Nefis ve Yemek
Ne kadar yemeli?
İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;
Akıllı olan yemek şehvetini, isteğini terk edip nefsini beslemez. Mezar toprağı için bedenini beslemez.
Yemeği, o seni taşıyacak kadar ye.
Sen onu taşıyacağın kadar yeme.
Yemeği öğle ye ki, sen onu yemiş olasın.
Onun seni yemiş olması gibi yeme.
Sen onu yersen, hepsi cana nûr olur.
O seni yerse, hepsi duman olur.
Ârifin hikmet nûru açlık ateşini günlerce söndürür.
O, bir şey yediği zaman beş on lokma ile yetinir.
Yaşayacak ve ibâdetleri eda edecek kadar yeyip,
nefs devesini, kepekten hamur veya arpa ile besleyip,
nefsini koruma ve kalbini meşgul etmede, iyi yemekleri elde etme ve düşüncesinden kurtulup, insan mertebesine kavuşup,
üns meclisine girmekle, her murâdı hâsıl olur.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.600-611)
Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;
Sizin en azılı düşmanınız içinizdeki nefislerinizdir.
Onu ne zaman doyurmaya, sulamaya, beslemeye kalkarsanız sizi yer, açgözlü, yırtıcı bir hayvan olur.
Onun hazlarını ve isteklerini kesin.
Ona hakkını verin: Ona bir dilim ekmek parçası
ve önünü, arkasını kapatması için bir elbise yeter.
Bu zâten Allahü Teâlâ'ya itaâtın da gereğidir.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.445)
İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;
Âbidin gıdası su ve ekmektir.
Ârifin gıdası mâ'rifet nûrudur.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.768-777)
Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;
Aza kanaat et, nefsini de buna alıştır.
Hasen-i Basri :
"Keçiye yeten, mümine de yeter.
Bir avuç ot ve bir içim su"demiştir.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.92)
Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;
Arzu ve istekle yemek yeme. Çünkü bu kalbini Rabb'inden ayıran bir perdedir.
İnançlı kimse
- arzu ve iştahla ve nefsi için yemek yemez,
- nefsini memnun etmek için giyinmez,
- dünyadan da faydalanmaz.
Aksine,
- Allah'a kullukta güç depolamak için beslenir.
- Ayaklarını Allah'ın huzurunda sağlam bastıracak şeyleri yer.
- Nefsinin arzusu ile değil, dinin emri ile yer.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.205)
İmam Rabbânî (r.a) diyor ki;
Lezzetli yemekler yiyerek ve güzel elbiseler giyerek nefsin isteklerini yerine getirmek, ona itibar etmek doğru değildir.
Bilakis, yemekle ve içmekle,
ibadet yapılabilecek kuvvetin hâsıl olması beklenmeli,
bu gaye ile yapılmalıdır.
Güzel elbiseler giyerken de,
Allah'ın emrettiği süslenmeyi yerine getirme niyetinde olmalıdır.
(MEKTUBÂT-I RABBÂNÎ 70.MEKTUP)
Helal lokma
Yemeğin gaflet ve gadapla yapılması
Şâh-ı Nakşibend hazretleri ve Namaz
Buyurdu ki:
"Yenilecek bir gıdâ, bir yiyecek, her ne olursa olsun gaflet içinde, gadabla veya kerâhatle hazırlansa, tedârik edilse, onda hayır ve bereket yoktur.
Zîrâ ona nefs ve şeytan karışmışdır. Böyle bir yiyeceği yiyen kimsede, mutlaka bir çirkin netice meydana gelir.
Gaflete dalmadan yapılan ve Allahü teâlâyı düşünerek yenen helâl ve hâlis yiyeceklerden hayır meydana gelir.
İnsanların hâlis ve sâlih ameller işlemeye muvaffak olamamalarının sebebi; yemede ve içmede bu husûsa dikkat etmediklerinden ve ihtiyatsızlıktandır. Her ne hâl olursa olsun, bilhassa namazda huşû' ve hudû' hâlinde bulunmak, zevkle ve göz yaşı dökerek namaz kılabilmek, helâl lokma yemeye, Allahü teâlâyı hâtırlıyarak yemeği pişirmek ve yemeği Allahü teâlânın huzûrunda imiş gibi yemeğe bağlıdır.
Vücûduna haram lokma karışmış bir kimse, namazdan tad duymaz.
"Tasavvufdaki hâllerinin kaybolduğunu söyleyen bir talebesine;
"Yediğin lokmaların helâlden olup olmadığını araştır." buyurmuştur.
Talebesi araştırdığında, yemeğini pişirirken ocakta helâl olup olmadığı şüpheli bir parça odun yakmış olduğunu tesbit ederek tövbe etmiştir.
