Arama

Başlık ve içerikte ara

Ubûdiyet

7 dk

Mevdûdî'ye göre Abd-İbadet-İtaat-Sevmek

ibn Side, el-Muhassis XIII, 96'da şöyle diyor:

Lügatte ibadetin aslı, boyun eğmek. (...) ibadet, itaat etmek, tevazu göstermek ve meskenet birbirine yakın mânâlı olan kelimelerdir. (...)

Daha üstünü olmayan her boyun eğme, ibâdettir,

ancak ma'bud için olan itaat ibadettir, boyun eğme ve mütevazi olma yönünden Allah'a karşı olan her itaat ibadettir.

İbadet teriminin türetildiği "abd" kökü şu anlamlara gelir:

1) Kul, yani hür'ün karşıtı olan köle.

"Teabbedu'r racule" adamı köle edindi.

Onu kul edindi, yahut onu kul muamelesine tabi tuttu.

Hadis-i şerifte bu hususu teyid için şöyle buyuruluyor:

"Üç kişi vardır ki; ben onların hasmıyım. Bunlardan birincisi hür bir kimseyi köle edinen adamdır".

Başka bir rivayet hür'ü köle edinen, yani hür bir kimseyi kendine köle edinen buyurulmaktadır.

Kur'an-ı Kerim'de Musa (a.s.) Firavun'a şöyle der:

«Bana karşı minnet ettiğin (başıma kaktığın) o nimet, İsrail oğullarını kendine kul (köle) edindiğin içindir» (Suara, 22).

2) ibadet, boyun eğmekle beraber itaat anlamına gelir.

Mesela "Abede't-tagute" «Putlara ibadet etti cümlesi

«Ona itaat etti demektir.

"İyyake na budu" «Ancak Sana ibadet ederiz yani eğilmelerimizle itaati yalnız Sana gösteririz.

"Ve'budu Rabbekum" «Rabbınıza ibadet ediniz, sözü «Rabbiniza itaat ediniz demektir.

"Kavmehuma lena abidun «O ikisinin kavmi bize ibadet edicilerdir. Yani bize itaat edicilerdir,demektir.

Ve her kim bir krala boyun eğerse ona itaat etmiş demektir.

îbnü'l-Enbari şöyle diyor: "Fulanun abidun"

«Filanca ibadet edicidir yani o Rabbi'ne boyun eğmiş ve Rabbi'nin emrine teslimiyet ve bağlılık göstermiş demektir.

Arap "Abd" ve "ibadet" kelimelerini duyduğu ilk anda zihninde kulluk ve ilahlık mevhumlan canlanıyordu.

Kulun hakiki vazifesi efendisine itaat etmek ve emirlerine sıkı sıkıya bağlanmak olduğu için hemen ardından itaat tasavvuru geliyordu.

Daha sonra kul, itaat ve tezellül ile nefsini efendisine teslim etmekle kalmaz, bununla beraber onun yüceliğine inanır, şanının yüksekliğini itiraf eder, kalbi efendisinin nimetlerine karşı minnettarlık ve şükür hisleri ile dolup taşarsa; işte o kul efendisine hürmet ve tazimde aşırı davranır, nimetlerine şükretmek için kulluğun gereklerini yerine getirme yollarını arar. (...)

Bütün bunlar Allah'a gösterilecek kulluğun kendisidir.

Bu düşünce; kulun efendisine sadece başını eğmesi ile değil, bilakis başı ile beraber kalbini de O'na meylettirdiği takdirde kulluğun mânâlarını ifade eder.

İbadet konusunu Mevdûdi bütün yönleriyle ele alarak günümüz, insanının pratik hayatı bakımından değerlendiriyor:

Ubudiyyet-kulluğun bütün mânâlara göre aslı, zillet ve eğilmedir.

Bu sebeple

  • ayaklar altında çiğnendiği ve yolcular üzerinde yürüdüğü için yola "Tarikun muabbedun" adı verilmiştir.
  • İhtiyaç hallerinde binilen deveye de

"Bairun muabbedun" denilmiştir.

  • Yine köleye, efendisine boyun eğdiği için

"Abd" ismi verilir.

Burada, İslâm'ın beyan gereği «Nefislerin sadece Allah için başka kayıtlardan kurtarılması ve yalnız O'nun ibadetine tahsis edilmesi" ilkesine işaret edilmektedir.

Yani insan; sevgisinde, korkusunda, ümit ve tevekkülünde, kendisi için amel (ibadet) de, O'nun için nezir'de, boyun eğme, ta'zim, secde ve takarrub'da O'na hiç bir seyle şirk koşmayacaktır. Zira bunlar sadece semaları ve arzı-dünyayı yaratan'ın hakkıdır.

