Ölüm konuları
Kabir Azabına Delil Ayeti
اَلنَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْهَا غُدُواًّ وَعَشِياًّۚ
(O kötü azab) ateştir!
(Onlar) sabah akşam ona arz olunurlar.(2)
وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ۠ اَدْخِلُٓوا اٰلَ فِرْعَوْنَ اَشَدَّ الْعَذَابِ
Kıyâmet kopacağı gün ise:
“Fir‘avun âilesini azâbın en şiddetlisine sokun!” (denilecektir).
Mü'min Sûresi,64.Âyet
2,Kabir azâbının delillerinden biri de bu âyet-i kerîmedir.
(Nesefî, c. 4, 118)
Ölümü arzulamak
Canımı Müslüman olarak al
ve beni sâlih kimseler arasına kat!”
وَرَفَعَ اَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوا لَهُ سُجَّدًاۚ
Böylece (sarayına geldiklerinde) ana-babasını (kendi) tahtın(ın) üstüne çıkardı
ve (derken hepsi) onun (Yûsuf) için secde ediciler olarak, secdeye kapandılar.(1)
وَقَالَ يَٓا اَبَتِ هٰذَا تَأْو۪يلُ رُءْيَايَ مِنْ قَبْلُۘ
(Yûsuf) dedi ki:
“Ey Babacığım! İşte bu, evvelki rüyâmın ta‘bîridir.
قَدْ جَعَلَهَا رَبّ۪ي حَقًّاۜ
Doğrusu Rabbim onu gerçek kıldı.
وَقَدْ اَحْسَنَ ب۪ٓي اِذْ اَخْرَجَن۪ي مِنَ السِّجْنِ
وَجَٓاءَ بِكُمْ مِنَ الْبَدْوِ مِنْ بَعْدِ
اَنْ نَزَغَ الشَّيْطَانُ بَيْن۪ي وَبَيْنَ اِخْوَت۪يۜ
Hem şübhesiz bana ihsanda bulundu;
çünki beni zindandan çıkardı ve şeytan benimle kardeşlerimin arasını bozduktan sonra sizi çölden getirdi.
اِنَّ رَبّ۪ي لَط۪يفٌ لِمَا يَشَٓاءُۜ
Muhakkak ki Rabbim, ne dilerse
çok hoş tedbîr edendir.
اِنَّهُ هُوَ الْعَل۪يمُ الْحَك۪يمُ
Şübhesiz ki, Alîm (hakkıyla bilen),
Hakîm (her işi hikmetli olan) ancak O’dur.”
(1) Yûsuf (AS)’ın ebeveyninin ve kardeşlerinin kendisine secde etmeleri, meleklerin Âdem (AS)’a olan secdeleri gibi olup, ona selâm ve hürmet içindir. Bu tarz, hürmet için yapılan secde onların şeriatında câiz olmakla berâber İslâmiyet bunu kaldırmıştır. İbn-i Abbâs (ra)’dan gelen bir rivâyete göre de onlar Yûsuf için, yani ona kavuştukları için Allah’a şükür secdesine kapandılar.
(İbn-i Kesîr, c. 2, 262; Râzî, c. 9/18, 216)
رَبِّ قَدْ اٰتَيْتَن۪ي مِنَ الْمُلْكِ
وَعَلَّمْتَن۪ي مِنْ تَأْو۪يلِ الْاَحَاد۪يثِۚ
“Rabbim!
Bana mülkden (bir nasib) verdin
ve bana rüyâların ta‘bîrinden (bir ilim) öğrettin.
فَاطِرَ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ
Ey gökleri ve yeri hakkıyla yaratan!
اَنْتَ وَلِيّ۪ فِي الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِۚ
Sen, dünyada da âhirette de benim velîmsin
(gerçek dostumsun).
تَوَفَّن۪ي مُسْلِمًا وَاَلْحِقْن۪ي بِالصَّالِح۪ينَ
Canımı Müslüman olarak al
ve beni sâlih kimseler arasına kat!”
Yûsuf )As(Sûresi,100-101-.Âyet
Allah Yolunda Ölmenin Ecri
وَلَئِنْ قُتِلْتُمْ ف۪ي سَب۪يلِ اللّٰهِ اَوْ مُتُّمْ لَمَغْفِرَةٌ
مِنَ اللّٰهِ وَرَحْمَةٌ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ
Ve şânım hakkı için, eğer Allah yolunda öldürülür veya (o yolda iken) ölürseniz, elbette Allah’dan bir mağfiret ve bir rahmet,onların (dünyada) toplamakta olduklarından daha hayırlıdır!
