Sükûtun faydaları
Konuştuğunda sözün Allah için olsun
Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;
Konuştuğunda sözün Allah için olsun,
aksi halde susmak daha güzeldir.
Hayatın Allah'a kulluk yolunda olsun,
aksi halde ölmek daha güzeldir.
(Abdükadir Geylâni Külliyatı.S.242)
Seni ilgilendiren şeyi konuş, mâlâyânîyi terket
Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;
Seni ilgilendiren şeyi konuş, mâlâyânîyi terket.
Eğer Allahü Teâlâ'yı tanısaydın O'ndan havfın daha çok olur, O'nun huzûrunda az konuşurdun.
Bundan dolayı Hz Peygamber şöyle buyurmuştur:
"Allah'ı tanıyanın dili tutulur".
(Süyûtî, Şerh,Süneni İbni Mâce, 1/288)
Yani, nefsinin, hevâ ve hevesinin, âdetlerinin yalancılığının, iftiracılığının ve sahtekârlılığının dili tutulur, kalbinin,sırrının, mânâsının, sıdkının ve safisinin diliyle konuşur.
Mâlâyâni dili tutulur, kalp dili ile konuşur.
Nefsini talep dili tutulur, Hakkı taleb dili konuşur.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.554)
Bazı kimseler kalbiyle, bazıları sırrıyla konuşur.
Kimileri de nefsine, hevâ ve hevesine, şeytanına ve alışkanlıklarına uyarak konuşur.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.267)
Niçin sustun?
İmam Şâfi'i (R.A.) a bir mes'ele soruldu;
sukût etti.
"Niçin sustun?"
Sualine cevâb olarak:
"Faziletin sukûtta mı, cevâbda mı, nerede olduğunu anlayıncaya kadar sukût ettim." buyurdular.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.1.CİLD.S.66}
Bu zamanda sükût edilmeli
İmâm Gazâlî şöyle demiştir:
Bu zamanda en doğrusu insanın sükût edip kendi nefsiyle meşgûl olmasıdır.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.1.CİLD.S.201}
Fazla konuşma, dudaklarını kapa
Mevlâna (r.a) diyor ki;
Fazla konuşma, dudaklarını kapa, dilsiz, dudaksız söylemeyi huy edin! Çünkü dünya geçip gidince,
ne diş kalır, ne dudak kalır,ne de dil.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 1.S.383)
Sus ki, susmak bana da övünülecek bir şeydir, sana da. söyleme de sabredememek, durmadan konuşmak sana da ayıptır, bana da.
Sus, susma zevkine var, susma hünerini elde et,
edebiyat yapma, hünerlerle dolu lafları bırak!
Bırak da, imanını inancını gönlünde sakla!
Çünkü gönül, aynı zamanda imân yurdudur.
(MEVLÂNÂ CELÂLEDDÎN-i RÛMÎ)
Yeter ey akıl!
Artık, bu hüzünlü feryâdı bırak, acıklı hikâyeyi söyleme!
Cesur olan her gönül, konuşarak değil, susarak hakikatin kokusunu alır!
(MEVLÂNÂ CELÂLEDDÎN-i RÛMÎ)
Susmak her belâdan selamettir.
İnsanın belâsı dilindendir.
Önce düşün, sonra konuş.
İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;
Ebû Bekr-i Sıddik (r.a.) Hazretleri, mübârek ağzında bir taş saklar ve gereksiz sözden kaçınırdı.
Zaruret zamanında taşı çıkarıp konuşurdu.
"Bu dil beni belâlara ve kötü cefâlara salmıştır" derdi.
Susmak her belâdan selamettir.
Susmak vakar elbisesidir.
Kalbin susması mârifete götürür.
Susmak kalbin ziynetidir, câhilin örtüsüdür.
Akıllının câhile güzel davranması, yumuşak olması ve onu idare etmesi gerekir. Doktorun hastaya davrandığı gibi davranmalıdır.
Rûhun helâki dilin ucundadır.
