İlimle îmâna yolculuk
Rabbinin ismiyle oku!
اِقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذ۪ي خَلَقَۚ
Yaratan Rabbinin ismiyle oku!
خَلَقَ الْاِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍۚ
(O,) insanı bir alak’dan yarattı.
اِقْرَأْ
Oku!
وَرَبُّكَ الْاَكْرَمُۙ
Çünki Rabbin, en büyük kerem sâhibidir.
اَلَّذ۪ي عَلَّمَ بِالْقَلَمِۙ
O, kalemle öğretendir.
عَلَّمَ الْاِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْۜ
İnsana bilmediği şeyleri öğretti.
كَلَّٓا اِنَّ الْاِنْسَانَ لَيَطْغٰىۙ اَنْ رَاٰهُ اسْتَغْنٰىۜ
Hayır!
Şübhesiz insan, kendisini ihtiyaçtan kurtulmuş
görmesinden dolayı gerçekten (isyân ederek)
haddini aşar!
اِنَّ اِلٰى رَبِّكَ الرُّجْعٰىۜ
Muhakkak ki dönüş Rabbine'dir.
Alak Sûresi,1-8.Âyet
İlmen Terakki Mecburiyeti
Belkısın Tahtı
قَالَ الَّذ۪ي عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْكِتَابِ
Yanında kitabdan bir ilim bulunan zât
(Âsaf bin Berhıya):
اَنَا۬ اٰت۪يكَ بِه۪ قَبْلَ اَنْ يَرْتَدَّ اِلَيْكَ طَرْفُكَۜ
“(Senin) göz açıp kapaman (esnâsında, henüz nazarın)
sana dönmeden önce, ben onu sana getiririm” dedi.(1)
فَلَمَّا رَاٰهُ مُسْتَقِرًّا عِنْدَهُ
(Süleymân) birden onu (o tahtı)
yanına yerleşivermiş olarak görünce:
قَالَ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبّ۪ي۠
“Bu, Rabbimin bir lütfudur!
لِيَبْلُوَن۪ٓي ءَاَشْكُرُ اَمْ اَكْفُرُۜ
Tâ ki şükür mü edeceğim,
yoksa nankörlük mü edeceğim diye
beni imtihân ediyor!
وَمَنْ شَكَرَ فَاِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِه۪ۚ
Hâlbuki kim şükrederse,
o takdirde ancak kendisi için şükreder;
وَمَنْ كَفَرَ فَاِنَّ رَبّ۪ي غَنِيٌّ كَر۪يمٌ
kim de nankörlük ederse, artık şübhesiz ki Rabbim,
Ganî (hiçbir şeye muhtaç olmayan)dır,
Kerîm (çok cömert olan)dır” dedi.
قَالَ نَكِّرُوا لَهَا عَرْشَهَا نَنْظُرْ اَتَهْتَد۪ٓي
(Ve devamla) dedi ki:
“Onun tahtını, kendisine tanınmaz bir hâle getirin;
اَمْ تَكُونُ مِنَ الَّذ۪ينَ لَا يَهْتَدُونَ
bakalım (tanımaya) muvaffak olacak mı,
yoksa doğruyu farkedemeyenlerden mi olacak?”
فَلَمَّا جَٓاءَتْ ق۪يلَ اَهٰكَذَا عَرْشُكِۜ
Nihâyet (melîke) gelince (ona):
“Senin tahtın böyle miydi?” denildi.
قَالَتْ كَاَنَّهُ هُوَ
(O da:) “Sanki bu, odur!
وَاُو۫ت۪ينَا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهَا وَكُنَّا مُسْلِم۪ينَ
Zâten bize ondan
(tahtımın hârika bir sûrette getirilişinden) önce
(senin nübüvvetine dâir) bilgi verilmişti
ve (biz) Müslüman kimseler olmuştuk” dedi.
وَصَدَّهَا مَا كَانَتْ تَعْبُدُ مِنْ دُونِ اللّٰهِۜ
Zâten onu Allah’dan başka tapmakta olduğu şeyler,
(o zamâna kadar Müslüman olmaktan) alıkoymuştu.
اِنَّهَا كَانَتْ مِنْ قَوْمٍ كَافِر۪ينَ
Çünki o, kâfir bir kavimdendi.
ق۪يلَ لَهَا ادْخُلِي الصَّرْحَۚ فَلَمَّا رَاَتْهُ حَسِبَتْهُ لُجَّةً
وَكَشَفَتْ عَنْ سَاقَيْهَاۜ
Ona: “Köşke gir!” denildi.
Bunun üzerine (melîke) onu görünce,
onu (o köşkün altından su akıtılan ve üstü billûrla
kaplanan zemînini) derin bir su zannetti
ve (eteğini) inciklerinden açtı (yukarı çekti).
