Tefekkürle Kur'ân'ı Kerîm
Bir ayeti düşünerek okumak, düşünmeden okunan bir hatimden daha hayırlıdır
İmam Gazâli (r.a) diyor ki;
Kur'an'ı her kul okumalı, hakkında düşünmeye muhtaç olduğu bir ayeti yüz defa olsa bile tekrar tekrar okumalıdır.Bu bakımdan bir ayeti düşünerek okumak, düşünmeden okunan bir hatimden daha hayırlıdır.
Bu bakımdan kişi bir ayette düşünmek için bütün bir gece dahi olsa duraklamalıdır; zira Kur'an'ın her kelimesi altında hesaba gelmeyecek kadar sırlar mevcuttur.
Kişi ancak ince tefekkür ve dürüst muameleden sonra kalbin temizliği ile o sırlara muttali olabilir.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.4.S.773}
İmam Gazâli (r.a) diyor ki;
Başka bir fırka da, namazda Kur'ân'ın tecvid ve mahâric-i hurûfuna dikkat eder, bütün güçlerini harfleri mahreçlerinden çıkarmaya verirler de bu kadarı ile iktifa eder ve başka şeye bakmazlar.
Okudukları âyetlerin mânalarını düşünmez, bundan ders almazlar. Bu âyetlerin esrârını anlamağa çalışmazlar.
Bu da en çirkin bir aldanıştır.
Çünkü, Kur'ân-ı Kerîm'i herkes gerçek mahreçlerine riâyetle okuyacak diye bir mükellefiyet yoktur.
Herkes kendi imkânları nisbetinde Kur'ân'ı güzel okur……Onlar sanırlar ki, Kur'ân'nın inzâlinden maksad yalnız okumaktır.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.3.S.856}
Ebu Hanife, Kur'ân-ı Kerim'i tefekkür eder, bazen bir âyet üzerinde saatlerce düşündüğü ve ağladığı olurdu.
(Sahabeden günümüze Allah dostları,10 cild,4.cild S:289)
Mevlâna (r.a) diyor ki;
Allah'ın vahyi geldi. Can kulağınızı açın da onu duyun.
Çünkü mânâ kulağı açık olan kişiye, Allah hakikati gören göz ihsan eder.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 1.S.94)
Anlamadığım ve huzûru kalp ile okumadığım âyetten sevâb alacağımı tahmin etmem
Bâzıları da;
"Kur'ân dan bir sûre okumağa başlarım;
orada gördüğüm bâzı âyetler sabah oluncaya kadar beni düşündürür." dediler.
Diğer bâzıları:
"Analamadığım ve huzûru kalp ile okumadığım âyetten sevâb alacağımı tahmin etmem." dediler.
Süleyman Darânî:
"Ben bir âyet okurum, dört beş gece onunla meşgul olurum, onu iyice anlamadan başkasına geçmem." demiştir.
Seleften bir zât, mânâsını anlamak için altı ay
"Hûd" sûresini tekrar ile uğraşmıştır.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.1.S.800}
Haftalık, aylık ve senelik hatimlerim vardır
Âriflerden bir zât:
"Haftalık, aylık ve senelik hatimlerim vardır,
fakat bir hatimim var ki otuz senedir henüz bitiremedim." dedi.
Bu, Kur'ân üzerinde düşüncesi ve tetkikatı nisbetindedir.
Yine bu zât şöyle diyor:
"Ben kendimi, gündelikçi, haftalıkçı ve yıllıkçı yerine koydum."
Seleften bâzıları, aklı başka yerde iken bir âyet okusa, onun iâde eder ve tekrar huzûr ile okurdu.
Birisine:
"Kur'ân okuduğun zaman aklına başka şeyler gelir mi?" diye sorduklarında:
"Benim için Kur'ân'dan daha sevimli bir şey yok ki hatırıma gelsin."diye cevab vermiştir.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.1.S.798-800}
Bu Kur'ân'ı şiir gibi ya da düz yazı gibi okuyup geçmeyin
Kur'ân ancak kalbe girip yerleşirse fayda verir
İbn Mes'ud (r.a.) şöyle demiştir:
"Bu Kur'ân'ı şiir gibi ya da düz yazı gibi okuyup geçmeyin. Bilakis, ibret alınacak âyetlerde dur(up tefekkür ed)in, kalpleri harekete geçirin. Derdiniz sürenin sonunu getirmek olmasın".
"Bir takım insanlar Kur'ân okuyorlar,ama boğazlarını geçmiyor. Kur'ân ancak kalbe girip yerleşirse fayda verir".
('Gece yolcuları' kitabı,sâhife:190-201]
Ağlayarak Kur'ân okuyordu
Kasim b. Muhammed şöyle anlatır:
"Birgün sabahleyin evden çıktım. Âdetimdi, sabahleyin çıkınca halam Aişe'ye uğrar, selâm verirdim.
Yine bir gün, sabahleyin onun odasına gittim.
Baktım ki kuşluk namazını kılıyor ve şu ayeti okuyordu:
"Allah bize lütfetti de bizi delikçiklere işleyen azaptan korudu". (Tür/27)
Hz. Âişe Ağlıyor, dua ediyor ve ayeti tekrar tekrar okuyordu. Ben, usanıncaya kadar oturdum.
Sonra kalkıp çıktım o hâlâ aynı hâl üzere devam ediyordu.
Onun bu durumunu görünce pazara gidip ihtiyacımı göreyim de sonra döneyim!' diye düşündüm.
İhtiyacımı gördüm, sonra döndüm. O hâlâ olduğu gibiydi. Ayeti tekrar ediyor, ağlıyor ve dua ediyordu".
