Arama

Başlık ve içerikte ara

Nefsi İçin Yaşamak

9 dk

Nefsine muhabbetin varsa....

Nefsine muhabbet ise, ona acımak, terbiye etmek, zararlı hevesattan men etmektir.

O vakit nefis sana binmez, seni hevâsına esir etmez.

Belki sen nefsine binersin.

Onu hevâya değil, hüdâya sevk edersin.

(RNK.32.SÖZ)

Kendi nefsini beğenen ve seven adam başkasını sevmez.

Tezkiyesiz nefs-i emmâresi bulunmak şartıyla, kendi nefsini beğenen ve seven adam başkasını sevmez.

Eğer zâhirî sevse de samimî sevemez;

belki ondaki menfaatini ve lezzetini sever.

Daima kendini beğendirmeye ve sevdirmeye çalışır.

Ve kusurunu nefsine almaz, belki avukat gibi kendini müdafaa ve tebrie eyler.

Mübalâğalarla, belki yalanlarla nefsini medih ve tenzih ederek, adeta takdis eder ve derecesine göre

مَنِ اتَّخَذَ اِلٰهَهُ هَوٰيهُ âyetinin bir tokadını yer.

(RNK.28.LEM'A)

Evet, nefsini beğenen ve nefsine itimad eden, bedbahttır. Nefsinin ayıbını gören, bahtiyardır.

(RNK-26.MEKTUP)

Nefsin için yaşama!

Ey nefsim ve ey arkadaşım!

Aklınızı başınıza toplayınız. Sermaye-i ömür ve istidad-ı hayatınızı, hayvan gibi, belki hayvandan çok aşağı bir derecede şu hayat-ı fâniye ve lezzet-i maddiyeye sarf etmeyiniz.

Yoksa, sermayece en âlâ hayvandan elli derece yüksek olduğunuz halde, en ednâsından elli derece aşağı düşersiniz.

(RNK.11.SÖZ)

Hayvâniyetten çık, cismâniyeti bırak, kalb ve rûhun derece-i hayatına gir. Tevehhüm ettiğin geniş dünyâdan daha geniş bir daire-i hayat, bir âlem-i nûr bulursun.

(RNK.MESNEVÎ-İ NURİYE)

Hayat-ı maddiye-i nefsiyeyi bırak;

kalb ve ruh ve sırrın derece-i hayatlarına çık, bak:

Ne kadar geniş bir daire-i hayatları var!

Senin için meyyit olan mazi, müstakbel, onlar için hayydır, hayattar ve mevcuttur.

Ey nefsim!

Madem öyledir, sen dahi kalbim gibi ağla ve bağır ve de ki:

Fâniyim, fâni olanı istemem.

Âcizim, âciz olanı istemem.

Ruhumu Rahmân'a teslim eyledim; gayr istemem.

İsterim, fakat bir yâr-ı bâki isterim.

Zerreyim, fakat bir Şems-i Sermed isterim.

Hiç ender hiçim; fakat bu mevcudatı birden isterim.

(RNK.26.SÖZ)

Sen eğer nefis ve şeytanı dinlersen, esfel-i sâfilîne düşersin. Eğer hak ve Kur'ân'ı dinlersen, âlâ-yı illiyyîne çıkar, kâinatın bir güzel takvimi olursun.

(RNK.23. SÖZ)

Sâni-i Âleme hakkıyla abd ve hizmetkâr olanın,

halka ubudiyete tenezzül etmemesi gerektir.

Herkes kendi âleminde bir kumandan olduğundan,

âlem-i asgarında cihad-ı ekber ile mükelleftir.

Ve ahlâk-ı Ahmediye (S.A.V.) ile tahallûk ve sünnet-i Nebeviyeyi ihyâ ile muvazzaftır.

(RNK.TARİHÇE-İ HAYAT)

İnsanın emelleri bu dünyaya sığmaz

Kalb, ebedü'l-âbâda müteveccih açılmış bir penceredir; bu fâni dünyâya râzı değildir.

(RNK.MESNEVÎ-İ NURİYE)

Evet, zahire bakılırsa insan bir zerre hükmündedir. Fakat insanın taşıdığı ruha, kafasına taktığı akla, kalbinde beslediği istidatlara nazaran bu âlem-i şehadet dardır, istiab edemez.

Ancak o ruhun arzularını ve o aklın fikirlerini ve o istidatların meyillerini tatmin ve temin edecek âlem-i âhirettir.

