Mezhep İmamları
Mezhep imamlarındaki birbirine karşı tevâzû
Ahmed b. Hanbel (Allah ondan râzı olsun);
"Kırk senedir kıldığım namazlarda Şâfi'ye duâ ederim."demiştir.
Duâ edenin insâfına ve duâ olunanın yüksek derecesine bak; bir de bu asırdaki emsâl ve akrân âlimlerinin birbirlerine karşı olan husûmet ve düşmanlığına bakınız da âlim aralarındaki farkı bulunuz.
Ahmed b. Hanbel'in İmâm Şâfi'i'ye duâ ettiğini gören oğlu:
"Şâfi'î kimdir ki ona bu kadar duâ ediyorsun?"diye sormuş.
Ahmed:
"Oğlum, Şâfi'î, dünyaya nisbetle güneş, insanlara nisbetle âfiyet gibidir." demiştir.
Düşün bakalım, bu zâtların yerini tutacak kimse var mıdır?
İmâm Şâfi'î (R.A.) İmâm Mâlik (R.A.) hakkında:
"Ben Mâlik Hazretlerine kırk sekiz mes'eleden sorulup da, otuz iki tanesine "bilmiyorum" diye cevâb vermiş olduğunu biliyorum."
İlmiyle, gâyesi Allah rızâsı olmayıp benlik olanlar "bilemiyorum" diyecek kadar samâhat ve tevâzu gösteremez.
Bu sebepten yine İmâm Şâfi'î:
"Âlimler arasında İmâm Mâlik, parlak bir yıldız gibidir, Mâlik kadar minnetdârı olduğum kimse yoktur." demiştir.
İmâm Şâfi'î (R.A.) İmâm-ı Âzam (r.a.) hakkında:
"Müslümanların önderi İmam-ı Azam Ebu Hanife, memleketleri ve içerisinde yaşayanları, ilmiyle verdiği hükümlerle süsledi.Doğuda, batıda ve Küfe'de onun bir eşi yoktur. Allahü Teâlâ ona ebediyen rahmet eylesin".
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.1.S.71-72}
İmâm-ı Ahmed bin Hanbel'den nasihatler
İmam-ı Ahmed İbni Hanbel (rahimehullah)'dan hikmetli sözler
"Allah Resulü'nün ashabının hepsinin iyiliklerini saymak ve kötülüklerinden söz etmemek, aralarında çıkan anlaşmazlıkları körüklememek de sünnettendir.
Allah Resulü'nün ashabindan herhangi birine dil uzatan kimse bidatçi olup pis ve kaba bir Rafizi'dir. Allah onun ne nafilesini ne de farzını kabul etmeyecektir."
(es- Sunne sf: 77/7)
"Yemeği din kardeşleriyle sürûr içinde, fakirlerle ikram ve cömertlikle, diğer insanlarla da mürüvvet içinde yemek lazımdır".
"Kulun kalbini islah etmesi için iyilerle beraber olması kadar faydalı bir şey yoktur. Yine kulun fasıklarla beraber olup onların işlerine dikkat ve nazar etmesi kadar zararlı bir şey yoktur".
"İlim insanlara ekmek ve su kadar lazımdır.
İlim, rivayet ve kuru malumat çokluğu değildir. İlim,faydalı olan ve kendisiyle amel edilen şeydir".
"Sizde olmayan meziyetlerle sizi metheden kimsenin, sizde olmayan kötülüklerle de bir gün kötüleyeceğini unutmayınız".
"Günahlar imanı zayıflatır".
"Kibir taşıyan kafada akla rastlayamazsınız".
"Her şey için kerem vardır. Kalbin keremi Allah-u Teâlâ'dan razı olmak, kadere rıza göstermektir".
"İstediklerini vermediğiniz zaman kızan, kırılan veya küsen arkadaş, gerçek arkadaş değildir".
"İnsanların ahmak sınıfı, kendilerinin methedilmesinden hoşlananlarıdır".
"İnsana az bir mal yetişir. Çok mal ise kâfi gelmez".
