Nimetler-İmtihan
Azgınlık ederlerdi
Rızkı bol bol verse idi,
elbette yeryüzünde azgınlık ederlerdi;
وَلَوْ بَسَطَ اللّٰهُ الرِّزْقَ لِعِبَادِه۪ لَبَغَوْا فِي الْاَرْضِ
Bununla berâber Allah, kullarına
(herbirine) rızkı bol bol verse idi,
elbette yeryüzünde azgınlık ederlerdi;
وَلٰكِنْ يُنَزِّلُ بِقَدَرٍ مَا يَشَٓاءُۜ
fakat (O, rızkı dilediğine)
dilediği mikdarda indirir.
اِنَّهُ بِعِبَادِه۪ خَب۪يرٌ بَص۪يرٌ
Şübhesiz ki O, kullarından hakkıyla haberdâr olandır, (onları) hakkıyla görendir.
Şûrâ Sûresi,27.Âyet
Senin yolundan saptırsınlar diye
(mi bunlara mal mülk verdin)?
وَقَالَ مُوسٰى
Mûsâ şöyle dedi:
رَبَّـنَٓا اِنَّكَ اٰتَيْتَ فِرْعَوْنَ وَمَلَاَهُ ز۪ينَةً
وَاَمْوَالاً فِي الْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۙ
“Rabbimiz!
Şübhe yok ki sen, Fir‘avun’a ve ileri gelenlerine
dünya hayâtında ziynet (şa‘şaa) ve mallar verdin.
رَبَّـنَا لِيُضِلُّوا عَنْ سَب۪يلِكَۚ
Rabbimiz!
Senin yolundan saptırsınlar diye
(mi bunlara mal mülk verdin)?
رَبَّـنَا اطْمِسْ عَلٰٓى اَمْوَالِهِمْ وَاشْدُدْ عَلٰى قُلُوبِهِمْ
فَلَا يُؤْمِنُوا حَتّٰى يَرَوُا الْعَذَابَ الْاَل۪يمَ
Rabbimiz!
(Artık) onların (o azılı kâfirlerin)mallarını
yok et ve kalblerini şiddetle sık, öyle ki, elemli
azâbı görünceye kadar îmân etmesinler!
(Ehl-i îmâna yaptıklarının cezâsını görsünler!)”
Yûnus (As) Sûresi, 88.Âyet
Dünya hayâtıyla şımardılar
اَللّٰهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَٓاءُ وَيَقْدِرُۜ
Allah, dilediğine rızkı genişletir
ve (dilediğine de) daraltır.
وَفَرِحُوا بِالْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۜ
Fakat (onlar) dünya hayâtıyla şımardılar.
وَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا فِي الْاٰخِرَةِ اِلَّا مَتَاعٌ۟
Hâlbuki dünya hayâtı, âhiretin yanında
(değersiz) bir menfaatten başka bir şey değildir.
Ra'd Sûresi,26.Âyet
Oranın ni‘met içinde (şımarmış) olanları
Gerçekten biz kendisiyle gönderildiğiniz şeyi inkâr edenleriz” demiş olmasın!
وَمَٓا اَرْسَلْنَا ف۪ي قَرْيَةٍ مِنْ نَذ۪يرٍ اِلَّا قَالَ مُتْرَفُوهَٓاۙ
اِنَّا بِمَٓا اُرْسِلْتُمْ بِه۪ كَافِرُونَ
Hem hiçbir memlekete (kendilerine Allah’ın azâbından haber veren) bir korkutucu (peygamber) göndermedik ki, mutlakā oranın ni‘met içinde (şımarmış) olanları:
“Gerçekten biz kendisiyle gönderildiğiniz şeyi inkâr edenleriz” demiş olmasın!
وَقَالُوا نَحْنُ اَكْثَرُ اَمْوَالًا وَاَوْلَادًاۙ وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّب۪ينَ
Bir de: “Biz mallar ve çocuklar cihetiyle (mü’minlerden) daha fazlayız
ve biz azâba uğratılacak kimseler değiliz” dediler.
قُلْ اِنَّ رَبّ۪ي يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَٓاءُ وَيَقْدِرُ
De ki: “Şübhesiz ki Rabbim, (imtihân için) dilediğine rızkı genişletir ve (dilediğine) daraltır.
وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ۟
Fakat insanların çoğu bilmezler.”