Namazda hûdû' ve huşû' nasıl elde edilir? diye sorulunca, buyurdu ki:
"Huzurlu bir hâlde helâl lokma yiyeceksiniz. Huzûr ile abdest alacaksınız ve namaza başlarken iftitâh tekbirini, kimin huzûruna durduğunuzu bilerek, düşünerek söyleyeceksiniz."
Buyurdu ki:
"Nefsinizi dâimâ töhmet altında tutunuz ve ona uymayınız. Her kim bunda muvaffak olursa, Allahü teâlâ ona bu işinin mükâfâtını, karşılığını verir, sâlih amel işlemeye muvaffak olur, buna tahammül ve güç bulur.
Yaptığı her işi Allahü teâlânın rızâsı için yapmaya başlar. Bütün işlerde niyeti düzeltmek çok mühimdir.
Buyurdu ki:
"Namaz müminin mîrâcıdır." buyurulan hadîs-i şerîfte, hakîkî namazın derecelerine işâret vardır. Namaza duran kimsenin, iftitâh tekbîrini söylerken, Allahü teâlânın azametini, yüceliğini düşünerek, hudû' ve huşû' hâlinde olması gerekir.
Öyle ki, bu hâlini istigrâk, kendinden geçme hâline eriştirmelidir. Bu sıfatın kemâl derecesi, Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellemde vardı.
Rivâyet edilmiştir ki, Resûlullah efendimiz namazda iken, mübârek göğsünden öyle bir ses gelirdi ki, bu ses, Medîne-i münevverenin dışından işitilirdi".
Namazda kalp huzûru nasıl elde edilir? diye sorulunca da;
"Helâl lokma yemek ve yerken gaflet içinde olmamak, abdest alırken, iftitâh tekbirini söylerken, tam bir âgâhlık, gafletten uzak olma, uyanıklık içinde bulunmakla." buyurdu.
Nefislerinizi semirtmeyin.
Semirtirseniz sizi yer, bitirir.
Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;
Nefislerinizi semirtmeyin. Semirtirseniz sizi yer, bitirir.
Böyle yapan kimse, saldırgan bir köpek tutup büyüten ve besleyen, sonra da onunla yalnız kalan kimseye benzer.
Hiç şüphesiz köpek onu yiyecektir.
Nefislerinizin iplerini salmayın ve bıçaklarını bilemeyin.
Çünkü nefis sizi ölüm vadilerine atar ve sizi aldatır.
Onun isteklerini kesin ve arzularının peşine bırakmayın.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.93)
Nefsini doyurup onunla tartıştın. Arzularını ona tastamam verdin, o da sana karşı geldi, büyüklük tasladı. Kaynaklarını kessen nefsini kırmakla uğraşmış olurdun, ama sen ona arzularını verdin, şeytanına bir kapı açtın.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.365)
Kul dünyayı ve âhireti terk eder ve mâsivâdan çıkarsa, onun kalbi Rabb'inin kurbiyetini, ihsanını ve lütfunu kazanır. Onun yeme, içme, giyinme derdi veyâ dünyalık herhangi bir sıkıntısı olmaz. Onun kalbi bunlarla iştigal etmekten uzaktır.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.444)
Nefsinin başını kaldırmasına fırsat bırakma.
Sen onun sırtına bin, aksi halde o senin sırtına biner.
Sen onu yere çal, aksi halde o seni yere çalar.
Allah'a itaat konusunda senin isteklerine uymazsa, açlık,susuzluk,zillet ve kimseciklerin olmadığı bir yerde yalnızlık kırbacıyla onu cezalandır.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.64)
Asıldığı zaman Hallac-ı Mansur 'a birisi
"Bana öğüt ver" dedi.
O da
"Sen nefsini meşgul etmez,oylamazsan nefsin seni oyalar" dedi.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.366)
Şehvetle bakmaktan da sakının.
Çünkü o, kalplerinize günah tohumları eker
ve sonu dünya ve âhirette hiç de hoş değildir.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.66)
Huzura erinceye kadar nefsinle mücadele et.
Huzura erdiği zaman onu da yanına alıp
Allah'ın kapısına gidebilirsin.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.217)
Nefsini hesaba çekmeyen ve onunla mücadele etmeyen kimse felah bulamaz.
Hz. Peygamber şöyle buyurdu:
"Kendi kendinin vaizi olmayan kimseye, başkalarının vaaz ve nasihatı fayda vermez".
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.395-396)
Kalp elbisen kirliyken, kalbinin üzerindeki elbiseyi temizlemekle uğraşma, pis kalbinin üzerindeki elbiseyi bırak, önce kalbini, sonra elbiseni temizle.
İki tarafı yıkamayı, temizlemeyi birleştir.