"İbâdet" lafzı kemal derecesinde zilletle beraber yine aynı derecede sevgiyi de içine almaktadır.

Dolayısıyle kul ibadet ettiği ilahi, kemâl derecesinde bir sevgi ile sevmesi, ona kemâl derecesinde boyun eğmesi gerekir. Her ikisi de-sevgi ve zillet- ancak Allah için mümkün olur. O, yegâne ibadete müstehak ilahtır.

Ubudiyet; yalnız O'na sevgi, boyun eğme, tevekkül ve dua ile O'nu ta'zimdir. Burada, kulun ibadet sadece Rabbine hasretmesinin, nefsini ancak Allah'a teslim etmesinin gerekliliği vurgulanmaktadır.

İbadet, itaat etmenin bir çeşididir, ona ancak, görme, işitme, idrák ve hayat en yüce nimetlere nail olan zat hak kazanır, şükür ve ibadet ise ancak nimetle kazanılır.

Çünkü ibadetlerde azın azı, ancak nimetin en yükseğini veren zâta karşı yapılma hakkına sahiptir. Yalnız bu ölçüden Allah hariçtir. İşte bunun için kulluğa müstehak ma'bud sadece O'dur.

(Bkz. Lisân'ül-Arab, IV, 259-269.)

(İBN-İ KESİR TEFSİRİ. SAHİFE 25-27)

Her amel zikir, her amel ibâdet olabilir.

İmam Rabbânî (r.a) diyor ki;

Ey Oğul,

Fırsat ganimettir. Sağlık ve boş zaman, iki ganimettir.

Vakitleri, devamlı olarak Allah'ın zikrine sarf etmek gerekir.

Hangi amel olursa olsun; şeriatın emri uyarınca sudur ediyorsa, o zikre dahildir. İsterse alış veriş olsun.

Bütün duruş ve hareketlerde, şeriat hükümlerine riayet etmek gerek. Ta ki, onların hepsi zikir ola.

Zikir, gafletin tardından ibarettir. Bütün fiillerde, emirlere ve yasaklara riayet edilir ise, emirleri veren, yasakları bildiren zata karşı gaflet esaretinden necat müyesser olur.

O yüce Hakkın devamlı zikri dahi hasıl olur.

(MEKTÛBAT-I İMÂM-I RABBANİ,338.MEKTUP)

İbadet,itaat,Allah'a yaklaşma

Elmalılı Hamdi Yazır diyor ki;

Şeriat dilinde ibadet, niyete bağlı olarak yapılmasında sevap olan ve yüce Allah'a yaklaşmayı ifade eden özel itaattır.

İtaat, niyete bağlı olsun olmasın ve kimin için yapıldığı bilinsin bilinmesin, yapılması hayırlı olan ameli yapmaktır. Allah'a yaklaşmak niyete bağlı olmasa bile yapılması hayırlı olan ameli, kime yapıldığını bilerek yani yaklaşmak istediği zatı tanıyarak yapmaktır.

Bundan dolayı her ibadet, Allah'a bir yaklaşma ve her yaklaşma bir itaattır. Fakat her itaat yaklaşma sayılmaz ve her yaklaşma ibadet olmaz.

Mesela Allah'ı tanımak için düşünmek bir itaattır.

Fakat kendisine yaklaşmak istenilen yüce Allah düşünce durumunda henüz tanınmış olmadığından bu düşünce bir yaklaşma değildir. Ve niyete bağlı olmadığından ibadet de değildir.

Kur'ân okumak, ihtiyaç sahiplerine yardım etmek, sadaka vermek, vakıf yapmak, köle azat etmek ve benzeri şeyler niyete bağlı olmayan ameller hem yakınlık, hem itaattır,

ibadet değildir.

Fakat namaz, oruç, zekat, hac ve cihad gibi yapılmasında niyet şart olan ameller hem ibadet, hem yakınlık ve hem itaattırlar.

)Elmalılı Tefsiri.Fatiha(

İbadet ile kazanılan günahlar

Ebu Yezid el-Bestâmî diyor ki:

Yapılan ibadet ve taâtler içinde öyle âfetler var ki,

o ibadeti yaptığınız zaman fazladan bir günah işlemeye gerek kalmaz.

