Takvâ-Vera
Dininizin direği vera'dır.
Allahu Teala, şöyle buyurdu:
"Resul, size ne verdiyse alın; neyi size yasak ettiyse,
ondan sakının. Allah'a karşı takva sahibi olun. Allah'ın azabı çetindir." (59/7)
Bu ayet-i kerimede; emirlere imtisal, yasaklardan da sakınmak anlatıldıktan sonra, takvaya geçildi ki; şu manaya işarettir. Takvanın hakikati olan, yasaklardan sakınmaya önem verile... Dinin esası da budur.
Bu manada Resulullah (sav) Efendimiz söyle buyurdu:
"Dininizin direği vera'dır. (Yani yasaklardan ve şüphelilerden korunmak...)"
Resulullah (sav) Efendimiz bir başka yerde ise, söyle buyurdu:
"Veraa hiçbir şey denk olamaz."
Doğrusunu en iyi bilen Sübhan Allah'tır; bu ihtimamın tevili şöyle olsa gerek:
Yasaklar yaygındır; yerine getirildiği takdirde, faydası da çoktur. Ve bu yasaklardan sakınmak işi, emre imtisal zımnında bulunur. Zira, emri yerine getirmek, onun zıddından kaçınmak sayılır. Bu mana da açıktır.
Yasaklardan sakınmanın faydalı oluşu çokluğu ise, onun umumiyeti cihetinden değildir. Zira o, sırf nefse muhalefettir. Emre imtisal suretleri hilâfına onda nefsin bir hazzı yoktur. Zira, onda (yasakları yapmakta) nefsin aldığı lezzet vardır.
Her ne şey ki, onda nefse muhalefet daha ziyadedir;
o şeyde fayda daha çoktur ve necat yoluna daha yakındır. Zira, şer'i tekliflerden asıl maksat, nefsin kahrıdır.
Zira, nefis, kendisini Allah'a karşı düşmanlığa saptamıştır.
Bu manada bir kudsi hadis şöyle geldi:
"Nefsine düşman ol; zira o, bana düşmanlığa saplanmıştır."
(MEKTÛBÂT-I RABBÂNÎ 421.MEKTUP)
Hadîs-i Şerif:
"Dininizin en hayırlı tarafı verâ' (şüpheli şeylerden kaçınmak)dır."
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.2.S.237}
Nebî (s.a.v.) şöyle buyuruyor:
"Dinin özü vera'dır, onu helâk eden ise açgözlülüktür.
Kim yasaklanmış bölgenin etrafında dolaşırsa, ona düşme ihtimali vardır."
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.647)
İlim ve vera'nın sevilmesi bunların insanı, Allahü Teâlâ'ya yaklaştırmaları bakımındandır.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.3.S.632-633}
Veranın mertebeleri:
İmam Gazâli (r.a) diyor ki;
- Şehâdeti kabul olacak derecede vera'dır ki bu kadarından çekinmezse velilik ve mahkemelerde şâhidlik hakkını kaybeder. Bu da açık olan haramlardan sakınmaktır.
- Sâlihlerin vera'ı dır ki, bu da helâl ve harâm olması ihtimali dahilinde bulunan şüpheli şeylerden korunmaktır.
Nitekim bu hususta Peygamber Efendimiz:
"Sana kuşku veren ve seni şüpheye düşüren şeyleri bırak da, şüphe vermeyen şeyleri yap."
(Tirmizi. Hasan b. Ali'den)
Ayrıca:
"Günah kalbin titremesidir. (Bir iş yaparken) Kalbin huzûr içinde olmalıdır. Eğer kalbin çarpıyorsa o iş makbul değildir." Buyurmuşlardır.
(Beyhâki, İbn. Mes'ud'den)
- Muttakîlerin vera'ı dır ki, bu da harâma sebep olması ihtimali olan helâlı terk etmektir.
Nitekim Peygamber Efendimiz bir hadis-i şerîfinde:
"Kişi, zararlı şeylere düşmek korkusundan, zararsız gibi görülen şeyleri terk etmedikçe muttakîlerden olamaz." Buyurmuşlardır.
(Tirmizi, Atiyye es-Sa'di'den)
- Sıddîklar vera'ı dır. Bu da her ne kadar kendini harâma düşürmeyecekse de, Allah'a yakınlığı artmayacak şekilde ömründen bir cüz'ün boşa geçeceği korkusundan, bütün mevcûdiyetiyle Allah'a teveccüh edip herşeyden yüz çevirmektir.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.1.S.54-55}
Vera sâhipleri imkân nisbetinde ihtiyaç sahasını daraltmağa gayret ederler.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.1.S.621}
Allah Dostları / Takvâ, Havf-Recâ ve Tevbe · Marifet Petekleri