Arama

Başlık ve içerikte ara

Hikmet

6 dk

Hz. Yahyâ'ya verilen ilim ve hikmet

Allah Teâlâ şöyle buyuruyor :

«Ey Yahya, kitaba kuvvetle sarıl.»

Kitabı öğren, ona ciddî olarak hırsla, gayretle sarıl.

Daha çocuk iken ona hikmet, anlayış, ilim, gayret, azim ve hayırlara yönelme, hayra çalışma verdik ki o henüz yeni yetme bir küçüktü.

Abdullah İbn Mübarek, Ma'mer'in şöyle dediğini nakleder :

Çocuklar Zekeriyyâ'nın oğlu Yahya'ya :

"Gidip oynayalım", dediklerinde

o :

"Ben, oynamak için yaratılmadım", dermiş.

Bunun içindir ki Allah Teâlâ :

«Daha çocuk iken ona hikmet verdik,» âyetini indirmiştir.

(İbn-i Kesîr Tefsiri, Meryem 15.Âyet)

Hikmet hangi gönüllere iner

Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;

Su, alçaklara doğru akar.

Hikmet de mütevazi gönüllere iner.

Ya Rabbi, bunu bize müyesser eyle!

Kim Allah'a karşı kırk sabah ihlaslı davranırsa,

kalbinden diline hikmet pınarları fışkırır.

(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.355)

Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;

Kalp, temiz ve sağlam olup Hakk'a yakın olmayı isteyince Allah ona hikmet nehirleri akıtır ki insanlar ondan faydalansın.

(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.327)

Hikmeti ehlinden men etmek, ehline zulümdür.

İsa (A.S.):

"Hikmeti ehli olmayana vermeyin, hikmete zulm edersiniz; ehlinden esirgemeyin, ehline zulmedersiniz.

İlâcı yara üzerine koyan tabib gibi olunuz." buyurmuştur.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.1.S.96}

Evliyanın hikmetini inkâr eden, ebleh ve cahildir.

İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;

Evliyanın hikmetini inkâr eden, ebleh ve cahildir.

Onun en küçük cezası, hikmet zevkinden mahrum kalmaktır.

(İbrahim Hakkı Hz. Marifetname)

Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;

Hikmet ve ilim sahiplerinin sözlerini küçümsemeyin. Çünkü onların sözleri devadır, kullandıkları her kelime de Allah'ın vahyinin bir meyvesidir.

Sizin aranızda canlı bir peygamber yoktur ki ona uyasınız. Resûlullah'a (s.a.v.) gerektiği gibi uyanlara uyduğunuz zaman O'na uymuş gibi olursunuz.

Onları gördüğünüz zaman Resûlullah'ı (s.a.v.) görmüş gibi olursunuz.

Takvâ sahibi alimlerle birlikte olun.

Çünkü onlarla beraberlik sizin için berekettir.

(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.74-75)

Hikmet-Kalp-Tokluk-Şehvet

İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;

Ey aziz!

Ehlullah demişlerdir ki, Hikmet gaybın müşahedesidir. Hikmet, izafi ruhdan, arifin kalbinde zuhur eden bir nurdur. Hikmet, konuşmada doğruyu bulmaktır.

Hakk ile konuşup, Hakk ile susmaktır.

Bir hakîm demiştir ki: Hikmet nuru kalbime ineli, otuz yıl olup, o günden beri dilimden, pişman olunacak bir söz çıkmamıştır.

Hikmet, söz, hareket ve isteklerde isabettir.

Zira, ancak, Hakk'ı konuşur, doğruyu söyler.

Ancak Hakk için amel eder.

Ancak Hakk'in muradını murad eder.

Hikmet, Allahü Teala'nın gayp hazineleridir.

Görünüp, evliyanın kalplerini pür nür eder.

Evliyâ-yı kiram, hikmet pınarlarıdır.Rahmet makamıdır.

Gönülde şehvet, hikmeti örter.

Kalbin zulmeti şehvetidir.Nur ve huzur hikmettir.

Dünyada aydınlıkla karanlık bir yerde toplanmadığı gibi, hikmetle şehvet de bir gönülde toplanmaz.

O halde şehvetleri terk eden, hikmetlere mâlik olur.

Hikmetin başı, Allahü Teâlâ ile olmaktır.

Şehveti terk, hikmetin süsüdür.

Gönülde hikmet kuvvetlendikçe,

şehvet zayıflayarak yok olur.

Gönül, her şehvetten ve başkanlık sevdasından kurtulunca, onda hikmet nûru zuhur eder.

Hikmetin alameti, dünya şehvetleri sevgisini terk ve Mevlânın ünsiyet ve huzurunu istemek ve aramaktır.

Hikmetin alameti az yemek, az içmek, az uyumak,

çok susmak ve ihtiyacı kadar konuşmaktır.

Gönülden Mevlâya tam teveccühdür.

Hikmetin alameti, Hakk'a tevekkül, tefviz, teslim ve rızadır.Hikmet, kendinden büyük olana teslim olmaktır. Kendinden küçüğüne şefkat ve merhamettir.

Bu sıfatlarla sıfatlanmış olan arif, hakim-i İlahidir.

Hikmet, ölü kalpleri diriltir.Dar göğüsleri açar.

Hikmet hakimin sermayesidir, onu çok konuşmakla zayi etmemelidir. Hikmet lezzetinin gönülden gitmesi, hakimin, sorulmadan söylemesidir.

