Allah'ı isteyene uzlet
Allah'ı istiyorsan nefsin arzularını ve insanları terk etmelisin. Böyle yaparsan Allah'ı bulursun.
Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;
Allah'ın has kulları insanlar yanında sağır, dilsiz ve kördürler. Kalpleri Allah'a yakın olduğu için başkasını duymazlar, görmezler.
Onları yakınlık sarar ve heybet bürür, sevgililerine karşı besledikleri sevgi de onlara faydalı olur.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.32)
Âhireti istiyorsan dünyayı terk etmelisin.
Allah'ı istiyorsan nefsin arzularını ve insanları terk etmelisin. Böyle yaparsan Allah'ı bulursun.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.172)
Ârif kula en ağır gelen şey insanlarla oturmak ve konuşmaktır.
(Abdülkadir Geylani Külliyatı.5.226)
Ben sizi kızıl ölüme çağırıyorum.
Bu ölüm
nefse, heva ve hevese, tabiata,
şeytana ve dünyaya karşı gelmek,
insanların içinden çıkıp uzaklaşmak
ve Allah'ın dışındaki herşeyi terketmektir.
Bu hallerde mücadele edin ve ümitsizliğe düşmeyin.
Çünkü Allah hergün başka bir iştedir.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.221)
Allah'a kaçın.
İnsanlardan, dünyadan ve Allah dışındaki herşeyden uzaklaşın. Kalplerinizle O'na yönelin.
Allah (c.c.): "İyi biliniz ki bütün işler Allah'a döner" buyuruyor.
(Şura-55)
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.228)
Kalbinle insanlardan uzaklaş ve Allah'a yanaş.
Böyle yaparsan, hiçbir gözün görmediği hiçbir kulağın işitmediği ve hiçbir insanın aklının köşesinden geçmeyen güzellikler görürsün.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.250)
Allah'a sarıl.
O'na yönelip, herşeyle ilgini kes ve O'ndan ayrılma.
Çünkü Allah, dünya sıkıntına da, âhiret sıkıntına da yeter. Yaşarken ve öldükten sonra seni korur,
bütün durumlarda seni muhafaza eder....
Sen O'na hizmet et ki, O da senin işini kolaylaştırsın,
kalbinin elinden tutsun ve Rabbinin önünde durdursun.
Onunla amel etmek (her işinde Allah'ın rızasına bakmak) kalbinin kanatlarını tüylendirir de kalbin onlarla Rabbine uçar gider.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.116)
Kurtuluş istiyorsan insanları kalbinden çıkar.
Onlardan korkma ve birşey bekleme.
Onlara yakın ve sıcak durma.
Onlardan kaç ve leş görmüş gibi onlara karşı yüzünü ekşit.
Bunu yapabilirsen Allah'ı andığında huzur,
başkalarını andığında darlık bulursun.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.145)
İnsanlar ve nefis ateşten iki deniz, tehlikeli iki vadidir.
Sen azimli ol da bu tehlikeli yerden bir an önce geç git.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.156)
Kalp sağlam olup Allah'ı tanıyınca başkasını tanımaz olur. Allah'a ısınır, Allah'ın dışındaki herşeyden ürker ve kaçar. Allah'la birlikteyken dinlenir, başkalarının yanındayken yorulur.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.278)
Allahü Teâlâ'yı bilen kimsenin hüznü ve havfı çoğalır.
O, O'nunla konuşur, O'nunla meşgul olur; ne halktan kimsenin sesini işitmek, ne de bir kimseyle karşılaşmak ister.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.405)
Kul Allah'ı tanıyınca, insanlar onun kalbinden düşüp dökülür. Tıpkı, kuru ağaç yapraklarının ağaçtan döküldüğü gibi.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.256)
Ârif, hiçbir şeyle mükedder olmayan, herşeyin onunla saflaşıp, temizlendiği kimsedir. Ârif, dünya bu genişliği ile başına dar olan, âdeti insanlardan Hakk'a kaçmak bulunan kimsedir.
Hakk'ı arayan kimse herşeyden kopup ayrılır.
O, yaratılan herşeyin Allah ile arasında bir perde olduğunun farkındadır. Neyin yanında durursa o, Allah'a perde olur.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.208)
Gönül Allah'a ulaşınca O'nun yakını ve sırdaşı olur,
O'nun yanında güven bulur.