وَمَٓا اَمْوَالُكُمْ وَلَٓا اَوْلَادُكُمْ بِالَّت۪ي تُقَرِّبُكُمْ
عِنْدَنَا زُلْفٰٓى اِلَّا مَنْ اٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًاۘ
Hâlbuki size katımızda mertebece yakınlık
sağlayacak olan ne mallarınız, ne de evlâdlarınızdır;
ancak îmân edip sâlih amel işleyen müstesnâ.
فَاُو۬لٰٓئِكَ لَهُمْ جَزَٓاءُ الضِّعْفِ بِمَا عَمِلُوا
وَهُمْ فِي الْغُرُفَاتِ اٰمِنُونَ
İşte onlar var ya, kendileri için işledikleri ameller sebebiyle (lütfumuzdan) kat kat mükâfât vardır
ve onlar (Cennetteki) yüksek köşklerde
emniyet içinde olan kimselerdir.
Sebe' Sûresi,34-37.Âyet
Hâlbuki (bol ve rahat) geçimleri ile şımarmış
nice şehir (halkını) helâk ettik.
وَكَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ بَطِرَتْ مَع۪يشَتَهَاۚ
Hâlbuki (bol ve rahat) geçimleri ile şımarmış
nice şehir (halkını) helâk ettik.
فَتِلْكَ مَسَاكِنُهُمْ
İşte şu (harâb olmuş) meskenleri!
لَمْ تُسْكَنْ مِنْ بَعْدِهِمْ اِلَّا قَل۪يلاًۜ
Kendilerinden sonra (oralarda)
ancak pek az oturulabilmiştir.
وَكُنَّا نَحْنُ الْوَارِث۪ينَ
Çünki (onlara) vâris, biz olmuşuzdur.
Kasas Sûresi, 58.Âyet
Çok ni'met insana Allah'ı anmayı unutturur
وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ وَمَا يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّٰهِ فَيَقُولُ
(Rabbin) onları ve Allah’dan başka tapmakta oldukları şeyleri toplayacağı gün, (o tapılanlara)
der ki:
ءَاَنْتُمْ اَضْلَلْتُمْ عِبَاد۪ي هٰٓؤُ۬لَٓاءِ اَمْ هُمْ ضَلُّوا السَّب۪يلَۜ
“Bu kullarımı siz mi dalâlete düşürdünüz,
yoksa onlar kendileri mi yoldan saptılar?”
قَالُوا سُبْحَانَكَ
(Onlar:)
“Seni tenzîh ederiz;
مَا كَانَ يَنْبَغ۪ي لَـنَٓا اَنْ نَتَّخِذَ مِنْ دُونِكَ مِنْ اَوْلِيَٓاءَ
senden başka dostlar edinmek bize yaraşmaz;
وَلٰكِنْ مَتَّعْتَهُمْ وَاٰبَٓاءَهُمْ حَتّٰى نَسُوا الذِّكْرَۚ
fakat onlara ve babalarına birçok ni‘metler
verdin de sonunda (seni) anmayı unuttular
وَكَانُوا قَوْماً بُوراً
ve helâk edilmeyi hak eden bir kavim oldular!”
derler.
Furkân Sûresi, 17-18.Âyet
İnsanı günahlara sürükleyebiliyor
اَلَمْ يَرَوْا كَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ
مِنْ قَرْنٍ مَكَّنَّاهُمْ فِى الْاَرْضِ
مَا لَمْ نُمَكِّنْ لَكُمْ وَاَرْسَلْنَا السَّمَٓاءَ عَلَيْهِمْ مِدْرَارًاۖ
Görmediler mi ki,
kendilerinden önce nice nesilleri helâk ettik;
onlara yeryüzünde size vermediğimiz (imkânlar)ı vermiş ve üzerlerine semâyı bol bol (yağmur olarak) göndermiştik.
وَجَعَلْنَا الْاَنْهَارَ تَجْرٖى مِنْ تَحْتِهِمْ
Nehirleri de altlarından akar hâle getirmiştik;
فَاَهْلَكْنَاهُمْ بِذُنُوبِهِمْ
buna rağmen günahları sebebiyle
onları helâk ettik
وَاَنْشَاْنَا مِنْ بَعْدِهِمْ قَرْنًا اٰخَرٖينَ
ve onların ardından başka nesiller
meydana getirdik
En‘âm Sûresi 6. Âyet
Bollukla imtihan ettik
فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِهٖ
فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ اَبْوَابَ كُلِّ شَىْءٍۜ
Buna rağmen kendisiyle nasîhat edildikleri şeyleri unutunca, üzerlerine herşeyin (bütün ni‘metlerin) kapılarını açtık
(ve kendilerini bollukla imtihân ettik).
