İbadeti terk
Amelsiz geçen güne üzülmemek
Ebu Bekir n. Ayyaş der ki:
Birinizin sadece bir dirhemi kaybolsa 'dirhemim kayboldu' diyerek yanıp tutuşur. Oysa; 'Allah için hiç amel yapmadan günüm geçti, yazık!' diyemez.
(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:4,S:428)
Namazda gevşeklik varsa, kamçıyı ele almak lazım
Ebu Müslim el-Havlani evindeki mescide bir kamçı asmış, nefsini onunla korkutarak şöyle derdi:
"İbadete kalk! Allah'a yemin ederim, seni öyle bir yürütürüm ki benden değil, senden yorgunluk gelsin!"
Nefsi gevşekliğe daldığında Ebu Müslim, kamçısını alıp onunla baldırını döver ve şöyle derdi:
'Ey baldır! Sen devemden, dövülmeye daha layıksın!
O şöyle diyordu:
"Hz.Muhammed'in ashabı, sadece kendilerinin mi onu nefislerine tercih ettiğini zannediyorlar?
Hayır! Allah'a yemin ederim! Bu hususta onlarla amansız bir yarışmaya girişeceğiz ki onlar arkalarında erkekler bırakmış olduklarını bilsinler".
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN}
Nefis ve ibadeti terk
Ey nefis!
İmam Gazâli (r.a) diyor ki;
En şedid düşmanın, kaburgalarının arasında bulunan nefsindir.
O nefis, kötülüğü emredici, şerre meyyal, hayırdan uzaklaştırıcı olarak yaratılmıştır.
Sen de onu tezkiye etmek, düzeltmek, kahrın zincirleriyle Rabbinin ibadetine çekmekle, şehvetlerinden menetmek, lezzetlerinden alıkoymakla memursun.
Eğer onu başıboş bırakırsan, serkeşlik ve saldırganlık yapar.
Artık onu bir türlü mağlup edemezsin.
Eğer kınamak, ceza vermek, uzaklaştırmak ve kınamak suretiyle onun yakasına yapışırsan, bu takdirde nefsin, Allah Teâlâ'nın kendisiyle kasem ettiği nefs-i levvâme olur.
Ümit ederim ki Allah'ın nimetinden razı ve Allah'ı hoşnut eden kullarının zümresine dahil olmaya seni davet eden nefs-i mutmainne olur. Bu bakımdan hiçbir an ona hatırlatmaktan ve onu kınamaktan gafil olma!
Nefsine etmekle meşgul olmadan önce başkasına nasihat etmekle meşgul olma!
Allah Teâlâ Hz. İsa'ya (a.s) vahyederek şöyle buyurmuştur:
"Ey Meryem'in oğlu! Nefsine nasihat et! Eğer nefsin kabul ederse halka nasihat et. Aksi takdirde benden utan"!
"Ama yine de hatırlat, çünkü hatırlatmak müminlere fayda verir".
(Zariyat/55)
Senin yapman gereken şey nefse yönelip nefsin yanında cahilliğini tesbit etmektir ve nefsin, zeki oluşuyla ve hidayette bulunuşuyla mağrurlaşıp, burnunun büyüdüğünü iyi bil!
Ne zaman onu ahmaklığa nisbet edersen, ona şöyle demelisin:
"Senin cehaletin ne kadar da büyük! Sen hikmet ve zekâ iddia ediyorsun! Oysa insanların en ahmağısın.
Sen önündeki cennet ve cehennemi bilmiyor musun?
Yakında onların birine gideceğini anlamıyor musun?
O halde neden seviniyor, gülüyor, tepiniyorsun?
Oysa sen bu büyük olay için aranmaktasın.
Belki bugün, belki yarın götürüleceksin".
Ey nefis!
Seni görüyorum ki ölümü uzak sanıyorsun.
Oysa Allah onu yakın görüyor.
Bilmez misin her gelecek yakındır.
Uzak olan şey, gelmeyecek şeydir.
Bilmez misin ölüm, herhangi bir elçi göndermeksizin aniden gelir. Arada herhangi bir sözleşme olmadan konar.O bir durumda gelir de başka bir durumda gelmez değildir. O kışta gelip yazda gelmez, yazda gelip kışta gelmez, gece gelip gündüz gelmez, gündüz gelip gece gelmez değildir.
O, çocukluk devrinde gelmez de gençlik devrinde gelir veya çocukluk devrinde gelir de gençlik devrinde gelmez deildir.
Aksine her nefeste, ansızın, ölümün gelir.
Eğer ansızın ölüm gelmezse ansızın hastalık gelir.
Sonra ölüme sirayet eder. Öyleyse her yakından sana daha yakın olan ölüme neden hazırlanmıyorsun?
Allah Teâlâ nin şu ayetini düşünmez misin?
"İnsanların hesap vakti yaklaştı, fakat onlar hâlâ gaflet içinde yüz çevirmektedirler. Rablerinden kendilerine gelen her yeni ihtarı mutlaka eğlenerek dinlerler. Kalpleri eğlencededir".
(Enbiya/1-3)
Ey nefis!
Eğer Allah'ın seni görmeyeceği inancıyla ona karşı isyana cüret edersen senin küfrün ne kadar da büyüktür.
Eğer Allah'ın senin yaptıklarına muttali olduğunu bildiğin halde isyana dalarsan senin ahmaklığın ne kadar da şiddetli, ne kadar da utanmazsın.
Ey nefis!
Eğer kölelerinden veya ihvanından biri, hoşuna gitmeyen bir hareketle karşına çıksa ona ne kadar kızıp öfkeleneceğini düşün!
O halde Allah'ın gazabına, şiddetli cezasına hangi cesaretle kendini maruz kalacağını düşün! Sen O'nun azabının altından kalkabileceğini mi sanıyorsun? Heyhat nerede!
Ey nefis!
Kendini tecrübe et! Eğer baştan çıkmak seni Allah'ın azabının şiddetinden meşgul ederse, bir saat güneşte veya hamamın külhanında kendini hapset veya parmağını ateşe yaklaştır ki senin gücünün miktarı sana belirmiş olsun!
Yoksa sen Allah'ın kerem ve fazlına mı aldanıyorsun?
Senin ibadetine ihtiyaç olmadığına mı kanıyorsun?
O halde önemli işlerinde neden Allah'in keremine yaslanmıyorsun?
Bir düşmanın seni sıkıştırdığında neden onu defetmek için çareler düşünüyorsun? Neden onu Allah in keremine havale etmiyorsun?
Herhangi bir ihtiyaç seni, ancak para ile elde edilen dünya işlerinin birine mecbur ettiğinde neden onun peşinden çarelere başvurarak onu yapabilmek için kendini zorluklara sokuyorsun?
Neden bu hususta Allah'ın keremine güvenmiyorsun ki Allah seni herhangi bir hazineye muttali veya kullarından birini sana musahhar kılsın da o senin çalışman ve çabalaman olmaksızın senin ihtiyacını sana alıp getirsin?
Acaba Allah'ın dünya hususunda değil de sadece ahiret hususunda mı kerim olduğunu sanıyorsun?
Oysa Allah'ın kanun-u ilâhîsi olduğunu ve bu kanunun değişmez bulunduğunu biliyorsun ve yine biliyorsun ki ahiret ve dünyanın sahibi birdir. İnsanoğlu için ancak ne yapmışsa o vardır.
Ey nefis!
Senin münafıklığın ne acaiptir? Bâtil davaların ne hayret verici! Sen dilinle imân ettiğini iddia ediyorsun. Oysa münafıklığın eseri senin üzerinde görünmektedir.
Efendin sana şöyle dememiş midir?
"Yeryüzünde hiçbir canlı yoktur ki rızkı Allah'a ait olmasın"!(Hüd/6)
" İnsana çalışmasından başka birşey yoktur".
(Necm/39)
İşte görüldüğü gibi Allah, sadece dünya işi için sana kefil olmuş, seni o hususta zayi olmaktan kurtarmıştır.
Oysa sen fiillerinle O'nu yalanladın. Kendinden geçmiş sarhoşun dalışı gibi dünyanın talebine dalmış bir vaziyette sabahladın.
Dünya ve ahiret işini senin çalışmana tevkil ettiği halde hakir sayan, mağrur olan bir kimse gibi âhiretten yüz çevirdin.
Bu imânın alametlerinden değildir.
