Kader
Kaderde yazılan olur
وَكُلُّ اَمْرٍ مُسْتَقِرٌّ
)Mukadder olan) her iş, yerini bulur
(vakti geldiğinde olur).
Kamer Sûresi.3.Âyet
وَكَانَ اَمْرُ اللّٰهِ قَدَرًا مَقْدُورًاۙ
.Allah’ın emri ise, mutlakā yerini bulan bir kaderdir
Ahzâb Sûresi 38. Âyet
اِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ
Şübhesiz ki biz, herşeyi (Levh-i Mahfûz’da yazılmış) bir kadere göre yarattık.
Kamer Sûresi49, .Âyet
وَخَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ فَقَدَّرَهُ تَقْد۪يرًا
(Allah) herşeyi yaratıp onu
(maslahatına en uygun bir şekilde)
ta‘yîn ederek takdîr etmiştir.
Furkân Sûresi, 2.Âyet
لِكُلِّ اَجَلٍ كِتَابٌ
Her zamânın yazılmış bir hükmü vardır.
Ra‘d Sûresi, 41.Âyet
Allah Dilediğini Yapar
قُلِ اللّٰهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ
(Habîbim, yâ Muhammed!) De ki:
“Ey mülkün (gerçek) sâhibi olan Allah!
تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَٓاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَٓاءُۘ
Dilediğine mülkü verirsin,
dilediğinden de mülkü çeker alırsın!
وَتُعِزُّ مَنْ تَشَٓاءُ وَتُذِلُّ مَنْ تَشَٓاءُۜ
Hem dilediğini azîz edersin,
dilediğini de zelîl kılarsın!
بِيَدِكَ الْخَيْرُۜ
(Her) hayır (ancak senin) elindedir!
اِنَّكَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَد۪يرٌ
Şübhesiz ki sen, herşeye hakkıyla gücü yetensin!"
تُولِجُ الَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَتُولِجُ النَّهَارَ فِي الَّيْلِۘ
“Geceyi gündüze katarsın,
gündüzü de geceye katarsın!
وَتُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَتُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّۘ
Hem ölüden diriyi çıkarırsın,
diriden de ölüyü çıkarırsın!
وَتَرْزُقُ مَنْ تَشَٓاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ
Dilediğini ise hesabsız rızıklandırırsın!”
Âl-i İmrân Sûresi, 26-27.Âyet
Musibet (Başa gelen nimet de, belâ da) önceden yazılıdır
مَٓا اَصَابَ مِنْ مُص۪يبَةٍ فِي الْاَرْضِ
وَلَا ف۪ٓي اَنْفُسِكُمْ اِلَّا ف۪ي كِتَابٍ مِنْ قَبْلِ اَنْ نَبْرَاَهَاۜ
Yeryüzünde ve nefislerinizde baş(ınız)a
gelen hiçbir musîbet yoktur ki,
mutlakā onu yaratmamızdan önce bir kitabda
(Levh-i Mahfûz’da yazılı) olmasın!
اِنَّ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَس۪يرٌۚ
Şübhesiz ki bu, Allah’a göre pek kolaydır.
لِكَيْلَا تَأْسَوْا عَلٰى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَٓا اٰتٰيكُمْۜ
وَاللّٰهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍۙ
Tâ ki elinizden gidene üzülmeyesiniz
ve (Allah’ın) size verdiği ile şımarmayasınız!
وَاللّٰهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍۙ
Çünki Allah, bütün kendini beğenenleri,
çok övünenleri sevmez.
Hadîd Sûresi,22-23.Âyet
Allah'a Tevekkül ve Teslim
قُلْ لَنْ يُص۪يبَنَٓا اِلَّا مَا كَتَبَ اللّٰهُ لَنَاۚ
De ki: “Allah’ın bizim için yazdığından başkası
bize aslâ isâbet etmez.
هُوَ مَوْلٰينَاۚ
O bizim Mevlâmızdır.
وَعَلَى اللّٰهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ
Öyleyse mü’minler ancak Allah’a tevekkül etsin!”
Tevbe Sûresi, 51.Âyet
Azâbı ise, akıllarını kullanmayan (îmânsız)lara verir.
وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ اَنْ تُؤْمِنَ اِلَّا بِاِذْنِ اللّٰهِۜ
Hâlbuki Allah’ın izni olmadan
hiçbir kimsenin îmân etmesi mümkün değildir.
(Fakat O, irâdesini îmâna sarf eden kullarını hidâyete muvaffak kılar.)
وَيَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذ۪ينَ لَا يَعْقِلُونَ
Azâbı ise, akıllarını kullanmayan (îmânsız)lara verir.