"Tevekkül, her şeyi Allah'tan bilmek ve rızkı O'nun verdiğine inanmaktır."
"Tevekkül, bütün işlerinde Allah-u Teâlâ'ya teslim olmak, başa gelen her şeyi O'ndan bilip katlanabilmektir".
"Bir kimse sâdık bir arkadaşını kaybederse kendisi için zillettir."
"Hüsn-i zannı olanın hayatı hoş geçer".
" -Yalan söylemek emniyeti giderir."
"Meziyet, fazilet, ilim ve irfan tamamlığı iledir."
"Ayıplardan uzak arkadaş arayanlar arkadaşsız kalır."
"Her gün sabahtan akşama kadar camide ibadet edip Allah-u Teâlâ benim rızkımı nereden olsa gönderir diyen kimse câhildir. İslamiyet'ten haberi yoktur."
"İhlas, amellerin afetlerinden kurtulmaktır."
"Zühd üç türlüdür.
Câhilin zühdü haramlan terk etmektir.
Âlimlerin zühdü helal olanların fazlasından sakınmaktır.
Ârifin zühdü Allah-u Teala'yı unutturan şeyleri terk etmektir."
"Fütüvvet; korktuğun şey yani cehennem için, arzu ettiğin şeyi yani heva ve hevesi terk etmekir."
İmâm-ı Âzam (r.a.)dan nasihatler
Ancak ilmi bir ihtiyaçtan dolayı devlet başkanı ile yakın ilişki içinde olun. Onun yanında ateş içerisindeymiş gibi ol!
Çünkü sultan kendisi için istediğini başka hiç kimse için istemez.Devlet başkanı sana bir mesele arz ettiğinde, söylediklerini kabul edeceğine kani olmadıkça o meseleyi çözmeyi kabul etme!
Avamın (sıradan seviyesiz ve bilgisiz insanların) arasında, sorulmadan rastgele konuşma!
Avamin ve tacirlerin yanında ilme ve dine ait olmayan sözlerden kaçın ki mala rağbet ve sevgin üzerinde durulmasın.
Avam arasında ne gül ne de tebessüm et, yılışık olma!
Gereksiz yere çarşıya - pazara sıkça çıkma!
Olgunluğa erişmemiş yeni yetişmelerle çok konuşma, senli benli olma! Sokaklarda, mescitlerde yiyip içme!
Yol kenarlarındaki çeşme ve sulardan su içme!
Yol ortasında oturma. Yok illa da oturacaksan hiç olmazsa mescitlerde otur! Dükkanlarda oturma!
İpek ve ipek karışımı elbiseleri giyme, ahmaklığa yol açar..
Evlilik hayatının tüm ihtiyaçlarını karşılayabilecek duruma gelmedikçe evlenme! Önce ilim talep et, sonra helal mal kazan, sonra da evlen"!
Gençliğinde hep ilimle uğraş! Çünkü gençlik, gönlün ve zihnin boş ve temiz olduğu andır.
Her daim Allah'tan kork, emaneti eda et, seviyeli seviyesiz tüm insanlara nasihat et!Hiç kimseyi küçük görme! Kendi vakarını tanıdığın gibi başkalarının vakar ve haysiyetini de tanı!
Bilgisiz kişilerle özellikle dini konularda tartışmaya girme! Tartışma kurallarına uymayanlar ve çıkar elde etmek için tartışanlarla tartışma!
Her kim sana soru sorarsa sadece sorusuna cevap ver! Meseleyi fazla dağıtma!
Kazançsız ve azıksız on yıl da kalsan ilimden yüz çevirme! Çünkü ilimden yüz çevirdiğinde maişet derdi, geçim sıkıntısı sana musallat olur.
Talebelerine, sanki onlar senin çocuklarınmış gibi eğil ki onların ilme arzuları artsın".
Hakk'ı söyleme konusunda sultan dahil hiç kimseden korkma!
İnsanların hatalarının ardına düşme, aksine onların güzelliklerini gör!