Eğer imân dil ile olsaydı, o halde münafıklar neden ateşin en alçak tabakasında olacaklardır?
Ey nefis!
Sanki sen hesap gününe imân etmiyorsun.
Öldüğünde kurtulacağını zannediyorsun.
Heyhat! (Kurtuluş nerede!)
Başıboş bırakılacağını mı sanıyorsun?
Sen, dökülen bir damla meniden ibaret değil miydin?
Sonra bir et parçası olmadın mı? Sonra Allah Teâlâ seni yarattı ve tam âzalı bir şekle getirdi. Böyle yapan Allah ölüleri diriltmeye kâdir değil midir?
Eğer senin kalbinde bu inanç saklı ise sen ne acaip bir kâfir ve ne acaip cahilsin? Hiç düşünmez misin, O seni hangi maddeden yaratmıştır? Seni bir nutfeden yarattı. Sonra çıkış yolunu senin için kolaylaştırdı. Sonra seni öldürdü, mezara gömdürdü.
Acaba 'Sonra o, dilediği zaman seni diriltecektir sözünde O'nu yalanlıyor musun? Eğer O'nu yalanlayıcı değilsen neden sakınmıyorsun?
Oysa bir yahudi doktor sana en lezzetli yemek hakkında 'Hastalık halinde bu sana zararlıdır' dese, sabreder ve onu terkedersin, o yemek hususunda nefsinle cedelleşirsin.
Acaba mucizelerle takviye edilen peygamberlerin ve Allah Teâlâ'nin peygamberlere indirmiş olduğu kitablardaki sözleri, senin nezdinde tesir bakımından, tecrübe, tahmin ve zandan haber veren eksik akıllı, eksik ilimli bir yahudinin sözünden daha mı eksiktir?
Hayret edilecek şeydir?
Eğer bir çocuk sana "Elbisenin içinde akrep vardır!' dese,
çocuktan delil istemeksizin derhal elbiseni çıkarıp atarsın.
Acaba peygamberlerin, âlim, hukema ve bütün evliyanın sözleri, senin katında, sühefa sınıfından sayılan bir çocuğun sözünden daha mi az kıymet taşır?
Veya cehennemin harareti, bukağı ve kelepçeleri, zakkumu, tokmakları, irini, zehirleri, yılan ve akrepleri senin nezdinde, ancak bir gün veya bir günden daha az bir zaman elemini hissedeceğin bir akrebin ısırmasından daha mı azdır?
Senin bu yaptıkların akıllı kimselerin yaptığı şeyler değildir. Hatta hâlin,akılsız hayvanlara bile keşfolunsa, senin durumuna gülerler, aklınla alay ederler.
Ey nefis!
Eğer sen bütün bunları bilmiş ve imân etmişsen,
o halde neden ameli geciktiriyorsun?
Oysa ölüm seni beklemektedir. Mühlet vermeksizin ölümün seni yakalaması mümkündür.
Ecelin gecikeceğinden nasıl emin oldun? Sana yüz senelik bir mühlet verilse bile, zanneder misin ki gediğin en derininde bineğine yediren bir kimse o binekle felaha kavuşur, o gediği geçebilir.
Eğer böyle zannedersen, cehaletin ne kadar da büyüktür!
Eğer bir kişi, gurbet diyarında, fıkıh öğrenmek için sefere çıksa, senelerce orada boş dursa bu kişi memleketine dönüşünde, kendini fıkıhla donatılmış sayabilir mi?
Böyle bir kimse kısa zamanda fakih olunur düşüncesinde olsa veya fakihlerin mertebelerinin fıkıh okumaksızın sadece Allah'ın keremine yaslanmak suretiyle kazanıldığını sansa, onun aklına gülmez misin?
Sonra ömrün sonunda hummalı çalışmanın fayda verdiğini ve insanı yüce derecelere ulaştırdığını düşün! Böyle olsa bile içinde bulunduğun günün, senin ömrünün sonu olması mümkündür.
O halde neden bugün de ibadetlerle meşgul olmuyorsun?
Eğer Allah Teâlâ sana mühlet vermezse, acaba o ecelin acelece gelmesine ne mâni olabilir?
Veya seni ibadeti geciktirmeye teşvik eden ne olabilir? Bunun sebebi; şehvetlerine muhalefet etmek zor ve meşakkatli olduğu için acizlik göstermenden başka ne olabilir?
Acaba bir gün mü bekliyorsun ki o gün gelsin de o günde şehvetlere muhalefet senin için zor olmasın?
Böyle bir günü, Allah Teâlâ yaratmamış ve yaratmayacaktır.
Bu bakımdan cennet hiçbir zaman zorluklarla çevrili olmaktan kurtulmaz. Zorluklar da hiçbir zaman nefislere hafif gelmez.
Bu, varlığı muhal birşeydir.
Düşünmez misin, ne zamana kadar nefsine va'dedip ona
"Yarın yarın' diyeceksin? Oysa Yarın geldi ve 'Bugün oldu.
Öyleyse onu nasıl gördün? Bilmez misin o 'Yarın gelip 'Bugün olmuştur. Onun için 'Dün'ün hükmü vardır.
Hayır! Sen bugün ondan acizsin. Öyleyse 'Yarın ondan daha da aciz olursun; zira şehvet kökleşmiş bir ağaç gibidir.
Öyle ağaç ki kul onu kaldırmakla görevlendirilmiştir.
Kul onun kaldırılmasından aciz olup onu tehir edince, tıpkı genç ve kuvvetli olduğu halde bir ağacın sökülmesinden aciz olup onu başka bir seneye tehir eden bir kimse gibi olur.
Oysa bu kimse biliyor ki zamanın uzaması ağaca kuvvet ve kök salma imkânını verir. Sökmekle görevli bulunan kimseyi de zaman güçten düşürür.
Bu bakımdan gençlik zamanında güç yetirilmeyen bir şeye ihtiyarlık zamanında hiçbir zaman güç yetirilemez. İhtiyarlığın talimi meşakkattandır.
Kurt'u edeplendirmek de azap çekmektir.Yaş ağaç eğilmeyi kabul eder.Kuruyup, üzerinden seneler geçtiğinde eğilmeyi kabul etmez.
Ey nefis!
Sen bu açık şeyleri anlamıyorsan, ameli geciktirmeye meylediyorsan o halde, hikmeti iddia etmek senin neyine gerek? Senin bu ahmaklığından daha fazla bir ahmaklık var mıdır?
Umulur ki sen şöyle diyorsun: 'Beni müstakim olmaktan, ancak, şehvetlerin lezzetine karşı olan harisliğim, elem ve meşakkatlara karşı olan sabırsızlığım menediyor! Bu takdirde ahmaklığın pek şiddetlidir.Mazeretin pek çirkindir.
Eğer sen bu hususta doğru isen, daima saf ve temiz şeylerle nimetlenmeyi ara! Bu da ancak cennette elde edilir. Eğer yemek istersen, bunu muhalefet ederek yap; zira nice yemek vardır ki birçok şeyleri meneder.
Acaba doktor hastaya sıhhat bulması ve hayatı boyunca rahatça içmesi için üç gün soğuk suyu terketmesini söylese ve kendisine 'Eğer soğuk su içersen müzmin hastalığa tutulacak ve ömür boyu soğuk su içemeyeceksin dese,böyle bir hastanın durumu hakkında senin hükmün nedir? Bu durumda aklın gereği ne olmalıdır?
O kesinlikle hayat boyunca soğuk sudan istifade etmek için üç gün sabır mı etmelidir, yoksa üç günlük muhalefetten korktuğundan dolayı hal-i hazırdaki isteğini mi yerine getirmelidir?
Üç gün soğuk su içmenin elemi üçyüz gün veya üçyüz bin gün onun yakasını bırakmayacaktır!
Senin bütün hayatın, cennet ehlinin nimet ve cehennem ehlinin azap müddeti olan sonsuzluğa nisbeten üç günün ne kadar uzun olursa olsun bütün ömre nisbetinden daha azdır.
İsteklere karşı sabretmenin eleminin mi daha büyük ve müddet bakımından daha uzun, yoksa ateşin eleminin mi daha büyük ve daha uzun olduğunu keşke bilseydin!
Kim mücâhedenin elemine karşı sabretmeye güç yetiremiyorsa, Allah'ın azabının elemine karşı nasıl güç yetirecektir?
Ey nefis!
