Ef'al-Esmâ-Sıfat ile tanımak
Gece ve Gündüz
هُوَ الَّذ۪ي جَعَلَ لَـكُمُ الَّيْلَ لِتَسْكُنُوا ف۪يهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِراًۜ
Geceyi içinde istirâhat etmeniz için (karanlık), gündüzü ise (çalışmanız için etrâfınızı) aydınlatıcı kılan O’dur.
اِنَّ ف۪ي ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ
Şübhe yok ki bunda, dinleyen bir kavim için
apaçık deliller vardır.
Yûnus (As) Sûresi, 67.Âyet
Sizi kim rızıklandırıyor?
قُلْ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمَٓاءِ وَالْاَرْضِ
(Habîbim, yâ Muhammed!)
De ki: “Sizi gökten ve yerden kim rızıklandırıyor?
اَمَّنْ يَمْلِكُ السَّمْعَ وَالْاَبْصَارَ
Ya da o kulak(lar)a ve gözlere kim sâhib
bulunuyor (yaratıcıları kimdir)?
وَمَنْ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ
وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ
Ve kimdir ki ölüden diriyi çıkarıyor,
diriden de ölüyü çıkarıyor!
وَمَنْ يُدَبِّرُ الْاَمْرَۜ
(Bütün) bu işleri kim idâre ediyor?”
فَسَيَقُولُونَ اللّٰهُۚ
(Sana) hemen, “Allah!” diyeceklerdir.
فَقُلْ اَفَلَا تَتَّقُونَ
Bunun üzerine de ki:
“Öyleyse (O’na şirk koşmaktan) sakınmıyor musunuz?”
فَذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمُ الْحَقُّۚ
İşte sizin Hak Rabbiniz olan Allah
bu (ni‘metleri veren)dir.
فَمَاذَا بَعْدَ الْحَقِّ اِلَّا الضَّلَالُۚ
Haktan (saptıktan) sonra,
dalâletten başka artık ne vardır?
فَاَنّٰى تُصْرَفُونَ
Öyleyse (haktan) nasıl çevriliyorsunuz?
Yûnus (As) Sûresi, 31-32.Âyet
Bitkiler ve hayvanları insanlar için yarattı
وَهُوَ الَّذ۪ٓي اَنْشَاَ جَنَّاتٍ مَعْرُوشَاتٍ
وَغَيْرَ مَعْرُوشَاتٍ وَالنَّخْلَ
وَالزَّرْعَ مُخْتَلِفًا اُكُلُهُ وَالزَّيْتُونَ وَالرُّمَّانَ
مُتَشَابِهًا وَغَيْرَ مُتَشَابِهٍۜ
Çardaklı ve çardaksız bağları, hurma ağaçlarını, meyvesi muhtelif ekinleri, birbirine benzeyen ve benzemeyen zeytinleri ve narları meydana getiren de O’dur.
كُلُوا مِنْ ثَمَرِه۪ٓ اِذَٓا اَثْمَرَ وَاٰتُوا حَقَّهُ
يَوْمَ حَصَادِه۪ۘ وَلَا تُسْرِفُواۜ
(Herbiri) meyve verdiği zaman meyvesinden
yiyin ve hasad edildiği gün hakkını (öşrünü) verin
ve (O’nun rızâsı dışında harcayarak) isrâf etmeyin!(1)
اِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِف۪ينَۙ
Çünki O, isrâf edenleri sevmez.
“Hâlık-ı Rahîm, nev‘-i beşere verdiği ni‘metlerin mukābilinde şükür istiyor. İsraf ise şükre zıddır, ni‘mete karşı hasâretli (zararlı) bir istihfaftır (hafîfe almadır).” (Lem‘alar, 19. Lem‘a, 146) Ayrıca iktisad ve israf hakkında bakınız; (Lem‘alar, 19. Lem‘a, 146-155)
وَمِنَ الْاَنْعَامِ حَمُولَةً وَفَرْشًاۜ
Sağmal hayvanlardan yük taşıyanı
ve (kesilmek için) yere yatırılanı da
(sizin için yaratan O’dur).
كُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِۜ
Allah’ın sizi rızıklandırdığı şeylerden yiyin
ve şeytanın adımlarına uymayın!
اِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُب۪ينٌۙ
Çünki o, size apaçık bir düşmandır.