Ancak dini konularda hatalarını gördüklerini diğer insanlara bildir ki ondan sakınsınlar ve ona uymasınlar.
Bu konuda hiç kimsenin makam ve mevkisinden çekinme ki hiç kimse dini bozmaya, bidatleri hortlatmaya cesaret edemesin.
Çünkü Allah bu konuda senin ve dinin yardımcısıdır.
Senden başkalarının yaptığından daha çok ibadet ve taate bulunmaya çalış ki ilmin meyveleri üzerinde görülsün.
Âlimleri bulunan bir yere vardığında orada sadece sen varmış havasına bürünme! Halkı etrafina toplayıp çekip çevirmeye kalkışma! Onların hocalarına dil uzatma! Lüzumsuz ve yersiz tartışmalara girme!
Delilsiz, kaynaksız konuşmal Onlardan biriymiş gibi ol! Yoksa sana haset ederler.
Allah için, hep göründüğün gibi ol! Nasılsan öyle görün!Tartışma anında korkak olma! Yoksa bildiklerini karıştırırsın, dilin tutulur kalır. Çok gülmekten sakın, çünkü o kalbi öldürür.Ancak ağır başlı bir şekilde yürü! Hoppa ve kaypak olma! İşlerinde aceleci olma!
Biri arkandan çağırınca ona kulak verme! Çünkü arkalarından ancak hayvanlar çağırılır.Konuşurken bağınıp çağırma! Lüzumsuz yere sesini yükseltme! Sakin ve ağırbaşlı ol!
Yalnız kaldığında olduğu gibi insanların yanında da Allah'ı zikret!Namazlardan sonra kendine ait bir virdin (Allah'ı zikir, şükür, Kur'an tilaveti ve dua) olsun.
Her ay oruç tutacağın belirli günlerin bulunsun.
Bu konuda başkaları seni örnek alsın.
Mecbur kalmadıkça alış-veriş işleriyle uğraşma! Bu işlerini güvendiğin kişilere gördür!
Kendini kontrol et, başkalarını gözet ki ilmin ile hem dünyan hem de ahiretinden yararlanılsın. Dünyalıklarına ve bulunduğun haline güvenme!
Çünkü Allah tüm bunlardan seni hesaba çekecektir. Ölümü çokça hatırla.
Hocaların için dua ve istiğfarda bulun!
Kabirleri, ilmi ile amel eden zatları ve mübarek yerleri çokça ziyaret et!
Dine davetin dışında heva ve heves ehli ile düşüp kalkma! Oyun oynama! Sövüp sayma!
Ezan okunduğunda hemen mescide koş!
İnsanların sırlarını açığa vurma!
Seninle istişare edenle sen de istişare et! Ancak rastgele insanlarla değil, seni Allah'a yaklaştıracağını bildiğin kişilerle istişare et.
Cimrilikten sakın! Aç gözlü ve yalancı olma! Saçmalama!
Her işinde mürüvvetini, insanlığını muhafaza et!
Her halükarda beyaz, açık renkli elbise giy!
Dünyaya çokça haris olma, gönül zenginliği içinde ol! Fakir olsan bile kanaatkârlığını, gönül zenginliğini ortaya koy!
Eşyalarını rastgele insanlara değil, güvendiğin kişilere teslim et! İşlerini de onlara gördür!
Şu âdinin bayağısı olan dünyayı hep hakir gör, geçici olduğunu aklından çıkarma! Allah katında olanın daha hayırlı ve daha kalıcı olduğunu unutma!
Bir toplum seni öne geçirmedikçe ne namazda ne de başka işlerde onların önüne geçme!İlim meclislerinde kızma, kendini bilgisizlerle ölçme!
Bu öğütlerime sarıl ki Allah'ın izni ile önünde sonunda ondan faydalanasın. Beni de duandan unutma!
Ben ancak senin ve Müslümanların maslahatları, yararlanmaları için bu tavsiyeleri yaptım.
