Cihazları Allah için kullanmak
Aklı-Dili-Gözü-Kulağı vs. Allah adına kullanmak
Onun namına ve izni dairesinde istimal etmesidir.
Akıl bir âlettir. Eğer Cenâb-ı Hakka satmayıp belki nefis hesabına çalıştırsan, öyle meş'um(kötü) ve müz'iç (üzüntü veren) ve muacciz (sıkıntı veren)bir alet olur ki,geçmiş zamanın âlâm-ı hazinanesini ve gelecek zamanın ehvâl-i muhavvifanesini senin bu biçare başına yükletecek; yümünsüz ve muzır bir alet derekesine iner.
İşte bunun içindir ki, fâsık adam, aklın iz'aç ve tacizinden kurtulmak için, galiben ya sarhoşluğa veya eğlenceye kaçar.
Eğer Mâlik-i Hakikîsine satılsa ve Onun hesabına çalıştırsan, akıl öyle tılsımlı bir anahtar olur ki,şu kâinatta olan nihayetsiz rahmet hazinelerini ve hikmet definelerini açar.
Ve bununla sahibini saadet-i ebediyeye müheyya eden
bir mürşid-i Rabbânî derecesine çıkar.
Meselâ göz bir hassedir ki, ruh bu âlemi o pencere ile seyreder.
Eğer Cenâb-ı Hakka satmayıp belki nefis hesabına çalıştırsan, geçici, devamsız bazı güzellikleri, manzaraları seyirle şehvet ve heves-i nefsaniyeye bir kavvad derekesinde bir hizmetkâr olur.
Eğer gözü, gözün Sâni-i Basîrine satsan ve Onun hesabına ve izni dairesinde çalıştırsan,o zaman şu göz,şu kitab-ı kebir-i kâinatın
bir mütalâacısı ve şu âlemdeki mucizât-ı san'at-ı Rabbaniyenin
bir seyircisi ve şu küre-i arz bahçesindeki rahmet çiçeklerinin mübarek bir arısı derecesine çıkar.
Meselâ dildeki kuvve-i zâikayı Fâtır-ı Hakîmine satmazsan, belki nefis hesabına, mide namına çalıştırsan, o vakit midenin tavlasına ve fabrikasına bir kapıcı derekesine iner, sukut eder.
Eğer Rezzâk-ı Kerîme satsan, o zaman dildeki kuvve-i zâika,
rahmet-i İlâhiye hazinelerinin bir nâzır-ı mâhiri ve kudret-i Samedâniye matbahlarının bir müfettiş-i şâkiri rütbesine çıkar.
İşte,
Ey akıl, dikkat et!
Meş'um (kötü)bir alet nerede,
kâinat anahtarı nerede?
Ey göz, güzel bak!
Adi bir kavvad nerede,
kütüphane-i İlâhînin mütefennin bir nâzırı nerede?
Ve ey dil, iyi tat!
Bir tavla kapıcısı ve bir fabrika yasakçısı nerede,
hazine-i hassa-i rahmet nâzırı nerede?
Ve daha bunlar gibi başka aletleri ve âzâları kıyas etsen anlarsın ki,
hakikaten mü'min Cennete lâyık ve kâfir Cehenneme muvafık bir mahiyet kesb eder.
Ve onların herbiri öyle bir kıymet almalarının sebebi, mü'min imanıyla Hâlıkının emanetini Onun namına ve izni dairesinde istimal etmesidir.
Ve kâfir hıyanet edip nefs-i emmâre hesabına çalıştırmasıdır.
(Kavvad:Kötü işler için yol gösterici)
(RNK.6.SÖZ)
Eğer kendini misafir bilse,misafir olduğu Zât-ı Kerîm'in
izni dairesinde sermaye-i ömrünü sarf etse
Eğer insan enâniyetine istinad edip, hayat-ı dünyeviyeyi gaye-i hayal ederek, derd-i maişet içinde, muvakkat bazı lezzetler için çalışsa, gayet dar bir daire içinde boğulur, gider.
