İnsan
Rabbine karşı seni aldatan nedir?
يَٓا اَيُّهَا الْاِنْسَانُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْـكَر۪يمِۙ
Ey insan!
O Kerîm (çok cömert olan)
Rabbine karşı seni aldatan nedir?
اَلَّذ۪ي خَلَقَكَ فَسَوّٰيكَ فَعَدَلَكَۙ
O ki, seni yarattı da seni düzgün
(yaratılışlı ve a‘zâları tam bir insan) yaptı;
nihâyet seni ölçülü (ve dengeli) kıldı.
ف۪ٓي اَيِّ صُورَةٍ مَا شَٓاءَ رَكَّبَكَۜ
Seni dilediği herhangi bir sûrette terkîb etti.
İnfitâr Sûresi, 6-8.Âyet
İnsan için, (kendi) çalıştığından başkası yoktur
اَلَّا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ اُخْرٰىۙ
Ki doğrusu bir günahkâr,
başkasının yükünü (günâhını) yüklenmez!
وَاَنْ لَيْسَ لِلْاِنْسَانِ اِلَّا مَا سَعٰىۙ
Ve (yine bildirilmedi mi ki) şübhesiz insan için,
(kendi) çalıştığından başkası yoktur!
وَاَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرٰىۖ
Ve elbette çalışması(nın mükâfâtı),
ileride (kıyâmet günü mîzanda) görülecektir.
ثُمَّ يُجْزٰيهُ الْجَزَٓاءَ الْاَوْفٰىۙ
Sonra ona, en mükemmel karşılıkla
mükâfât verilecektir.
وَاَنَّ اِلٰى رَبِّكَ الْمُنْتَهٰىۙ
Ve muhakkak ki en son varış, Rabbinedir.
Necm Sûresi, 38-42.Âyet
İnsan onu yükleniverdi
اِنَّا عَرَضْنَا الْاَمَانَةَ عَلَى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ وَالْجِبَالِ
فَاَبَيْنَ اَنْ يَحْمِلْنَهَا وَاَشْفَقْنَ مِنْهَا وَحَمَلَهَا الْاِنْسَانُۜ
Muhakkak ki biz emâneti göklere, yere ve dağlara
arz ettik de (onlar) onu yüklenmekten çekindiler
ve ondan korktular; insan ise onu yükleniverdi.
اِنَّهُ كَانَ ظَلُومًا جَهُولًاۙ
Doğrusu o çok zâlim, çok câhildir.
لِيُعَذِّبَ اللّٰهُ الْمُنَافِق۪ينَ وَالْمُنَافِقَاتِ
وَالْمُشْرِك۪ينَ وَالْمُشْرِكَاتِ
(Bu emâneti insana verdi) ki
Allah, münâfık erkekler ve münâfık kadınlara,
müşrik erkekler ve müşrik kadınlara (o emânete hâinlik etmeleri sebebiyle) azâb etsin;
وَيَتُوبَ اللّٰهُ عَلَى الْمُؤْمِن۪ينَ وَالْمُؤْمِنَاتِۜ
ve Allah, mü’min erkeklerin ve mü’min
kadınların tevbelerini kabûl etsin!
وَكَانَ اللّٰهُ غَفُورًا رَح۪يمًا
Çünki Allah, Gafûr (çok bağışlayan)dır,
Rahîm (çok merhamet eden)dir
Ahzâb Sûresi 72-73. Âyet
İnsan için, ne temennî ederse, var mıdır?
اَمْ لِلْاِنْسَانِ مَا تَمَنّٰىۘ
Yoksa insan için, ne temennî ederse, var mıdır?
فَلِلّٰهِ الْاٰخِرَةُ وَالْاُو۫لٰى۟
Fakat son da, ilk de (âhiret de, dünya da) Allah'ındır
Necm Sûresi 24-25.Âyet
Neye hüküm verirseniz, mutlakā sizindir mi?
اَمْ لَكُمْ كِتَابٌ ف۪يهِ تَدْرُسُونَۙ
Yoksa size mahsus bir kitab var da
onda mı okuyorsunuz?
اِنَّ لَكُمْ ف۪يهِ لَمَا تَخَيَّرُونَۚ
Onda:
“Ne beğenirseniz, muhakkak sizindir!”