Âl-i İmrân Sûresi,157.Âyet
Bir insanın hayâtını kurtarırsa,
وَمَنْ اَحْيَاهَا فَكَاَنَّمَٓا اَحْيَا النَّاسَ جَمٖيعًاۜ
Kim de onun (bir insanın) hayâtını kurtarırsa,
o takdirde bütün insanların hayâtını kurtarmış gibidir.
Mâide Sûresi 32. Âyet
Gaflette ölmek
And olsun ki, (sen) bundan gaflette idin
وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْاِنْسَانَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِه۪ نَفْسُهُۚ
Celâlim hakkı için, insanı (biz) yarattık
ve nefsinin ona ne vesvese verdiğini biliriz!
وَنَحْنُ اَقْرَبُ اِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَر۪يدِ
Çünki biz, ona şah damarından daha yakınız
اِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيَانِ عَنِ الْيَم۪ينِ وَعَنِ الشِّمَالِ قَع۪يدٌ
O iki kaydedici (melek her yaptığınızı) kaydederken,
(onlar) sağdan ve soldan (her iki tarafınızda) oturmakta olan (melek)lerdir.
مَا يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ اِلَّا لَدَيْهِ رَق۪يبٌ عَت۪يدٌ
(İnsan) hiçbir söz söylemez ki, mutlakā yanında
hazır bir gözetleyici (melek) bulunmasın!
وَجَٓاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّۜ
Ve ölüm sarhoşluğu hak olarak gelmiştir.
ذٰلِكَ مَا كُنْتَ مِنْهُ تَح۪يدُ
(O vakit ona:) “(Ey insan!) İşte bu, kendisinden
kaçıp durduğun şeydir!” (denilir.)
وَنُفِـخَ فِي الصُّورِۜ
Sûra da üfürülmüştür.
ذٰلِكَ يَوْمُ الْوَع۪يدِ
İşte bu, tehdid günüdür!
وَجَٓاءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَعَهَا سَٓائِقٌ وَشَه۪يدٌ
Ve herkes, berâberinde bir sevk edici,
bir de şâhidlik edici (iki melek) olduğu hâlde gelmiştir.
لَقَدْ كُنْتَ ف۪ي غَفْلَةٍ مِنْ هٰذَا فَـكَشَفْنَا عَنْكَ
غِطَٓاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَد۪يدٌ
(Ona şöyle denilir:)
“And olsun ki, (sen) bundan gaflette idin;
şimdi senden perdeni (kaldırıp) açtık;
bu gün artık gözün keskindir!”
وَقَالَ قَر۪ينُهُ هٰذَا مَا لَدَيَّ عَت۪يدٌۜ
اَلْقِيَا ف۪ي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَن۪يدٍۙ
(Berâberinde) ona arkadaş olan (melek) de:
“İşte yanımda bulunan (amel defteri) hazırdır!” der.
Kâf Sûresi, 16-24.Âyet
Amellerinizin karşılığı ise, ancak kıyâmet günü size tam olarak verilecektir.
كُلُّ نَفْسٍ ذَٓائِقَةُ الْمَوْتِۜ
Her nefis ölümü tadıcıdır!
وَاِنَّمَا تُوَفَّوْنَ اُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِۜ
Amellerinizin karşılığı ise, ancak kıyâmet
günü size tam olarak verilecektir.
فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَاُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَۜ
Artık kim ateşten uzaklaştırılıp Cennete sokulursa,
işte (o kişi) gerçekten kurtulmuş (murâdına ermiş)tir.
وَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَٓا اِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ
Hâlbuki dünya hayâtı, aldatıcı menfaatten
başka bir şey değildir.
Âl-i İmrân Sûresi, 185.Âyet
Can boğaza geldiğinde,
فَلَوْلَٓا اِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَۙ
وَاَنْتُمْ ح۪ينَئِذٍ تَنْظُرُونَۙ
Öyle ise, değil mi ki (can) boğaza geldiğinde,
artık siz, o sırada (can çekişen o kimseye çâresizlikle) bakar durursunuz.
وَنَحْنُ اَقْرَبُ اِلَيْهِ مِنْكُمْ وَلٰكِنْ لَا تُبْصِرُونَ
Hâlbuki biz, ona sizden daha yakınız; fakat (siz) görmezsiniz.
فَلَوْلَٓا اِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَد۪ين۪ينَۙ
تَرْجِعُونَهَٓا اِنْ كُنْتُمْ صَادِق۪ينَ
O hâlde, (mâdem ki siz) cezâlandırılmayacak
kimseler idi iseniz, (hem iddiânızda) doğru
kimseler iseniz, onu (o canı) geri çevirsenize!
