Görmediler mi!
Kâinat ve Kur'ân kitabını birlikte okuyarak Allah'a yönelmek
اَفَلَمْ يَرَوْا اِلٰى مَا بَيْنَ اَيْد۪يهِمْ
وَمَا خَلْفَهُمْ مِنَ السَّمَٓاءِ وَالْاَرْضِۜ
(Onlar,) gökten ve yerden önlerinde ne var,
arkalarında ne var hiç görmediler mi?
اِنْ نَشَأْ نَخْسِفْ بِهِمُ الْاَرْضَ
اَوْ نُسْقِطْ عَلَيْهِمْ كِسَفاً مِنَ السَّمَٓاءِۜ
Dilersek onları yer(in dibin)e batırırız
yâhut üzerlerine gökten parçalar düşürürüz.
اِنَّ ف۪ي ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِكُلِّ عَبْدٍ مُن۪يبٍ۟
Şübhesiz ki bunda, (Allah’a) yönelen her kul için
gerçekten bir delil vardır.
Sebe' Sûresi, 9. Âyet
Emre boyun eğdirilmiş kuşları görmediler mi?
Bunda, îmân edecek bir topluluk için
nice deliller vardır.
اَلَمْ يَرَوْا اِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّرَاتٍ ف۪ي جَوِّ السَّمَٓاءِۜ
(Onlar) gök boşluğunda (uçmaları için)
emre boyun eğdirilmiş kuşları görmediler mi?
مَا يُمْسِكُهُنَّ اِلَّا اللّٰهُۜ
Onları (o boşlukta) Allah’dan başkası tutmuyor.
اِنَّ ف۪ي ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
Şübhe yok ki bunda, îmân edecek bir topluluk için
nice deliller vardır.
Nahl Sûresi, 79.Âyet
Kanatlarını çırparak uçan kuşlar
O’nu, Allah’ı tesbîh eder.
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ يُسَبِّحُ لَهُ مَنْ فِي السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ
وَالطَّيْرُ صَٓافَّاتٍۜ
Görmedin mi,
göklerde ve yerde bulunan kimseler ve
kanatlarını çırparak uçan kuşlar
O’nu, Allah’ı tesbîh eder.
كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلَاتَهُ وَتَسْب۪يحَهُۜ
Her biri kendi (fıtrî vazîfesiyle) duâsını
ve tesbîhini muhakkak bilmiştir.
وَاللّٰهُ عَل۪يمٌ بِمَا يَفْعَلُونَ
Ve Allah, onların yapmakta olduklarını
hakkıyla bilendir.
وَلِلّٰهِ مُلْكُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِۚ
Göklerin ve yerin mülkü Allah’ındır.
وَاِلَى اللّٰهِ الْمَص۪يرُ
Ve dönüş ancak Allah’adır.
Nûr Sûresi 41-42.Âyet
Kanatlarını çırparak uçan kuşlar,
Allah’ı tesbîh ederek
Her biri kendi (fıtrî vazîfesiyle) duâsını
ve tesbîhini muhakkak biliyorsa;
İnsan da kendi vazifesini, duasını,tesbihini
bilmesi gerekmiyor mu?
Görmediler mi ki, Nice hayvanlar yarattık
Hâlâ şükretmezler mi?
اَوَلَمْ يَرَوْا اَنَّا خَلَقْنَا لَهُمْ مِمَّا عَمِلَتْ اَيْد۪ينَٓا
اَنْعَامًا فَهُمْ لَهَا مَالِكُونَ
Görmediler mi ki, şübhesiz biz kudretimizin yaptıklarından, onlar için nice hayvanlar yarattık da onlar bunlara sâhib olmuş kimselerdir.
وَذَلَّلْنَاهَا لَهُمْ فَمِنْهَا رَكُوبُهُمْ وَمِنْهَا يَأْكُلُونَ
Hem bunları kendilerine boyun eğdirdik de,
onların bir kısmı binekleridir, bir kısmından da yerler.
وَلَهُمْ فٖيهَا مَنَافِعُ وَمَشَارِبُۜ
Hem bunlarda kendileri için (daha birçok)
menfaatler ve içecekler vardır.
اَفَلَا يَشْكُرُونَ
Hâlâ şükretmezler mi?