Ona verilen bütün cihazat ve âlât ve letâif, ondan şikâyet ederek haşirde onun aleyhinde şehadet edeceklerdir ve dâvâcı olacaklardır.
Eğer kendini misafir bilse,misafir olduğu Zât-ı Kerîm'in izni dairesinde sermaye-i ömrünü sarf etse,öyle geniş bir daire içinde uzun bir hayat-ı ebediye için güzel çalışır ve teneffüs edip istirahat eder, sonra âlâ-yı illiyyîne kadar gidebilir.
Hem de bu insana verilen bütün cihazat ve âlât, ondan memnun olarak âhirette lehinde şehadet ederler.
(RNK.23.SÖZ)
Mesmûat, mubsırat, me'kûlât insana niçin verilmiş
İnsanın fıtraten mâlik olduğu câmiiyetin acâibindendir ki:
Sâni-i Hakîm şu küçük cisimde gayr-ı mahdut envâ-ı rahmeti tartmak için gayr-ı mâdut mizanlar vaz etmiştir.
Ve Esmâ-i Hüsnâ'nın gayr-ı mütenâhi mahfî definelerini fehmetmek için, gayr-ı mahsur cihâzat ve âlât yaratmıştır.
Meselâ,
mesmûat, mubsırat, me'kûlât âlemlerini ihata eden insandaki duygular,Sâniin sıfât-ı mutlakasını ve geniş şuûnatını fehmetmek içindir.
(RNK.MESNEVİ-İ NURİYE)
İnsana bu cihazlar niçin verilmiş
Cenâb-ı Hak,
celîl ulûhiyetiyle,
cemil rahmetiyle,
kebîr rububiyetiyle,
kerîm re'fetiyle,
azîm kudretiyle,
lâtif hikmetiyle,
şu küçük insanın vücudunu
bu kadar havas ve hissiyatla,
bu derece cevârih ve cihazatla
ve muhtelif âzâ ve âlâtla
ve mütenevvi letâif ve mâneviyatla
teçhiz ve tezyin etmiştir ki, tâ mütenevvi ve pek çok âlât ile,
hadsiz envâ-ı nimetini,
aksâm-ı ihsânâtını,
tabakat-ı rahmetini
o insana ihsas etsin, bildirsin, tattırsın, tanıttırsın.
Hem,tâ bin bir esmâsının hadsiz envâ-ı tecelliyatlarını,
insana o âlât ile bildirsin, tarttırsın, sevdirsin.
(RNK.32.SÖZ)
İnsandaki pek kesretli âlât ve cihâzât
Ve o insandaki pek kesretli âlât ve cihâzâtın herbirisinin
ayrı ayrı hizmeti, ubûdiyeti olduğu gibi,
ayrı ayrı lezzeti, elemi, vazifesi ve mükâfâtı vardır.
Meselâ,
göz, suretlerdeki güzelliklerini ve âlem-i mubsaratta güzel mu'cizât-ı kudretin envâını temâşâ eder.
Vazifesi, nazar-ı ibretle Sânii'ne şükrandır.
Nazara mahsus lezzet ve elem malûmdur,tarife hacet yok.
Meselâ,
kulak, sadâların envâlarını, lâtif nağmelerini ve mesmuat âleminde Cenâb-ı Hak'kın letâif-i rahmetini hisseder.
Ayrı bir ubûdiyet, ayrı bir lezzet, ayrı da bir mükâfâtı var.
Meselâ,
kuvve-i şâmme, kokular taifesindeki letâif-i rahmeti hisseder.
Kendine mahsus bir vazife-i şükrâniyesi,bir lezzeti vardır.
Elbette mükâfâtı dahi vardır.
Meselâ,
dildeki kuvve-i zâika, bütün mat'ûmâtın ezvâkını anlamakla, gayet mütenevvi bir şükr-ü mânevî ile vazife görür.