فَاَمَّٓا اِنْ كَانَ مِنَ الْمُقَرَّب۪ينَۙ
فَرَوْحٌ وَرَيْحَانٌ وَجَنَّتُ نَع۪يم
Fakat (ölen o kimse), (Allah’a) yakın kılınanlardan (sâbikūndan) ise,
artık (ona) bir rahatlık, güzel kokulu bir rızık
ve Naîm Cenneti vardır.
وَاَمَّٓا اِنْ كَانَ مِنْ اَصْحَابِ الْيَم۪ينِۙ
فَسَلَامٌ لَكَ مِنْ اَصْحَابِ الْيَم۪ينِ
Eğer (o kimse) Ashâb-ı Yemînden ise,
bunun üzerine (kendisine):
“Sana Ashâb-ı Yemînden selâm olsun!”
(denilecektir.)
وَاَمَّٓا اِنْ كَانَ مِنَ الْمُكَذِّب۪ينَ الضَّٓالّ۪ينَۙ
فَنُزُلٌ مِنْ حَم۪يمٍۙ
وَتَصْلِيَةُ جَح۪يمٍ
Ama o (kimse) sapık yalanlayıcılardan ise,
artık (ona da) kaynar sudan bir ağırlama
ve alevli bir ateşe (Cehenneme) atılmak vardır.
اِنَّ هٰذَا لَهُوَ حَقُّ الْيَق۪ينِۚ
Şübhe yok ki bu, kat‘î gerçeğin ta kendisidir.
فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظ۪يمِ
O hâlde Azîm (pek yüce olan) Rabbinin ismi ile
(سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظ۪يمِ diyerek) tesbîh et!
Vâkıa Sûresi,83-96.Âyet
(Can) köprücük kemiklerine dayandığı zaman
كَلَّا بَلْ تُحِبُّونَ الْعَاجِلَةَۙ
Hayır!
Doğrusu (siz) âcil olanı (dünya hayâtını) seviyorsunuz.
وَتَذَرُونَ الْاٰخِرَةَۜ
Ve âhireti bırakıyorsunuz.
وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَاضِرَةٌۙ
Nice yüzler vardır ki, o gün (âhirette) parlaktırlar!
اِلٰى رَبِّهَا نَاظِرَةٌۚ
Rablerine nazar edicidirler!
(Allah’ın cemâlini görürler!)
وَوُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ بَاسِرَةٌۙ
Nice yüzler de vardır ki, o gün buruşuktur!
تَظُنُّ اَنْ يُفْعَلَ بِهَا فَاقِرَةٌۜ
(Çünki) kendilerinin bel kıran bir belâya
uğratılacaklarını sezerler!
كَلَّٓا اِذَا بَلَغَتِ التَّرَاقِىَۙ
Hayır!
(Can) köprücük kemiklerine dayandığı zaman:
وَقٖيلَ مَنْ۔ رَاقٍۙ
“Var mı (bu hastaya) bir okuyacak (tedâvi edecek) kişi?” denilir.
وَظَنَّ اَنَّهُ الْفِرَاقُۙ
Ve (o can çekişen kimse ise,) şübhesiz bunun
(artık dünyadan) ayrılış olduğunu sezer.
وَالْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِۙ
Ve bacak bacağa dolaşır!
اِلٰى رَبِّكَ يَوْمَئِذٍۨ الْمَسَاقُۜ۟
O gün sevk olunacak yer, ancak Rabbinin huzûrudur.
فَلَا صَدَّقَ وَلَا صَلّٰىۙ
Çünki (o insan) ne (peygamberi ve Kur’ân’ı) tasdîk etti,
ne de namaz kıldı.
وَلٰكِنْ كَذَّبَ وَتَوَلّٰىۙ
Fakat yalanladı ve yüz çevirdi.
ثُمَّ ذَهَبَ اِلٰٓى اَهْلِه۪ يَتَمَطّٰىۜ
Sonra da çalımlana çalımlana âilesine gitti.
اَوْلٰى لَكَ فَاَوْلٰىۙ
Sana daha lâyıktır (bu azab), daha lâyık!
ثُمَّ اَوْلٰى لَكَ فَاَوْلٰىۜ
Sonra (tekrar tekrar) sana daha lâyıktır (bu azab),
daha lâyık!
اَيَحْسَبُ الْاِنْسَانُ اَنْ يُتْرَكَ سُدًىۜ
İnsan, başıboş bırakılacağını mı sanıyor?