İmam Mâlik (R.A.)den nasihatler
İmam Malik (rahimehullah)'dan hikmetli sözler
-İlim fazla mesele bilmek ve sormak değildir.
Ancak ilmin belirgin bir vasfı vardır ki, o da aldatıcı dünyadan uzaklaşarak ebedilik yurduna dönüşü sağlamasıdır.
-İlim azaldığı zaman zulüm ve işkence; Peygamber, sahabe ve tabiin izleri azaldığında ise kişisel arzular ortaya çıkar.
-Sünnet Nuh (a.s.)'in gemisi gibidir. Kim binerse kurtulur, kim de ondan geri kalırsa boğulur.
-Bir kimse İbrahim en-Nehai'nin sözünü Ömer b. Hattab'in sözüne tercih ederse, bundan dolayı tevbe etmesi gerekir. Peki ya İbrahim en-Nehal ve benzerlerinin sözünü, Resulullah'ın (sas) sözüne tercih ederse, ne demeli?
-İnsanların sözü hem alınır hem de reddedilir.
Ancak şu kabrin sahibi Muhammed (s.a.v.)'in sözü başka... O reddedilmez.
-Değerli bir kişi de olsa bir kişinin söylediği her söze uyulur diye bir şey yoktur.
İmam-ı Şafii buyuruyor ki:
"Alimler anıldığı zaman İmam- Mâlik onlar arasında parlak bir yıldız gibidir. Benim üzerimde minnet ve ihsani ondan çok olanı yoktur."
Medine Valisi, İmam-ı Mâlik'ten bir içtihadından vazgeçmesini istedi. Kabul etmeyince kırbaçla vurdurdu. Her vuruşta:
"Ya Rabbi, onları affet. Çünkü onlar bilmiyorlar." diyordu.
Nihayet bayılıp düştü. Sonra ayılınca da:
"Şahit olunuz, ben hakkımı beni dövenlere helal ettim." dedi.
Halife, valinin cezalandırılması için kendisinden izin isteyince ona: "Hayır, ben onu affettim." buyurdu. -
Malik bin Enes Hazretleri ilmiyle amel eden yüksek bir veliydi.
Buyurdu ki:
"İlim öğrenmek isteyen kimsenin vakarlı ve Allah-u Teala'dan korkması lazımdır. İlim çok rivayet etmek değildir. İlim bir nurdur. Allah-u Teâlâ bu nuru sevdiği mümin kullarının kalbine koyar."
Bir defasında da:
"Eğer elimde imkân olsaydı, Kur'an-ı kerimi kısa aklıyla, kendi görüşüne göre tefsir edenin boynunu vururdum." buyurdu.
Bir gün Halife Harun Reşid dedi ki:
"Ya imam! Senin kitaplarını çoğaltıp her yere göndereceğim. Herkesin senin mezhebine uymasını emredeceğim."
İmam-ı Mâlik Hazretleri buyurdu ki:
"Ya halife! Hadis-i şerifte, "Ümmetimin âlimlerinin farklı içtihadlarında rahmet var." buyruluyor. Bu farklı içtihadlar Allah-u Teala'nın rahmetidir. Hepsi hidayet üzeredir. Müslümanları bu rahmetten mahrum bırakmak yanlıştır."
Bunun üzerine halife bu arzusundan vazgeçti.
Harun Reşid, İmam-ı Mâlik Hazretleri'nden her gün evine gelip oğlu Emin ile Memun'a ders vermesini istedi.
İmam-ı Malik Hazretleri halifeye buyurdu ki:
"Ya halife! Uygun olanı çocuklarınızın bizim eve gelip gitmesidir. Allah-u Teâlâ sizi daha aziz etsin! İlmi aziz ederseniz aziz olursunuz. Zelil ederseniz zelil olursunuz.
İlim bir kimsenin yanına gitmez, o ilmin yanına gelir."
Bunun üzerine halife, İmam- Mâlikten özür diledi ve her gün çocuklarını İmama göndererek ders aldırdı.
