Arama

Başlık ve içerikte ara

Tevbe

4 dk

Tevbe

İmam Gazâli (r.a) diyor ki;

Sehib b. Abdullah tevbenin tarifinde:

"Tevbe, kötü huyları iyi huylarla değiştirmektir." demiştir.

(İMAM GAZALİ İHYAU ULUMİ'D-DİN CİLD.4.5.10)

Tevbenin mânalarından birisi de, hemen günahı terk edip, bir daha yapmamağa azmetmek ve geçmiş noksanları telafi etmektir ki, bunun vücübunda şüphe yoktur.

Geçmişe nedâmet ve üzülmek de vacipdir.

Çünkü bu, tevbenin ruhudur.

Geçmişe telafi ancak bununla mümkündür.

(İMAM GAZALİ-İHYAU "ULOMID-DIN.CİLD.4.5.13)

Nedamet, isyanın isyan olması hasebiyle sevgilisini kaybettirdiğini bilmesi gerektirir. Bunu topyekün bütün günahlarda düşünmesi lazımdır. Bazılarında düşünüp bazılarında düşünmemesi doğru olmaz.

(İMAM GAZALİ-İHYAU "ULÜMİ'D-DİN CİLD.4.5.35)

Günahın zevki bal gibi, fakat te'siri zehir gibidir.

(İMAM GAZALİ-İHYÂU "ULŪMID-DIN CİLD 45.64)

Her ne süretle olursa olsun, günah işleyenin iki türlü vazifesi vardır. Bunlardan biri, hemen işlediği günahın akabinde pişman olup tevbe etmek, diğeri ise yapmış olduğu günahı yok edecek bir iyilik yapmaktır.

(İMAM GAZALİ-İHYAU ULUMID-DİN.CİLD.4.5.84)

Rabia-i Adeviyye(R.A.):

"Bizim tevbelerimiz, yeni bir çok tevbelere muhtaçtır." demiştir.

(İMAM GAZALİ-İHYAU 'ULÜMİD DİN CİLD.4.5.86)

Bir insan, hem âşık olsun, hem mest olsun, sonra da kalksın tevbe etsin; sen buna inanma!

(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 2.S.83)

Mevlâna (r.a) diyor ki;

Söze tövbe ettim, tanık ol ey padişahım;

Sözsüz, feryatsız, sırlarımızı bilen sensin, sen.

(MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN-DÎVÂN-I KEBîR II )

Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;

Hz. Muhammed (s.a.v.) birgün Ashâbına;

"Hastalığımızın ve ilacının ne olduğunu size haber vereyim ister misiniz?" dedi.

Onlar, "Elbet ey Allah'in Resûlu", dediler.

O da:"Hastalığımız günahlardır. İlacınız ise tövbe etmektir," buyurdu.

(Abdülkadir Geylani Külliyatı.S.124)

Gaflet ağacı bilgisizlik suyu ile büyür.

Uyanıklık ve ma'rifet ağacı ise düşünce ve tefekkür suyu ile büyür.

Tevbe ağacı pişmanlık suyu ile büyür.

Sevgi ağacı ise rıza suyu ile büyür.

(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.117)

İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;

Tevbe, Hakk Teala'ya iradetle dönmektir.

(İBRAHİM HAKKI HAZRETLERİ)

Tevbe çeşitleri

İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;

Avamın tövbesi:

Geçmiş günahlara pişman olmaktır.

Makbul tövbedir.

Havassın (seçilmişlerin) tevbesi:

Kalbi, sahibinden alıkoyan her şeyden tövbesi etmektir.

Seçilmişlerin seçilmişlerin tövbesi:

Hakk'ın üns ve huzurundan, bir an gafil olmaktan tövbe etmektir. Bu tövbe evliyâ ve sıddıkların tövbesidir.

(İbrahim Hakkı Hz. Marifetname.S.946)

Seçilmişin tövbesi

Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;

Arapçada 'tevvab'(çok çok tövbe eden) kelimesi mübalağa lafzıdır. Onunla havasın tövbesi kastedilmektedir.

Mücerret zâhiri günahlara tövbe edenin hâli, ekinin içindeki zararlı otları dallarından kesen, ama onları kökünden sökmeye çalışmayan kimsenin durumu gibidir. Bilindiği gibi, sadece dalı kesilen yabani otlar, hiç şüphe yok ki ikinci defa yeniden, hatta ilkinden daha bol/gür olarak bitecektir.

Günahlardan ve kötü huylardan çok çok tövbe edenler ise, yabani otları kökünden koparan kişi gibidir. Şüphesiz bundan Sonra onların kökleri kazınmış olur, ancak nâdiren bitebilirler.

O halde telkin, telkin edilen kişinin kalbinden Allah Teâlâ'dan başkasını kesme/çıkarma âletidir.

Zira, acı bitkiyi kesmeyen, onun yerine tatlı bitkiye ulaşamaz.

Buna göre tövbe, amminin (sıradan insan) ve hassın (seçilmiş kişi) tövbesi olmak üzere iki çeşittir.

Sıradan insanın tövbesi, zikir ve büyük bir çaba-gayret sarf etmek suretiyle, günahtan sevaba, kötülenenden övülene, cehennemden cennete, bedenin rahatından nefis meşakkatine dönmektir.

Seçilmişin tövbesi ise, sıradan insanın bu tövbesi elde edildikten sonra, hasenâttan mârife, marifetten derecâta, derecattan kurbete, kurbet ve nefsâni lezzetlerden de rûhâni lezzetlere dönmektir.

Bu tövbe, Allah Teâlâ dışındaki herşeyi terk edip, sadece O'nunla ünsiyet kurmak ve O'na yakin gözüyle bakmak demektir.

Ebrarın hasenati, mukarrabinin seyyiāti; mukarrabînin seyyiâtı da, ebrarın hasenȧtıdır.

İşte bundan dolayı Nebi (a.s.m.) hergün yüz kere istiğfar ederdi.

Nitekim Allahü Teâlâ: "...günahların için bağışlanma dile..."(Gafir,55., Muhammed.19.) buyurmuştur.

Yani, 'benliğinin günahından' demektir.

NOT:

İnsan rûhâni lezzetleri ve kurbeti elde edip, fenâ ve Allah'a yakınlık denizine dalınca, varlığının gayesini gerçekleştirmiş olur.

"Cinleri ve insanları yalnızca (Beni tanımaları ve ) Bana kulluk etmeleri için yarattım.

(Zariyat.56.).

Kul bu dereceye ulaşınca onun kendi benliğini unutması, hatta benliğinin Hakk'ın nuru önünde tamamen yok olması gerekir. O halde böyle bir konumda, benliğin ortaya çıkması, en büyük günah sayılır.

Zira, Hakk'ı tanıdığı halde, kendi varlığına ve benliğine dalan kişi, O'na karşı su-i edebte bulunduğu için, bu günahı büyük olur.

(Abdülkadir Geylani Külliyatı.5.793)

Allah Dostları / Takvâ, Havf-Recâ ve Tevbe · Marifet Petekleri

İlgili yazılar