Arama

Başlık ve içerikte ara

Yöneticiler

19 dk

Hazreti Osman (r.a)'ın adâleti

Hz. Osman'la Kölesi Arasında Geçen Bir Hâdise

Ebu'l-Furat anlatıyor: Hz. Osman'ın (radıyallahu anh) bir kölesi vardı.

Bir gün, Müminlerin Emiri Hz, Osman, kölesine:

"Senin kulağını çekmiştim, bana kısas uygula!" dedi.

Köle, Hz. Osman'ın kulağını tutup çekmeye başladı.

Hz. Osman:

"Sertçe bük. Bu dünyada kısas yapılınca artık ahirette tekrar kısas yapılmayacak!" dedi.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD}

Hz. Ömer r.a.nın oğluna daha az vermesi

595: Nafi’den rivayet edildiğine göre

Ömer ibn-ül Hattab (Allah Ondan razı olsun) ilk hicret eden sahabilere dörder bin, oğlu Abdullah’a da üç bin beşyüz dirhem maaş bağlamıştı.

Hz. Ömer’e: Oğlun da ilk hicret edenlerden biridir, onun hakkını niçin kıstın? Diye sordular.

Hz. Ömer de şunları söyledi:

"Oğlum babasıyla birlikte hicret etti, o yüzden tek başına hicret edenlerle bir tutulamaz".

(Buhari, Menakıbul Ensar 45) (Riyâzu's-Sâlihîn)

Hz. Ömer (r.a) halife olduğunda genişliği bugünkü Türkiye'nin altı-yedi katı bir ülkeyi idare ediyordu.

Buna rağmen O da, İslâm'a girdikten sonra başlattığı hayat ritmini asla değiştirmemişti; değiştirmemişti ve halife olduğunda Medine'nin en fakiri olduğu gibi, vefat ederken de yine en fakiriydi. Üzerindeki elbisede -rivayete nazaran- otuzdan fazla yama vardı.[1]

O'nu arayanlar ekseriyetle

'Baki-i Garkat'ta başını bir mezar taşına yaslamış,

öyle düşünüyor bulurlardı.[2]

Krallara taç giydiren ve kralları tacından eden koca halifenin hiç değişmeyen hayat tarzı işte buydu!..

Ve bu O'nun aynı zamanda en tesirli tarafıydı.

Buna, hâl dilinin gücü ve tesiri de diyebiliriz.

[1] Şiblî Numânî, Hz. Ömer ve Devlet İdaresi, 2/393

[2] Kandehlevî, Hayatü's-Sahabe, 3/587

Padişah kapısındaki âlimler

Süfyân-ı Sevrî:

"Cehennemde bir dere var, orada yalnız melikleri ziyâret eden okuyucular bulunacaktır."

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.1.CİLD.S.147}

Huzeyfe:

"Fitne yerlerinden sakının"deyince, "neresidir?" Sorusuna cevâben:" Ümerâ kapıları."demiş ve

"Sizden biriniz onların yanına girer,söylediği yalanı tasdik eder ve onda olmayan şeyleri onun hakkında söyler."demiştir.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.1.CİLD.S.147}

Sa'd b. Müseyyeb (R.A.):

"Pâdişah kapûsunda akşâmlayan âlimden sakının.

Çünkü o, haydutttur" buyurmuştur.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.1.CİLD.S.147}

Hasan-ı Basri:

"Sizden evvel, Resûlüllah'ın sohbetinde bulunmuş bir zât vardı.

(Abdullah b. Mübârek diyor ki: Hasan-ı Basri'nin kasdettiği zât Cennet ile müjdelenmiş Sa'd b. Ebî Vakkas'dır)

bu zât rüesâya yaklaşmaz ve onlardan dâima kaçardı.

Oğulları kendisine

"İlk Müslüman ve üstün sahâbelik bakımından seviyenizde olmayanlar rüesânın sohbetine gidiyor da sen niye gitmiyorsun"?

Deyince, oğullarına:

"İnsanların sardıkları (leş'e) benim de konmamı mı istiyorsunuz? Vallahi gücüm yeterse onlara hiç karışmam".dedi

ve oğulları:

"İşte biz de böyle yoksulluk içinde kıvranırız", dediler.

Sa'd:

"Oğullarım, yağlı ve şişman bir münâfık olarak ölmektense, zayıf bir mü'min olarak ölmek, benim için daha makbûldür", cevâbını verdi.

Hasan-ı Basri devâm ederek dedi ki:

"Vallahi oğullarına galebe çaldı. Çünkü iyi biliyordu ki, toprak, eti, yağı yer fakat imânı yiyemez".

Burada sultanların sohbetine devâm edenlerin elbette nifaktan kendilerini kurtaramayacağına işaret vardır. Nifak ise imânın zıddıdır.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.1.CİLD.S.176-177}

Bir terzi İbn Mübârek'e:

"Ben sultanların elbiselerini dikerim. Acaba onların zulümlerinde onlara yardımcı oluyor muyum?" Diye sordu.