İnsanlara hayırlı ve güzel işler yapmalarını tavsiye ederdi.
"Kendisine hayrı olmayan kimsenin başkasına hayrı olmaz. İnsan kendisi için hayır işlemez, kendisine iyilik yapmazsa insanlar da ona hayır ve iyilik yapmaz." buyurarak
Peygamber Efendimiz'in,
"Kişinin malayaniyi (faydasız şeyleri) terk etmesi Müslümanlığının güzelliğindendir." hadis-i şerifini rivayet ederdi.
İnsanların her sözünün kendisinin leh ve aleyhinde olduğunu bildirerek Peygamber Efendimiz'in,
"Bir kişi bir söz söyler de o sözden dolayı cehennem ateşine düşeceği hatırına gelmez. Bir kimse de bir söz söyler, bu sözden dolayı Allah-u Teâlâ'nin kendisini cennete koyacağı aklına gelmez."
hadis-i şerifini rivayet ederdi. -
İmam-ı Mâlik hazretlerinin Medine-i Münevvere'de hayvana bindiği görülmemiştir.
"Resulullah Efendimiz'in mübarek kabrinin bulunduğu bir yerde hayvan üzerinde nasıl gezebilirim." buyururdu.
Malik bin Enes Hazretleri, kendisinden nasihat isteyen zeki ve anlayışlı bir kimseye:
"Allah-u Teala'dan kork. Allah-u Teala'nın sana lütfettiği nuru günah işlemek suretiyle söndürme." buyurdu.
Talebelerinden biri ona:
"İnsanlar sizin devlet adamlarıyla çok sık görüştüğünüzü söylüyorlar. Size yakıştıramıyorlar." deyince,
İmam-ı Mâlik Hazretleri:
"Bunu bilerek yapıyorum. Çünkü bunu yapmasam layık olmayan biriyle görüşür, işleri ona danışırlar. Eğer onlarla gidip görüşmesem, bu şehirde Peygamber Efendimiz'in sünnetlerinden işlenip tutulan kalmaz." buyurdu.
İmam Şâfî (R.a.)den nasihatler
İmam-ı Şafii (rahimehullah)'dan hikmetli sözler
-İnsanları tamamen razı ve memnun etmek çok zordur.
Bir kimsenin bütün insanları kendinden hoşnut etmesi mümkün değildir. Bunun için kul, daima Rabbini razı ve memnun etmeye bakmalı, ihlas sahibi olmalıdır.
Biri İmam-ı Şafil'den nasihat isteyince buyurdu ki:
"Senden daha çok malı ve parası olan kimseyi kıskanma.
O malına ve parasına hasretle ölür.
İbadette ve taatte çok olan kimselere gıpta et. Yaşayanlar da sonunda ölecekleri için, onların dünyalıklarına özenmeğe değmez.
-Hiçbir kimse yoktur ki, dostu ve düşmanı olmasın. Madem ki böyledir, o halde Allahü Teâlâya itaat edenlerle beraber bulun, onları sev.
-Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) ve Ashabının yolunda olmayanı havada uçar görsem, yine doğruluğunu kabul etmem.
-Herkese akıllı denmez. Akıllı kimse, kendisini her türlü kötülükten koruyandır.
-Kalbine ilahi bir nur penceresinin açılmasını isteyen şu dört şeyi yapsın:
1-Günün belli bir vaktinde yalnız kalsın ve huzura dalsın.
2- Midesini pek fazla doyurmasın.
3-Sefih kimselerle düşüp kalkmağı bıraksın, kötü kimselerle düşüp kalkmasın.
4- İlimleriyle yalnız dünyalık arzu eden kimselere yaklaşmasın.
-Sadık dost, arkadaşının hüzün ve sevinçte ortağı olandır.
-İki kişinin, darıldıktan sonra birbirinin ayıplarını ortaya çıkarması, münafıklık alametidir.
-Haksız sözleri tasdik eden, dalkavuk ve iki yüzlüdür.