Yâsîn Sûresi, 71-73.Âyet
Hiç (hakkı) görmez misiniz?
Allah, geceyi üzerinizde kıyâmete kadar devamlı
Allah gündüzü üzerinizde kıyâmete kadar dâimî
kılacak olsa....
قُلْ اَرَاَيْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَيْكُمُ الَّيْلَ سَرْمَداً
اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ
مَنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْت۪يكُمْ بِضِيَٓاءٍۜ
De ki: “Söyleyin bakalım!
Eğer Allah, geceyi üzerinizde kıyâmete kadar devamlı kılacak olsa,Allah’dan başka size bir ışık getirecek ilâh kimdir?
اَفَلَا تَسْمَعُونَ
Hiç (söz) dinlemez misiniz?”
قُلْ اَرَاَيْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَيْكُمُ النَّهَارَ سَرْمَداً
اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ
مَنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْت۪يكُمْ بِلَيْلٍ تَسْكُنُونَ ف۪يهِۜ
De ki: “Söyleyin bakalım!
Eğer Allah gündüzü üzerinizde kıyâmete kadar dâimî kılacak olsa,Allah’dan başka, içinde istirâhat edeceğiniz bir geceyi size getirecek ilâh kimdir?
اَفَلَا تُبْصِرُونَ
Hiç (hakkı) görmez misiniz?”
وَمِنْ رَحْمَتِه۪ جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ لِتَسْكُنُوا ف۪يهِ
وَلِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِه۪ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
“Hâlbuki (Allah) rahmetinden sizin için geceyi ve gündüzü (bir ni‘met) kıldı ki, (geceleyin) onda istirâhat edesiniz ve (gündüzün) O’nun fazlından (rızkınızı) arayasınız ve tâ ki şükredesiniz.”
Kasas Sûresi, 71-72-73.Âyet
Görmediniz mi?
اَلَمْ تَرَوْا كَيْفَ خَلَقَ اللّٰهُ سَبْعَ سَمٰوَاتٍ طِبَاقًاۙ
Görmediniz mi,
Allah yedi (kat) göğü nasıl tabaka tabaka
(birbiriyle âhenkli olarak) yaratmıştır!”
وَجَعَلَ الْقَمَرَ فٖيهِنَّ نُورًا
“Onların içinde ayı bir nûr yaptı
وَجَعَلَ الشَّمْسَ سِرَاجًا
ve güneşi (ışık verici ve ısındırıcı) bir kandil kıldı.
Nûh (As) Sûresi 15-16.Âyet
Yeryüzünü görmediler mi?
Bunda, (Allah’ın kudretine)
apaçık bir delil vardır.
اَوَلَمْ يَرَوْا اِلَى الْاَرْضِ
Yeryüzünü görmediler mi?
كَمْ اَنْبَتْنَا ف۪يهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَر۪يمٍ
Orada her güzel çift (ve cins)ten
nice bitkiler yetiştirdik.
اِنَّ ف۪ي ذٰلِكَ لَاٰيَةًۜ
Şübhesiz bunda, (Allah’ın kudretine)
apaçık bir delil vardır.
وَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُؤْمِن۪ينَ
Fakat onların çoğu îmân etmiş kimseler değildir.
وَاِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزٖيزُ الرَّحٖيمُ۟
Muhakkak ki, Azîz (kudreti dâimâ üstün gelen),
Rahîm (çok merhamet eden) elbette ancak Rabbindir.
Şuarâ Sûresi 7-9.Âyet
Herşey Cenâb-ı Hakk’a secde ve ibâdet ve hamd ve tesbîh eder.
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ يَسْجُدُ لَهُ مَنْ فِي السَّمٰوَاتِ وَمَنْ فِي الْاَرْضِ
وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُ وَالنُّجُومُ وَالْجِبَالُ وَالشَّجَرُ
وَالدَّوَٓابُّ وَكَث۪يرٌ مِنَ النَّاسِۜ
Görmedin mi,
şübhesiz Allah (O Rabbinizdir ki), göklerde olan ve yerde bulunan herkes, güneş, ay ve yıldızlar, dağlar, ağaçlar, (yeryüzünde) hareketli olan (bütün) canlılar
ile insanlardan birçoğu O’na secde eder.