İbn Mübârek:

" Hayır, yardımcı olan sen değil, sana iğne ve ipliği satandır. Sen ise zalemenin tâ kendilerindensin." Dedi.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.2..S.36)}

Hikâye olundu ki, Zinnûn-ı Mısri hapsedilmişti.

Birkaç gün yemek yemedi. Bunu duyan kardeşliği bir kadın kendi el emeğinden artırdığı bir yemeği gardiyanla ona gönderdi.

Fakat, o yine yemeği reddetti.

Kadın:

"Helal kazancımdan sana yemek gönderdim.

Niye yemedin?" diye itâb edince,

Zinnûn gardiyanın elini işaret ederek:

"Evet, yemek helâldi, fakat zâlimin tabağında idi. Onun için yemedim."dedi.

İşte bu hareket takvânın son haddidir.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.2.S.52}

Ebû Zer-i Gıfâri, Seleme b. Kays'e:

"Sultanların kapularına sokulma; zirâ sen dininin çoğunu onlara vermedikçe, onların dünyalığından bir şey alamazsın."buyurdu.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.2.S.353}

İbn Mes'ûd (R.A.):

"Bazı kimseler, sultanlar huzûruna dinli olarak girer, fakat dinsiz olarak çıkarlar. Çünkü o sultânı memnûn eder, Allah'ı gazablandırır."demiştir.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.2.S.353}

Fudayl:

"Kişi sultâna ne kadar yakın olursa, Allah'tan o kadar uzaklaşır."demiştir.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.2.S.353}

Vüheyb:

"Meliklere yaklaşanların bu ümmete verdikleri zarar, kumarcıların zararından daha çoktur." demiştir.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.2.S.353}

Muhammed b. Seleme de:

"Pislik üzerinde sinek, melikler kapusundaki âlimlerden daha güzeldir."dedi.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.2.S.353}

Ebu Hüreyre (r.a)den naklediliyor:

"Altı şeyi gördüğünüzde ölümü isteyin.

  • Sefiller idareci olduğunda,
  • Yargı satın alındığında,
  • Kan su gibi aktığında,
  • Akraba ziyaretleri kesildiğinde,
  • Cesur savaşçılar katledildiğinde,
  • Ve Kur'ân'ı şarkı gibi okuyan bir nesil türediğinde".

(Sahabeden günümüze Allah dostları,10 cild-2.cild,sayfa 72)

"Sizin başınıza öğle idareciler gelecek ki, kıyamet gününde onlar Allah Teâlâ'nın indinde arpa kabuğu kadar değer taşımayacaklar"

(Sahabeden günümüze Allah dostları,10 cild-1.cild,sayfa 422)

Süfyan-ı Sevri'nin Harun Reşit

Süfyan-ı Sevri, çok mahzun ve mükedderdir. Kendisine üzüntüsünün sebebi sorulunca şu cevabı verir:

'Ben bu kadar insanı önüme aldım, onlara hadîs, fıkıh ve tefsir okuttum. Fakat gördüm ki, bu insanların çoğu kadılık veya bir başka memuriyet alıp devlete intisap ediyorlar.

Bu durum beni çok üzüyor. Yarın mahşer gününde, onların yaptıklarının hesabı da benden sorulur diye çok korkuyorum.'[2]

Süfyan-ı Sevri'nin, Halife Harun Reşit'e yazdığı mektup ise hepinizin malumu ve örnek bir davranış remzidir.

Harun Reşit halife olur. Bir eski dostu ve arkadaşı olan Süfyan'ın da kendisine gelip biat etmesini bekler. Elbette ki böyle bir dostluk hatırına bu onun hakkıdır.

Ama, Süfyan hiç de onun gibi düşünmez. Derken Harun Reşit artık dayanamaz ve bir mektup yazıp Süfyan-ı Sevri'ye gönderir.

Mektubunda biraz da ona sitem ederek:

"Herkes geldi biat etti, alacağını aldı.

Halbuki benim gözlerim hep seni bekledi durdu."

Süfyan, gelen mektubu kendisi açıp okumaz. Talebelerinden birine okutur.

'Bir zalimin yazdığı mektuba ben el süremem' der.

Sonra da cevabı aynı kağıdın arkasına yazdırır. Talebesi, kirli bir kağıda, halifeye gidecek mektubu yazmak uygun olmaz, mânâsına itirazda bulunursa da, bu büyük insan ona şu cevabı verir:

'Eğer bu kağıt milletin malından alınmışsa onu geri göndermiş olacağız. Eğer kendi malından ise benim onun için harcayacak param yok...'

Sonra da şunları dikte ettirir:

'Harun, halife oldun. Milletin parasını sağa-sola savurdun.

Beni de bu işe şahit tutmak için yanına çağırıyorsun. Unutma, bir gün Rabbinin huzuruna çıkacak ve bütün bu yaptıklarından hesap vereceksin..' diye başlayarak uzun uzun nasihatlerde bulunur.