En'âm Sûresi, 141-142.Âyet
Demiri indirdik
وَاَنْزَلْنَا الْحَدٖيدَ فٖيهِ بَاْسٌ شَدٖيدٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ
وَلِيَعْلَمَ اللّٰهُ مَنْ يَنْصُرُهُ وَرُسُلَهُ بِالْغَيْبِۜ
Hem kendisinde büyük bir kuvvet
ve insanlar için (birçok) menfaatler bulunan
hadîd’i (demiri, bir ni‘met olarak) indirdik;
hem böylece Allah, kendine ve peygamberlerine gıyâben (Allah’ı görmedikleri hâlde îmân ederek dînine)
kimin yardım edeceğini ortaya çıkarsın!
اِنَّ اللّٰهَ قَوِىٌّ عَزٖيزٌ۟
Muhakkak ki Allah, Kavî (çok kuvvetli olan)dır,
Azîz (kudreti dâimâ üstün gelen)dir.
Hadîd Sûresi 25. Âyet
Gece-Güneş-Ay-Yıldız
فَالِقُ الْاِصْبَاحِۚ
(O,) sabahı, (gecenin karanlığını) yararak çıkarandır.
وَجَعَلَ الَّيْلَ سَكَناً وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ حُسْبَاناًۜ
Geceyi bir dinlenme (zamânı), güneşi ve ayı da
(vakit tesbîtinize) birer hesab (vesîlesi) kılmıştır.
ذٰلِكَ تَقْد۪يرُ الْعَز۪يزِ الْعَل۪يمِ
Bu, Azîz (kudreti dâimâ üstün gelen),
Alîm (herşeyi hakkıyla bilen Allah’)ın takdîridir.
En‘âm Sûresi, 96.Âyet
اِنَّ رَبَّكُمُ اللّٰهُ الَّذ۪ي خَلَقَ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضَ
ف۪ي سِتَّةِ اَيَّامٍ
ثُمَّ اسْتَوٰى عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي الَّيْلَ النَّهَارَ
Muhakkak ki Rabbiniz, gökleri ve yeri altı günde yaratan, sonra arşa hükmeden, geceyi kendisini sür‘atle taleb (ve ta‘kîb) eden gündüze örten Allah’dır.
وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَاتٍ بِاَمْرِه۪ۜ
Hem güneşi, ayı ve yıldızları emrine boyun
eğdirilmiş olarak (yaratan da O’dur)!
اَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْاَمْرُۜ
Dikkat edin!
Yaratmak da emretmek de O’na mahsustur!
تَبَارَكَ اللّٰهُ رَبُّ الْعَالَم۪ينَ
Âlemlerin Rabbi olan Allah, ne yücedir!
A'râf Sûresi, 54.Âyet
Görmedin mi? (1)
Allah gökten bir su indirdi.
Böylece onunla renkleri muhtelif mahsûller çıkardık.
El-Mülevvin-ismi
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَٓاءِ مَٓاءًۚ
Görmedin mi, muhakkak ki Allah gökten bir su indirdi.
فَاَخْرَجْنَا بِه۪ ثَمَرَاتٍ مُخْتَلِفًا اَلْوَانُهَاۜ
Böylece onunla renkleri muhtelif mahsûller çıkardık.
وَمِنَ الْجِبَالِ جُدَدٌ ب۪يضٌ وَحُمْرٌ مُخْتَلِفٌ اَلْوَانُهَا
وَغَرَاب۪يبُ سُودٌ
Dağlardan da beyaz, kırmızı, renkleri farklı
ve simsiyah yollar (yaptık).
وَمِنَ النَّاسِ وَالدَّوَٓابِّ وَالْاَنْعَامِ مُخْتَلِفٌ اَلْوَانُهُ
كَذٰلِكَۜ
İnsanlardan, (yeryüzündeki) hareketli canlılardan
ve sağmal hayvanlardan da böyle renkleri
muhtelif olanlar vardır.
اِنَّمَا يَخْشَى اللّٰهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمٰٓؤُ۬اۜ
Kulları içinde Allah’dan ancak âlimler korkar.
اِنَّ اللّٰهَ عَز۪يزٌ غَفُورٌ
Muhakkak ki Allah,
Azîz (kudreti dâimâ üstün gelen)dir,
Gafûr (çok bağışlayan)dır.