Seni kendi nefsine bakmaktan gizli bir küfrün veya açık bir ahmaklığın alıkoyduğunu görüyorum.
Gizli küfre gelince o, hesap gününe olan inancın zâfiyetidir.
Sevapla ikabın miktarının büyüklüğüne olan marifetinin azlığıdır.
Açık ahmaklığa gelince o da Allah'in kerem ve affina güvenmektir. Buna rağmen Allah'ın azabına, istidracına ve senin ibadetinden müstağni olmasına iltifat etmemektir.
Oysa sen ekmek lokmasında veya bir tanede veya halktan işittiğin bir kelime hakkında O'nun keremine yaslanmıyorsun. Aksine bu hususlarda bütün çarelere başvurarak hedefine varmak mı istiyorsun.
Bu cehaletle Hz. Peygamber tarafından verilen hamâkat (ahmaklık) hükmüne müstehak olursun.
Nitekim Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur:
"Akıllı o kimsedir ki nefsini hesaba çekmiş ve ölümden sonraki durum için çalışmıştır. Ahmak odur ki nefsini hevâsına tabi kılmış, Allah'tan (amel etmeksizin) birtakım isteklerde bulunmuştur".
Ey nefis!
Dünya hayatının seni aldatması uygun değildir.
Şeytan seni kandırmasın. Nefsine dikkat et!
Senin işin başkası için mühim değildir.
Vakitlerini zayi etme! Nefesler sayılıdır.
Senden bir nefes çıktıktan sonra senin bir kısmın gitmiş demektir.
Hastalıktan önce sıhhatten ve meşguliyetten önce boşluktan, fakirlikten önce zenginlikten, ihtiyarlıktan önce gençlikten, ölümden önce hayattan istifade et, ahirette kalacağın kadar ahirete hazırlan!
Ey nefis!
Kış için, uzunluğu kadar hazırlık yapmıyor musun?
Kışta yiyecek, içecek, odun ve bütün gerekli şeyleri topluyorsun.
Bu hususta Allah'ın fazl ve keremine güvenerek cübbe, keçe, odun ve diğer ihtiyaçlar olmaksızın Allah'ın kışın soğuğunu defetmesini beklemiyorsun. Oysa Allah buna kâdirdir.
Ey nefis!
Cehennemin zemheririnin, kış zemherisinden daha kısa ve daha az olduğunu mu sanıyorsun? Hayır! Asla böyle olamaz?
Şiddet ve soğuklukta aralarında herhangi bir münasebet de yoktur. Kulun çalışmaksızın cehennemin zemheririnden kurtulacağını mı zannediyorsun? Heyhat! Nerede!
Nasıl ki kışın soğuğunu cübbe, ateş ve diğer kış tedbirleri defediyorsa, cehennemin hararet ve soğukluğu da ancak tevhid kalesine ve ibadetlerin mevziine sığınmakla bertaraf edilir.
Allah'ın keremi ancak kalenin yolunu sana tanıtmasında, sebeplerini sana kolaylaştırmasındadır. Yoksa kale olmaksızın azabı senden defetmekte değildir.
Allah Teâlâ'nın, kış soğuğunu defetmek hususundaki keremi; ateşi yaratmakta, o ateşle kışın soğuğunu nefsinden uzaklaştırman için onu demir ile taş arasından çıkarma yolunu göstermekte ve tıpkı odunun ve cübbenin satın alınmasına yaratanın değil, senin muhtaç olup nefsin için satın alman gibidir.
Zira bunları istirahatının sebebi olarak yaratmıştır.
Bu bakımdan senin ibadet ve mücâhedelerinden de Allah müstağnidir. O ibadetler senin kurtuluşuna giden yolundur.
Bu bakımdan iyilik yapan nefsi için yapar.
Kötülük yapan nefsinin aleyhinde yapar.
Allah âlemlerden müstağnidir.
Ey nefis!
Cehaletinden vazgeç! Âhiretini dünyanla kıyas et!
Sizin yaratılışınız ve ölümden sonraki dirilişiniz bir kişinin dirilişi gibidir. İlk yaratılışa nasıl başlanmışsa öylece ölümden sonra diriltilecek. Allah nasıl yoktan yaratmış ise, öylece ölümden sonra da diriltecek.
Allah'ın kanun-u ilahisi budur.
O kanun-u ilâhînin değiştiğini göremezsin!
Ey nefis!
Görüyorum ki sen dünyaya ülfiyet vermiş, onunla dost olmuşsun.Ondan aynılmak sana gayet zor gelir.
Sen onun yakınlığına yönelmişsin. Nefsinde onun sevgisini perçinleştirmişsin. Sen Allah'in ceza ve sevabından, kıyametin dehşet ve hallerinden gafilsin. Acaba seninle dostlarının arasını ayıracak ölüme inanmıyor musun?
Bir sultanın evine, bir taraftan girip öbür taraftan çıkmak için giren, bakışını güzel bir yüze uzatan, bu yüzün sevgisinin kalbinin tamamını kaplayacağını, sonra o yüzden ayrılmaya mecbur edileceğini bilen bir kimse acaba akıllılardan mı veya ahmaklardan mı sayılır?
Bilmez misin, dünya, sultanlar sultanının evidir: Dünyada senin için her ne varsa hepsi mecazdır. Dünyadaki herşey, dünyadan geçenlere ölümden sonra yar olmaz.
Bu sırra binanen beşerin efendisi (s.a) şöyle buyurmuştur:
Rüh`ul-Kuds benim kalbime şöyle ilham etti:
- "İstediğini sev, elbette ondan ayrılacaksın!
- Dilediğini yap! Elbette onunla cezalandırılacaksın!
- İstediğin kadar yaşa! Elbette öleceksin!"
Ey nefis!
Bilmez misin, dünyanın zevklerine iltifat eden, arkasında ölüm olduğu halde dünyaya ünsiyet yeren, ayrılık anında üzüntüsünü çoğaltmış olur. Bilmediği halde öldürücü zehirden azıklanır.
Sen geçmişlerin nasıl inşa edip yükselttiklerine, sonra harabe bırakıp gittiklerine bakmıyor musun? Nasıl Allah Teâlâ onların arazisini, memleketlerini düşmanlarına nasip etmiştir hiç görmüyor musun?
Onların yemeyip nasıl topladıklarını, içinde oturmadıkları köşkleri nasıl bina ettiklerini görmedin mi? Yetişemedikleri hedefi nasıl ümit etmişlerdir.
Her biri göklere yükselen bir köşk inşa etmiştir.
Oysa yeri, toprak altında kazılan bir mezardır.
Acaba dünyada bundan daha ahmaklık ve daha büyük bir tepetaklaklık varmıdır?
Biri çıkıp dünyasını tamir eder.
Oysa kesinlikle o dünyadan göçecektir.
Âhiretini tahrip eder.
Oysa kesinlikle oraya gidecektir.
Ey nefis!
Bu ahmaklara, hamâkatlarında yardım etmeye utanmıyor musun? Farzet sen bütün bu durumları bilecek basiret sahibi değilsin, sadece tabiatınla başkasına uymaya meylediyorsun, o zaman peygamberlerin, âlim ve hakimlerin aklını, şu dünyaya dalanların aklıyla kıyas et!
Bu iki gruptan, senin nezdinde hangisi daha akıllı görünürse, ona uy! Eğer sen nefsinde akıl ve zekaya inanan bir kimse isen...
Ey nefis!
Senin durumun ne kadar da hayret vericidir.
Cehaletin ne kadar da katı...Tuğyanın ne kadar da belirgin!
Bu apaçık şeylere rağmen nasıl kör olduğuna hayret ediyorum!
Ey nefis!
Ümit edilir ki mertebe sevgisi seni sarhoş edip çıldırtmış ve bunları anlamaktan seni alıkoymuştur.Mertebenin mânâsının bazı insanların kalplerini sana meylettirmek olduğunu hiç düşünmüyor musun?
Yeryüzündeki bütün insanların sana secde edip, itaat ettiğini farzedelim, elli sene sonra ne sen, ne de sana ibadet edip secde edenlerden yeryüzünde herhangi bir kimsenin kalmayacağını bilmiyor musun?
Bir zaman gelecek, ne senin, ne de seni ananların năm ve nişanları kalmayacaktır. Nitekim senden önceki sultanların başına bu durum gelmiştir.
"Şimdi onlardan hiç birini görüyor musun? Yahut onların gizli bir sesini işitiyor musun"?