Dil konuşsa gönül susar.
Dil sussa gönül hikmet söyler.
Konuşmak gümüş ise susmak altın olur.
Susmakla kalb gözü açılır.
Dili korumada ameli korumak da vardır.
Zira çok konuşan gâfil elbette gıybet eder.
O halde onun sevab amelleri düşmanına gider.
Nitekim bir ârif:
" Eğer gıybet eylesem annemi gıybet ederdim ve sevabımın ona verilmesini isterdim"demiştir.
Dilini dudakların arasında hapset,
seni bağlayıp zindana atmasın.
İnsanın belâsı dilindendir.
Önce düşün, sonra konuş.
Akıllının dili kalbinde, ahmağın kalbi dilinde olur.
Dil yarası kılıç yarasından çok acıtır.
Dilini tutmak imanın esasıdır.
Çok konuşmakla Allahü Teâlâ'nın zikrinin nûru
gönülden gider.
Ne mutlu o kimseye ki, dili susar, kalbi zikreder.
Hâl ehli olan ârifin dili söylemez olur.
Beden ve dilinle insanlara yakın ol.
Gönül ve hâlinle onlara uyma.
Bilmiyorum demek ilmin yarısıdır.
Susmak iki kısımdır.
Biri kalp ile, diğeri dil ile susmaktır.
Dil ile susmak,
mâsivâyı mâsivâ ile söylemekten tamamen sükût etmektir.
Kalp ile susmak,
gönülden Allah'tan başka şeyleri gidermektir.
Dil ile susup, kalp ile susmayanın,
günahı az olup, kendi rahat bulur.
Dili ve kalbi susanın, sırrı pâk olup, Mevlâ'sını bulur.
Kalbi susup, dili konuşanın, dili hikmetle konuşur.
Dili ve kalbi susmayanın, vücudu şeytanın ülkesi ve maskarası olur.
Kalp ilmi, ancak hâl ilmi olup, tezekkürle kalbe dolmuştur. Akli ilimler ise, öğrenme ve tefekkürle hâsıl olmuştur.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.631-642)
Hikmet, konuşmada doğruyu bulmaktır.
Hakk ile konuşup, Hakk ile susmaktır.
İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;
Ey aziz!
Ehlullah demişlerdir ki, Hikmet gaybın müşahedesidir.
Hikmet, izafi ruhdan, arifin kalbinde zuhur eden bir nurdur. Hikmet, konuşmada doğruyu bulmaktır.
Hakk ile konuşup, Hakk ile susmaktır.
Bir hakim demiştir ki:
Hikmet nuru kalbime ineli, otuz yıl olup, o günden beri dilimden, pişman olunacak bir söz çıkmamıştır.
Hikmet, söz, hareket ve isteklerde isabettir.
Zira, ancak, Hakk'ı konuşur, doğruyu söyler.
Hikmetin alameti;
az yemek, az içmek, az uyumak, çok susmak
ve ihtiyacı kadar konuşmaktır.
Hikmet hakimin sermayesidir, onu çok konuşmakla zayi etmemelidir.
Hakim-i ilahinin adetlerinden biri şudur ki,
insanlarla bulununca konuşmaz.
Kalbiyle üns huzuruna gider.
Ona ne sorulsa, gönülden açılan cevabı söyler.
Böyle bir hakim-i İlahi bir gün bir mecliste vecd halinin çokluğundan hikmet diliyle tatlı sözler söyler iken, hakikat manasında çok incelik bulunan, idrak zevkiyle, göğüs parçalayacak nükteler söyler.
Sonra kendisine, o nüktelerden birini, bizim için tekrar etseniz hoş olur, denildiğinde,
"Hoş olur, ancak o aşk hâli, eğer bir daha elverirse, hoş olur.Yoksa sözüm lezzet ve zevkten boş olur", buyurur.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme)
Dilleriyle dünyalıktan bahsetmezler
Hz. Ali'ye:
"Ne oluyor, mezarlara komşu oldun"dediklerinde
o,
" Onlar sizden çok iyi komşulardır.