Elbiseni pislikten, kalbini günahlardan temizle.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.398)
Peygamberler hep nefislerine, tabiat ve şehvetlerine karşı geldiler ve böylece gerçekten melekler seviyesine çıktılar. Çünkü nefisleriyle çok fazla mücadele ediyor, savaşıyorlardı. Peygamberler ve Allah'ın veli kulları sabrederler,
siz de onlara uyup sabredin.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.96)
Nefsini arzulanan ve lezzet alınan şeylerden uzak tut ve ona pis olmayan temiz yiyecekleri yedir. Temiz yiyecek helal olandır. Haram ise pistir. Nefsini helal yoldan besle ki şımarıp akmasın, baş kaldırmasın, edepsizlik etmesin.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.131)
Mevlâna (r.a) diyor ki;
Kim bugün bu dünyada nefsâni arzularını, şehvetini gönülden söker atarsa, her vazgeçtiği, özlem duyduğu, nefsâni isteklerinin, arzularının her biri, mezarında ona bir hûri olur, eş dost kesilir.
Kim azgınlık yolunda koşturursa, at ona çifteler atar,
o çiftelerden perişân olur, gider.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 2.S.132)
Mevlâna (r.a) diyor ki;
Allah'ım!
Bizi, nefsânî arzulardan, bedenimize ait isteklerden, şehvet ve hiddetten kurtar, akıl ve vicdan âlemine ulaştır!
Bizi, asıl vatanımız olmayan şu dünyadan al,
ötelere, yücelere götür!
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 3.S.7)
Mevlâna (r.a) diyor ki;
Tertemiz bir insan olmak istiyorsanız, nefsinizi tezkiye ediniz, mânen temizleniniz.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 4.S.231)
Abdurrahman bin Af (R.A.) şöyle demiştir:
"Hayırların hayrını biz nefsimize zor gelen işlerde bulduk".
(Bezzar,Heysemi-7/27) HAYAT'ÜS SAHABE.4.Cild.)
İnsanın başına gelen bütün belalar, nefsine bağlı ve düşkün oluşundandır.
İmam Rabbânî (r.a) diyor ki;
İnsanın başına gelen bütün belalar, nefsine bağlı ve düşkün oluşundandır.
Nefsin elinden kurtulduğu takdirde, Allah'tan gayri şeylerden kurtulmak mümkün olacaktır.
(MEKTÛBÂT-I RABBÂNÎ 154.MEKTUP)
Rızıkta istikbal endişesi
Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;
Açlık ve fakirlikten ne kadar da çok korkuyorsunuz!
Eğer yakîniniz olsa idi bu gibi şeyleri düşünmezdiniz. Rabb'inizin irâdesine muvâfakat gösterin.
Aç bırakırsa, kalplerinizden gelen bir güzellikle sabredin. Eğer doyurursa şükredin. O sizin lehinizde olanı daha iyi bilir. O'nun yanında cimrilik ve pintilik yoktur.
Yetmiş Peygamberi açlığın ve bitlenmenin öldürdüğü anlatılır. O memlekette onları doyuracak kimse yok mu idi? Fakat O, onlar hakkında bunu dilemişti, buna râzı olmuştu.
Bunu başka şey için değil, onların derecesini yükseltmek için yapmıştı, onları küçük düşürmek için değil.
Aksine, dünyanın onlara önemsiz gelmesi içindi.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.543)
Hz Ömer (R.A.) :
"Hakkımda hangisinin daha hayırlı olduğunu bilemediğim için, darlık ve genişlik günlerimin hiçbirine aldırış etmedim."
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.3.S.685}
Süleymân Dârâni çok doğru olarak şöyle söylemiştir:
"Aklı başında olan kimse geleceği için değil de,
itâat ve ibâdetsiz geçirdiği günleri için ağlasa da bu hâl ölünceye kadar devam etse hakkıdır."
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.4.S.23}
Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;
Allah'ı seven ve sevgisinde doğru olan kimse kendisini, malını ve son durumunun ne olacağını O'na bırakır.
Kendi hakkında ve başkaları hakkındaki seçim hakkını da O'na bırakır.
Tasarruflarında O'nu suçlamaz,
bir şey isterken aceleci davranmaz,
O'nu cimri bulmaz.
Allah elinden gelen herşey O'na tatlı gelir.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.175)
Yahya b. Muaz şöyle derdi:
"Zavallı insanoğlu! Fakirlikten korktuğu gibi cehennemden korksa muhakkak cennete girerdi".
(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:6,S:118)
Dünü, yarını değil, bugünü düşün
Mevlâna (r.a) diyor ki;
Zavallı insan, senin bütün ömrün ancak
bugünkü yaşadığın ömürdür, başka gün değil!
Geçip giden dünü, gelecek olan yarını düşünme!
Bu gününü iyi kullan, dini ve insani vazifelerini bugün yap, yarına bırakma, aklını başına al da hileci nefsin vadesine inanma!
(MEVLÂNÂ CELÂLEDDÎN-i RÛMÎ)
Allah Dostları / Yeme-İçme · Marifet Petekleri