Artık O'ndan başkasına dönmek istemez.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.273)
Allah bir kulun sırf Kendisiyle ilgilenmesini dileyince onu insanlardan soğutur.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.361)
İlim öğren, sonra amel et, sonra insanlardan ayrılıp yalnız kal ve Allah sevgisi ile meşgul ol. Yalnızlık ve sevgi sağlamlaşınca Allah, seni Kendine yaklaştırır ve Kendinde yok eder.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.72)
Allah sevgisi bir kulun kalbine yerleşince O'na yakınlık duyar ve kendini O'ndan alıkoyan herşeyden kaçar.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.39)
Kul kendisini Allah'a adayınca
her halinde Allah'la beraber olur.
Allah onu değiştirir, halden hâle koyar.
O, bütün varlığı ile sûretten kurtulup mânâ oluverir.
Bütün varlığıyla îmân, yakîn, marifet, yakınlık ve müşâhede olur.
Gecesi olmayan bir gündüz,
karanlığı olmayan bir aydınlık,
hiç bulunmayan bir duruluk,
benlikten uzaklaşmış bir kalp,
kalpten uzaklaşmış bir sır,
varlığı kalmamış bir yokluk olur.
İnsanların gözünden ve kendi gözünden uzaklaşıp kaybolur.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.156)
Nefsini dünyanın yanında,
kalbini âhiretin yanında,
sırrını Mevlâ'nın yanında bırakırsan
halvetin Allah'la yakınlaşmanı sağlar.
Halvet, başkalarından ayrılıp tek başına kalmakla olur.
Başkaları için duyduğun sevgiyi kalbinden çıkarıp attığın zaman Allah'ı bulursun.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.213)
Muhabbetullah, Allah'dan başkasını unutmaktır
İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;
Ârif, hiçbir şeyle mükedder olmayan, herşeyin onunla saflaşıp, temizlendiği kimsedir. Ârif, dünya bu genişliği ile başına dar olan, âdeti insanlardan Hakk'a kaçmak bulunan kimsedir.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.768-777)
Allahü Teâlâ'yı seven, insanlardan uzleti beğenir.
Dünya bağ ve düşüncelerini gönlünden uzaklaştırıp,
ortağı olmayan O hakiki kadim sevgiliyi senâ etmek için gecenin olmasını bekler.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.797-798)
Arifin uzleti nefsinden kalbine hicret etmektir.
Kalbinden içeri ruhuna gitmektir.
Ruhundan sırrına, sırrından Mevlâ'sına ulaşmaktır.
(İbrahim Hakkı Hz. Marifetname.5.644-658)
Ârifin nazarında her iki dünya düşmüştür.
Zira o kendi sırrında mükevvini bulmuştur.
Ârifin nefsi dünyasını, rûhu ukbâsını terk etmiştir.
Sırrı Mevlâ'sına ulaşmıştır.
Zira Allah yolunda mesafesi dünya ve âhirettir.
Onlardan geçen Hakk ile huzûra erer.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.768-777)
Allahü Teâlâ'yı seven, insanlardan uzleti beğenir.
Muhabbetin hakikatı, avam ile bulunmayı terk etmektir. Muhabb-i sâdık'ın bedeni vahşidir.
Kalbi arşîdir. Tabiatı rûhanidir.
Himmeti Rabbanidir. Simâsı nûrânidir.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.797-798)
Hakk Teala'yı seven, insanlar tarafından tanınmaktan kaçınır.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme)
Muhabbetullah, Allah'dan başkasını unutmaktır.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme)
Mü'minin neş'e ve zevki, tenhâda kalıp Allah ile buluşmasındadır
İmam Gazâli (r.a) diyor ki;
Ebû Bekir (R.A.):
"Allahü Teâlâ ya olan hâlis sevginin zevkine varan,
dünyalıktan vazgeçer ve bütün insanlardan yüz çevirir." demiştir.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.4.S.537}
Düşünce yollarındaki perdeleri dürebilenler, vahdet köşesine çekilmeyi tercih ederek, tenhâ yerlerde Allâhü Teâlâ'nın nurunu, azâmet ve celâlini düşünmekle ünsiyet edip, kendilerine en yakın olan insanlarla bile düşüp kalkmaktan hoşlanmaz olmuşlardır.
{İMAM GAZALİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DIN.CİLD.2.S.565)
Ömer b. Abdülaziz'e;
"Biraz aramızda bulunsan ne olur"? Diyenlere,
Ömer,
"Artık bizim için Allah ile bulunmaktan başka bir şey yok", demiştir.