حَتّٰٓى اِذَا فَرِحُوا بِمَٓا اُو۫تُٓوا اَخَذْنَاهُمْ
بَغْتَةً فَاِذَا هُمْ مُبْلِسُونَ
Nihâyet kendilerine verilenler yüzünden (tam) ferahlandıkları zaman, onları ansızın yakaladık;
bir anda hepsi ümidsizliğe düşen kimseler oldular.
En‘âm Sûresi 44. Âyet
O gerçekten çok şımarık, çok böbürlenen kimsedir.
وَلَئِنْ اَذَقْنَا الْاِنْسَانَ مِنَّا رَحْمَةً
ثُمَّ نَزَعْنَاهَا مِنْهُۚ اِنَّهُ لَيَؤُ۫سٌ كَفُورٌ
Şübhesiz ki, insana tarafımızdan bir rahmet tattırsak da, sonra bunu ondan çekip alsak;
doğrusu o, gerçekten çok ümidsiz, çok nankör olur.
وَلَئِنْ اَذَقْنَاهُ نَعْمَٓاءَ بَعْدَ ضَرَّٓاءَ مَسَّتْهُ
لَيَقُولَنَّ ذَهَبَ السَّيِّـَٔاتُ عَنّ۪يۜ
Hem muhakkak ki, kendisine dokunan bir zarardan sonra ona (o insana) bir ni‘met tattırsak,mutlakā: “Kötülükler benden gitti” der.
اِنَّهُ لَفَرِحٌ فَخُورٌۙ
Çünki o gerçekten çok şımarık,
çok böbürlenen kimsedir.
اِلَّا الَّذ۪ينَ صَبَرُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِۜ
Ancak sabredip, sâlih ameller işleyenler müstesnâ.
اُو۬لٰٓئِكَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌوَاَجْرٌ كَب۪يرٌ
İşte onlar için bir bağışlanma
ve (pek) büyük bir mükâfât vardır.
Hûd (As) Sûresi, 9-10-11.Âyet
"Ben kazandım"diye şımarma!
Çünki Allah, bütün kendini beğenenleri,
çok övünenleri sevmez.
مَٓا اَصَابَ مِنْ مُص۪يبَةٍ فِي الْاَرْضِ
وَلَا ف۪ٓي اَنْفُسِكُمْ اِلَّا ف۪ي كِتَابٍ مِنْ قَبْلِ اَنْ نَبْرَاَهَاۜ
Yeryüzünde ve nefislerinizde baş(ınız)a gelen hiçbir musîbet yoktur ki, mutlakā onu yaratmamızdan önce bir kitabda (Levh-i Mahfûz’da yazılı) olmasın!
اِنَّ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَس۪يرٌۚ
Şübhesiz ki bu, Allah’a göre pek kolaydır.
لِكَيْلَا تَأْسَوْا عَلٰى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَٓا اٰتٰيكُمْۜ
Tâ ki elinizden gidene üzülmeyesiniz
ve (Allah’ın) size verdiği ile şımarmayasınız!
وَاللّٰهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍۙ
Çünki Allah, bütün kendini beğenenleri,
çok övünenleri sevmez.
Hadîd Sûresi,22-23.Âyet
Mallarınız ve çocuklarınız imtihandır
Büyük mükâfât ise ancak Allah katındadır.
وَاعْلَمُٓوا اَنَّمَٓا اَمْوَالُكُمْ وَاَوْلَادُكُمْ فِتْنَةٌۙ
Ve bilin ki, mallarınız ve çocuklarınız
(sizin için) ancak birer imtihandır,
وَاَنَّ اللّٰهَ عِنْدَهُٓ اَجْرٌ عَظ۪يمٌ۟
büyük mükâfât ise ancak Allah katındadır.
Enfâl Sûresi,28.Âyet
Ni'metler bir imtihandır
Kendisine tarafımızdan bir ni‘met
verdiğimiz zaman: “(Bu) bana ancak
(bendeki) bir bilgi sâyesinde verildi” der.