(Meryem/93)
Ey nefis!
Daimi olarak kalacak bir şeyi, kalsa bile elli seneden fazla kalmayacak birşey ile nasıl değiştirirsin?
Eğer yeryüzünün sultanlarından biri isen, şark ve garp sana teslim olmuş, bütün insanların boyunları önünde eğilmiş ve sebepler senin için tanzim edilmişse durum böyledir!
Nasıl böyle olur? Oysa gerilemen ve şekavetin mahallenin işini, hatta evinin işini bile sana teslim etmeye mâni olurlar!
Ey nefis!
Eğer cehaletinden ve basiretinin körlüğünden ötürü âhiret için dünyayı terketmiyorsan bile, hiç olmazsa dünyadaki ortakların hasisliğinden uzak kalmak için neden dünyayı terketmiyorsun?
Dünyayı, meşakkatinin çokluğundan, çabukça yok olmasından ötürü neden bırakmıyorsun? O dünyanın çoğu, senin elinde olmadıktan sonra sen neden onun azı hakkında zâhidlik yapmayasın?
Sana ne olmuş ki dünya, hatta memleketin yahudi ve ateşperestlerden boş olmadığı halde hoşuna gidiyor?
Oysa onlar senden daha fazla dünyanın fayda ve süsüne mazhar olmuşlardır.
Bu bakımdan yuh o dünyaya ki bu hasisler onu senden daha önce edinirler.Sen ne kadar da cahilmişsin, senin himmetin ne kadar da düşük, görüşün ne kadar da eksik ve bozukmuş!
Zira peygamberler ve sıddıklardan müteşekkil olan zümrenin içinde olup âlemlerin Rabbinin komşuluğunda ebedi olarak kalmaktan yüz çevirdin.Bunu da az zaman cahil ahmakların sınıfından olup ayakkabılar safında olmak için yaptın! Sana yazıklar olsun! Çünkü hem dünyada, hem de dinde zarar ettin.
Ey nefis!
Acele et! Helak olmaya yaklaştın. Uyarıcı geldi, ölüm yaklaştı. Ölümden sonra senin yerine kim namaz kılacak? Ölümden sonra senin yerinde kim oruç tutacak? Ölümden sonra Rabbini senden razı edecek kim var?
Ey nefis!
Senin için, ancak sayılı günler var!.Eğer o günlerde ticaret yaparsan onlar senin sermayendir. Zaten onların çoğunu zayi ettin. Eğer geri kalan hayatında zayi etmiş olduğun hayatından ötürü ağlasan, yine kendi nefsin hakkında kusurlu sayılırsın. Geri kalan kısmı zayi ettiğinde ve aynı şekilde yaşamaya devam ettiğinde acaba durum nasıl olur?
Ey nefis!
Bilmez misin, ölüm sana va dedilmiştir.
Kabir senin evin, toprak döşeğin, böcekler arkadaşındır.
En büyük korku (kıyamet dehşeti) önündedir.
Ey nefis!
Bilmez misin, ölümün askeri şehrin kapısında seni beklerler.
Onlar şiddetli yeminlerle yemin etmişlerdir ki seni beraberlerinde alıp götürmeyince yerlerinden kıpırdamayacaklardır.
Ey nefis, onların bir gün için olsa bile dünyaya dönmeyi temenni edeceklerini ve yapmış oldukları kusurları telafi etmek isteyeceklerini bilmiyor musun? Oysa sen de onlar gibi temenni edeceksin.
Senin ömrünün bir günü onlara, dünya ve içindekilerin karşılığında satılsa,eğer güçleri yetiyorsa muhakkak satın alırlardı. Oysa sen günlerini gaflet ve tembellikte zayi ediyorsun.
Ey nefis!
Görünür tarafını halk için süslenip, gizlide de büyük günahlarla Allah'a karşı mübareze etmeye utanmıyor musun! Acaba insanlardan utanıyor da Allah'tan utanmıyor musun?
Azap olasıca! Allah, senin katında, acaba seni görenlerin en kıymetsizi midir? Halka hayrı emredersin, kendin ise rezaletlerle dolusun.Kendin Allah'tan kaçtığın halde halkı Allah'a davet ediyorsun. Kendin Allah'ı unuttuğun halde halka O'nu hatırlatıyorsun(!)
Ey nefis!
Bilmez misin, günahkar bir kimse insan pisliğinden de daha pistir. Bilmez misin, insan pisliği, başka pislikleri temizlemez. Sen kendi nefsinde temiz olmadığın halde nasıl başkasını temizlemeye çalışırsın?
Azap olasıca nefis!
Eğer nefsini tam manasıyla tanımış olsaydın insanlara gelen belanın ancak senin uğursuzluğundan ötürü geldiğini düşünürdün.
Azap olasıca nefis!
Kendi nefsini İblis'in merkebi yaptın.iblis seni istediği yere çekip götürüyor. Seninle istihza ediyor.
Buna rağmen sen kendi amelini beğeniyorsun.
Oysa onun içinde öyle âfetler vardır ki eğer başıboş onlardan kurtulursan kâr etmiş sayılırsın. Birçok hata ve günahlarına rağmen nasıl amelini beğeniyorsun?
Oysa Allah Teâlâ iblis i, bir hatadan ötürü ikiyüzbin sene (Âdem yaratılmadan önce) kendisine ibadet ettikten sonra dergâhından kovdu. Âdem Allah'ın peygamberi ve seçilmiş kulu olmasına rağmen Allah onu bir zelleden ötürü cennetten çıkardı.
Ey nefis!
Sen ne kadar da aldanmışsın. Sen ne kadar da ahmaksın.
Sen ne kadar da cahilsin. Seni günahlara, bu kadar cüretli kılan nedir?
Azap olasıca ey nefis!
Ne zamana kadar söz verip pişman olacaksın?
Azap olasıca nefis!
Ne zamana kadar va'dedip hile yapacaksın!
Azap olasıca nefis!
Bütün bu hatalarla beraber sen dünyanın imarı ile mi meşgul oluyorsun!
Sanki dünyadan göç etmeyeceksin! Kabir ehline bakmıyor musun? Nasıl oldular? Mallar topladılar, sağlam evler yaptılar.
Çok uzun emellere daldılar. Onların cemiyetleri dağıldı, evleri mezar, emelleri aldanış oldu.
Azap olasıca nefis!
Onlardan hiç ibret almıyor musun? Onlara bir kere bakmıyor musun? Onların ahirete gittiğini, kendinin ebedi kalacağını mı zannediyorsun? Heyhat! Ne gezer!
Ne kötü birşey vehmediyorsun! Sen annenin karnından yere düştüğünden beri ömrünü yıkmaya çalışmaktasın.
Yeryüzüne köşkünü yap!
Muhakkak ki yerin altı yakın bir zamanda senin kabrin olacaktır.Can gelip boğaza dayandığı zaman ve Rabbinin elçilerinin siyah renkler,somurtkan yüzler ve azap ile sana geldiklerinde korkmaz mısın?
Acaba o zaman pişman olmak sana fayda verir mi?
Üzülmek senden kabul edilir mi?
Veya ağlamak sana merhamet getirir mi?
Hayret! Kocaman bir hayret sana ey nefis!
Buna rağmen sen basiret sahibi ve zeki olduğunu iddia ediyorsun! Senin şekavetindendir ki her gün malının artmasıyla seviniyor, ömrünün eksilmesiyle üzülüyorsun. Oysa artan bir mal, eksilen bir ömür fayda vermez!
Azap olasıca ey nefis!
Âhiret sana yöneldiği halde âhiretten yüz çeviriyorsun.
Dünya senden yüz çevirdiği halde ona yöneliyorsun.
Nice bir günü istikbal eden kimse vardır ki onu tamamlamaz.
Nice yarını ümit eden kimse vardır ki ona varamaz.
Sen bunu arkadaş, akraba ve komşularında müşahede edersin. Ölüm anında onların hasretini gördüğün halde cehaletinden dönmüyorsun!
Ey miskin nefis!
Öyle bir günden kork ki Allah o günde nefsine yemin etmiş ki dünyada emrettiği ve sakındırdığı hiçbir kulunu amelinden sormayınca bırakmayacaktır.O amelin incesinden, gizlisinden, açığından soracaktır.
Ey nefis!
Hangi bedenle Allah'ın huzurunda duracak, hangi dille ona cevap vereceksin?Allah'ın sualine cevabı hazırla!