Ve hâkezâ, bütün cihâzât-ı insaniyenin ve kalb ve akıl ve ruh gibi büyük ve mühim letâifin böyle ayrı ayrı vazifeleri, lezzetleri ve elemleri vardır.
İşte, Cenâb-ı Hak ve Hakîm-i Mutlak, bu insanda istihdam ettiği bu cihâzâtın elbette her birerlerine lâyık ücretlerini verecektir.
O müteaddit envâ-ı muhabbetin sabıkan beyan edilen dünyadaki muaccel neticelerini, herkes vicdan ile hisseder ve bir hads-i sadık ile ispat edilir.
(RNK.32.SÖZ)
Gözün gözbebeği de, balarısı gibi vicdanda
o tatlı îmânlı balları yapar
Gözün nuru, nûr-u îmânla ışıklanırsa ve kavîleşirse,bütün kâinat gül ve reyhanlarla müzeyyen bir cennet şeklinde görünür.
Gözün gözbebeği de,balarısı gibi, bütün kâinat safhalarında menkuş gül ve çiçek gibi delillerinden, burhanlarından alacağı ibret, fikret, ünsiyet gibi usare ve şıralarından vicdanda o tatlı îmânlı balları yapar.
(RNK.İŞÂRÂTÜ'L-Î'CÂZ)
Nefis, hevâ ve ihtiyaç ve iştiha ve hırs ve dâvâ
insana niçin vermiştir
Nefisle herşeyde Kendine muhtaç etmiş ki
herzaman O'na müracaat edilsin.
Herşeyi birer model hükmünde inşa ederek,
cilve-i esmâsını, mu'cizât-ı kudretini izhar edebilsin.
.......
Malikü'l-Mülk-i Zülcelâl, küçük-büyük, cüz'î-küllî herşeyi birer model hükmünde inşa ederek,yüzler tarzda taze taze nakışlarla münakkaş
mensucat-ı san'atını onlara giydirir,cilve-i esmâsını, mu'cizât-ı kudretini izhar eder.
Kendi mülkünde herbir şeyi birer sahife hükmünde inşa etmiş.
Her sahifede, yüzer tarzda mânidar mektubatını yazar;
hikmetinin âyâtını izhar eder, zîşuurlara okutturur.
Şu âlem-i ekberi mülk şeklinde inşa etmekle beraber,
şu insanı dahi öyle bir surette halk etmiştir ve ona öyle cihazat ve âletler ve havas ve hissiyatlar ve bilhassa nefis, hevâ ve ihtiyaç ve iştiha ve hırs ve dâvâ vermiştir ki,o geniş mülkünde, bütün mülke muhtaç bir memlûk hükmüne getirmiştir.
İşte, hiç mümkün müdür ki,pek büyük olan âlem-i zerrattan, tâ bir sineğe kadar bütününü mülk ve tarla yapan ve küçük insanı o büyük mülke nâzır ve müfettiş ve çiftçi ve tüccar ve dellâl ve âbid ve memlûk yaptıran ve kendine muhterem bir misafir ve sevgili bir muhatap ittihaz eden
O Malikü'l-Mülk-i Zülcelâl'den başka,
o mülke tasarruf edip o memlûke seyyid olabilsin?
(RNK.20.MEKTUP)
Esmâ-i Hüsnâ'nın gayr-ı mütenâhi
mahfî definelerini fehmetmek için
insanda gayr-ı mahsur cihâzat ve âlât yaratmıştır.
İnsanın fıtraten mâlik olduğu câmiiyetin acâibindendir ki:
Sâni-i Hakîm şu küçük cisimde gayr-ı mahdut envâ-ı rahmeti tartmak için gayr-ı mâdut mizanlar vaz etmiştir.