-Sadık dost, arkadaşının ayıplarını görünce ihtar eder, ifşa etmez.
-İbret almak istersen, hata sahibi kişilerin akibetlerine bak da kalbini topla.
-Dünya işlerinde bir darlığa ve sıkıntıya düşen kimse, ibadete yönelmelidir.
-Gururlanıp böbürlenmek, âdi ve bayağı kimselerin vasfıdır.
-Hizmet edene, hizmet edilir.
-Dostlar ile yapılan sohbetten sevimli bir hareket yoktur. Dostların ayrılığı kadar da gam ve keder veren şey yoktur.
-Sadık dost ve halis kimya az bulunur, hiç arama.
-Bütün düşmanlıkların aslı, kötü kimseler ile dostluk etmek ve onlara iyilik yapmaktır.
-Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)den sonra insanların en üstünü Hz. Ebu Bekir, sonra Hz. Ömer, sonra Hz. Osman, sonra Hz. Ali'dir. (radıyallahu anhum)
-Kimin düşüncesi, arzusu, maksadı yemek içmek (dünya) ise; kıymeti, bağırsaklarından çıkardığı kazurat kadardır.
-Dünyada en huzursuz kimse, kalbinde hased ve kin taşıyanlardır.
-Başkalarını senin yanında çekiştiren, senin bulunmadığın yerde de seni çekiştirir.
-Kanaatkâr olmak, rahatlığa kavuşturur.
-Sırrını saklamasını bilen, işinin hâkimidir.
İmam-ı Şafil hazretlerinin divanındaki şiirlerinden bazılarının tercümesi şöyledir:
-Günlerin beraberinde getirdiği hadiseler, seni tesiri altına almasın.
Sen iyi bir insan olmaya bak.
Zaman içerisinde gelen musibetler ve belalardan dolayı sabırsızlık gösterme.
Dünyanın bela ve musibetleri devamlı değildir, insanlar arasında hata ve ayıbın çok olsa bile, ahlakın; iyilik, cömertlik ve vefa (sözünde durmak) olsun iyilik ve cömertliğin ile, hata ve ayıplarını ört.
-Cimriden iyilik bekleme. Çünkü Cehennemde, susuz kimseye su yoktur.
-Dünyanın sevinci de, kederi de, bolluğu da, darlığı da devamlı değildir.
-Kanaatkar bir kalbe sahip olduğun zaman, sen ve dünyaya sahip olan kimse eşitsiniz.
-Ölüm, kimin yanına gelirse, artık onu ölümün elinden kurtaracak ne yer ve ne de gök vardır. Gerçi Allahü Teâlânın yarattığı şu yeryüzü geniştir. Fakat bir kere Allahü Teâlânın hükmü gelince, feza bile dar gelir. Ölümün asla devası (ilacı yoktur).
-Başımda ağaran saçların ortaya çıkmasıyla, nefsimin ateşi sönüp gitti. Başımda beyaz saçların yanmasıyla, benim gecem oldu. (Çünkü bunlar, ölümün habercileri idi) ihtiyarlığın habercileri yanaklarıma indikten sonra, ben nasıl rahat yaşarım, insanın ömrünün en iyi kısmı, ihtiyarlıktan öncekidir.
Halbuki, gençliği yok olan bir nefs, yok olmuş demektir, insanın rengi sararıp, saçları ağardığı zaman, güzel ve tatlı günleri de, o güzellik ve tatlılığını kaybeder.
Yeryüzünde büyüklenerek yürüme. Çünkü, bir müddet sonra bu yer, seni de içine çekip alacaktır.
-Bir kimseyi affedip, ona kin tutmadığım zaman, düşmanlık düşüncesinden kendimi rahata kavuşturdum.
-Sefih ve cahil bir kimse konuşunca ona cevap verme. Sükut, ona cevap vermekten daha hayırlıdır.
-Bütün düşmanlıkların sevgiye dönüşmesi umulur.
Fakat hasedden dolayı olan düşmanlık böyle değil.
-Senden görüşünü istemeyene, görüşünü verme.