Cevap için de doğruluğu! Hayatının geri kalmış kısmında kısa günlerde uzun günler için, zeval evinde ikamet evi için, üzüntü evinde nimet ve ebediyet evi için amel et!
Amel edemeyeceğin gün gelmeden önce amel et!
Kendi isteğinle hür kimselerin çıkışı gibi, dünyadan zorla çıkarılmadan önce çık! Senin eline gelen dünya çiçekleriyle sevinme! Nice sevinen vardır ki zarar eder.Nice zarar eden vardır ki sezmez.
Bu bakımdan onun için azap olduğu halde bunu sezmeyip, gülüp oynayan, sevinip zıplayan, yeyip içen kimseye azap olsun! Oysa Allah'ın kitabında onun cehennemin yakıtından olacağı hükme bağlanmıştır.
Öyleyse ey nefis, dünyaya ibret nazarıyla bak. Dünya için çalışman mecburi, dünyayı terkedişin ihtiyari, ahireti araman acele olsun! Sen kendisine verilen nimetin şükründen âciz olan kimselerden olma! Bütün bunlara rağmen bu kimse, hayatının geri kalan kısmında hâlâ fazla şeyler ister.Kendisi sakınmadığı halde halkı sakındırır!
Ey nefis bil ki dinin bedeli yoktur.Îmânın bedeli ve bedenin halefi bulunmaz. Kimin bineği gece ve gündüz olursa, o gitmese de onu götürürler.
Ey nefis!
Bu nasihattan ibret al, bu nasihati kabul et;
zira nasihattan yüz çeviren muhakkak ateşe razı olmuştur.
Oysa ateşe razı olacağını sanmıyorum ve bu nasihati dinlediğini de zannetmiyorum.
Eğer kalbinin katılığı bu nasihati dinlemekten seni menediyorsa kalbinin katılığı için teheccüd namazına devam ve gece ibadetine kalkmaktan yardım talep et!
Eğer bununla da ortadan kalkmazsa oruca devam etmekle yardım talep et!
Eğer bununla da ortadan kalkmazsa az konuşmaktan yardım talep et!
Eğer bununla da gitmezse, sılayı rahim yapmakla ve yetimlere lütufta bulunmakla,
eğer bununla da ortadan kalkmazsa, bil ki Allah Teâlâ senin kalbini mühürlemiş, ona kilit vurmuştur. Günahların karanlığı kalbinin zahir ve bâtını üzerinde birikmiştir.
O halde, nefsini ateşe hazırla; zira Allah Teâlâ, cenneti ve cennete layık olanları, cehennemi ve cehenneme lâyık olanları yarattı. Öyleyse herkes ne için yaratılmış ise, onu yapmak ona kolaylaştırılır. Eğer sende nasihat dinlemek için bir mecâl kalmazsa, nefsinden ümitsiz ol!
Oysa Allah'ın rahmetinden ümitsiz olmak büyük bir günahtır. Ümitsizliğin şerrinden Allah'a sığınırız.
Hayır yolları önüne kapanınca ümide giden yol da ümitsizliğe giden yol da senin için yoktur; zira böyle bir yol aldanıştır.
Ey nefis!
Şimdi müptela olduğun musibetten ötürü üzülüp üzülmediğine dikkat et! Veya gözünün bir damla yaş akıtmaya müsamaha edip etmediğine dikkat et!
Eğer müsamaha ederse damlanın kaynağı rahmet denizidir.
Bu bakımdan muhakkak ki sende ümidin yeri kalmıştır.
Öyleyse ağlamaya devam et! Erhamürrahiminden imdat iste! Ekrem ül-ekremîn e şikayette bulun.
İmdad istemeye devam et! Şikayet etmekten usanma.
Umulur ki Allah, senin zayıflığına acıyıp yardımına gelir.
Muhakkak ki senin musibetin oldukça büyüktür.
İsyana dalışın oldukça uzamıştır.Kurtuluş imkânları elinden kaçmış, illetler sende derinleşmiştir. Senin için ne yol, ne arama, ne yardım eden, ne kaçmak, ne sığınmak, ne de kurtulmak yoktur.
Ancak Allah'a sığınmak bundan müstesnadır.
O halde, yalvarmak suretiyle mevlâya sığın.
Cehaletinin büyüklüğü nisbetinde, günahlarının çokluğu oranında yalvarmanda huşu göster.Çünkü Mevlân, zillet gösterip yalvarana merhamet eder.Üzüntülü tálibin yardımına koşar. Mecbur olanın davetini kabul eder.
Sen ise ey nefis!
Bugün O'na mecbur ve rahmetine muhtaçsın!
Yollar önünde daralmış, çıkar noktaları kapanmıştır.
Elindeki imkânlar kesilmiştir.
Vaazlar sende (müsbet bir) tesir göstermez.
Kınanmak seni kırmaz.
Kendisinden istenilen ise kerim ve cömerttir.
Yardımı talep edilen zat iyilik şefkat sahibidir.
Rahmeti geniştir. Keremi akıcıdır. Affı ise kapsayıcıdır.
Allah'a şöyle yalvar:
"Ey erham'ür-rahimîn!
Ey Rahmân, ey Rahim, Ey Halim, ey Azim, ey Kerîm!
Israr edici günahkâr benim.
Benim o, cüretkár ki hiç günahtan vazgeçmedim.
Benim o günaha dalan ki hiç utanmadım.
Burası miskinliğin ve yalvarmanın, fakir ve zayıfın, boğulmuş ve helāk olmuşun makamıdır.
O halde, beni çabuk kurtar ve sevindir!
Rahmetinin eserlerini bana göster.
Mağfiretinin serinliğini bana tattır.
Ey Erham'ur-Rahimin! İsmetinin kuvvetini bana rızık olarak ver"!
Bu sözlerini (ey nefis), baban Adem'e uyarak söyle!
Vehb b. Münebbih şöyle diyor:
"Allah Teâlâ Ådem'i (a.s) cennetten yere indirdiğinde Adem'in (a.s) gözyaşları durmadan aktı.
Yedinci gününde Allah Teâlâ, Adem e baktığında onu mahzun, üzüntülü, gamlı, başı önüne eğik bir vaziyette buldu.
Bunun üzerine, Allah Teâlâ ona vahiy göndererek şöyle buyurdu:
"Ey Âdem! Sende gördüğüm yorgunluk nedir?"
Âdem dedi ki:
"Yarab! Benim musibetim oldukça büyüdü! Günahım (zellem) beni kapladı. Rabbimin melekûtundan atıldım. Kerametten sonra zillet evine, saadetten sonra şekavet ve rahattan sonra yorgunluk evine vardım.
Afiyetten sonra bela, istikrardan sonra zeval, ebediyet ve bekâdan sonra ölüm ve fenâ evine vardım.Bu durumda nasıl ağlamayayım"?
Bunun üzerine Allah Teâlâ ona vahiy göndererek şöyle dedi:
"Ey Âdem! Ben seni nefsim için seçmedim mi?
Seni evime yerleştirip seni kerametimle tahsis etmedim mi? Öfkeden sakındırmadım mı? Seni kudret elimle yapmadım mı? Kudretten olan ruhumdan sana üfürmedim mi? Meleklerimi sana secde ettirmedim mi?
Sen, bütün bunlara rağmen emrime isyan ederek ahdimi unuttun, kendini benim öfkeme maruz bıraktın!
İzzet ve celâlime yemin olsun eğer sen yeryüzünü, hepsi senin gibi bana ibadet edip tesbihde bulunan kişilerle doldursan, sonra onlar bana isyan etseler, muhakkak ki onları günahkarların konaklarına indiririm".
Bunun üzerine Adem (a.s) üçyüz sene ağladı!
Ubeydullah el-Beceli çokça ağlardı.
Ağlamasında bütün gece boyunca şöyle diyordu:
"Ey rabbim! Ben o kimseyim ki ömrüm uzadıkça günahım artar. Ben o kimseyim ki bir hatayı ne kadar terketmeyi istesem başka bir şehvet önüme çıkar!
Ubeydullah'ın vay haline!
Bir günah daha çürümeden o günahın sahibi başka bir günahın peşinde! Eğer ateş benim için sığınak ve istirahat yeri ise Ubeydullah'ın vay haline!
Eğer cehennem tokmakları benim başım için hazırlanıyorsa Ubeydullah in vay haline!