(diye mi yazılı?)
اَمْ لَكُمْ اَيْمَانٌ عَلَيْنَا بَالِغَةٌ اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِۙ
اِنَّ لَكُمْ لَمَا تَحْكُمُونَۚ
Yoksa sizin için:
“Neye hüküm verirseniz, mutlakā sizindir!”
diye kıyâmete kadar ulaşan yeminlerimiz mi var?
Kalem Sûresi,37-39.Âyet
İnsanın sâhibi de Allah c.c.
قُلْ اَرَاَيْتُمْ اِنْ اَخَذَ اللّٰهُ سَمْعَكُمْ وَاَبْصَارَكُمْ
وَخَتَمَ عَلٰى قُلُوبِكُمْ مَنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْت۪يكُمْ بِهِۜ
De ki:
“Ne dersiniz; eğer Allah kulaklarınızı sağır, gözlerinizi kör eder, kalplerinizi de mühürlerse bunları size geri verebilecek Allah’tan başka ilah kimdir?”
اُنْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْاٰيَاتِ
Bak, delilleri nasıl açıklıyoruz.
ثُمَّ هُمْ يَصْدِفُونَ
Onlar hâlâ yüz çeviriyorlar!
En'âm Sûresi, 46.Âyet
Hayâtı ve ölümü veren Allah c.c.c. ise
Hayât verip öldürdükleri de O'nundur.
وَاِنَّا لَنَحْنُ نُحْي۪ وَنُم۪يتُ وَنَحْنُ الْوَارِثُونَ
Şübhesiz ki biz ise,
elbette hem hayat veririz, hem öldürürüz;
(mahlûkātın) hepsine vâris olan da biziz!
Hicr Sûresi,23.Âyet
İnsan da Allah'ın bir mülküdür
İnsanı dilediği gibi yarattı
وَرَبُّكَ يَخْلُقُ مَا يَشَٓاءُ وَيَخْتَارُۜ
Rabbin ise, dilediğini (dilediği gibi) yaratır ve seçer.
مَا كَانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُۜ
Onların (o kulların, bu yaratılışta)
seçme hakkı yoktur.
Kasas Sûresi, 68.Âyet
İnsanı yaratan onun sahibidir
خَلَقَ الْاِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍۚ
(O,) insanı bir alak’dan yarattı.
Alak Sûresi,2.Âyet
Perçeminden tutulmuş her canlı
اِنّ۪ي تَوَكَّلْتُ عَلَى اللّٰهِ رَبّ۪ي وَرَبِّكُمْۜ
“Şübhesiz ben,
benim de Rabbim, sizin de Rabbiniz olan
Allah’a tevekkül ettim.
مَا مِنْ دَٓابَّةٍ اِلَّا هُوَ اٰخِذٌ بِنَاصِيَتِهَاۜ
(Yeryüzünde) hareket eden hiçbir canlı yoktur ki,
O (Allah) onunperçeminden (alnından) tutmuş (da tasarrufu altına almış) olmasın!
اِنَّ رَبّ۪ي عَلٰى صِرَاطٍ مُسْتَق۪يمٍ
Muhakkak ki Rabbim, dosdoğru bir yol üzerindedir.”
Hûd Sûresi, 56.Âyet
Kendim için dahi, ne bir zarar,
ne de bir faydaya sâhibim!
قُلْ لَٓا اَمْلِكُ لِنَفْس۪ي ضَراًّ وَلَا نَفْعاً اِلَّا مَا شَٓاءَ اللّٰهُۜ
De ki: “(Ben) kendim için dahi, Allah’ın dilemesi müstesnâ, ne bir zarar, ne de bir faydaya sâhibim!”
Yûnus (As) Sûresi, 49.Âyet
Oysa (kuldaki) her şey yalnız Rabbine aittir
اِنَّ اِلٰى رَبِّكَ الرُّجْعٰىۜ
Oysa (kuldaki) her şey yalnız Rabbine aittir
(O’na dönecektir).
Alak Sûresi,8.Âyet
Bütün emirler (işler( Allah'a aittir.