Hâdisenin gerisini, Harun Reşit'in sarayında bulunan bir müşahit bize şöyle nakletmektedir:Harun Reşit, mektubu alıp okudu. Hıçkıra hıçkıra ağladı. Her namazdan sonra bu mektubu getirtip okutuyor ve ardından da:

'Senin gibi dost esas bu günlerimde benim yanımda olmalıydı. İşte o zaman inhiraftan, kaymaktan kurtulmuş olurdum...'[3]

Süfyan'a cesaret kaynağı olup ve bir halifeye bu şekilde hitap edebilme gücünü veren neydi? Bu güç onun, dünya karşısında serfürû etmemesi, dünya ve mâsivâyı aşmış bulunmasıydı. Eğer, o da emsâli gibi dünyaya bağlansa idi, bir halifeye bu şekilde hitap edemezdi.

Harun Reşit ki, beş vakit namazını kılan, haccı, umresi ve nafile orucu olan bir insandı. Rakik ve ince kalbliydi.

Ancak bazı yanlış tasarrufları karşısında bir eski dostu,

onu bu şekilde ikaz edip uyarıyordu.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.2.S.507}

Allah'a âsi olanlara itaat ederdik

Muhacir el-Esedî, Vehb b. Münebbih'den rivayet ediyor:

"Îsâ (a.s), insanları, cinleri, kuşları ve tüm hayvanları ölmüş bir köye uğradı. Durdu ve ve bir süre helak olan köye baktı. Sonra köy halkına yöneldi ve; ' bunlar Allah'ın azabıyla ölmüştür. Başka bir nedenle ölmüş olsalardı ayrı ayrı ölürlerdi' dedi.

Sonra, 'Ey köy halkı' diye seslendi.

Aralarından biri;'buyur ey Îsâ!'dedi.

Bunun üzerine Îsâ (a,s) ölülerin arasından ses veren adama; 'suçun neydi?' Diye sordu.

Adam; 'tağutlara ibadet etmek ve dünya sevgisi' karşılığını verdi.

Îsâ (a.s) 'tağutlara nasıl ibadet ederdiniz'? deyince;

'Allah'a âsi olanlara itaat ederdik' dedi.

'Dünyayı nasıl severdiniz' diye sorunca;

'Çocuğun annesini sevdiği gibi severdik.

Onu elde ettiğimizde sevinir, yitirdiğimiz de ise üzülürdük. Büyük emellerle Allah'ın kulluğundan yüz çevirdik ve gazabına yöneldik' dedi.

Îsâ (a.s), ' durumunuz nice idi'? Diye sorunca;

'Geceyi âfiyet içinde geçirdik, sabah olunca helak olduk' dedi.

Îsâ (a.s),'arkadaşlarına ne oldu, onlar neden konuşmuyorlar' diye sordu. Adam, 'onların ağızlarına ateşten dizgin vuruldu' dedi.

Îsâ (a.s), 'sen nasıl benimle konuşabildin' deyince;

'Ben onların arasındaydım,fakat onlar gibi değildim.

Azab gelince beni de onlarla birlikte götürdü.

Sadece bir kıla tutunuyorum. Ateşe mi düşeceğim,

yoksa kurtulacak mıyım, bilemiyorum' dedi.

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:3,S:126)

İdarecilere yakın olmak

Kabîsa naklediyor:

Ahnef b. Kays'a;

"Emirlere ve sultanlara yaklaşmaz mısın?" diye soruldu.

Ahnef yerden bir tuğla aldı, yere sürttü. Tuğla un ufak oldu. Sonra soru sorana şöyle cevap verdi.

"İşte şu gördüğün kadar küçük bir parça ekmek bir adama yetiyorsa, o adam niçin sultanlara yaklaşsın?"

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:5,S:27)

Mâlik b. Dinar (r.a) Basri valisinin huzuruna çıkmıştı.

Vali ona : "Bana duâ et" dedi.Mâlik şöyle cevap verdi.

"Kapında yüzlerce mazlum sana beddua ederken, benden duâ mı umuyorsun".

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:5,S:182)

Yusuf b. Esbat (r.a) der ki:

"Ellerimin, ayaklarımın kesilmesi, yöneticilerin dağıttığı ihsan ve ulûfelere el uzatmaktan, onların tadına bakmaktan daha iyidir".

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:6,S:374)

Eğer başınıza kötülerinizi, şerlilerinizi getirsem...

Mûsâ b. İmran (a.s) şöyle demiştir:

"Ya Rab, Sen göktesin, biz yerdeyiz. Senin rıza ve gazabının alâmeti nedir?"

Allah (c.c) şöyle cevap verdi:

" Sizin başınıza, iyilerinizi, seçkinlerinizi getirirsem,

Bu rızamın alâmetidir.

Eğer başınıza kötülerinizi, şerlilerinizi getirirsem,

bu da öfkenin alâmetidir".