فَاِذَا مَسَّ الْاِنْسَانَ ضُرٌّ دَعَانَاۘ
Fakat insana bir zarar dokunduğu zaman
bize yalvarır;
ثُمَّ اِذَا خَوَّلْنَاهُ نِعْمَةً مِنَّاۙ
قَالَ اِنَّمَٓا اُو۫ت۪يتُهُ عَلٰى عِلْمٍۜ
sonra kendisine tarafımızdan bir ni‘met
verdiğimiz zaman: “(Bu) bana ancak
(bendeki) bir bilgi sâyesinde verildi” der.
بَلْ هِيَ فِتْنَةٌ
Hayır!
O (kendilerine verdiğimiz ni‘metler)
bir imtihandır;
وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ
fakat onların çoğu bilmezler.
قَدْ قَالَهَا الَّذ۪ينَ مِنْ قَبْلِهِمْ
فَمَٓا اَغْنٰى عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَكْسِبُونَ
Muhakkak ki onlardan öncekiler de
bunu söylemişlerdi; ama kazanageldikleri
şeyler kendilerine bir fayda vermedi.
فَاَصَابَهُمْ سَيِّـَٔاتُ مَا كَسَبُواۜ
Sonunda kazandıkları şeylerin (günahların)
kötülükleri kendilerine isâbet etti.
وَالَّذ۪ينَ ظَلَمُوا مِنْ هٰٓؤُ۬لَٓاءِ سَيُص۪يبُهُمْ
سَيِّـَٔاتُ مَا كَسَبُواۙ
Bunlardan zulmedenlerin de kazandıkları
şeylerin kötülükleri yakında kendilerine
isâbet edecektir
وَمَا هُمْ بِمُعْجِز۪ينَ
ve onlar
(Allah’ı) âciz bırakıcı kimseler değildir.
اَوَلَمْ يَعْلَمُٓوا اَنَّ اللّٰهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ
لِمَنْ يَشَٓاءُ وَيَقْدِرُۜ
Hem bilmediler mi ki, şübhesiz Allah,
dilediğine rızkı genişletir ve (dilediğine) daraltır.
اِنَّ ف۪ي ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ۟
Doğrusu bunda, îmân edecek bir kavim için
nice deliller vardır.
Zümer Sûresi,49-52.Âyet
Ni‘metlerden (teker teker) mutlakā sorulacaksınız!
ثُمَّ لَتُسْـَٔلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّع۪يمِ
Sonra o gün, (size dünyada verilmiş olan)
ni‘metlerden (teker teker) mutlakā sorulacaksınız!
Tekâsür Sûresi, 8.Âyet
Nimetlerden Hesaba Çekileceksiniz
لَتَرَوُنَّ الْجَح۪يمَۙ
And olsun (siz) Cehennemi mutlakā göreceksiniz!
ثُمَّ لَتَرَوُنَّهَا عَيْنَ الْيَق۪ينِۙ
Sonra (yine) and olsun, siz onu gözün(üzün)
kat‘î bilişiyle göreceksiniz!
ثُمَّ لَتُسْـَٔلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّع۪يمِ
Sonra o gün, (size dünyada verilmiş olan)
ni‘metlerden (teker teker) mutlakā sorulacaksınız!
Tekâsür Sûresi, 6-8.Âyet
Sizi imtihân etmek için bazınızı bazınızın üstüne derecelerle yükselten de O’dur.
وَهُوَ الَّذ۪ي جَعَلَكُمْ خَلَٓائِفَ الْاَرْضِ وَرَفَعَ بَعْضَكُمْ
فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ لِيَبْلُوَكُمْ ف۪ي مَٓا اٰتٰيكُمْۜ
Sizi yeryüzünün halîfeleri kılan ve size
verdiği şeyler (ni‘metler) husûsunda, sizi imtihân etmek için bazınızı bazınızın üstüne derecelerle yükselten de O’dur.
اِنَّ رَبَّكَ سَر۪يعُ الْعِقَابِۘ
وَاِنَّهُ لَغَفُورٌ رَح۪يمٌ
Muhakkak ki Rabbin, azâbı pek çabuk olandır
ve şübhesiz ki O, elbette Gafûr (çok bağışlayan)dır, Rahîm (çok merhamet eden)dir.
En'âm Sûresi, 165.Âyet
Furkân-ı Hakîm / Nimet ve Rızık · Marifet Petekleri