Hacc Sûresi, 18.Âyet
Rabbinizden basîretler (kalb gözünüzün nûru olan deliller) gelmiştir.
قَدْ جَٓاءَكُمْ بَصَٓائِرُ مِنْ رَبِّكُمْۚ
Muhakkak ki size Rabbinizden basîretler
(kalb gözünüzün nûru olan deliller) gelmiştir.
فَمَنْ اَبْصَرَ فَلِنَفْسِه۪ۚ
Artık kim (hakkı) görürse, kendi lehinedir.
وَمَنْ عَمِيَ فَعَلَيْهَاۜ
Kim de körlük ederse, kendi aleyhinedir.
وَمَٓا اَنَا۬ عَلَيْكُمْ بِحَف۪يظٍ
Ve ben, sizin üzerinize (yaptıklarınızı gözetici bir)
muhâfız değilim!
En'âm Sûresi,104.Âyet
……
Besâir kelimesi “kalbin nuru, kalpte hâsıl olan bilgi ve idrak” anlamına gelen basîretin çoğuludur. Beden gözüyle algılamaya basar, akıl ve zihin melekeleriyle algılamaya da basîret denir.
(Diyanet tefsiri)
“Gözün nûru, nûr-ı îmanla ışıklanırsa ve kavîleşirse (kuvvetlenirse), bütün kâinât gül ve reyhanlar ile müzeyyen (süslü) bir Cennet şeklinde görünür. Gözün gözbebeği de, bal arısı gibi, bütün kâinât safhalarında menkuş (nakışlı) gül ve çiçek gibi delillerinden, bürhanlarından alacağı ibret, fikret, ünsiyet (alışkanlık) gibi usâre (özsu) ve şiralarından vicdanda o tatlı, îmanlı balları yapar.
Eğer o göz küfür zulmetiyle (karanlığıyla) kör olursa, dünya, genişliğiyle berâber bir hapishâne şekline girer. Bütün hakāik-ı kevniye (kâinâtın hakîkatleri), nazarında gizlenir. Kâinât ondan tevahhuş eder (yabancılaşır). Kalbi ahzân (hüzünler) ve ekdâr (kederler) ile dolar.”
(İşârâtü’l-İ‘câz, 65)
Gözler kör olmaz,
kalplerdeki basiretler kör olur.
فَكَاَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ اَهْلَكْنَاهَا وَهِيَ ظَالِمَةٌ
Nitekim zulme dalmışken helâk ettiğimiz nice beldeler var ki evlerinin duvarları çatıları üzerine yıkılmış, ıpıssız kalmıştır.
فَهِيَ خَاوِيَةٌ
عَلٰى عُرُوشِهَا وَبِئْرٍ مُعَطَّلَةٍ وَقَصْرٍ مَش۪يدٍ
Şimdi oralarda kullanılamaz hale gelmiş nice kuyular, (harap olmuş) nice görkemli köşk var!
اَفَلَمْ يَس۪يرُوا فِي الْاَرْضِ
فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِهَٓا
اَوْ اٰذَانٌ يَسْمَعُونَ بِهَاۚ
(İnkâr edenler) yeryüzünde hiç dolaşmadılar mı ki, kendileri için onlarla akıl erdirecekleri kalbler ve onlarla işitecekleri kulaklar olsun!
فَاِنَّهَالَا تَعْمَى الْاَبْصَارُوَلٰكِنْ تَعْمَى الْقُلُوبُ
الَّت۪ي فِي الصُّدُورِ
Ama şu gerçek ki, gözler kör olmaz,
fakat göğüslerdeki kalbler (basîretler) kör olur.(3)
Hacc Suresi, 45-46. Âyet
“Basar (göz) masnûâtı (san‘atla yaratılan varlıkları) görüp de, basîret (kalb gözü) Sâni‘i (san‘atkârı) görmezse, çok garib ve pek çok çirkindir.
Çünki o hâlde, Sâni‘in ma‘nen ve kalben görünmemesi, ya basîretin fıkdânındandır (yokluğundandır) veya kalb gözünün kör olmasındandır veya idrâkinin pek dar olduğundan, mes’eleyi azametiyle (büyüklüğüyle) kavrayamadığından veya bir hezelândır (saçmalıktır).