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:5,S:383)

İsteyene vazife verilmez

İslâm cemiyetinde ferdlerin kendi kendilerini beğenip temize çıkarmalarına niçin izin verilmediğini, niçin millet meclislerine, devlet başkanlıklarına veya diğer mühim görevlere seçilebilmek için kendi kendilerini aday gösteremediklerini ve kendileri için propaganda yapamadıklarını anlamak istiyoruz.

İslâm toplumunun ferdleri, bu türlü vazifelere geçmek için kendilerinin liyakatli olduklarını ortaya atmaya muhtaç değildirler. Aynı zamanda bu topluma ait vazife ve makamlar da oldukça ağırdır.

Bu toplumda hizmet yapacak olanlar o hizmetin külfetini ancak Allah'ın rızâsını kazanmak ve verilen vazifeyi hakkıyla yerine getirmiş olmak için yüklenirler.

Bundan ötürüdür ki; kendi kendilerini tezkiye edip iyi insan olduklarını ileri sürerek vazife isteyenler, kendi menfaatlan için bu vazifeyi basamak yapmak emelini taşırlar! Bu türlü insanlara vazife verilmemelidir!...

(İbn-i Kesîr Tefsiri, Yûsuf (as) 55)

Sultanlar ve insanlar

İmam Rabbânî (r.a) diyor ki;

Bilmiş olun ki; toplum içinde devlet başkanının yeri, insanın bedeninin içinde kalbin yeri gibidir.

Nasıl kalp sağlam olunca vücut da sağlam, kalp bozuk olunca vücut da bozuk olursa, aynı şekilde sultanın iyiliği toplumun iyiliği, sultanın bozukluğu da toplumun bozukluğu demektir.

(MEKTUBÂT-I RABBANÎ 47.MEKTUP)

Sultanın yemekleri her ne kadar lezzetli olsa da,

o yemekler kalp hastalığını getirir.

(MEKTÛBÂT-I RABBÂNÎ 138.MEKTUP)

Sultanların iç içe olmak, ebedî helak ve sonsuz felaketlere sürükler. Onlarla bir arada bulunmaktan sakın.

Onlarla görünmekten kaçın.

(MEKTÛBÂT-I RABBÂNÎ 138.MEKTUP)

Hadîs-i Şerif:

" Zengine zenginliğinden dolayı tevazu gösterenin dininin üçte ikisi gider".

(MEKTÛBÂT-I RABBÂNÎ 138.MEKTUP)

Şu heriflere (krallara ve yöneticilere) yaltaklanmaktan daha hayırlıdır"

Fudayl b. İyad (r.a.) der ki:

"Mutlak kabul olacak bir duâm olsaydı, bunu kendim için değil, imam (müslümanların önderi,halifesi) için yapardım".

"Niçin böyle yaparsın ey Ebû Ali!" dediler:

"Kendim için ne kadar duâ edersem edeyim, kendime yeterli saymam. Ama imam için makbul bir duâda bulunursam daha iyi, zirâ imamın salâhı (dürüstlüğü,ıslah oluşu, Allah ile barışık oluşu) tüm halkın ve şehirlerin salâhıdır".

"Eğer bizim âlimlerimizde birazcık sabır olsaydı şu heriflerin (Vâli ve Sultanları kastediyor) kapılarına varıp eşik aşındırmazlardı".

"Hâmil-i Kur'ân'nın hiçbir şeye ihtiyacı olmaz.

Ne halifelere ve ne ondan aşağıda olan vâli ve zenginlere. Aksine, herkesin ona ihtiyacı vardır".

"İnsanın kokmuş bir leşe yaklaşması şu heriflere (krallara ve yöneticilere) yaltaklanmaktan daha hayırlıdır".

(Sahabeden günümüze Allah dostları,10 cild-2.cild,sayfa 451-53)

Tâğûta itaat

Kur'an-ı Kerîm de, ibadet-itaat-kulluk mânâları

Kur'an-ı Kerîm'in ıstılahında Tâğût'un mânâsı Allah'a karşı haddi aşan ve zulmeden her türlü hâkimiyet, otorite, başkanlık yahut kumandanlıktır. Kişinin bu türlü otoriteye, başkanlığa, liderliğe boyun eğmesi ve ona tapması Tâğût'a itaattir.

İtâat anlamında ibâdet şu âyetlerde yer alır:

«Ey Âdem oğulları, şeytâna tapmayın. Çünkü o, sizi Rabb'ınızdan ayıran bir düşmandır.»

(Yâsîn, 60).

Açık olan şudur ki; hiç bir kimse bu dünyada şeytânı ilâh tanımaz, bilâkis bütün gücü ile ona la'net eder ve onu ruhundan kovar.

Bunun için Allah Teâlâ'nın kıyamet gününde âdem oğullarına yüklediği suç, dünya hayatında şeytâna tapmalarından dolayı değildi. Sadece şeytânın emrine itaat etmeleri, hükmüne tâbi olmaları ve gösterdiği yollara süratle koşmalarındandı.