Ve Esmâ-i Hüsnâ'nın gayr-ı mütenâhi mahfî definelerini fehmetmek için, gayr-ı mahsur cihâzat ve âlât yaratmıştır.
Meselâ,
mesmûat, mubsırat, me'kûlât âlemlerini ihata eden insandaki duygular,Sâniin sıfât-ı mutlakasını ve geniş şuûnatını fehmetmek içindir.
(RNK.MESNEVİ-İ NURİYE)
İnsandaki cihazat ve âletlerle insan
Zîhayatta ve bilhassa insanda,o derece san'at-ı câmia içinde, hadsiz envâ-ı nimeti anlayacak, kabul edecek, isteyecek cihazat ve âletler vardır ki,bütün kâinatta tecelli eden bütün esmâsının cilvesine mazhardır.
Âdetâ bir nokta-i mihrakiye hükmünde,bütün Esmâ-i Hüsnâ'yı birden mâhiyetinin âyinesiyle gösterir ve onunla ehadiyet-i İlâhiye'yi ilân eder.
(RNK.20.MEKTUP)
Sultan-ı Ezelî'ye muhatap olacak
bir makamda inkişaf ettirdi
Hitab-ı İlâhî çiçeğini açtı.
Sâni-i Zülcelâl'in âlem-i ekberdeki san'atı o derece mânidardır ki,
o san'at bir kitap suretinde tezahür edip,kâinatı bir kitab-ı kebir hükmüne getirdiğinden,akl-ı beşer, hakikî fenn-i hikmet kütüphanesini ondan aldı ve ona göre yazdı.
Ve o insan kafasındaki kâbiliyet-i nutuk ve beyana o derece ulvî cihazat ve istidat verdi ki,Sultan-ı Ezelî'ye muhatap olacak bir makamda
inkişaf ettirdi, terakki verdi.
Yani,fıtrat-ı insaniyedeki sıbga-i Rabbâniye,
hitab-ı İlâhî çiçeğini açtı.
(RNK.20.MEKTUP)
Kokuların, tatların, renklerin vasıtasıyla
Esmâ-i Hüsnâ'nın nihayetsiz cilveleri
Hadsiz tecelliyat-ı esmâsının ayrı ayrı zuhurlarını o duygular ve hissiyatla ve hassasiyetle bana bildirsin, zevk ettirsin
Hayvanat içinde beni dahi menşeim olan bir katre sudan yaratan yaratmış, mu'cizâne yapmış, kulağımı açıp gözümü takmış, kafama öyle bir dimağ, sineme öyle bir kalb,ağzıma öyle bir dil koymuş ki,
o dimağ ve kalb ve dilde rahmetin umum hazinelerinde iddihar edilen bütün Rahmânî hediyeleri, atiyeleri tartacak, bilecek yüzer mizancıkları, ölçücükleri
ve Esmâ-i Hüsnâ'nın nihayetsiz cilvelerinin definelerini açacak, anlayacak binler âletleri yaratmış, yapmış, yazmış;
kokuların, tatların, renklerin adedince târifeleri
o âletlere yardımcı vermiş.
Hem kemâl-i intizamla bu kadar hassas duyguları ve hissiyatları ve gayet muntazam bu mânevî lâtifeleri ve bâtınî hâsseleri bu cismimde derc etmekle beraber,
gayet san'atlı bu cihazatı ve cevârihi ve hayat-ı insaniyece gayet lüzumlu ve mükemmel bu kadar âzâ ve âletleri bu vücudumda kemâl-i hikmetle yaratmış.
Tâ ki,nimetlerinin bütün nevilerini ve umum çeşitlerini bana tattırsın ve ihsas etsin ve hadsiz tecelliyat-ı esmâsının ayrı ayrı zuhurlarını
o duygular ve hissiyatla ve hassasiyetle bana bildirsin, zevk ettirsin.
(RNK.4.ŞUÂ)
Risale-i Nur Külliyatı / Allah için Hayat · Marifet Petekleri