Talihlerin ihtiyaçları verildi.Oysa senin ihtiyacın verilmemiştir".
Mansur b. Ammar şöyle anlatıyor:
Bazı gecelerde Küfe'de, bir âbidi dinledim.
Rabbine münâcât ederek şöyle diyordu:
"Ey Rabbim! Senin izzetine yemin ederim.Günah işlemek sana karşı gelmeyi istemedim.Makamını bilmediğim, cezana kendimi maruz bıraktığım, bakışını hafife aldığım halde sana isyan etmedim.
Fakat nefsim beni aldattı.Şekavetim de bu hususta aleyhimde ona yardımcı oldu.Benim üzerime sarkıtılan perden beni aldattı.
İşte dolayısıyla cehaletimle sana isyan, fiilimle sana muhalefette bulundum. Şu anda senin azabından beni kim kurtaracak?
Veya sen, sarkıtmış olduğun ipi benden kesersen kimin ipine sarılayım? Yarın senin huzurunda durmaktan vay benim rezaletime! O zaman ki yükleri hafif olanlara 'Geçiniz!" yükleri ağır olanlara da"Yüklerinizi koyunuz' denir.
Ancak yükleri hafif olanlarla beraber geçecek miyim, yoksa yükleri ağır olanlarla beraber yükümü bırakacak mıyım bilmiyorum!
Senelerim ilerledikçe günahım çoğalır!
Ömrüm uzadıkça masiyetlerim çoğalır!
Ne zaman tevbe edecek, ne zaman dönüş yapacağım?
Yaklaşmadı ki Rabbimden utanayım!"
İşte bunlar selefin Mevlâlarıyla yapmış oldukları münacatlardaki yolları ve nefislerini cezaya vermekteki mesnedleridir.
Onların münacattan gayeleri Rablerini razı etmektir. Nefislerine ceza vermekteki maksatları onu uyarmak ve gözetmektir.
Bu bakımdan kim nefsini kınamayı ve Rabbiyle münacât etmeyi terkederse, nefsini gözetmiş olmadığı gibi, Allah da ondan razı olmaz! Vesselâm!
Hamd Allah'a mahsustur. Selâm Efendimiz Muhammed'in, onun âlinin ve ashabının üzerine olsun! Yarab! Onlara salat ve selâm et!
57) Şirazi
58) Becle'ye mensubdur. Bazı nüshalarda Nehli'dir.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN}
Namazın Terkinin Hükmü
Namazı terk etmenin hükmü
Namaz kılmamanın hükmünü nakletmeden önce şunu tekrar hatırlatmak isteriz ki:
"Amacımız korkutmak değil, sevdirmektir; uzaklaştırmak değil, yakınlaştırmaktır; zorlaştırmak değil, kolaylaştırmaktır."
Ancak bizlerin sevdirme, yakınlaştırma ve kolaylaştırma niyetiyle, bir hakikatte gizlemeye ve saklamaya sebep olmamalıdır.
Yoksa Allah katında mesul oluruz ve "bildiklerini saklayanlar" zümresine dâhil oluruz ki, bizler bu zümreye dâhil olmaktan Allah'a sığınırız.
Belki de gizlenen ve saklanan bu hükümler insanlara tebliğ edilseydi, namaz kılmayanlar işledikleri günahın ne kadar büyük bir günah olduğunu öğrenirler ve namazı terk etme günahına tövbe ederlerdi.
Bizler bu büyük günahın hükmünü naklederek uhrevi mesuliyetten kurtulmak istiyoruz. Bu sayede ahirette bizden davacı olunamayacak ve bizler Rabbimize karşı bir mazeret sunabileceğiz.
Bu kısa beyandan sonra şimdi
geldik namaz kılmamanın hükmüne:
Namazı küçümsediği ve namaza ehemmiyet vermediği için kalmayan kimse ittifakla islam dininden çıkmış ve küfre girmiş olur. Namazı küçümsediği için kılmayan kimsenin kafir olacağı hususunda hiçbir ihtilaf yoktur.
Küfre girmek demek, İslam dininden çıkmak ve Müslüman olma sifatını kaybetmek demektir.
Yani artık o kişi bir Müslüman ile evlenemez, kestiği yenilemez, öldüğünde yıkanmaz ve kendisine cenaze namazı kılınmaz, ebedi cehenneme girer ve asla cennete giremez.
Bu arada "küfre girme"nin ne demek
olduğunu da beyan edelim:
Yani o kişi şeriat nazarında artık kâfirdir.
"Ben de Müslümanım." demesi ona hiçbir fayda vermez.Demek, namazı küçümsediği için kılmayan kişi kâfirdir. Bu kişinin tekrar İslam'a girebilmesi için günahına tövbe etmesi ve tekrar kelime-i şehadet getirmesi gerekir.
Nefsi emmarenin damarına dokunan bu fetvayı ve hükmü naklediyoruz ki, namazı küçümsediği ve ehemmiyet vermediği için kılmayan kişinin aklı başına gelsin ve hemen günahına tövbe ederek iman dairesine girsin!..
Namazı küçümsediği ve namaza ehemmiyet vermediği için kılmamanın hükmünü böylece öğrendik.
Şimdi, namazı tembellikten dolayı
kılmamanın hükmüne bakalım:
Namazı, kıymetine ve önemine inandığı halde tembellikten dolayı kılmama hususunda iki farklı görüş mevcutur.
Birinci görüş Hanefilerin, Malikilerin ve Şafilerin görüşüdür ki, bu üç mezhebe göre, namaz kılmayan kişi, çok büyük bir günah işlemekle birlikte yine de Müslümandır.
Namazı terk etmesi onu dinden çıkarmamaktadır.
Bu kişi, günahkar bir Müslüman olmakta ve namazı terk etmesi sebebiyle küfre girmemektedir.
Hanbeli mezhebine göre ise namaz kılmayan kişi kafirdir. Hanbeli mezhebine göre, mazeret olmaksızın tek bir vakit namazını kılmayan kişi kâfir olur.
Bu kişiye, dinden dönenlere tatbik edilen hükümler tatbik edilir. Ölünce yıkanmaz, kefenlenmez ve cenaze namazı kılınmaz. Bir çukur kazılarak cenazesi içine bırakılır ve üzeri toprakla örtülür.
Hanbeli mezhebinin görüşü olan, namaz kılmayanın dinden çıkması ve küfre düşmesi, aynı zamanda birçok sahabenin de görüşüdür.
- Hz. Ömer,
- Abdurrahman bin. Avf,
- Muaz bin. Cebel,
- Ebu Hüreyre,
- İbn-i Mes'ud,
- Ibni Abbas,
- Cabir ibni Abdullah,
- Ebu'd Derda gibi sahabelerin büyükleri;
ayrıca İshak b. Rahuye, Abdullah bin. El-Mübarek, İbrahim en-Nehai, Hakem bin. Uteybe gibi adlanını saymakla bitiremeyeceğimiz kadar çok İslam âlimi de, Ahmed Ibni Hanbel gibi, namaz kılmayanın dinden çıkıp kâfir olduğuna hükmetmişlerdir.
Demek namazı terk etmenin hükmü şöyledir:
- Namazı küçümseyerek ve ehemmiyet vermeyerek terk eden ittifakla kâfir olur. Ebedi olarak cehennemde kalır ve cennet kendisine haram olur.
- Küçümseme olmaksızın, tembellik gibi bir sebeple namazı terk edenler hakkında ise ihtilaf vardır.
Üç mezhebe göre, iman dairesinden çıkmamakla beraber büyük bir günah İşlemektedir.
Hanbeli Mezhebine göre ise, bu kişi dinden çıkmakta ve kâfir olmaktadır ki, isimlerini saydığımız birçok sahabe ve alim de Ahmed ibn-i Hanbel hazretlerinin görüşündedir.
Şimdi ey namazını kılmayan kişi!
Bütün bunları duyduktan sonra hâla namaz kılmamaya devam mı edeceksin? Yoksa hemen tövbe edip namaza mı başlayacaksın? Gel, ikinci yolu seç ve Allah'a tövbe ederek namaza başla. Yoksa ölüm gelip çattığında pişmanlığın öyle büyük olur ki, akıl ve hayal tasavvurundan aciz kalırlar.
Hem sakin deme: "Ben de herkes gibiyim. Namaz kılmayan tek ben değilim ki. Eğer ceza varsa hepimize var."