Allah'ı bırakıp bilginlerini ve âlimlerini tanrı edinmelerinden, Allah'a ve Rasûlüne âit bir delile dayanmaksızın onların hükmüne itâatlarından bu âyete kastedilen mânâ; onların emir ve yasak koyma yetkisine sahip olduklarını kabuldür.

Bu mânâyı Rasûlullah (s.a.) sahîh hadîslerinde bizzat açıklamıştır. Rasûlullah (s.a.)'a :

«Biz âlimlerimize ve büyüklerimize ibâdet etmedik» dedikleri zaman, o şöyle buyurmuştu:

«Onların helâl kıldıklarını helâl, haram kıldıklarını haram saymıyor musunuz?»

Kulluk anlamında ibâdet, Kur'an-ı Kerîm'de iki mânâ'da vârid oluyor.

Birincisi; kişinin bir başkası için dinin emirlerinden olan sücûd, rükû', kıyam, tavaf, Kâ'be'ye yüz sürme, adak, kurban gibi rükünleri, tapma ve kurban âdetini kasdederek yerine getirmesidir.

Bu kişinin taptığı o şeyi, kendi başına buyruk en yüce ilâh kabul etmesine, bütün bu yaptığı şeyleri, taptığının en yüksek bir ilâhın ortağı bulunduğuna, bu alemi idarede bu en yüce ilâha tâbi olduğuna inanması keyfiyetidir.

İkincisi; kişinin bir kimseyi bu âlemde sebepler nizâmı üzerinde galip zannederek isteği hakkında ona duâ etmesi, zarar ve felâketler karşısında ondan medet umması, korkuların gelişinde, malların ve canların yok oluşunda ona sığınmasıdır.

«Bunlar bu putları Allah yanında bizim şefâatçılarımızdır» derler.»

(Yûnus, 18).

«... Kendilerine bir takım dostlar edinenler (derler ki) :

«Biz bunlara ancak bizi Allah'a daha fazla yaklaştırsınlar diye tapıyoruz.»

(Zümer, 3).

Bu âyette de ibâdedten maksad, kulluk etmektir.

Verdiğimiz örneklerden anlaşılıyor ki,

Kur'an-ı Kerîm'de “ibadet” kelimesi bazan kulluk ve itaat,

bazan sadece itaat, bazan da yalnız «tanrılık iddiasında bulunmak» mânâsında kullanılmıştır.

Şimdi ise ibâdet kelimesinin her üç mânâya kullanıldığı örnekleri vermeden önce bazı hususları açıklamaya çalışalım :

İbâdet kelimesinin itaat ve kulluk manâları ile zikredildiği âyetlerde mâbûddan maksad;

ya şeytandır,

yahut Allah'a itaat ve ibâdete bedel olarak

onlara itaat ve ibâdete teşvik eden ve kendilerini Tâğût kılan azgın kişilerdir,

yahut da Allah'ın kitabını hiçe sayarak insanları,

icad ettikleri hayat düstûrları ve yaşayış tarzına sürükleyen lider ve önderlerdir.

İbâdet kelimesinin «tanrılık iddiasında bulunmak» mânâsında vârid olduğu âyetlere gelince;

bu âyetlerde ma'bûddan maksad; yol gösterme ve talimlerine rağmen insanların kendilerini ilâh telâkki ettikleri sâlih kişiler, peygamberler ve velîlerden,

yahut kötü anlayışları dolayısiyle tabîat kanunu üzerindeki koruyucu güçte ortak saydıkları cin veya meleklerden ibarettir.

Veya mücerred şeytânın teşviki ile namazlarının kıblesi ve ibâdetlerinin yönü kesilen heykel ve hayalî kuvvetlerden ibarettir.

Kur'an-ı Kerîm, bütün bu ma'bûdları bâtıl sayıyor.

İnsanların onlara tapmasını, onlara itaat etmelerini, onları ilâh kabul etmelerini de büyük bir hatâ sayıyor.

Bu ibâdetin, onlara tapınılması, itaat olunması yahut onların ilâh kabul edilmesi şeklinde olması farksızdır.

Âyette deniyor ki; sizin tapmakta olduğunuz bu şeylerin hepsi Allah'ın kulları ve köleleri olup ibâdet olunmaya müstahak değildir ve siz de onlara ibâdet etmekle ümitsizlik, alçaklık ve musibetten başka bir şey elde etmiyorsunuz.

Hakikatte onlann da yer ve göklerin de gerçek mâliki bir olan Allah'tır. Bütün işler, bütün otorite ve selâhiyetler O'nun kudreti çerçevesindedir. İşte bundan dolayı da ibâdet edilmeye lâyık yalnız O'dur.

«Ey kâfirler Allah'ı bırakıp taptığınız putlar da sizin gibi kullardır. Eğer dâvanızda samimi iseniz, haydi onları çağırın da size yardım etsinler.» (A'raf, 194).