Çünkü böyle yaparsan, övülmediğin gibi, görüşün de o-kimseye fayda vermez.
-Müslümanların önderi İmam-ı Azam Ebu Hanife, memleketleri ve içerisinde yaşayanları, ilmiyle verdiği hükümlerle süsledi.Doğuda, batıda ve Küfe'de onun bir eşi yoktur. Allahü Teâlâ ona ebediyen rahmet eylesin.
-Sana gelene sen de git. Sana kötülük ve eziyet edene sen eziyet etme.
-Ey insan, dilini muhafaza et, seni sokmasın. Çünkü o, büyük bir yılandır. Kabirlerde, kahraman ve cesur kimselerin bile kendileriyle karşılaşmaktan çekinip, dilinin kurbanı giden nice kimseler vardır.
-Hakkı, doğruyu kim söylerse söylesin kabul ediniz.
-Dünyada arsız kimseyle arkadaş olmak, ahirette insanı mahcub eder.
-Ufak bir yanlış hareketinle üzülecek, darılacak kimseye çok güvenme.
-Dünyada zâhid ol, dünya malına bağlanma!
Âhireti isteyici ol, onun için çalış!
Her işinde Allahü Teâlâyı hatırla.
Böyle yaparsan, kurtulmuşlardan olursun.
Ruhsat ve te'viller ile uğraşan âlimden fayda gelmez.
İLİMLE İLGİLİ NASİHATLERİ
-İlim öğren, kimse âlim olarak doğmaz, ilim sahibi ile cahil bir olmaz.
-Öğrenmenin acısını bir müddet tatmayan, hayatı boyunca cehaletin zilletini yudumlar.
-İlim öğrenmek için üç şart vardır: Hocanın maharetli, talebenin zeki olması ve uzun zaman.
-İlim iki kısımdır; birincisi ilm-i edyan, (nakli ilimler), din bilgileri, ikincisi ilm-i ebdan (akli ilimler) fen bilgileridir.
-İlim öğrenmek, nafile ibadetten üstündür.
-İlmi sevmeyende hayır yoktur.
Böyle kimselerle dostluk ve bağlılığını kes.
Çünkü, ilim kalblerin hayatı, gözlerin aydınlığıdır.
-Âlimlerin güzelliği, nefislerini islah etmeleridir, ilmin süsü, şüpheli şeylerden sakınmak, yumuşak olup, sertlik göstermemektir.
-Hiç bir vakit yoktur ki, ilim mütalaası, hüzün ve kederi yok etmesin, ilmi mütalaa, kalbin en ince ve en gizli noktalarını harekete geçirir, insanda yüce duygular uyandırır.
-İlim, ezber edilen şey değil, ezber edilen şeyden temin edilen faydadır.
-İlmi, kibirlenmek, kendini büyük görmek için isteyenlerden hiçbiri felah bulmuş değildir. Ama ilmi tevazu için, âlimlere ve insanlara hizmet için isteyen, elbette felah bulur, kurtulur.
-Bir kavmin büyüğünün ilmi yoksa, herkes ona yönelip geldiği zaman o küçüktür. Kavmin makam ve mertebe sahibi olmayan ve ilim sahibi olan küçüğü, ilmi meclislerde kavmin büyüğüdür.
-Kendini bilmeyene ilim öğreten, ilmin hakkını zayi etmiş olur. Layık olandan ilmi esirgeyen de, zulmetmiş olur.
-Dünyayı ve Yaradanını bir arada sevdiğini söyleyen kimse yalancıdır.Dünya sevgisi ile Allah sevgisini bir arada toplarım iddiasında bulunmak, yalandır.
Allahü Teâlâyı sevdiğini söylersin, halbuki, O'na isyan edersin. Böyle sevgi olmaz. Eğer sevginde samimi olsaydın, Allahü Teâlâya itaat ederdin. Çünkü seven, sevdiğine itaat eder.
Allah Dostları / İlim ve Cehâlet · Marifet Petekleri