اِنَّ الَّذ۪ينَ يَتْلُونَ كِتَابَ اللّٰهِ وَاَقَامُوا الصَّلٰوةَ
وَاَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا
وَعَلَانِيَةً يَرْجُونَ تِجَارَةً لَنْ تَبُورَۙ
Doğrusu Allah’ın kitâbını okuyanlar,
namazı hakkıyla edâ edenler
ve kendilerini rızıklandırdığımız şeylerden
(Allah yolunda) gizlice ve açıkça sarf edenler
aslâ zarar etmeyecek bir ticâret umarlar.
لِيُوَفِّيَهُمْ اُجُورَهُمْ وَيَز۪يدَهُمْ مِنْ فَضْلِه۪ۜ
Tâ ki (Allah), onlara mükâfâtlarını tam olarak versin
ve lütfundan onlara (daha da) arttırsın!
اِنَّهُ غَفُورٌ شَكُورٌ
Çünki O, Gafûr (çok bağışlayan)dır,
Şekûr (kullarının mükâfâtını fazlasıyla veren)dir.
Fâtır Sûresi,27-30.Âyet
Görmedin mi? (2)
Gökten su indireni görmedin mi?
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَٓاءِ مَٓاءًۘ
فَتُصْبِحُ الْاَرْضُ مُخْضَرَّةًۜ
Görmedin mi, Allah gökten su indirdi de
böylece yeryüzü yemyeşil olmaktadır.
اِنَّ اللّٰهَ لَط۪يفٌ خَب۪يرٌۚ
Ve gerçekten Allah, Latîf’dir, Habîr'dir.
Hac Sûresi, 63. Âyet
Görmedin mi? (3)
Herşey Cenâb-ı Hakk’a secde
ve ibâdet ve hamd ve tesbîh eder.
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ يَسْجُدُ لَهُ مَنْ فِي السَّمٰوَاتِ وَمَنْ فِي الْاَرْضِ
وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُ وَالنُّجُومُ وَالْجِبَالُ وَالشَّجَرُ
وَالدَّوَٓابُّ وَكَث۪يرٌ مِنَ النَّاسِۜ
Görmedin mi,
şübhesiz Allah (O Rabbinizdir ki), göklerde olan ve yerde bulunan herkes, güneş, ay ve yıldızlar, dağlar, ağaçlar, (yeryüzünde) hareketli olan (bütün) canlılar
ile insanlardan birçoğu O’na secde eder.
Hacc Sûresi, 18.Âyet
Görmedin mi? (4)
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ سَخَّرَ لَكُمْ مَا فِي الْاَرْضِ
وَالْفُلْكَ تَجْر۪ي فِي الْبَحْرِ بِاَمْرِه۪ۜ
Görmedin mi, Allah yerde olanları ve emriyle denizde
akıp giden gemileri buyruğunuz altına vermiştir.
وَيُمْسِكُ السَّمَٓاءَ اَنْ تَقَعَ عَلَى الْاَرْضِ اِلَّا بِاِذْنِه۪ۜ
İzni olmadıkça, göğü yerin üzerine
düşmemesi için O tutar.
اِنَّ اللّٰهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُ۫فٌ رَح۪يمٌ
Doğrusu Allah, insanlara karşı Rauf'dur, Rahîm'dir.
Hac Sûresi, 65. Âyet
Görmedin mi? (5)
Kanatlarını çırparak uçan kuşlar
O’nu, Allah’ı tesbîh eder.
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ يُسَبِّحُ لَهُ مَنْ فِي السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ
وَالطَّيْرُ صَٓافَّاتٍۜ
Görmedin mi,
göklerde ve yerde bulunan kimseler ve
kanatlarını çırparak uçan kuşlar
O’nu, Allah’ı tesbîh eder.
كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلَاتَهُ وَتَسْب۪يحَهُۜ
Her biri kendi (fıtrî vazîfesiyle) duâsını
ve tesbîhini muhakkak bilmiştir.
وَاللّٰهُ عَل۪يمٌ بِمَا يَفْعَلُونَ
Ve Allah, onların yapmakta olduklarını
hakkıyla bilendir.
وَلِلّٰهِ مُلْكُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِۚ
Göklerin ve yerin mülkü Allah’ındır.
وَاِلَى اللّٰهِ الْمَص۪يرُ
Ve dönüş ancak Allah’adır.
Nûr Sûresi 41-42.Âyet
Kanatlarını çırparak uçan kuşlar,
Allah’ı tesbîh ederek
Her biri kendi (fıtrî vazîfesiyle) duâsını
ve tesbîhini muhakkak biliyorsa;
İnsan da kendi vazifesini, duasını,tesbihini
bilmesi gerekmiyor mu?