Sakın böyle deme, çünkü herkes sana kabir kapısına kadar arkadaşlık eder. Hiçbiri kabirde yardımına gelemez.
Hem herkesle musibette beraber olmakla oluşan teselli, kabrin öbür tarafında pek esassızdır. Yani sana kabirde veya cehennemde azap edilirken, kendisine azap edilen başkalarına bakarak teselli bulamazsın. Hem kendini sakın başıboş zannetme.
https://sorularlarisale.com/nurpenceresi
Namazın terki hakkındaki şiddetli tehditlerin sebebi
Bu makamda şöyle bir soru akla gelebilir:
"Cenab-ı Hakk'ın bizim ibadetimize ne ihtiyacı var ki, çok şiddet ve ısrarla, ibadeti terk edeni cehennem gibi dehşetli bir cezayla tehdit ediyor? Ehemmiyetsiz küçük bir hataya karşı büyük bir şiddet gösteriyor? Bir namazı terk etmeye mukabil cehennemin en dehşetli vadilerine kulunu atıyor?"
Bu sorunun cevabını Bediüzzaman hazretleri 23. Lem'a isimli eserinde vermektedir. Bizler cevabı biraz sadeleştirip şerh ederek naklediyoruz:
El-cevap:
Cenab-ı Hakk'ın, namazı ve ibadeti terk edenler hakkındaki şiddetli tehditleri ve dehşetli cezalarının sebebi şudur: Nasıl ki bir padişah, halkının hukukunu muhafaza etmek için, halkın hukukuna zarar veren bir adama, hatasına göre, şiddetli bir cezaya çarptırır. Ta adalet kaim olsun ve halkın hukuku muhafaza edilsin.
Aynen bu misal gibi, ibadeti ve namazı terk eden adam da, mevcudatın hukukuna ehemmiyetli bir tecavüz ve manevi bir zulüm eder. Cenab-ı Hak da onun bu tecavüzüne ve manevi zulmüne bir ceza olarak cehennemde ona şiddetli azap eder. Tâ ki mahlukatının hakkı ve hukuku muhafaza edilsin ve adalet kaim olsun.
İbadeti ve namazı terk eden kişinin mahlukatın hukukuna tecavüzü ve manevi zulmü şöyle olur:
Mevcudatın kemali ve kıymeti, sanatkarları olan Allah'a bakan yüzlerinde tesbih ve ibadetle tezahür eder.
Yani her bir mahluk kıymetini, Allah'ın sanatı olması ve Allah'ı tesbih edip O'nu zikretmesiyle kazanır.
İbadeti terk eden kişi ise, mevcudatın ibadetini görmez ve göremez. Belki de inkâr eder. O vakit, ibadet ve tesbih etme noktasında yüksek makamda bulunan o mahluklar aşağıya düşerler ve birer başıbozuk derecesine inerler.
Her biri, Rabbini tesbih eden birer müsebbih ve O'nu zikreden birer zakir iken, kıymetsiz ve ehemmiyetsiz bir vaziyet alırlar. Ayrıca her biri birer ilahi mektup ve Allah'ın güzel isimlerinin birer aynası olan o mevcudati, ehemmiyetsiz, vazifesiz, cansız ve perişan bir vaziyete teläkki eder.
Bu telakki ile de mevcudatın kıymetini tahkir eder, onların kemalatını inkâr eder ve onların hukukuna tecavüz eder.
Zira ibadet etmeyen bir kişinin nazarında, "Hak, Hak" diyerek Rabbisini tesbih eden leyleğin kelimeleri "Lak, lak"tır. O, leyleğin "Hak,Hak" tesbihini "Lak, lak" zanneder.
Çünkü herkes käinatı kendi aynasıyla görür. Cenab-ı Hak her insana, bu alemden hususi bir âlem vermiştir ki, o alemin rengi, o insanın kalbi itikadına göre boyanır.
Mesela, gayet hüzünlü ve matemli olarak ağlayan bir insan, mevcudat ağlar ve hüzünlü suretinde görür.
Gayet sevinçli, neşeli ve neşesinden gülen bir adam ise, kainatı neşeli ve güler görür.
Tefekkür eden ve ciddi bir surette ibadet ve tesbih eden kişi ise, mevcudati ibadette ve tesbihte görür, onların ibadet ve tesbihlerini bir derece keşfeder ve anlar.
Gafletle veya inkârla ibadeti terk eden adam ise, mevcudati ibadetsiz, başıboş, vazifesiz ve perişan bir surette tevehhüm eder ki, işte bu tevehhüm, mahlükatın hukuklarına bir tecavüz ve manen onlara bir zulümdür. Cenab-ı Hak da bu zulmün hesabını ahirette onlardan sorar ve mahlukatının haklarını onlardan alır.
Şimdi şöyle bir düşünelim: Siz camide namaz kılarken ya da elinizde tesbih Allah'ı zikrederken birisi gelse ve size bakarak şöyle dese: "Bu adam da burada boş boş ne diye duruyor? Hiçbir şey yapmadan zamanını zayi ediyor..."
Bu sözler sizi ne kadar kızdırır ve hemen ona karşı dersiniz ki: "Ben boş boş durmuyorum, ben Rabbimi tesbih ediyor ve onun azameti karşısında secdeye gidiyorum. Onu zikrediyor ve emrettiği namazı kılıyorum...
Bu sözleri söyledikten sonra da ondan hakkınızı almak için adaletli sultanın kapısına gider ve sizin hakkınızdaki su-i zannı sebebiyle o kişiden hakkınızın alınmasını istersiniz.
Aynen bu misal gibi, namaz kılmayan ve ibadeti terk eden kişi de bütün mahlükatı başıboş ve vazifesiz bilir. Onların zikir ve tesbihlerini inkâr eder; yaptıkları ibadetleri reddeder ve bu cihetle onların hukukuna tecavüz eder. Onlar da bu adam hakkında adeta Cenab-ı Hakk'a şöyle derler:
"Ya Rabbi! Biz seni tesbih ve zikir ediyor idik, bu kişi bizi vazifesizlikle itham etti. Bizim zikrimizi ve ibadetimizi inkar ederek bize iftira attı. Bizlerde tecelli eden güzel isimlerine göz kapayarak bizi kıymetsizlikle itham etti. Sen bizim hakkımızı bundan al."
Cenab- Hak da mahlukatının bu duasına icabet eder ve onların hakkını o namazsız kişiden alır.
Şimdi şunu hayal edin: Namaz kılmayan kişi, yaşadığı o dakikada ve o saniyede bütün mahlukların hukukuna beyan ettiğimiz şekilde tecavüz ediyor. Ve o dakikadaki manevi zulme uğrayan bütün mahluklar da ondan hak talep ediyorlar. Mahlukatın sayısını ve namazsız kişinin aleyhinde açılan davaların çokluğunu bir hayal edin...
Bir de namazsız ve ibadetsiz bu kişinin, bu tecavüzü ve manevi zulmü hayatının her dakikasında yaptığını ve işlediği suçu daima tekrar ettiğini düşünün. Suçların tekrarı ile davalar da elbette çoğalacaktır.
Her bir zerre, her bir çiçek, her bir böcek ve sayılarla ifadesi mümkün olmayacak kadar çok mahlukat, namazsız adamın, her dakikasında her saniyesinde işlemiş olduğu bu zulümler sebebiyle onun aleyhinde dava açacak ve haklarının ondan alınmasını Mevla-yi Teala'dan dileyeceklerdir.
Acaba bu kadar çok dâva neticesinde, namaz kılmayan kişinin göreceği şiddetli azap adaletin ta kendisi olmaz mı?
Namaz kılmayan kişinin dehşetli bir cezaya çarptırılmasının bir diğer sebebi de şudur:
Namaz kılmayan kişi kendi kendine malik değildir.
O, kudreti nihayetsiz ve ilmi sonsuz olan Allah-u Teala'nın bir kuludur ve mahlukudur. Kişi namazı terk etmekle, Allah'ın mahluku ve bir kulu olan kendi nefsine zulmeder.
İbadet için yaratılan azalarını, ibadete kullanmadığı ve kıymetsiz fani işlere sarf ettiği için, Allah-u Teâlá, o kulunun hakkını onun nefs-i emmaresinden almak ister ve bu sebeple onu dehşetli tehdit eder. Adeta Allah-u Teâlâ, kulunu nefs-i emmaresine karşı korur.
