Açıklaması:
Bütün işler Allah'ın dilediği şekilde cereyan eder.
Öyleyse istekleri bırak da gönülden onları çıkarıp huzûr bul.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.724-733)
Tevekkül-Teslim-Tefviz
İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;
Tevekkül, Hakk Teâlâ'ya güvenmek ve dayanmaktır.
Tefviz, tedbir ve ihtiyârın olmamasıdır.
Teslim, kazânın ahkâmına tâbi olmaktır.
Tevekkül, bedenin kıyâmını Allahü Teâlâ'dan bilmektir.
Tefviz, işleri sâhibine verip, O'nun tedbirine güvenmektir.
Teslim, Hakk'ın emrine itaat edip, tabiatına tatlı gelmeyen işlerde bile O'na uymaktır.
Rızâ, kendine ne gelirse ve kendinden ne giderse,
hiç değişmeyip, râzı olmaktır.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.749-760)
Tefviznâme
Hak şerleri hayreyler
Zannetme ki gayreyler
Ârif onu seyreyler
Mevlâ görelim neyler
Neylerse güzel eyler
Hakk’ın olacak işler
Boştur gam-u teşvişler
Ol hikmetini işler
Mevlâ görelim neyler
Neylerse güzel eyler
Deme şu niçin şöyle
Yerincedir ol öyle
Bak sonunu seyreyle
Mevlâ görelim neyler
Neylerse güzel eyler
Hiç kimseye hor bakma
İncitme, gönül yıkma
Sen nefsine yan çıkma
Mevlâ görelim neyler
Neylerse güzel eyler
Her dilde O’nun adı
Her canda O’nun yadı
Her kuladır imdadı
Mevlâ görelim neyler
Neylerse güzel eyler
Naçar kalacak yerde
Nagâh açar o perde
Derman eder ol derde
Mevlâ görelim neyler
Neylerse güzel eyler
Her sözde nasihat var
Her nesnede zinet var
Her işte ganimet var
Mevlâ görelim neyler
Neylerse güzel eyler
Her söyleyeni dinle
Ol söyleteni anla
Hoş eyle kabul canla
Mevlâ görelim neyler
Neylerse güzel eyler
Bil elsine-i halkı
Aklam-ı hak ey
Hakkı Öğren edeb ve hulku
Mevlâ görelim neyler
Neylerse güzel eyler
İBRAHİM HAKKI ERZURUMÎ
1705 – 1772 Tillo / Siirt
Allah Dostları / Sabır, Rıza, Teslim ve Tevekkül · Marifet Petekleri