«Sizin onu bırakıp taptıklarınız, kendinizin ve atalarınızın tapmış oldukları kuru adlardan başkası değildir.

Allah bunlara hiç bir burhan indirmemiştir.

Hüküm Allah'tan başkasının değildir.

O kendisinden başkasına ibâdet etmemesini emreylemiştir. Doğrusu din işte budur...»

(Yûsuf, 40).

«Göklerin ve yerin gaybı Allah'ındır. Her iş O'na döndürülür. Öyle ise O'na ibâdet et, O'na güvenip dayan...»

(Hûd, 123).

«... Önünüzde, ardınızda ve her ikisinin arasında ne varsa O'nundur. Senin Rabbın unutan değildir.»

(Meryem, 64).

«O göklerin, yerin ve onların arasında bulunan şeylerin Rabbidir. O halde sen O'na kulluk et ve kulluğunda da iyice sebat et...»

(Meryem, 65).

«... Artık kim Rabbine kavuşmayı ümit ediyorsa güzel bir amel işlesin ve Rabbine ibâdette hiç bir kimseyi ve hiçbir şeyi ortak tutmasın.»

(Kehf, 110).

İbâdet kelimesinin bu ve buna benzer âyetlerde, yalnız tanrılık iddiası veya sadece itaat ve kulluk mânâlarına tahsis edilişi için herhangi bir gerekçe yoktur. Bilakis doğru olan Kur'an-ı Kerîm'in buna benzer âyetlerde davetini en mükemmel şekilde ortaya koymuş olmasıdır.

Daha doğrusu, Kur'an-ı Kerîm'in kulluk, itaat ve ubûdiyyedten başka bir mânâ taşımıyan bu daveti sırf Allah rızâsı içindir.

Buna göre, ibâdet kelimesinin bu mânâda dondurulması, doğrusunu söylemek gerekirse Kur'an çağrısının çok dar mânâlara sıkıştırılması demektir ve bunun kafi neticesi şudur :

Allah'ın dinine inanan herkes bu sınırlı dar düşünceyi Kur'an'ın daveti zannedecek ve böylece Kur'an-ı Kerîm'in öğrettiklerine tâbi olmayacaktır.»

(42 Mevdûdî, Dört Terim, Türkçe cav: İ. Kaya, O. Cilacı. 89-108.)

(İBN-İ KESİR TEFSİRİ. SAHİFE 27-28)

Hükümdarlar, dünya,zenginlik, hoş yaşam, güç ve kuvvet ilah edinildi.

Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;

Hükümdarlar halkın çoğu tarafından ilah edinilmiş durumda.

Dünya,zenginlik, hoş yaşam, güç ve kuvvet ilah edinildi.

Dünyanın gaddarlarını, firavunlarını, idârecilerini, zenginlerini tâzim etmek, Allahü Teâlâ'yı unutturur,

O'na (Allah'a) tâzim etmezsen, senin hakkındaki hüküm, puta tapanlar hakkındaki hükümdür.

Tâzim ettiğin kimse senin putundur.

(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.509)

İmam Gazâli (r.a) diyor ki;

İnsanın tamah ettiği şey sanki onun ilahı olur!

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN}

Halife Hz.Ömer (r.a) özür diledi

Valiyi ise hemen görevden azletti.

Hz.Ömer (r.a.) tayin ettiği valilerden biri, Cuma hutbesi esnasında Hz.Ömer'i öyle överki, bir Sahabi dayanamaz, kalkar, valiye müdahale edip, onu susturmaya çalışır.

Namazdan sonra durum Hz.Ömer'e iletilir. Halifenin emriyle valiye karşı gelen adam yakalanıp bir suçlu gibi götürülür.

Suçlu kabul edilen Sahabi, Hz.Ömer'in huzuruna girince selam verir. Hz.Ömer (r.a.), hiddetinden selama mukabelede bulunmaz. Onu azarlar.

Bunun üzerine sahabi:

- Ya Ömer! Ben bir suç işlediysem, sen iki suç işledin, diyince

Hiddeti birden kaybolan Hz.Ömer (r.a.):

- Nedir benim o iki suçum?

  • Allah'ın selamını verdim de çok hiddetlendiğin için mukabelede bulunmadın. Vacibi terkettin. Bu bir.
  • Suçluyu dinlemeden tek taraflı hüküm verdin. Bu da iki.

Hatasını anlayan Hz.Ömer (r.a.) olayı anlatmasını isteyince,

Sahabi:

- Tayin ettiğin vali, hutbede seni öyle övdü, öyle övdü ki bu söz, cemaatin üzerinde sanki fazilet yönünden senin Hz. Ebubekir'den daha üstün olduğun izlenimini bıraktı.

İşte bu yanlış düşünceyi zihinlerden silmek için müdahale ettim. Halbuki sen fazilet yönünden Hz.Ebubekir'in yarısı kadarsın.

Hz.Ömer (r.a.)

- Neden?