Namaz kılmayan kişinin dehşetli bir cezaya çarptırılmasının bir başka sebebi de şudur: Insan, yaratılışının neticesi ve fıtratının gayesi olan ibadeti terk ettiğinde, Allah-u Teala'nın hikmetini inkar etmiş ve O'nu abes iş yapmakla itham etmiş olur. Bu da şiddetli bir cezaya onu müstehak eder. Bu meseleyi bir misalle şöyle anlayalım:
Bir usta milyonlar masraf yaparak son model bir araba yapsa ve bu arabadan maksadı insanları seyahat ettirmek olsa, sonra sizler bu arabayı alarak onu tavuklara kümes yapsanız; acaba bu hareketinizin lisan-ı haliyle şöyle demiş olmaz misiniz: "Bu arabayı yapan usta boşuna bu kadar masraf yapmış.
Bu araba kümes olmaktan başka hiçbir işe yaramaz.
Ben de onu layık olduğu işte kullandım ve kümes yaptım..." İşte sizin arabayı kümes yapmanız, hem arabanın kıymetini inkar etme hem de arabayı yapan ustanın hikmetsizliğini kabul etme manasına gelmektedir. Arabayı kümes yapmak, lisan-ı haliyle bu manayı taşımaktadır.
Vine bir usta düşünelim... Bu usta zamanı göstermesi için bir duvar saati yapsa ve size hediye etse. Saatin lisan-ı halinden anlaşılır ki, bu saat yapan ve size hediye eden usta, bu saatle zamanı bilmenizi istemektedir. Saat yapmasının maksadı ve gayesi budur. Eğer siz şimdi bu saati alarak, onu tepsi gibi kullansanız, saati yapan ustaya hakaret etmiş olmaz mısınız?
Saati tepsi gibi kullanmanızın lisan-i haliyle şöyle demiş olmaz misiniz: "Bu saat tepsi olmaktan başka hiçbir işe yaramaz. Bu saati yapan usta abes bir şey yapmış ve boşuna bu kadar masraf etmiş..."
İşte sizin saati tepsi yapmanız, hem saatin kiymetini inkar etme hem de saati yapan ustanın hikmetsizliğini kabul etme manasına gelmektedir. Saati tepsi yapmanın lisan-ı hali bu manayı taşımaktadır.
Aynen bu misaller gibi, her biri milyonlar kıymetinde olan şu cihaz ve azalarımız da ibadet etmemiz için yaratılmıştır. Kim gözünü, dilini, kulağını ve diğer ara ve cihazlarını, ibadetten çevirir ve onları sadece şu fâni dünyanın işlerinde kullanırsa, misalimizdeki adam gibi lisan haliyle şöyle demiş olur:
"Bu araba ve cihazlar boşuna verilmiş, bunların hiçbir vazifesi yok, bu yüzden ben de bunlar kuymetsiz ve fâni olan dünya işlerinde kullanıyorum. Bu cihazlara bu kadar masraf yapan usta da çok hikmetsiz bir iş yapmış, kısa bir ömür için bu kadar masraf yapmış..."
İşte kendisine verilen vücud, aza ve cihazlarını sadece bu fâni dünyaya sarf eden kişi, Allah-u Teala'nın hikmetine böyle ilişir, O'nu abes ve boş iş yapmakla itham eder. Elbette bu kusurun cezası da ancak cehennemim şiddetli azapları olabilir.
Elhasil, ibadeti terk eden kişi ilk önce kendi nefsine zulmeder.
Zira vücudu Cenab- Hakk'in kulu ve mahlukudur.
Sonra kainatın hukukuna karşı tecavüz eder.
Onların kıymetini hiçe indirip, vazifesizlikle ve başıboşlukla onları itham eder.
Ve daha sonra da hikmet-i ilahiyeye karşı saygısızlık ve edepsizlik eder. Bu kusurlan sebebiyle de dehşetli bir tehdide ve şiddetli bir cezaya müstahak olur.
Amel ve ibâdet tohumlarını ziyan etmiştir.
İmam Rabbânî (r.a) diyor ki;
Bilesin ki, dünya âhiretin tarlasıdır. Bu tarlayı ekip biçmeyenlere yazıklar olsun. Çünkü o, ekilip biçilmeye müsait olan böyle bir yeri boş ve âtıl bırakmış, amel ve ibâdet tohumlarını ziyan etmiştir.
(MEKTUBÂT-I RABBANÎ 23. MEKTUP)
İmam Gazâli (r.a) diyor ki;
İnsanların çoğu Ramazan günü orucunu yiyen bir insan gördükleri zaman, ona hücûm eder; hatta küfrüne kadar gidenler olur. Buna karşılık, namaz kılmayanlara o kadar aldırış etmezler.
Halbuki, namazı terk edenlerin küfrüne kail olanlar olduğu gibi, boynu vurulmalı diyenler de vardır.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.2.S.591}
İmam Gazâli (r.a) diyor ki;
Aklı başında olan kimse geleceği için değil de,
itâat ve ibâdetsiz geçirdiği günleri için ağlasa da
bu hâl ölünceye kadar devam etse hakkıdır.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.4.S.23}
Huzeyfe (r.a)'nin kardeşi anlatıyor:
Tam kırkbeş sene önce Huzeyfe'den şöyle bir söz duymuştum:
"Dininizden ilk yitirdiğiniz şey huşû (îmân ürpertisi, Allah korkusu) olur. Son olarak yitireceğiniz ise namazdır".
(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:1,S:423)
İbâdet edemeyenlere!
Ebu'l-Eşheb el-Utâridî der ki: Allah Teâlâ Hz. Davud'a şöyle vahyetti:
"Ey Dâvûd, ashabını çok sevdikleri şeyleri yemekten sakındır ve korkut.
Şüphesiz kalbleri dünya şehvetlerine bağlı olanların akılları Benden men'edilmişlerdir.
Kullarımdan bir kula şehvetlerinden herhangi birisini tercih ettikleri zaman yapacaklarımın Bana en kolay geleni, ona Bana itaati haram kılmam, onu bundan mahrum etmemdir".
(İbn-i Kesir Tefsiri, Meryem 60.Âyet)
İmam Gazâli (r.a) diyor ki;
Kalbin dünyâ ile alâkalanması ise, ibâdetin zevkini almağa mânidir.
Hz. Îsâ (A.S.):
"Size hakikatı söylüyorum; hasta adam hastalığı sebebiyle yemeğin tadını alamadığı gibi, dünyâlık sâhibi de dünyâ sevgisi sebebiyle ibâdetin tadını alıp zevkine varamaz."
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.3.S.484}
Maruf el-Kerhî diyor ki:
"Hiç sevaba yanaşmadan, amelsiz bir biçimde cenneti istemek günahtır.
Allah'a yapışmadan şefaat ummak aldanıştır,gururdur.
Allah'a itaat etmeden,O'nu dinlemeden rahmetini ummak cehalettir, aptallıktır".
(Sahabeden günümüze Allah dostları,10 cild-3.cild,sayfa 183)
İmam Gazâli (r.a) diyor ki;
Allah'ı sevmenin belirtilerinden birisi de, tâati bir nimet bilip, ondan ağırlanmamak ve onun külfetini kaldırmaktır.
Zât'ın birisi:
"Sevgi üzerine yapılan amele tenbellik girmez" demiştir.
Âşık, mâşukunun isteklerini yerine getirmekten bir vakit yorulup usanmaz. Hattâ zorluklarla karşılaşsa bile, sevgilisinin hizmetinde bulunmak, kendisi için bir zevk teşkil eder. İşte Allah sevgisinin de böyle olması gerekir.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.4.S.599}
Mâlik b. Dinar (r.a) diyor ki:
Bazı hikmetli kitaplarda geçiyor; Allah (c.c) şöyle buyuruyor.
"Âlim bir kul dünyaperest olduğunda, ona uygulayacağım en küçük belâ, en küçük alay; kalbinden zikrimin tadını almam, onu çorak bırakmamdır".
"Vücud hastalandığında yemek de yiyemez, su da içemez. Ne uyuyabilir, ne de rahat edebilir. Kalb de öyledir.
Ona dünya tutkusu yapıştığında, ne öğüt alır, ne Allah'ı zikredebilir".
(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:5,S:171-173)
Allah Dostları / Ubûdiyet ve Namaz · Marifet Petekleri