قَالَ اِنَّهُ صَرْحٌ مُمَرَّدٌ مِنْ قَوَار۪يرَۜ
(Süleymân ona:)
“Doğrusu bu, billûrdan (yapılmış) şeffaf bir köşktür!” dedi.
قَالَتْ رَبِّ اِنّ۪ي ظَلَمْتُ نَفْس۪ي
(Melîke:)
“Rabbim! Gerçekten ben nefsime zulmetmişim!
وَاَسْلَمْتُ مَعَ سُلَيْمٰنَ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَم۪ينَ۟
Artık Süleymân’la berâber âlemlerin
Rabbi olan Allah’a teslîm oldum!” dedi.
Neml Sûresi ,40-44.Âyet
Îmân ve sâlih amel ilmi
فَخَرَجَ عَلٰى قَوْمِه۪ ف۪ي ز۪ينَتِه۪ۜ
Derken,(Kârun) ziyneti içinde (ihtişâmla)
kavminin karşısına çıktı.
قَالَ الَّذ۪ينَ يُر۪يدُونَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا
يَا لَيْتَ لَنَا مِثْلَ مَٓا اُو۫تِيَ قَارُونُۙ اِنَّهُ لَذُو حَظٍّ عَظ۪يمٍ
Dünya hayâtını isteyenler dedi ki:
“Keşke Kārun’a verilen (servet) gibi bizim de olsa;
şübhesiz o elbette büyük bir nasib sâhibidir.”
وَقَالَ الَّذ۪ينَ اُو۫تُوا الْعِلْمَ
Kendilerine ilim verilenler ise dedi ki:
وَيْلَكُمْ ثَوَابُ اللّٰهِ خَيْرٌ
لِمَنْ اٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحاًۚ
“Yazıklar olsun size!
Îmân edip sâlih amel işleyen bir kimse için,
Allah’ın sevâbı daha hayırlıdır.
وَلَا يُلَقّٰيهَٓا اِلَّا الصَّابِرُونَ
Ona da ancak sabredenler kavuşturulur.”
Kasas Sûresi,79-80.Âyet
- Peygamber Efendimiz (S.A.) buyuruyorlar:
"Beni Allahü Teâlâ'ya biraz daha yaklaştıracak yeni ilim edinemediğim günün doğmasında, benim için hayır yoktur."
(Taberâni Evsat'ta, Ebu Nuaym Hilye'de, İbn Abdülberr Hz. Âişe'den)
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.1.S.20}
Hikmet ve ilim
Rabbinin yoluna hikmetle ve güzel nasîhatle da‘vet et
اُدْعُ اِلٰى سَب۪يلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ
(Habîbim, yâ Muhammed!)
Rabbinin yoluna hikmetle ve güzel nasîhatle da‘vet et
وَجَادِلْهُمْ بِالَّت۪ي هِيَ اَحْسَنُۜ
ve onlarla en güzel bir şekilde mücâdele et!
اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَب۪يلِه۪
وَهُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَد۪ينَ
Şübhe yok ki yolundan sapanları en iyi bilen ancak Rabbindir; hidâyete erenleri de en iyi bilen O’dur.
Nahl Sûresi, 125.Âyet
İyi bir gençlik Kur'ân ilmi ve hikmetle yetiştirilmeli
وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهُٓ اٰتَيْنَاهُ حُكْماً وَعِلْماًۜ
Nihâyet (Yûsuf’un) gücü kemâle erince,
(biz) ona hikmet ve ilim verdik.
وَكَذٰلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِن۪ينَ
İşte iyilik edenleri böyle mükâfâtlandırırız.
Yûsuf (As) Sûresi, 22.Âyet
وَلُوطًا اٰتَيْنَاهُ حُكْمًا وَعِلْمًا
Lût’a da hikmet ve ilim verdik
Enbiyâ Sûresi 74.Âyet
Hikmet ve ilim Allah'ın kuluna mükâfâtıdır
وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهُ وَاسْتَوٰٓى اٰتَيْنَاهُ حُكْماً وَعِلْماًۜ
Nihâyet (Mûsâ’nın) gücü kemâle erip olgunlaşınca,
ona hikmet ve ilim verdik.
وَكَذٰلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِن۪ينَ
İşte iyilik edenleri böyle mükâfâtlandırırız.
Kasas Sûresi, 14.Âyet
Kitâb’ı hikmetle öğretmek
وَاَنْزَلَ اللّٰهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ
وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُۜ
Allah sana Kitâb’ı ve hikmeti (Kitab’daki hükümleri) indirmiş ve sana bilmediklerini öğretmiştir.
وَكَانَ فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكَ عَظ۪يمًا
Allah’ın senin üzerindeki lütfu ise çok büyüktür.
Nisâ Sûresi, 113.Âyet
İlmin amacı kalbleri Rabbe gönülden bağlamak!