Sahabi:

- Orduya yardım ediniz ! emri-i peygamberi karşısında sen servetinin yarısını getirmiştin. Hz.Ebubekir ise servetinin tamamını getirmiş ve Ashabın gözlerini yaşartmıştı.

Bunun üzerine Hz.Ömer (r.a.), o zattan özür dileyip dua istedi ve onu serbest bıraktı. Böyle konuşan valiyi ise hemen görevden azletti.

Dünya ile kirletmek istemiyorum!

Ebu Bekir b. Muhammed el Ensârî Hz. Ebû Bekir r.a.e şöyle denildiğini nakleder:

"Ey Allah Rasûlünün halifesi!

Bedir savaşına katılanlardan zekât toplama memuru tâyin etmeyecek misin"?

Bu soru üzerine o şöyle der:

" Ben onların yüksek derecelerinden haberdârım

işte bu sebeple onları dünya ile kirletmek istemiyorum."

(Sahabeden günümüze Allah dostları,10 cild-1.cild,sayfa 150)

Senin kulağını çekmiştim

Halife Hz. Osman'la Kölesi Arasında Geçen Bir Hadise

Ebu'l-Furat anlatıyor:

Hz. Osman'ın (radıyallahu anh) bir kölesi vardı.

Bir gün, Müminlerin Emiri Hz, Osman, kölesine:

"Senin kulağını çekmiştim, bana kısas uygula!" dedi.

Köle, Hz. Osman'ın kulağını tutup çekmeye başladı.

Hz. Osman: "Sertçe bük. Bu dünyada kısas yapılınca artık ahirette tekrar kısas yapılmayacak!" dedi.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN}

Avf doğru söylüyor

Halid b. Mîdan, Cübeyr b. Nüfeyr'den naklediyor:

Bir grup insan Hz. Ömer'e gelerek:

"Allah için, biz senin gibi adaleti gözeten, doğruyu söyleyen ve münafıklara yüzvermeyen başka birini görmedik,

ey müminlerin Emiri"! dediler.

Avf b. Mâlik, müdahele ederek;

"Yalan söylüyorsunuz! Rasûlüllah (s.a) dan sonra Ömer'den daha hayırlı birini gördük"! dedi.

Hz. Ömer, "Kimdir o ey Avf" diye sordu.

"Avf: "Ebu Bekir'i kastediyorum" dedi.

Hz. Ömer:

"Avf doğru söylüyor. Siz yalan söylüyorsunuz. Vallahi Ebu Bekir misk kokusundan bile daha hoş, daha güzel muamele yapardı. Bense evcil bir katından bile şiddetliyim" dedi.

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:6,S:242)

Ne namaz kılabiliyorum,ne de uyuyabiliyorum

Hz.Ömer (r.a.) şöyle söylerdi:

"Vallahi ne namaz kılabiliyorum,ne de uyuyabiliyorum. Vallahi bir sûreyi okumaya başlıyorum, sonra başında mıyım,sonunda mıyım bilemiyorum". Dedi.

"Neden müminlerin emiri"? dedik.

"Ebû Ubeyde'den o haber ( Halife seçildiğini haberi) geldiğinden bu yana insanların dertlerini yüklendiğimden" dedi.

('Gece yolcuları'kitabı.sâhife:253)

Valinin yaptığı gölgelikten sürgüne gönderdi

Hz. Ömer den rivayet ediliyor ki,

Ebû Derdâ'yı Humus'a vali tayin etti. Vali bir gölgelik yapıp oraya iki dirhem sarfetti. Bunun üzerine Hz. Ömer valiye şunu yazdı:

"Mü'minlerin emiri Hattab oğlu Ömer den Ebû Derda ya...

Senin için Faris ve Rumların -Allah onları tahrip etmek istediği zaman- dünyanın tamirine yetecek kadar binaları vardır. Bu bakımdan sana şu mektubum ulaştığı zaman seni aile efradınla Şam'a sürgün ediyorum"!54

Ebû Derda ölünceye kadar Şam'da kaldı.

İşte Hz. Ömer, dünyanın bu kadarını fuzûli görmüştür.

Bu bakımdan bu hususta düşün!

(İMAM GAZALİ HAZRETLERİ-İHYA'DAN 3. Cild)

Ondört yamalı elbise giyen halife

Zeyd b. Vehb de:

"Bir gün Ömer b. El-Hattâb'ı (R.A.) sokakta gördüm.

Bir elinde kamçısı ve ve sırtında bir izârı vardı ki, on dört yaması mevcuttu. Yamaların bir kısmı da deri parçaları idi." Demiştir.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.3.S.763}

Said b. Süveyd anlatıyor.

" Bir gün Ömer b. Abdülâziz Cum'a namazını kıldırdı.

Sırtında yanlarından yamalı bir elbise olduğu halde aramızda oturdu.

Adamın birisi -Ey mü'minlerim emiri, Allahü Teâlâ sana verdi, iyi elbise giysen olmaz mı"?dedi.