Yûnus (As) Sûresi, 100.Âyet
2,“Îmân, Sa‘d-ı Taftazânî’nin tefsîrine göre: ‘Cenâb-ı Hakk’ın istediği kulunun kalbine, cüz’-i ihtiyârının sarfından (kulun cüz’î irâdesini kullanmasından) sonra ilkā ettiği (bıraktığı) bir nûrdur’ denilmiştir. Öyle ise îmân, Şems-i Ezelî’den (ezelî olan Allah’dan) vicdân-ı beşere (insanın vicdânına) ihsân edilen bir nûr ve bir şuâ‘ (ışık)dır ki, vicdânın içyüzünü tamâmıyla ışıklandırır.”
(İşârâtü’l-İ‘câz, 37)
Cüz'î İrâdenin Hakkı
قُلْ يَٓا اَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَٓاءَكُمُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكُمْۚ
De ki: “Ey insanlar!
Gerçekten size Rabbinizden hak gelmiştir.
فَمَنِ اهْتَدٰى فَاِنَّمَا يَهْتَد۪ي لِنَفْسِه۪ۚ
Artık kim hidâyete ererse,
o takdirde ancak kendisi için hidâyete ermiş olur.
وَمَنْ ضَلَّ فَاِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيْهَاۚ
Kim de dalâlete düşerse,
artık ancak kendi aleyhine dalâlete düşmüş olur.
وَمَٓا اَنَا۬ عَلَيْكُمْ بِوَك۪يلٍۜ
Ben sizin üzerinize (ille de îmân etmeniz için)
vekil değilim!”
Yûnus (As) Sûresi,108.Âyet
قَدْ جَٓاءَكُمْ بَصَٓائِرُ مِنْ رَبِّكُمْۚ
Muhakkak ki size Rabbinizden basîretler
(kalb gözünüzün nûru olan deliller) gelmiştir.
فَمَنْ اَبْصَرَ فَلِنَفْسِه۪ۚ
Artık kim (hakkı) görürse, kendi lehinedir.
وَمَنْ عَمِيَ فَعَلَيْهَاۜ
Kim de körlük ederse, kendi aleyhinedir.
وَمَٓا اَنَا۬ عَلَيْكُمْ بِحَف۪يظٍ
Ve ben, sizin üzerinize (yaptıklarınızı gözetici bir) muhâfız değilim!
En'âm Sûresi,104.Âyet
……
Besâir kelimesi “kalbin nuru, kalpte hâsıl olan bilgi ve idrak” anlamına gelen basîretin çoğuludur. Beden gözüyle algılamaya basar, akıl ve zihin melekeleriyle algılamaya da basîret denir.
(Diyanet tefsiri)
“Gözün nûru, nûr-ı îmanla ışıklanırsa ve kavîleşirse (kuvvetlenirse), bütün kâinât gül ve reyhanlar ile müzeyyen (süslü) bir Cennet şeklinde görünür. Gözün gözbebeği de, bal arısı gibi, bütün kâinât safhalarında menkuş (nakışlı) gül ve çiçek gibi delillerinden, bürhanlarından alacağı ibret, fikret, ünsiyet (alışkanlık) gibi usâre (özsu) ve şiralarından vicdanda o tatlı, îmanlı balları yapar.
Eğer o göz küfür zulmetiyle (karanlığıyla) kör olursa, dünya, genişliğiyle berâber bir hapishâne şekline girer. Bütün hakāik-ı kevniye (kâinâtın hakîkatleri), nazarında gizlenir. Kâinât ondan tevahhuş eder (yabancılaşır). Kalbi ahzân (hüzünler) ve ekdâr (kederler) ile dolar.”
(İşârâtü’l-İ‘câz, 65)
Allah (o yazıdan) dilediğini siler, (dilediğini de) sâbit bırakır.
لِكُلِّ اَجَلٍ كِتَابٌ
Her zamânın yazılmış bir hükmü vardır.
يَمْحُوا اللّٰهُ مَا يَشَٓاءُ وَيُثْبِتُۚ
Allah (o yazıdan) dilediğini siler,
(dilediğini de) sâbit bırakır.
وَعِنْدَهُٓ اُمُّ الْكِتَابِ
Ana kitab (olan Levh-i Mahfûz)
ise O’nun katındadır.
وَاللّٰهُ يَحْكُمُ
Ve Allah (dilediği gibi) hükmeder;
لَا مُعَقِّبَ لِحُكْمِه۪ۜ
O’nun hükmünü geri çevirecek kimse yoktur.
وَهُوَ سَر۪يعُ الْحِسَابِ
Ve O, hesâbı pek çabuk görendir.
Ra‘d Sûresi, 38-39-41.Âyet
Her haberin gerçekleşeceği bir zaman vardır.
لِكُلِّ نَبَاٍ مُسْتَقَرٌّۘ
Her haberin gerçekleşeceği bir zaman vardır.
وَسَوْفَ تَعْلَمُونَ
Yakında siz de gerçeği bileceksiniz.
En'âm Sûresi,67.Âyet
Furkân-ı Hakîm / Kader, Hidâyet ve Cüz'î İrade · Marifet Petekleri