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN}
Düşüncesiz kırâatte hayır yoktur
Hz. Ali (R.A.):
Anlamayarak yapılan ibâdette,
düşüncesiz kırâatte hayır yoktur.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.1.S.799}
Enes bin Mâlik:
Çok Kur'ân okuyucuları vardır ki,
Kur'ân onlara lânet eder.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.1.S.779}
İmam Gazâli (r.a) diyor ki;
Ey âciz kurrâ, Kur'an okumaktaki nasibin,
dilini oynatarak ağzından âyetleri anmaktır.
Eğer okuduğunu düşünsen, Resûllerin efendisi olan Muhammed Aleyhisselam'ın saçından ziyâde senin saçının ağarması gerekirdi.
Yalnız dilini oynatmakla yetindiğin vakit,
Kur'ân'ın te'siratından mahrum kalırsın.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.4.S.924}
Üç dereceli okuma,dinleme
Kur'ân'ı Kerîm'i okumanın
ve anlamanın dereceleri üçtür.
İmam Gazâli (r.a) diyor ki;
A- Kur'ân okuyan, kendisini Allahu Teâlâ'nın huzûrunda imiş ve Allahu Teâlâ onu dinliyormuş gibi farzederek okumalıdır.
Şüphesiz bu vaziyetteki insan, yumuşak, mülâyim ve mütevâzi olur.
B- Bizzât Allahu Teâlâ'nın kendisini görerek, lûtfiyle hitâb ettiğine, in'âm ve ihsâniyle kendisine münacatta bulunduğuna inanmaktır.
Bu anlayışla Kur'ân'ı Kerîm'i okuyan kimse, hayâ ve ta'zim ile Kur'ân'a eğilir ve onu anlamağa çalışır.
C- Kelâmda mütekeklimi, kelimelerde ise mütekellimin sıfatlarını müşâhede etmektir. Yâni konuşanın keyfiyetini sözlerinde müşâhede ile ahlâki vaziyetini sözlerinin mânâsından anlamaktır.
Bu anlayışla okuyanın nazarı, kendisine, okumasına veyâ in'âmın kendisine taallûk etmesine değil, doğrudan mütekellime, konuşana yönelmek, âdeta O'nu görüyormuş gibi bütün gönlünü ve düşüncesini O'na bağlamaktır.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.1.S.816}
Sarsıla sarsıla ağlamaya başladı.
Abdullah b. Ömer (r.a)
İbni Ömer (r.a),Mutaffifîn suresini okuyordu.
"O gün tüm insanlar, âlemlerin Rabbi için kalkıp dikilirler"
âyetine gelince sarsıla sarsıla ağlamaya başladı.
Secdeye vardı. Ondan sonra okumaya devam edemedi.
İbni Ömer (r.a) ne zaman Bakara surecindeki şu üç âyeti okusa ağlar ve, ' ne çetin bir sorgulama bu' derdi.
"İçinizdekileri ister açıkça belirtin,ister gizleyin, Allah sizi onların hepsinden se sorgulayacaktır".
İbni Ömer (r.a); "Îmân edenlerin, Allah'ın zikriyle kalplerinin huşû içersinde yumuşama zamanı gelmedi mi"? âyetine geldiği zaman hüngür hüngür ağlardı.
(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:1,S:440)
Âyeti işitince düşüp bayıldı
İmam Rabbânî (r.a) diyor ki;
Ashab-ı kiramın tümü, âhiret fikrine müptelâ olmuş;
onun azabından korkup titremişlerdir.
Şöyle anlatıldı:
— Hazret-i Ömer r.a. bir evin önünden geçiyordu.
Orada, birinin şu âyet-i kerimeyi okuduğunu işitti:
— «Rabbın azabı vaki olacaktır; onu giderecek bir şey de yoktur". (72/7-8)
Bu âyet-i kerimeyi işitince, düşüp bayıldı. Kendisini taşıyıp evine götürdüler. Bu halin eleminden bir müddet hasta olup kaldı. O kadar ki, halk kendisine:
Geçmiş olsun.. Demeye geliyordu.
(MEKTUBÂT-I RABBANÎ 302.MEKTUP)
Kalbin ilâcı dört şeydir
Yahya b. Muaz diyor ki:
"Kalbin ilâcı dört şeydir:
- Kur'ân-ı Kerîm'i düşünerek okumak,
- mideyi boş tutmak,
- geceleyin kalkıp ibadet etmek
- ve sâlih insanlarla oturmak.
(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:6,S:119)
Süfyan es-Sevrî şöyle dedi:
"Ey Ebu Ali! Biz Kur'an ilacını kalblerimizin hastalığı için kullanmadıkça ebediyyen sevinemiyeceğiz".
(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:4,S:406)
Kur'ân'ı Kerîm'i anlamamalarının sebepleri
İmam Gazâli (r.a) diyor ki;
Birçoklarının Kur'ân'ı Kerîm'in mânâlarını anlamamaları, şeytanın kalpleri üzerine örttüğü perde ve sebeplerdendir.
Bu sebepten insanlar Kur'ân'ın mânâsını anlayamaz hâle gelmişlerdir.Kalbinden dünya düşünceleri azaldığı nisbette Kur'ân-ı Kerîm'in mânâları tecelli eder.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.1.S.804-805}
İmam Gazâli (r.a) diyor ki;
Dünyanın aldatıcı ve geçici metalarını, âhiret nimetlerine tercih edenler, hakîki akıl sâhibleri değilllerdir. Bunun için kitâbın (Kur'ân'ın) esrarı kendilerine açıklanmaz.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.1.S.806}
Allah Dostları / Kur'ân-ı Kerîm · Marifet Petekleri