اَلَمْ يَكُ نُطْفَةً مِنْ مَنِىٍّ يُمْنٰىۙ
(O,) akıtılan bir menîden bir nutfe (hakîr bir damla sudan süzülmüş hulâsa) değil miydi?
ثُمَّ كَانَ عَلَقَةً فَخَلَقَ فَسَوّٰىۙ
Sonra bir alaka oldu da, (Allah onu insan şeklinde)
yarattı ve (a‘zâlarını) düzenledi.
فَجَعَلَ مِنْهُ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالْاُنْثٰىۜ
Derken ondan erkek ve dişi, iki eş kıldı.
اَلَيْسَ ذٰلِكَ بِقَادِرٍ عَلٰٓى اَنْ يُحْيِىَ الْمَوْتٰى
Bu(nları yapan), ölüleri diriltmeye kādir değil midir?
Kıyâme Sûresi, 20 - 40. Âyet
Varılacak yerin güzeli ancak Allah katındadır.
وَاللّٰهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الْمَاٰبِ
Hâlbuki varılacak yerin güzeli
ancak Allah katındadır.
Âl-i İmrân Sûresi, 14.Âyet
Onlara ne gök, ne de yer ağladı
كَمْ تَرَكُوا مِنْ جَنَّاتٍ وَعُيُونٍۙ
وَزُرُوعٍ وَمَقَامٍ كَر۪يمٍۙ
وَنَعْمَةٍ كَانُوا ف۪يهَا فَاكِه۪ينَۙ
(Suda boğulan firavun ordusu)
(Onlar geride) nice bahçeler, pınarlar, ekinler, güzel mekânlar ve içinde zevk ü sefâ sürmüş kimseler
oldukları nice ni‘metler bırakmışlardı!
كَذٰلِكَ۠ وَاَوْرَثْنَاهَا قَوْمًا اٰخَر۪ينَ
İşte böyle!
Artık onları, başka bir kavme mîras bıraktık.
فَمَا بَكَتْ عَلَيْهِمُ السَّمَٓاءُ وَالْاَرْضُ
Bunun üzerine onlara, ne gök ne de yer ağladı!
وَمَا كَانُوا مُنْظَر۪ينَ۟
(Onlar) mühlet verilen kimseler de olmadılar!
Duhân Sûresi,25-29.Âyet
Kul olarak ve tek başına gelecek
اِنْ كُلُّ مَنْ فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ
اِلَّٓا اٰتِى الرَّحْمٰنِ عَبْدًاۜ
Göklerde ve yerde bulunan hiçbir kimse yoktur ki,
Rahmân’a kul olarak gelecek biri olmasın
لَقَدْ اَحْصٰيهُمْ وَعَدَّهُمْ عَدًّاۜ
And olsun ki (O), onları (ilmiyle) kuşatmış,
hem onları (ve yaptıklarını) birer birer saymıştır
وَكُلُّهُمْ اٰتٖيهِ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ فَرْدًا
.Ve onların hepsi kıyâmet günü O’(nun huzûru)na
tek başına gelecek olan kimselerdir
Meryem Sûresi, 93-95. Âyet
Herşeyi bu dünyada bırakıp kabre öyle gidilecek
وَلَقَدْ جِئْتُمُونَا فُرَادٰى كَمَا خَلَقْنَاكُمْ اَوَّلَ مَرَّةٍ
وَتَرَكْتُمْ مَا خَوَّلْنَاكُمْ وَرَٓاءَ ظُهُورِكُمْۚ
Ve and olsun ki, sizi ilk def‘a yarattığımız gibi
bize (mal ve evlâdsız olarak ve çıplak bir hâlde)
teker teker gelmiş ve (dünyada) size verdiklerimizi
sırtlarınızın gerisine (arkanızda) bırakmışsınızdır!
En‘âm Sûresi 94. Âyet
O gün ki, ne mal fayda verir, ne de evlâd!
لَنْ تَنْفَعَكُمْ اَرْحَامُكُمْ وَلَٓا اَوْلَادُكُمْۚۛ
يَوْمَ الْقِيٰمَةِۚۛ يَفْصِلُ بَيْنَكُمْۜ
Elbette kıyâmet günü ne akrabâlarınız,
ne de evlâdlarınız size aslâ fayda vermeyecek,
(Allah, o gün) aranızı ayıracaktır.
وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَص۪يرٌ
Ve Allah, ne yaparsanız hakkıyla görendir.
Mümtehine Sûresi,3.Âyet
Furkân-ı Hakîm / Ölüm, Âhiret ve Kurtuluş · Marifet Petekleri