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:6,S:131)

Abdest başlıbaşına berekettir

Bereket el-Ezdî'den naklediliyor:

Mekhul eş-Şâmi'ye abdest alması için su verdim. Kurulanması için de havlu getirdim. Yüzünü ve kollarını havluya silmeyi reddetti. Elbisenin kenarına kurulandı ve şöyle dedi:

"Abdest, başlı başına berekettir. Elbisemin de bu bereketten nasibini almasını istiyorum".

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:6,S:266)

Akşemseddin hazretlerinden kulluk tavsiyeleri

Kulluk beş kısımdır:

  • Ten kulluğudur:

Bu Allah Teâlâ'nın emirlerine uyup, yasak ettiği şeylerden sakınmaktır.

  • Nefs kulluğudur:

Bu kulluk, nefsi terbiye etmek, düzeltmek, mücâhede ve nefsin istemediği şeyleri yapmak, riyâzet çekip nefsin istediği şeyleri yapmamaktır.

  • Gönül kulluğudur:

Bu ise dünyadan ve dünyada bulunan şeylerden yüzçevirip âhirete yönelmektir. Âhirete yarar işler yapmaktır.

  • Sır kulluğudur:

Bu, her şeyi bırakıp tamamen Allah Teâlâ'ya dönmek ve O'nun rızasını kazanmaktır.

  • Can kulluğu:

Bu kulluk, müşâhedeye ermek için kendini Allah yoluna vermekle olur.

Mânevî huzura ermekle, bu yolda ilerlemek için dört şey lazımdır:

  • Az yemek. 2. Az uyumak. 3. Halka az karışmak. 4. Allah Teâlâ'yı çok zikretmek.

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:7,S:401-402)

Anlamayarak yapılan ibâdette

Hz. Ali (r.a):

Anlamayarak yapılan ibâdette,

düşüncesiz kırâatte hayır yoktur.

Farzlar ödenmedikçe

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُٓوا

اَط۪يعُوا اللّٰهَ وَاَط۪يعُوا الرَّسُولَ

وَلَا تُبْطِلُٓوا اَعْمَالَكُمْ

Ey îmân edenler! Allah’a itâat edin!

Peygambere de itâat edin!

(Tâ ki) amellerinizi boşa çıkarmayın!

(Muhammed, (Asm) 33. Âyet)

Ebû Bekir (R.A.):

"Farzlar ödenmedikçe nâfileleri Allahu Teâlâ kabul etmez".demiştir.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.4.S.851}

ŞİİRLER

Beyitler

Hakk'a kul ol kul olasın makbul,

Dil müslümanının şâhidi zordur.

Niyâzî-i Mısrî

İbadetin tadı aşk ile gelir

Miskin Yûnus zehr-i katil ışk elinde tiryak olur,

İlm-ü amel zühd-ü taat bes ışksuz helal olmaya.

Yûnus Emre

Sen Mevlâ'yı sevende

Sen Mevla'yı sevende Mevla seni sevmez mi

Rızasına ivende rızasını vermez mi

Sen Hakk'ın kapusunda canlar feda eylesen

Emrince hizmet kılsan Allah ecrin vermez mi

Şer'-i Şerif yolunda havf-i Huda diline

Ehl-Ullah'ın halinde Allah halin sormaz mı

Variyyetin mahv edüp Kur'an yolunda gidüp

Yar ile yaran olsan yarin yaver olmaz mı

Derd ile cangahinda ateş yansa ahında

Ah u feryadlar etsen derdine derman vermez mi

Canın canan elinde canan canın dilende

Yarelensen yolunda yaran merhem urmaz mı

LUTFİ’ye lutf-i Mevla rahm eyleye Te'ala

Allah deyu çağırsan Kerîm kerem kılmaz mı

Sen Mevla'yı sevende Mevla seni sevmez mi

Rızasına ivende rızasını vermez mi

Sen Hakk'ın kapusunda canlar feda eylesen

Emrince hizmet kılsan Allah ecrin vermez mi

Varlığın mahveylesen terk-i vücud eylesen

Bu sahra-ı ademde yar yanma varmaz mı

Şer-i Şerif yolunda Peygamberin halinde

Allah desen dilende bin kez halin sormaz mı

Derd ile can-gahından canan diye çağırsan

Derdin derman ederler yaran merhem urmaz mı

Sular gibi çağlasan Eyyüb gibi ağlasan

Ciğer-gahın dağlasan ahvalini sormaz mı ;

LUTFÎYA yari gözle can u gönülden sızla

Dergaha dönder yüzün duan kabul olmaz mı

Alvarli (Efe) M. Lûtfî Efendi

Allah Dostları / Ubûdiyet ve Namaz · Marifet Petekleri

İlgili yazılar