{İMAM GAZALİ-İHYAU 'ULUMİ'D-DIN.CİLD.2.S.568}
Fudayl:
"Akşam olunca yine Rab'bimle başbaşa kalacağım,
diye sevinirim. Gün doğunca da beni Rab'bimden alıkoyacaklar diye Allah'a sığınırım."demiştir.
{İMAM GAZALİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DIN.CİLD.2.S.582}
Zinnun- Misri şöyle demiştir:
"Mü'minin neş'e ve zevki, tenhâda kalıp Allah ile buluşmasındadır."
{İMAM GAZALİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DIN.CİLD.2.S.582}
Mâlik b. Dinar:
"İnsanlar ile düşüp kalkmaktan ziyade,
Allah ile münacattan zevk almayan kimsenin,
ilmi az, kalbi kör ve ömrü boşa gitmiştir. "demiştir.
{İMAM GAZALİ-İHYAU 'ULÜMİ'D-DIN.CİLD.2.S.582}
Allahu Teâlâ Davud (A.S.) şöyle vahyetmiştir:
"Ey Davud, ne oluyor? Seni tek başına kalmış ve insanlardan uzaklaşmış bir hâlde görüyorum."
Davud (A.S.):
"İlâhi, senin rızân uğrunda insanları terk ettim. "dedi.
{İMAM GAZALİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DIN.CİLD.2.S.399}
İmam Rabbânî (r.a) diyor ki;
Hak Teala'yı bırakıp insanlara yaranmaya çalışmak,
cehalettir, alçaklıktır.
(MEKTÛBÂT-I RABBÂNÎ 138.MEKTUP)
İmam Rabbânî (r.a) diyor ki;
Dünya ehli insanlarla bir arada bulunmak, onlara karışmak öldürücü zehirdir. Bu zehrin öldürdüğü insan, ebediyen ölü olarak kalır.
Dünya ehliyle bir arada bulunmaktan, aslandan kaçtığından daha fazla kaç. Çünkü, onlardan kaçman, dünyanı söndürme de âhiretini âbâd eder.
Hak Teala'yı bırakıp insanlara yaranmaya çalışmak, cehalettir, alçaklıktır.
(MEKTÛBÂT-I RABBÂNÎ 138.MEKTUP)
Mevlâna (r.a) diyor ki;
Bana diyorlar ki; eskiden böyle değildin,
artık çok içine kapanıksın.
Cevap veriyorum:
"İçindekiyle yetinen gönlüm sizi ne yapsın"?
Bişr b. el-Hâris der ki:
"Kim Allah'a taa içten gelerek ibadet etmeye başlarsa, insanlara yabancılaşır,onu garip görmeye başlar".
(Sahabeden günümüze Allah dostları,10 cild-3.cild,sayfa 174)
Haberlerden Allah'ın zikri için uzlete
İmam Gazâli (r.a) diyor ki;
Uzlete çekilen kimsenin mühim vazifelerinden birisi de,
Allah'ı zikirden alıkoyacak vesveseleri kesip atmaktır.
Halbuki haberler, vesvesenin aslı ve kaynağıdır.
{İMAM GAZALİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DIN.CİLD.2.S.617}
İnsanda üns hâli
İmam Gazâli (r.a) diyor ki;
Üns demek, Allah'ın cemâlini düşünmekle kalbin ferahlanıp sevinmesi demektir. Üns hâli kendisine galebe çalan kimsenin tek arzusu, halvet ve yalnızlıktır.
Nitekim, dağdan indiği vakit İbrâhim Edhem'e nereden geliyorsun? diye sorduklarında:
"Allah ile ünsiyetten geliyorum" diye cevab vermiştir.
Allahü Teâlâ Mûsâ Aleyhisselam'a mükâleme ettiği vakit,
Hz. Mûsâ tam bir yıl başkalarının sözünü duyduğu vakit düşer, bayılırdı.
Çünkü sevgi, sevgilinin sözünün tatlılığı ve anılmasının zevkini gerektirir. Böyle olunca da sevgiliden başka her şeyi gönlünden atar.
Râbia-i Adeviye'ye:
"Bu mevkie ne ile yükseldin?"diyenlere:
"Lüzumsuz şeyleri terk edip, zâil olmayan ile ünsiyetim sayesinde" diye cevap vermiştir.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.4.S.609}
Halktan uzak olan, Hakk'a yakın olur.
İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;
Halktan uzak olan, Hakk'a yakın olur.
İnsanlara yabancı olan Rabb'i ile ünsiyette olur.
İnsanlardan uzlet akıllıların âdetidir.
İnsanlara yalvarmaktan hayırlı, onlardan ümidini kesmektir. Uzletin semeresi Allahü Teâlâ ile ünsiyyettir.
Dünyayı bilen, ondan uzak durur.
İnsanları anlayan yalnız bulunur,
insanlardan uzak olan, o huzur ile said olur.
İnsanlardan kesilmeyen, insanların Rabb'ine vâsil olamaz.
İnsanlardan ayrılana müjdeler olsun.
O kalbiyle meşguldür.
İnsanlarla oturup kalkmak âfettir.
Çok görüşmek mihnettir.
Câhille sohbet, acı azaptır.
Allahü Teâlâ katında günah olan şeylerde,
mahluka, kullara itaat edilmez.
Kadınlarla çok yalnız kalınca, gönülde muhabbetleri kalmaz. Nâmahrem kadına bakmaktan göz yuman, kalbinde iman tatlılığını bulur.
Uzlet ibadettir. Uzlet selamettir,
Halka bakmak âfettir. Bakmayan rahattır.
Halk lle oturmayan Hakk ile enis olur.
Dünya dostları ateşe benzer.
Azı fayda, çoğu zarardır.
İnsanlara ateşe yaklaşır gibi yaklaş.
Ne çok uzak ol, ne de çok yakın.
Beyt:
Ayrılmam onları zem için değil,
Belki izzeti uzlette görmemdir.
Beyt:
Bu âcizlikten yüz dönüp ol dostu bul tenha,
Sana senden yakin ol vâhid-i Kahhâr yetmez mi?
Allahü Teâlâ'yı tanımak isteyene dünya ehlinden uzlet lazımdır. Böylece onlar, hâline engel olmayıp, gün be gün terakki eder. İnsanlar katında itibar ve mertebe isteyen Allah katında bir mertebeye kavuşamaz.
Arifin uzleti nefsinden kalbine hicret etmektir.
Kalbinden içeri ruhuna gitmektir.
Rühundan sırrına, sırrından Mevlâ'sına ulaşmaktır.
Yemeği çok yiyen ibadet lezzetini bulmaz.
Çok uyuyan ömründe bereket bulmaz.
Çok konuşanın kalbi ölü olup, hayat bulmaz.
İnsanların rızasını arayan, Hakk'ın rızasını bulamaz.
Mevlâ'ya seve seve ibadet eylemeyen,
O'nun kullarına kul ve hizmetçi olur.
Yaratana isteyerek hizmet etmeyeni,
Allahü Teâlâ insanlara, o kul istemediği halde hizmetçi eder.
Beyt:
HAKKI cem'-i halktan müstagniyim billah ben,
Hallak-i âlem var iken, halk-ı zamanı neylerim.
Açıklaması:
Ey Hakkı! And olsun ki, benim cihan halkına ihtiyacım yok. Âlemlerin yaratıcısı varken devrin insanlarını ne yapayım.
İnsanlardan uzlet az konuşmaya sebep olur.
Zira insanlardan uzlet eden kimse, sohbet edecek kimse bulamaz. Yalnız kalır. Bu da onu konuşmamaya götürür.
Muhakkiklerin uzleti, Allahü Teâlâ'dan başkasına gönül vermekten, kalp çevirmekten uzak olmaktır. O halde muhakkiklerin kalpleri, Hakk'ın marifetinden başkasına mahal değildir.
Uzletin en yüksek kısmı, kendi nefsinden uzlet etmek,
Mevlâ ile sohbeti, mâsivâya tercih edip huzuruna gitmektir.
İbrahim ibni Edhem Hazretlerine demişler ki,
"Niçin insanlarla ünsiyyet etmezsin?"
Cevabında,
"Kendimden büyüklerin kibrinden ve küçüklerin akılsızlığından ve akranımın hasedinden kaçalıdan beri kalbim rahat olup, başımı ağrıtmalarından kurtulmuşum" demiştir.
(İbrahim Hakki Hz. Marifetname.5.644-658)
Allah Dostları / Uzlet, Hicret ve Yolculuk · Marifet Petekleri