وَلِيَعْلَمَ الَّذ۪ينَ اُو۫تُوا الْعِلْمَ اَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ
فَيُؤْمِنُوا بِه۪ فَتُخْبِتَ لَهُ قلُوبُهُمْۜ
Ve kendilerine ilim verilmiş olanlar, gerçekten
onun (bu Kur’ân’ın), Rabbinden (gelen)
hak olduğunu bilsin de ona îmân etsinler,
derken kalbleri ona gönülden bağlansın!
وَاِنَّ اللّٰهَ لَهَادِ الَّذ۪ينَ اٰمَنُٓوا اِلٰى صِرَاطٍ مُسْتَق۪يمٍ
Şübhesiz ki Allah, îmân edenleri
dosdoğru bir yola elbette hidâyet edendir.
Hacc Sûresi 54,.Âyet
İlim insanı Allah'ın yoluna hidâyet eder
وَيَرَى الَّذٖينَ اُو۫تُوا الْعِلْمَ الَّذٖٓى اُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ
هُوَ الْحَقَّۙ
وَ يَهْدٖٓى اِلٰى صِرَاطِ الْعَزٖيزِ الْحَمٖيدِ
Hâlbuki kendilerine ilim verilenler,
Rabbinden sana indirilen (Kur’ân’)ın gerçekten
hak olduğunu ve Azîz (kudreti dâimâ üstün gelen),
Hamîd (yegâne hamd edilmeye lâyık olan Allah’)ın
yoluna hidâyet ettiğini görürler.
Sebe’ Sûresi 6. Âyet
Cezadan önce ilim ve eğitim
Peygamber nasihat veriyor
وَمَٓا اَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ اِلَّا لَهَا مُنْذِرُونَۗۛ
ذِكْرٰى۠ۛ وَمَا كُنَّا ظَالِم۪ينَ
Hâlbuki (biz) hiçbir memleketi, (halkına) nasîhat vermek üzere kendisine (gönderilen) korkutucuları (peygamberleri) olmadan helâk etmedik.Ve (aslâ) zâlimler olmadık.
Şuarâ Sûresi, 208-209.Âyet
Demek ki o îmân delilleri ilimle öğreniliyor.
وَتِلْكَ الْاَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِۚ
İşte bu misâlleri insanlar için getiriyoruz.
وَمَا يَعْقِلُهَٓا اِلَّا الْعَالِمُونَ
Fakat, âlimlerden başkası onlara akıl erdiremez.
خَلَقَ اللّٰهُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضَ بِالْحَقِّۜ
Allah, gökleri ve yeri hak ile (yerli yerinde) yarattı.
اِنَّ ف۪ي ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِلْمُؤْمِن۪ينَ۟
Şübhesiz ki bunda, mü’minler için elbet
bir delil vardır.
Ankebût Sûresi,43-44.Âyet
Allah korkusu ilimle mümkün
اِنَّمَا يَخْشَى اللّٰهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمٰٓؤُ۬اۜ
Kulları içinde Allah’dan ancak âlimler korkar.
اِنَّ اللّٰهَ عَز۪يزٌ غَفُورٌ
Muhakkak ki Allah,
Azîz (kudreti dâimâ üstün gelen)dir,
Gafûr (çok bağışlayan)dır.
Fâtır Sûresi,28.Âyet
Kavimleri bizim kölemiz olan
İlimle, delille, ispatla eğitim ve ikna
Mü'minlerin,gerek siyasî, gerek ekonomik yönden başkalarından geri kalması hâlinde,sözlerinin dinlenilmeyeceğini ortaya koyar.
ثُمَّ اَرْسَلْنَا مُوسٰى وَاَخَاهُ هٰرُونَ بِاٰيَاتِنَا
وَسُلْطَانٍ مُب۪ينٍۙ اِلٰى فِرْعَوْنَ
وَمَلَا۬ئِه۪ فَاسْتَكْـبَرُوا وَكَانُوا قَوْماً عَال۪ينَۚ
Sonra Mûsâ’yı ve kardeşi Hârûn’u,
âyetlerimizle ve apaçık bir delil ile
Fir‘avun’a ve onun ileri gelenlerine gönderdik,
fakat (onlar) kibirlendiler;
zâten büyüklük taslayan bir kavim idiler.
فَقَالُٓوا اَنُؤْمِنُ لِبَشَرَيْنِ مِثْلِنَا وَقَوْمُهُمَا لَنَا عَابِدُونَۚ
Bu yüzden:
“Kavimleri bize kölelik edip duran kimseler iken,
bizim gibi iki insana mı inanacağız?” dediler.
Mü’minûn Sûresi, 45-46-47.Âyet
Furkân-ı Hakîm / Îmân Delilleri ve Kâinat · Marifet Petekleri