Ve illâ (yoksa) Sâni‘in inkârı, basarın şuhûdunu (gözün gördüğünü) inkârdan daha ziyâde münkerdir (çirkindir).”
(Mesnevî-i Nûriye, Şemme, 188)
Kör ile gören bir olmaz.
لَخَلْقُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ اَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ النَّاسِ
وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
Elbette göklerin ve yerin yaratılması
insanların yaratılmasından daha büyüktür;
fakat insanların çoğu bilmezler.
وَمَا يَسْتَوِى الْاَعْمٰى وَالْبَصٖيرُ وَالَّذٖينَ اٰمَنُوا
وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَلَا الْمُسٖٓىءُۜ
Kör ile gören; îmân edip sâlih ameller işleyenlerle kötülük yapan bir olmaz.
قَلٖيلًا مَا تَتَذَكَّرُونَ
Ne kadar az ibret alıyorsunuz!
Mü’min Sûresi, 57-58. Âyet
Kim burada (bu dünyada, kalbi) kör olursa
وَمَنْ كَانَ ف۪ي هٰذِه۪ٓ اَعْمٰى
فَهُوَ فِي الْاٰخِرَةِ اَعْمٰى وَاَضَلُّ سَب۪يلاً
Ve kim burada (bu dünyada, kalbi) kör olursa,
o takdirde o, âhirette de kördür ve yolca en sapık olandır.
İsrâ Sûresi,72.Âyet
Bu dünyada kör olan âhirette de kördür
وَمَنْ كَانَ ف۪ي هٰذِه۪ٓ اَعْمٰى
Ve kim burada (bu dünyada, kalbi) kör olursa,
فَهُوَ فِي الْاٰخِرَةِ اَعْمٰى وَاَضَلُّ سَب۪يلاً
o takdirde o, âhirette de kördür
ve yolca en sapık olandır.
İsrâ Sûresi, 72.Âyet
Sana âyetlerimiz gelmişti de (sen) onları unutmuştun.
وَمَنْ اَعْرَضَ عَنْ ذِكْرٖى فَاِنَّ لَهُ مَعٖيشَةً ضَنْكًا
وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ اَعْمٰى
“Kim de benim zikrimden (Kitâb’ımdan) yüz çevirirse, artık şübhesiz ki onun için, dar bir geçim vardır ve kıyâmet günü onu kör olarak haşrederiz.”
قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنٖٓى اَعْمٰى وَقَدْ كُنْتُ بَصٖيرًا
(O:) “Rabbim! Beni niçin kör olarak haşrettin?
Hâlbuki (ben) gören bir kimse idim!” der.
قَالَ كَذٰلِكَ اَتَتْكَ اٰيَاتُنَا فَنَسٖيتَهَاۚ وَكَذٰلِكَ الْيَوْمَ تُنْسٰى
(Allah:) “İşte böyle! Sana âyetlerimiz gelmişti de (sen) onları unutmuştun. Bugün de (sen) öyle unutulursun!” buyurur.
وَكَذٰلِكَ نَجْزٖى مَنْ اَسْرَفَ وَلَمْ يُؤْمِنْ بِاٰيَاتِ رَبِّهٖۜ
İşte (haddi aşarak ömrünü) isrâf eden ve Rabbinin âyetlerine îmân etmeyeni böyle cezâlandırırız.
وَلَعَذَابُ الْاٰخِرَةِ اَشَدُّ وَاَبْقٰى
Âhiretin azâbı ise, elbette daha şiddetli
ve daha devamlıdır.
Tâhâ Sûresi,124-127.Âyet
Su-Yeşil-Sarı-Nasîhat
Gökten indirilen su
Renkli ekinler
Sararmış bir çöp
Bunda (selîm) akıl sâhibleri için
gerçekten bir nasîhat vardır.
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَٓاءِ مَٓاءً
فَسَلَكَهُ يَنَاب۪يعَ فِي الْاَرْضِ
Görmedin mi?
Şübhesiz ki Allah, gökten bir su indirdi de,
onu yerdeki kaynaklara koydu;
ثُمَّ يُخْرِجُ بِه۪ زَرْعًا مُخْتَلِفًا اَلْوَانُهُ
sonra onunla renkleri muhtelif ekinler çıkarıyor;
ثُمَّ يَه۪يجُ فَتَرٰيهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَجْعَلُهُ حُطَامًاۜ
sonra kurur da onu sararmış görürsün;
sonra da onu bir çöp yapıyor.