Çünkü onlar dilleriyle dünyalıktan bahsetmezler.
Kendi dilleriyle âhireti anlatır dururlar"dedi.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.4.S.866}
Onlar hep bana âhireti hatırlatır
Ebû'd-Derdâ (R.A.) vaktinin çoğunu mezarlıklarda geçirirdi.
Sebebini soranlara:
" Öyle kimselerle düşüp kalkıyorum ki, onlar hep bana âhireti hatırlatır. Yanlarından ayrıldığım vakit de beni çekiştirmezler"dedi.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.4.S.867}
Faydalı suskunluk, ki bu ibâdetin başıdır
Vüheyb B. El-Verd (r.a.) (Tâbiindendir)
Anlatıyor:
Îsâ (a.s.) şöyle buyurdu:
"Dört şey bir insanda bulunuyorsa hayret edilmeli,
gıpta ile bakılmalıdır:
- Faydalı suskunluk, ki bu ibâdetin başıdır.
- Allah için mütevâzi olmak.
- Hak için tevâzû,zulüm için değil.
- Dünyaya değer vermemek (zühd). Az şeyle geçinmek.
(Sahabeden günümüze Allah dostları,10 cild-2.cild,sayfa 422)
Dilden daha fazla hapsedilmeye lâyık başka bir şey yoktur
Abdullah b. Mes'ud (r.a) diyor ki:
Kendisinden başka ilah olmayan Allah (c.c)'a yemin derim ki, yeryüzünde , dilden daha fazla hapsedilmeye lâyık başka bir şey yoktur.
(Sahabeden günümüze Allah dostları,10 cild-1.cild,sayfa 276)
Allah'ı zikretmeksizin uzun konuşmayınız
Eb'l-Celd Hîlan b. Ferve (r.a) dedi ki Îsâ (a.s) havarilerine nasihat ederken şöyle buyurdu:
Allah'ı zikretmeksizin uzun konuşmayınız, yoksa kalpleriniz katılaşır. Kalbi katı olan Allah'tan uzaktır, ama bunu bilmez. Kendiniz ilahmış gibi insanların kusurlarına bakmayınız.
Fakat, kul olduğunuzun bilincinde kendi kusurlarınızı bakınız.
İnsanlar iki kısımdır. Ya bir derde müptelâdırlar, ya da neşeli ve âfiyet içersindedirler. Dertlilere merhamet ediniz. Nimetten ötürü Allah'a hamdediniz.
(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:6,S:28)
Ahmed Ziyâüddîn Gümüşhanevî (r.a) şöyle diyor:
Allah insana kocaman bir vücud, ufacık bir ağız vermiştir.
İnsanların bütün organları üretici, bir tek ağzı tüketicidir.
Her Müslüman, her mürîdan, vücudu kadar düşünüp ağzı kadar tüketse herkesin geliri giderinden fazla olur., dünyada fakir kalmaz.
Yine insanlar vücudu kadar düşünüp ağzı kadar konuşsa her hareketleri akıl ve şuurla olacağından o insan başarılı olur. Oysa insanların çoğu, ağzı kadar bile üretmiyor ama, vücudunun iki üç katı kadar tüketiyor.
(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:9,S:248)
ŞİİRLER
Beyitler
Söz ola kese savaşı söz ola bitüre başı
Söz ola ağulu aşı bal ile yağ ide bir söz.
Yûnus Emre
Taş Gönüller
İşitin iy yârenler, ışk bir güneşe benzer,
Işkı olmayan gönül, misal-i taşa benzer.
Taş gönülde ne biter,dilinde ağu düter,
Nice yumşak söylese, sözi savaşa benzer.
Işkı var gönül yanar, yumşanur muma döner,
Taş gönüller kararmış, sarp katı kışa benzer.
Yûnus Emre
Allah Dostları / Güzel Ahlâk · Marifet Petekleri