Görmedin mi? (6)
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَٓاءِ مَٓاءً
فَسَلَكَهُ يَنَاب۪يعَ فِي الْاَرْضِ
Görmedin mi?
Şübhesiz ki Allah, gökten bir su indirdi de,
onu yerdeki kaynaklara koydu;
ثُمَّ يُخْرِجُ بِه۪ زَرْعًا مُخْتَلِفًا اَلْوَانُهُ
sonra onunla renkleri muhtelif ekinler çıkarıyor;
ثُمَّ يَه۪يجُ فَتَرٰيهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَجْعَلُهُ حُطَامًاۜ
sonra kurur da onu sararmış görürsün;
sonra da onu bir çöp yapıyor.
اِنَّ ف۪ي ذٰلِكَ لَذِكْرٰى لِاُو۬لِي الْاَلْبَابِ۟
Şübhe yok ki bunda (selîm) akıl sâhibleri için
gerçekten bir nasîhat vardır.
Zümer Sûresi,21.Âyet
Görmedin mi? (7)
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَٓاءِ مَٓاءًۘ
فَتُصْبِـحُ الْاَرْضُ مُخْضَرَّةًۜ
Görmedin mi ki, doğrusu Allah, gökten bir su indirdi de (böylece) yeryüzü yemyeşil oluyor.
اِنَّ اللّٰهَ لَط۪يفٌ خَب۪يرٌۚ
Muhakkak ki Allah, Latîf (çok ihsân eden)dir,
Habîr (herşeyden haberdâr olan)dır.
Hacc Sûresi, 63.Âyet
Şırıl şırıl (akan) bir su ile bahçeler
Dâneler,Bitkiler,Bahçeler
وَاَنْزَلْنَا مِنَ الْمُعْصِرَاتِ مَٓاءً ثَجَّاجًاۙ
Sık(ıp üzerinize yağmur yağdır)ıcı olan
(bulut)lardan da şırıl şırıl (akan) bir su indirdik
لِنُخْرِجَ بِهٖ حَبًّا وَنَبَاتًاۙ
وَجَنَّاتٍ اَلْفَافًاۜ
.Tâ ki onunla dâneler, bitkiler
ve sarmaş dolaş olmuş bahçeler çıkaralım
Nebe Sûresi 16-15-14
Görmedin mi? (8)
اَلَمْ تَرَ اَنَّ الْفُلْكَ تَجْر۪ي فِي الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللّٰهِ
لِيُرِيَكُمْ مِنْ اٰيَاتِه۪ۜ
Görmedin mi ki, size delillerinden göstermek için,
gerçekten gemiler Allah’ın ni‘metiyle denizde akıp gider.
اِنَّ ف۪ي ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ
Muhakkak ki bunda, çok sabreden, çok şükreden
herkes için nice deliller vardır.
Lokmân (As) Sûresi, 31.Âyet
Görmedin mi? (9)
اَلَمْ يَرَوْا اَنَّا جَعَلْنَا الَّيْلَ لِيَسْكُنُوا ف۪يهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِرًاۜ
Görmediler mi, gerçekten biz geceyi içinde istirâhat etmeleri için (karanlık),gündüzü ise (çalışmaları için etraflarını) aydınlatıcı yaptık.
اِنَّ ف۪ي ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
Şübhesiz ki bunda, îmân edecek bir kavim için
nice deliller vardır.
Neml Sûresi,86.Âyet
Görmedin mi? (10)
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ يُسَبِّحُ لَهُ مَنْ فِي السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ
وَالطَّيْرُ صَٓافَّاتٍۜ
Görmedin mi, göklerde ve yerde bulunan kimseler
ve kanatlarını çırparak uçan kuşlar
O’nu, Allah’ı tesbîh eder.
كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلَاتَهُ وَتَسْب۪يحَهُۜ
Her biri kendi (fıtrî vazîfesiyle) duâsını
ve tesbîhini muhakkak bilmiştir.
وَاللّٰهُ عَل۪يمٌ بِمَا يَفْعَلُونَ
Ve Allah, onların yapmakta olduklarını
hakkıyla bilendir.
Nûr Sûresi,41.Âyet
Furkân-ı Hakîm / Allah'ı Tanımak (Mârifetullah) · Marifet Petekleri