(RNK.İŞÂRÂTÜ'L-Î'CÂZ)

Rahatça yaşamak ve gafletli lezzetlenmek ve heveskârâne nimetlenmektir.diyenler

Hem hayat, bütün kâinattan süzülmüş en sâfi bir hülâsası olduğu gibi,

kâinattaki en mühim bir maksad-ı İlâhî ve hilkat-i âlemin en mühim neticesi olan şükür ve ibadet ve hamd ve muhabbeti netice veren bir sırr-ı âzamdır.....

Hem anla ki, bu hayat madem kâinatın en büyük neticesi ve en azametli gayesi ve en kıymettar meyvesidir; elbette bu hayatın dahi kâinat kadar büyük bir gayesi, azametli bir neticesi bulunmak gerektir.

Çünkü ağacın neticesi meyve olduğu gibi, meyvenin de çekirdeği vasıtasıyla neticesi, gelecek bir ağaçtır.

Evet, bu hayatın gayesi ve neticesi hayat-ı ebediye olduğu gibi, bir meyvesi de, hayatı veren Zât-ı Hayy ve Muhyîye karşı şükür ve ibadet ve hamd ve muhabbettir ki, bu şükür ve muhabbet ve hamd ve ibadet ise, hayatın meyvesi olduğu gibi, kâinatın gayesidir.

Ve bundan anla ki, bu hayatın gayesini

"rahatça yaşamak ve gafletli lezzetlenmek

ve heveskârâne nimetlenmektir" diyenler,

gayet çirkin bir cehaletle, münkirâne, belki de kâfirâne, bu pek çok kıymettar olan hayat nimetini ve şuur hediyesini ve akıl ihsanını istihfaf ve tahkir edip dehşetli bir küfran-ı nimet ederler.

(RNK-30.LEM'A

Teveccüh-ü nâs mı, rıza-yı İlâhî mi?

"Evvelâ rıza-yı İlâhî ve iltifat-ı Rahmânî ve kabul-ü Rabbânî öyle bir makamdır ki, insanların teveccühü ve istihsânı, ona nisbeten bir zerre hükmündedir.

Eğer teveccüh-ü rahmet varsa, yeter.

İnsanların teveccühü, o teveccüh-ü rahmetin in'ikâsı ve gölgesi olmak cihetiyle makbuldür; yoksa arzu edilecek birşey değildir.

Çünkü kabir kapısında söner, beş para etmez."

(RNK. 29.MEKTUP)

Herşeyde, her vaziyette, herbir harekette kader-i İlâhî ve kudret-i Rabbâniye'nin izini, eserini görsün,

Güneş gibi bir îmân lâzım ki, herşeyde, her vaziyette, herbir harekette kader-i İlâhî ve kudret-i Rabbâniye'nin izini, eserini görsün, tâ o zulm u zulmette kalb boğulmasın, îmân sönmesin; akıl, tabiat ve tesadüfe saplanmasın.

Hattâ ehl-i hakikat, hakikat ve mârifetullahı bulmak için, kesret dairelerini unutmaya çalışıyorlar tâ kalb dağılmasın ve lüzumlu ve kıymetli şeye sarf etmek lâzım gelen merakı, zevki, şevki, lüzumsuz fâni şeylerde telef olmasın.

(RNK.EMİRDAĞ LÂHİKASI)

Merak,aşk,hırs neden verilmiş

Evet, dünyaya ait işler, kırılmaya mahkûm şişeler hükmündedir. Bâki umur-u uhreviye ise, gayet sağlam elmaslar kıymetindedir.

İnsanın fıtratındaki şiddetli merak ve hararetli muhabbet ve dehşetli hırs ve inatlı talep ve hâkezâ şedit hissiyatlar, umur-u uhreviyeyi kazanmak için verilmiştir.

O hissiyatı şiddetli bir surette fâni umur-u dünyeviyeye tevcih etmek, fâni ve kırılacak şişelere bâki elmas fiyatlarını vermek demektir.

Şu münasebetle bir nokta hatıra gelmiş; söyleyeceğim.

Şöyle ki:

Aşk, şiddetli bir muhabbettir. Fâni mahbuplara müteveccih olduğu vakit, ya o aşk kendi sahibini daimî bir azap ve elemde bırakır.

Veyahut o mecazî mahbup, o şiddetli muhabbetin fiyatına değmediği için, bâki bir mahbubu arattırır; aşk-ı mecazî, aşk-ı hakikîye inkılâp eder.

İşte, insanda binlerle hissiyat var. Herbirisinin, aşk gibi, iki mertebesi var: biri mecazî, biri hakikî.