اِنَّ ف۪ي ذٰلِكَ لَذِكْرٰى لِاُو۬لِي الْاَلْبَابِ۟
Şübhe yok ki bunda (selîm) akıl sâhibleri için
gerçekten bir nasîhat vardır.
Zümer Sûresi,21.Âyet
Su-Yemyeşil yeryüzü
Allah,gökten indirdiği suyla
yeryüzünü yemyeşil yapıyor.
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَٓاءِ مَٓاءًۘ
فَتُصْبِـحُ الْاَرْضُ مُخْضَرَّةًۜ
Görmedin mi ki, doğrusu Allah, gökten bir su indirdi de (böylece) yeryüzü yemyeşil oluyor.
اِنَّ اللّٰهَ لَط۪يفٌ خَب۪يرٌۚ
Muhakkak ki Allah, Latîf (çok ihsân eden)dir,
Habîr (herşeyden haberdâr olan)dır.
Hacc Sûresi, 63.Âyet
Şırıl şırıl (akan) bir su ile bahçeler
Dâneler,Bitkiler,Bahçeler
وَاَنْزَلْنَا مِنَ الْمُعْصِرَاتِ مَٓاءً ثَجَّاجًاۙ
Sık(ıp üzerinize yağmur yağdır)ıcı olan
(bulut)lardan da şırıl şırıl (akan) bir su indirdik
لِنُخْرِجَ بِهٖ حَبًّا وَنَبَاتًاۙ
وَجَنَّاتٍ اَلْفَافًاۜ
.Tâ ki onunla dâneler, bitkiler
ve sarmaş dolaş olmuş bahçeler çıkaralım
Nebe Sûresi 16-15-14
Allah,yerdekileri,gemileri sizin emrinize verdi.
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ سَخَّرَ لَكُمْ مَا فِي الْاَرْضِ
وَالْفُلْكَ تَجْر۪ي فِي الْبَحْرِ بِاَمْرِه۪ۜ
Görmedin mi ki
şübhesiz Allah, yerde bulunanları ve emriyle
denizde akıp giden gemileri sizin emrinize verdi.
وَيُمْسِكُ السَّمَٓاءَ اَنْ تَقَعَ عَلَى الْاَرْضِ اِلَّا بِاِذْنِه۪ۜ
Göğü de, izni olmaksızın yerin üzerine
düşmesin diye (O) tutuyor.
اِنَّ اللّٰهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُ۫فٌ رَح۪يمٌ
Şübhesiz ki Allah, insanlara karşı elbette
Raûf (çok şefkatli olan)dır,
Rahîm (çok merhametli olan)dır.
Hacc Sûresi, 65.Âyet
Bulutları,şimşeyi ve doluyu yöneteni de görmez misin?
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ يُزْج۪ي سَحَابًا
Görmez misin ki, Allah bulutları yürütür,
ثُمَّ يُؤَلِّفُ بَيْنَهُ
sonra onları birleştirir,
ثُمَّ يَجْعَلُهُ رُكَامًا فَتَرَى الْوَدْقَ
sonra onları üst üste binip yoğunlaşmış
bulut kümesi haline getirir.
يَخْرُجُ مِنْ خِلَالِه۪ۚ
Bu sırada bulut aralıklarından çakan şimşeği görürsün;
وَيُنَزِّلُ مِنَ السَّمَٓاءِ مِنْ جِبَالٍ
ف۪يهَا مِنْ بَرَدٍ فَيُص۪يبُ بِه۪ مَنْ يَشَٓاءُ
وَيَصْرِفُهُ عَنْ مَنْ يَشَٓاءُۜ
gökten, oradaki bulut dağlarından dolu yağdırır da
bunu dilediğine isabet ettirir, dilediğinden de onu uzaklaştırır,
يَكَادُ سَنَا بَرْقِه۪ يَذْهَبُ بِالْاَبْصَارِۜ
bu arada şimşeğinin parıltısı neredeyse
gözleri kör edecek.
Nûr Sûresi,43.Âyet
Furkân-ı Hakîm / Tefekkür Tabloları · Marifet Petekleri