Ömer, bir müddet başını eğdikten sonra kaldırdı ve:

"En makbûl iktisad, varlıkta, en faziletli af da intikama gücü yettiği zaman ki aftır," dedi.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.3.S.763-764}

Bin dinara elbiseden beş dirhemlik elbiseye

Ömer b. Abdülâziz, Halife olmadan kendine bin dinara elbise alırdı.

"Ömer, elbise çok güzel ama biraz daha yumuşak olsa" derdi.

Halife olduktan sonra beş dirheme elbise almağa başladı.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.3.S.763}

Sen tartarken eline ve terâziye bulaştırır, sonra da vücûduna sürersin

Bir defâ Bahreyn'den Hz. Ömer'e bir miktar misk gelmişti.

Hz. Ömer:

"Tartmasını becerebilen bir kadın olsa da bunu terâzi ile taksim ederek, münâsip olan herkese hissesini versem."dedi.

Zevcesi Atike:

" Ben terâzi ile bölmesini güzel beceririm, ver tartıp böleyim."dedi.

Hz Ömer sükût etti. Bir müddet sonra tekrar sordu.

Atike de tekrar etti.

Sonra Hz Ömer (R.A):

"Hayır, senin tartıp bölmeni istemiyorum; çünkü sen tartarken eline ve terâziye bulaştırır, sonra da vücûduna sürersin ve bu sûretle hakkından fazlasını almış olursun."dedi.

Ömer b. Abdülaziz'in huzûrunda âmmeye ait misk tartılırken, herkesten fazla koku almamak için burnunu tıkardı.

"Niçin böyle yapıyorsun?"diyenlere:

"Zâten bundan istifade kokusunu almakla olur." derdi.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.2.S.235-}

Sen müsümanların kokusundan alırsın ha!

Süleyman et-Teymi'nin rivayet ettiğine göre Naime el-Attare şöyle anlatır:

Hz. Ömer, hanımına, satması için beytülmalin kokularından verdi. Hanımı da kokuyu bana sattı. Satış sırasında ölçüsünü ayarlayabilmek için artırıp, eksiltiyor ve dişleriyle kırıyordu; bir ara da miskten parmağına bulaşanları başörtüsüne sürdü.

Hanımı eve döndüğünde. Hz. Ömer

"Bu koku nereden geliyor?" diye sordu.

Kadın, hadiseyi Hz. Ömer'e anlattı; bunun üzerine mü'minlerin emiri

'Sen müsümanların kokusundan alırsın ha!" dedi ve sonra da zevcesinin başörtüsünü çekip aldı. Eline bir testi alarak bir taraftan su döküyor bir taraftan da kokluyordu.

Böylece başörtüsünü, koku kalmayıncaya kadar yıkadı.

Koku satan hatun şöyle anlatıyor:

"Hz. Ömer'in hanımından beytülmalin kokusunu satın almak için ikinci bir defa daha geldim. Kokuyu tartarken yine parmağına birşeyler bulaştı; bu sefer parmağını ağzına sokup ıslattı ve sonra da kokuyu giderinceye kadar toprakla ovaladı".

Hz. Ömer'in bu yaptığı, takvadır. Bunu, başkasına sirayet etmesin diye yapmıştır. Aksi takdirde başörtüsünün yıkanması, ona bulaşan kokuyu müslümanlara iade etmez.

Fakat Hz. Ömer bu işi, hanımının bir daha böyle yapmaması ve bunun başkasına da sirayet etmemesi için yapmıştır.

Hz. Ömer, halife seçildiği zaman, bâtıl bir davada şefaatçi olabilir, sevgisinden dolayı onun dileğini kabul edebilir korkusuyla, çok sevdiği bir hanımını boşamıştır.

İşte bütün bu misaller, zararsız bir şeyi zararlı bir şeye yol açma ihtimali olduğundan dolayı terketmek kabilindendir.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN}

Halife

'İki elbise giyiyor, bir sofrada iki çeşit yemek yiyor' diyorlar

Hz. Ömer (R.A.):

"Bana kusurlarımı söyleyen kimseye Allah rahmet etsin" derdi.

(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.171)

Hz Ömer (R.A.)

Bir valilikten dönen Selman'a:

"Benim hakkımda neler duydun,söyle"deyince,

Selman, af ve özür diledi.

Hz. Ömer (R.A.) ısrar edince,

Selman (R.A.):

"Senin hakkında, biri gecelik, diğeri sabahlık olmak üzere iki elbise giyiyor ve bir sofrada iki kap yemek bulunduruyor, dediklerini duydum" dedi.

Bunun üzerine Hz. Ömer (R.A.):

"Bunlardan vazgeçtim. Başka duydukların var mı?" Diye sorunca:

"Hayır, başka bir şey duymadım"dedi.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.2.S.453}

Allah Dostları / Toplum, Adâlet ve Yöneticiler · Marifet Petekleri

İlgili yazılar