لِلّٰهِ الْاَمْرُ جَمٖيعًاۜ
Bütün emirler (işler( Allah'a aittir.
Ra'd Sûresi, 31.Âyet
Attığın zaman da (sen) atmadın, fakat Allah attı!
فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ قَتَلَهُمْۖ
İşte onları (Bedir’de aslında, siz)
öldürmediniz, velâkin onları Allah öldürdü!
وَمَا رَمَيْتَ اِذْ رَمَيْتَ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ رَمٰىۚ
Attığın zaman da (sen) atmadın, fakat Allah attı!
وَلِيُبْلِىَ الْمُؤْمِنٖينَ مِنْهُ بَلَٓاءً حَسَنًاۜ
Hem mü’minleri güzel bir imtihanla
(ni‘metle, zafer ve ganîmetle) imtihân etmek için
(böyle yaptı).
اِنَّ اللّٰهَ سَمٖيعٌ عَلٖيمٌ
Şübhesiz ki Allah, Semî‘ (herşeyi işiten)dir,
Alîm (herşeyi bilen)dir
Enfâl Sûresi, 17.Âyet
1,“Gazve-i Bedir’de, şu âyet haber veriyor ki; Resûl-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm bir avuç toprak ile küçük taşları aldı, küffar (kâfirler) ordusunun yüzüne attı; شاَهَتِ الْوُجُهُ [Yüzler(i) kara olsun!] dedi. شاَهَتِ الْوُجُهُ kelimesi bir kelâm iken, onların her birinin kulağına gitmesi gibi, o bir avuç toprak dahi, her bir kâfirin gözüne gitti. Her biri kendi gözü ile meşgûl olup, hücumda iken, birden kaçtılar. (...) Hârika olan şu hâdise, esbâb-ı âdî (basit sebebler) ve kudret-i beşer (insanın gücü) dâhilinde olmadığından, Kur’ân-ı Mu‘cizü’l-Beyân: وَماَ رَمَيْتَ اِذْ رَمَيْتَ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ رَمٰي [Attığın zaman da (sen) atmadın, fakat Allah attı!] fermân eder. Yani o hâdise, kudret-i beşer hâricindedir. Kuvve-i beşeriye (insan kuvveti) ile değil, belki fevkalâde bir sûrette, kudret-i İlâhiye (Allah’ın kudreti) ile olmuştur.”
(Zülfikār, 19. Mektûb, 42-43)
İnsan, (işin sonunu düşünmez ve) çok acelecidir.
وَيَدْعُ الْاِنْسَانُ بِالشَّرِّ دُعَٓاءَهُ بِالْخَيْرِۜ
İnsan ise, (bazen öfkelenerek, bazen bilmeyerek)
hayra olan duâsı gibi (kendi aleyhine olarak) şerre duâ eder.
وَكَانَ الْاِنْسَانُ عَجُولاً
Çünki insan,
(işin sonunu düşünmez ve) çok acelecidir.
İsrâ Sûresi, 11.Âyet
Kendilerinde bulunanı değiştirmedikçe
ذٰلِكَ بِاَنَّ اللّٰهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّراً نِعْمَةً اَنْعَمَهَا
عَلٰى قَوْمٍ حَتّٰى يُغَيِّرُوا مَا بِاَنْفُسِهِمْۙ
وَاَنَّ اللّٰهَ سَم۪يعٌ عَل۪يمٌۙ
Bu (azâb) şundandır:
Kendilerinde bulunanı (iyi hâllerini) değiştirmedikçe,
muhakkak ki Allah, bir kavme ni‘met olarak
ihsân buyurduğunu değiştirici olmaz
ve şübhesiz Allah, Semî‘ (herşeyi işiten)dir,
Alîm (hâllerini hakkıyla bilen)dir.
Enfâl Sûresi, 53.Âyet
İnsanlar kendilerini değiştirmedikçe
اِنَّ اللّٰهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتّٰى يُغَيِّرُوا مَا بِاَنْفُسِهِمْۜ
"İnsanlar kendilerini değiştirmedikçe
Allah insanların başındaki sıkıntıları değiştirmez".
Ra'd Sûresi, 11.Âyet
Furkân-ı Hakîm / İnsan ve Değeri · Marifet Petekleri