Meselâ, endişe-i istikbal hissi herkeste var.

Şiddetli bir surette endişe ettiği vakit bakar ki, o endişe ettiği istikbale yetişmek için elinde senet yok. Hem rızık cihetinde bir taahhüt altında ve kısa olan bir istikbal, o şiddetli endişeye değmiyor.

Ondan yüzünü çevirip, kabirden sonra hakikî ve uzun ve gafiller hakkında taahhüt altına alınmamış bir istikbale teveccüh eder.

Hem mala ve câha karşı şiddetli bir hırs gösterir.

Bakar ki, muvakkaten onun nezaretine verilmiş o fâni mal ve âfetli şöhret ve tehlikeli ve riyâya medar olan câh, o şiddetli hırsa değmiyor.

Ondan, hakikî câh olan merâtib-i mâneviyeye ve derecât-ı kurbiyeye ve zâd-ı âhirete ve hakikî mal olan a'mâl-i salihaya teveccüh eder.

Fena haslet olan hırs-ı mecazî ise, âli bir haslet olan hırs-ı hakikîye inkılâp eder.

Hem meselâ, şiddetli bir inatla, ehemmiyetsiz,

zâil, fâni umurlara karşı hissiyatını sarf eder. Bakar ki, bir dakika inada değmeyen birşeye bir sene inat ediyor.

Hem zararlı, zehirli birşeye inat namına sebat eder.

Bakar ki, bu kuvvetli his böyle şeyler için verilmemiş;

onu onlara sarf etmek, hikmet ve hakikate münâfidir.

O şiddetli inadı, o lüzumsuz umur-u zâileye vermeyip, âli ve bâki olan hakaik-i imaniyeye ve esâsât-ı İslâmiyeye ve hidemât-ı uhreviyeye sarf eder.

O haslet-i rezile olan inad-ı mecazî, güzel ve âli bir haslet olan hakikî inada, yani hakta şiddetli sebata inkılâp eder.

İşte, şu üç misal gibi, insanlar, insana verilen cihazat-ı mâneviyeyi, eğer nefsin ve dünyanın hesabıyla istimal etse ve dünyada ebedî kalacak gibi gafilâne davransa, ahlâk-ı rezileye ve israfat ve abesiyete medar olur.

Eğer hafiflerini dünya umuruna ve şiddetlilerini vezâif-i uhreviyeye ve mâneviyeye sarf etse, ahlâk-ı hamîdeye menşe, hikmet ve hakikate muvafık olarak saadet-i dâreyne medar olur.

İşte, tahmin ederim ki, nâsihlerin nasihatleri şu zamanda tesirsiz kaldığının bir sebebi şudur ki:

Ahlâksız insanlara derler,

"Haset etme, hırs gösterme, adâvet etme, inat etme, dünyayı sevme." Yani, "Fıtratını değiştir" gibi, zâhiren onlarca mâlâyutak bir teklifte bulunurlar.

Eğer deseler ki,

"Bunların yüzlerini hayırlı şeylere çeviriniz, mecrâlarını değiştiriniz"; hem nasihat tesir eder, hem daire-i ihtiyarlarında bir emr-i teklif olur.

(RNK.9.MEKTUP)

İsti‘dad ve kâbiliyetleri münâsib oldukları yerlerine sarf etmeli

“Cenâb-ı Hakk’ın ahdi (aldığı söz), meşîet, hikmet, inâyetin ipleriyle örülmüş nûrânî bir şerittir ki,

ezelden ebede kadar uzanmıştır.

Bu nûrânî şerit, kâinâtta nizâm-ı umûmî şeklinde tecellî ederek silsilelerini kâinâtın envâına dağıtmış.

Ve en acîb silsilesini nev‘-i beşere uzatmıştır.

Ve rûh-ı beşerde pek çok isti‘dad ve kābiliyetlerin tohumlarını ekmiştir. Fakat o isti‘dadların terbiyesini ve netîcesini cüz’-i ihtiyârînin eline vermiştir.

O cüz’-i ihtiyârînin yularını da şeriatın ve delâil-i nakliyenin eline vermiştir.

Binâenaleyh Cenâb-ı Hakk’ın ahdini bozmamak ve îfâ etmek, ancak o isti‘dadların lâyık ve münâsib oldukları yerlerine sarf etmekle olur.

Ahdin nakzı ise, bozmak ve parçalamaktan ibârettir.”