Hikmeti ehlinden men etmek, ehline zulümdür.

Hikmeti ehli olmayana söylemek, hikmete zulümdür.

Hikmete zulm etmek büyük hatadır.

Has kullara mahsus olan hikmeti, avama niçin söylersin? Tazimi gerekeni tahfif etme!

Hikmetin kadr ü kıymetini bilmeyenlere, hikmetten bahsetme. Merkebin önüne inciler saçma.

O halde hakim-i İlahinin şanına layık olan, hikmet, ancak ehline söylemek ve ehli olmayandan korumaktır.

Böylece hikmetin nur ve sürûru onun içinde sönmesin,

lezzet ve halavetinden nasibsiz kalmasın.

Evliyanın hikmetini inkâr eden, ebleh ve cahildir.

Onun en küçük cezası, hikmet zevkinden mahrum kalmaktır.

İlim, öğrenme ile olduğundan sonu ve hududu olur.

Marifet Hakk'tan olup, haddi ve sonu olmaz.

Mü'min hikmet ister.Münafık şehvet ister.

Şehvete mağlub olan, hikmetten mahrum olur.

Hikmet, kalbin açılması, nefsin temizlenmesidir.

Ruhların lezzeti, sırlanın tadıdır.

Hikmet, ilham ilmidir. Hakimin kalbine iner.

Hakk tarafından kalbe gelmesi, yakinen belli olduğundandır ki, onda çok tad bulunur.

Su alçaklara doğru akar.

Hikmet de mütevazi gönüllere iner.

Ya Rabbi, bunu bize müyesser eyle!

Ey aziz!

Ehlullah demişlerdir ki,

bir hakim kalp, bin âlim kalpten halim ve selimdir.

Âlimin sözü hastaya şifa verir.

Hakîmin sözü ölüye hayat verir.

Âlimin cesareti, başkasının sermayesi iledir.

Hakimin cesareti kendi sermayesi iledir.

İlim gümüş, marifet altındır. Hikmet cevherdir.

On meselenin dokuzundan sükut edip birine cevap veren hakim-i İlahidir. Hakimin kalbi ve ruhu masivadan fariğ ve aridir.Onun için onun kalbinden diline hikmet akar.

Halk, âlim ile terbiye olur.

Âlim de hakîm ile terbiye olur.

Hakîm ise, Rabb'i tarafından terbiye olur.

Hakîm-i ilahinin adetlerinden biri şudur ki, insanlarla bulununca konuşmaz.Kalbiyle üns huzuruna gider.

Ona ne sorulsa, gönülden açılan cevabı söyler.

Böyle bir hakim-i İlahi bir gün bir mecliste vecd halinin çokluğundan hikmet diliyle tatlı sözler söyler iken, hakikat manasında çok incelik bulunan, idrak zevkiyle, göğüs parçalayacak nükteler söyler.

Sonra kendisine, o nüktelerden birini, bizim için tekrar etseniz hoş olur, denildiğinde,

" Hoş olur, ancak o aşk hâli, eğer bir daha elverirse,

hoş olur.Yoksa sözüm lezzet ve zevkten boş olur", buyurur.

(İbrahim Hakkı Hz. Marifetname)

İnsandaki hikmetlerden

İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;

Kulak kirinin acı olmasının hikmeti; insan uykuda iken, kulağına böcek girmek isterse, kulağın acılığını duyup geri döner.

Gözden çıkan sıvının tuzlu olması gözün yağındandır.

Yağ ise tuzsuz bozulur. Bunun için göz suyu tuzlu olmuştur.

(İbrahim Hakkı Hz.Mârifetnâme.S:410)

Eşyası, Vehb b. Münebbih'i şöyle derken işittiğini rivayet ediyor:

Bazı kitaplarda şöyle dendiğini okudum:

"Eğer ölülerin kokmasını takdir etmeseydim, insanlar ölülerini evlerinde bekletirlerdi.

Yemeklerin bozulmasını takdir etmeseydim, zenginler yemekleri yığarlar, fakirlere vermezlerdi.

Sıkıntı ve dertleri takdir etmeseydim, dünya hayatı devam etmez ve bana ibadet edilmezdi".

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:3,S:106)

Gönlünüzü, canınızı hikmet suyu ile yıkayın

Mevlâna (r.a) diyor ki;

Gönlünüzü, canınızı hikmet suyu ile yıkayın, gönül tozları gitsin de, gözleriniz hasretle şu kirli yeryüzüne takılıp kalmasın, göklere çevrilsin.

(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 1.S.356)

İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;

Bu dünya rağbet ve itibar eden için sıkıntı yeridir.

Lezzetlerini terk eden için ni'met yeridir.

İbadet eden için ganimet yeridir.

İbretle bakan için hikmet yeridir.

(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.527)

İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;

Hikmet, ilham ilmidir. Hakîmin kalbine iner.

Hakk tarafından kalbe gelmesi, yakinen belli olduğundandır ki, onda çok tad bulunur.

(İbrahim Hakkı Hz.Mârifetnâme)

Hikmet:

Eşyânın hakikatına (Hakk'a) gereği gibi ilim ve bu ilim gereğince amelden ibarettir.

(M.İbn.Arabî)

Allah Dostları / İlim ve Cehâlet · Marifet Petekleri

İlgili yazılar