(RNK.İŞÂRÂTÜ'L-Î'CÂZ)

Bütün letâifini ve kalb ve aklını nefs-i emmâreye musahhar edip

İnsanın mahiyetine, kudretten ehemmiyetli cihazat ve kaderden kıymetli programlar tevdi edilmiş.

Eğer insan, şu dar âlem-i arzîde, hayat-ı dünyeviye toprağı altında o cihâzât-ı mâneviyesini nefsin hevesâtına sarf etse;

bozulan çekirdek gibi, bir cüz'î telezzüz için, kısa bir ömürde, dar bir yerde ve sıkıntılı bir halde çürüyüp tefessüh ederek, mes'uliyet-i mâneviyeyi bedbaht ruhuna yüklenecek, şu dünyadan göçüp gidecektir.

Eğer o istidat çekirdeğini İslâmiyet suyuyla, îmânın ziyasıyla, ubûdiyet toprağı altında terbiye ederek, evâmir-i Kur'âniye'yi imtisal edip cihâzât-ı mâneviyesini hakikî gayelerine tevcih etse;

elbette âlem-i misal ve berzahta dal ve budak verecek ve âlem-i âhiret ve Cennette hadsiz kemâlât ve nimetlere medar olacak bir şecere-i bâkiyenin ve bir hakikat-i daimenin cihâzâtına cami', kıymettar bir çekirdek ve revnakdâr bir makine ve bu şecere-i kâinatın mübarek ve münevver bir meyvesi olacaktır.

Evet, hakikî terakki ise, insana verilen kalb, sır, ruh, akıl, hattâ hayal ve sair kuvvelerin hayat-ı ebediyeye yüzlerini çevirerek, herbiri kendine lâyık hususî bir vazife-i ubûdiyetle meşgul olmaktadır.

Yoksa, ehl-i dalâletin terakki zannettikleri,

hayat-ı dünyeviyenin bütün inceliklerine girmek

ve zevklerinin her çeşitlerini, hattâ en süflîsini tatmak için

bütün letâifini ve kalb ve aklını nefs-i emmâreye musahhar edip yardımcı verse, o terakki değil, sukuttur.

(RNK.23.SÖZ)

Mesmûat, mubsırat, me'kûlât insana niçin verilmiş

İnsanın fıtraten mâlik olduğu câmiiyetin acâibindendir ki:

Sâni-i Hakîm şu küçük cisimde

gayr-ı mahdut envâ-ı rahmeti tartmak için

gayr-ı mâdut mizanlar vaz etmiştir.

Ve Esmâ-i Hüsnâ'nın

gayr-ı mütenâhi mahfî definelerini fehmetmek için, gayr-ı mahsur cihâzat ve âlât yaratmıştır.

Meselâ,

mesmûat, mubsırat, me'kûlât âlemlerini ihata eden insandaki duygular,

Sâniin sıfât-ı mutlakasını ve geniş şuûnatını fehmetmek içindir.

(RNK.MESNEVİ-İ NURİYE)

Mâbuda lâyık bir tarzda nefsini metheder

İnsan, cibilliyeti ve fıtratı hasebiyle nefsini sever.

Belki, evvelâ ve bizzat yalnız zâtını sever;

başka herşeyi nefsine feda eder.

Mâbuda lâyık bir tarzda nefsini metheder;

Mâbuda lâyık bir tenzihle nefsini meâyipten tenzih ve tebrie eder. Elden geldiği kadar kusurları kendine lâyık görmez ve kabul etmez. Nefsine perestiş eder tarzında, şiddetle müdafaa eder.

Hattâ, fıtratında tevdi edilen ve Mâbud-u Hakikî'nin hamd ve tesbihi için ona verilen cihazat ve istidadı kendi nefsine sarf ederek, مَنِ اتَّخَذَ اِلٰهَهُ هَوٰيه sırrına mazhar olur.

Kendini görür, kendine güvenir, kendini beğenir.

İşte, şu mertebede, şu hatvede tezkiyesi, tathiri, onu tezkiye etmemek, tebrie etmemektir.

(RNK-29.MEKTUP.Zeyl)

....

Tenzih: Eksik ve kusurları nefsine vermeme.

Meâyip: Nefsindeki ayıpları görmeme.

Tebrie:Nefsini ayrı tutma

Tezkiye, tathiri:Temizleme

مَنِ اتَّخَذَ اِلٰهَهُ هَوٰيه

)Nefsini ilah edinmek(

Risale-i Nur Külliyatı / Nefis ve Ene · Marifet Petekleri

İlgili yazılar