Kur'ân okumak dinlemek
Kur'ân'ı ilimle kalplere yerleşecek şekilde okumak,dinlemek.
بَلْ هُوَ اٰيَاتٌ بَيِّنَاتٌ فٖى صُدُورِ الَّذٖينَ اُو۫تُوا الْعِلْمَۜ
Hayır!
O (Kur’ân), kendilerine ilim verilen kimselerin
sînelerinde (bulunan) apaçık âyetlerdir.
Ankebût Sûresi 49. Âyet
Kur'ân,kalbleri Rabbine bağlıyorsa
anlaşılarak okunmuş,dinlenilmiş demektir.
وَلِيَعْلَمَ الَّذ۪ينَ اُو۫تُوا الْعِلْمَ اَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ
فَيُؤْمِنُوا بِه۪ فَتُخْبِتَ لَهُ قلُوبُهُمْۜ
Ve kendilerine ilim verilmiş olanlar, gerçekten onun
(bu Kur’ân’ın), Rabbinden (gelen) hak olduğunu bilsin de ona îmân etsinler, derken kalbleri ona gönülden bağlansın!
وَاِنَّ اللّٰهَ لَهَادِ الَّذ۪ينَ اٰمَنُٓوا اِلٰى صِرَاطٍ مُسْتَق۪يمٍ
Şübhesiz ki Allah, îmân edenleri
dosdoğru bir yola elbette hidâyet edendir.
Hacc Sûresi, 54.Âyet
Samîmiyetsiz olarak dinleyenlerin kalblerinin üzerine onu anlarlar diye perdeler, kulaklarına da bir ağırlık koyduk.
وَمِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ اِلَيْكَۚ
Hem içlerinden seni
(Kur’ân okurken samîmiyetsiz olarak)
dinleyenler vardır.
وَجَعَلْنَا عَلٰى قُلُوبِهِمْ
اَكِنَّةً اَنْ يَفْقَهُوهُ وَفٖٓى اٰذَانِهِمْ وَقْرًاۜ
Fakat (kendileri anlamak istemediklerinden,
bir cezâ olarak biz de) onu anlarlar diye kalblerinin üzerine perdeler, kulaklarına da bir ağırlık koyduk.
En‘âm Sûresi 25. Âyet
اِنَّمَا يَسْتَجٖيبُ الَّذٖينَ يَسْمَعُونَۜ
Ancak (samîmiyetle) dinleyenler
(senin da‘vetine) icâbet eder.
En‘âm Sûresi 36. Âyet
Kur'ân'ı düşünerek okumak,dinlemek.
كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمُ الْاٰيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَۙ
Allah, size âyetleri böyle iyice açıklar;
tâ ki düşünesiniz.
Bakara Sûresi, 219.Âyet
Kur'ân'ın indirilme sebebi
Âyetleri düşünüp,akıl ile onlardan ibret almak içindir.
كِتَابٌ اَنْزَلْنَاهُ اِلَيْكَ مُبَارَكٌ لِيَدَّبَّرُٓوا اٰيَاتِه۪
وَلِيَتَذَكَّرَ اُو۬لُوا الْاَلْبَابِ
(İşte bu,) âyetlerini düşünsünler ve akıl sâhibleri ibret alsın diye onu sana indirdiğimiz mübârek bir Kitab’dır.
Sâd Sûresi, 29.Âyet
وَاَنْزَلْنَٓا اِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ
O peygamberleri apaçık delillerle
ve kutsal metinlerle gönderdik.
مَا نُزِّلَ اِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ
İnsanlara indirdiklerimizi kendilerine açıklaman
için ve (ola ki üzerinde) düşünürler diye
sana da uyarıcı kitabı indirdik.
Nahl Sûresi,44.Âyet
.Artık bu kıssayı (onlara) anlat; tâ ki düşünsünler
وَلَوْ شِئْنَا لَرَفَعْنَاهُ بِهَا
وَلٰكِنَّهُٓ اَخْلَدَ اِلَى الْاَرْضِ وَاتَّبَعَ هَوٰيهُۚ
Hâlbuki dileseydik onu onlarla
(verdiğimiz âyetlerle) elbette yükseltirdik;
وَلٰكِنَّهُٓ اَخْلَدَ اِلَى الْاَرْضِ وَاتَّبَعَ هَوٰيهُۚ
fakat o, dünyaya meyletti ve nefsinin arzusuna uydu.
فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ الْكَلْبِۚ
İşte onun misâli, köpeğin misâli gibidir!
ذٰلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذٖينَ كَذَّبُوا بِاٰيَاتِنَاۚ
Üzerine varsan da dilini çıkarıp solur,
onu bıraksan da dilini çıkarıp solur!
ذٰلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذٖينَ كَذَّبُوا بِاٰيَاتِنَاۚ
İşte âyetlerimizi yalanlayan kavmin misâli budur!
فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ
.Artık bu kıssayı (onlara) anlat; tâ ki düşünsünler
A‘râf Sûresi 176. Âyet
]Evet; bu kıssayı dinledik. Peki, düşündük mü?[
(Biz) bu misâlleri insanlara,
tâ ki düşünsünler diye getiriyoruz.
لَوْ اَنْزَلْنَا هٰذَا الْقُرْاٰنَ عَلٰى جَبَلٍ لَرَاَيْتَهُ خَاشِعًا
مُتَصَدِّعًا مِنْ خَشْيَةِ اللّٰهِۜ
Eğer (biz) bu Kur’ân’ı bir dağın üzerine indirmiş olsaydık, doğrusu (sen) onu Allah korkusundan boyun eğmiş, param parça olmuş görürdün!
وَتِلْكَ الْاَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ
(Biz) bu misâlleri insanlara,
tâ ki düşünsünler diye getiriyoruz.
Haşir Sûresi 21. Âyet
Allah’ın âyetlerinden ve hikmetten
(size) okunanları düşünün!
وَاذْكُرْنَ مَا يُتْلٰى فٖى بُيُوتِكُنَّ مِنْ اٰيَاتِ اللّٰهِ
وَالْحِكْمَةِۜ
(Ey Peygamber hanımları);
Hem evlerinizde Allah’ın âyetlerinden
ve hikmetten (size) okunanları düşünün!
اِنَّ اللّٰهَ كَانَ لَطٖيفًا خَبٖيرًا۟
Şübhesiz Allah, Latîf (bütün incelikleri bilen)dir,
Habîr (her hâlinizden haberdâr olan)dır.
Ahzâb Sûresi 34. Âyet
Kur’ân’ı hiç düşünmüyorlar mı?
اَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْاٰنَ
(Onlar) Kur’ân’ı hiç düşünmüyorlar mı?
اَمْ عَلٰى قُلُوبٍ اَقْفَالُهَا
Yoksa kalbler(inin) üstünde kilitleri mi var?
Muhammed (Asm) Sûresi,24.Âyet
يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْاٰنَۜ
Kur’an’ı inceleyip düşünmüyorlar mı?
Nisâ Sûresi, 82.Âyet
Onlar bu söz (Kur’an) üzerinde
hiç düşünmezler mi?
اَفَلَمْ يَدَّبَّرُوا الْقَوْلَ
Onlar bu söz (Kur’an) üzerinde hiç düşünmezler mi?
اَمْ جَٓاءَهُمْ مَا لَمْ يَأْتِ اٰبَٓاءَهُمُ الْاَوَّل۪ينَۘ
Yoksa kendilerine, daha önce atalarına
gelmeyen bir şey mi geldi?
Mü'minûn Sûresi,68.Âyet
Kur'ânı düşünerek okumak
Tefekkürün bütün noktalarını zikretmekten yardım talep etmek ise, bu hususta tefekkür ederek Kur'an okumaktan daha faydalı birşey yoktur. Çünkü Kur'an bütün makam ve durumların toplayıcısıdır.
Kur'an'ı her kul okumalı, hakkında düşünmeye muhtaç olduğu bir ayeti yüz defa olsa bile tekrar tekrar okumalıdır.Bu bakımdan bir ayeti düşünerek okumak, düşünmeden okunan bir hatimden daha hayırlıdır.
Bu bakımdan kişi bir ayette düşünmek için bütün bir gece dahi olsa duraklamalıdır; zira Kur'an'ın her kelimesi altında hesaba gelmeyecek kadar sırlar mevcuttur. Kişi ancak ince tefekkür ve dürüst muameleden sonra kalbin temizliği ile o sırlara muttali olabilir. {İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN}
Kur’ân okunduğu zaman, hemen onu dinleyin ve susun ki merhamet olunasınız.
وَاِذَا قُرِئَ الْقُرْاٰنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَاَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ
Hem Kur’ân okunduğu zaman, hemen onu dinleyin
ve susun ki merhamet olunasınız!
Â'râf Sûresi,204.Âyet
Yukarıda Kur’an’ın insanlık için hangi bakımlardan ve ne kadar büyük bir değer ifade ettiği belirtildikten sonra burada da özetle kelâmullahı dinlemenin edep ve erkânı gösterilmektedir. Buna göre Kur’an okunduğu sırada müslüman ona ilgisiz kalmayacak, kulak verip dikkat kesilecek, saygıyla ve ilgiyle dinleyecektir; çünkü o, her şeyden önce Allah’ın sözüdür, onda konuşan Allah’tır. Bu sebeple Kur’an’a kulak vermemek Allah’ın konuşmasına kulak vermemek ve dolayısıyla bir bakıma Allah’a karşı edepsizlikte bulunmak anlamına gelir. Ayrıca anlamları üzerine düşünüp kavrayabilmek ve sonuçta rahmet ve bereketinden yararlanabilmek için de onu yoğun bir dikkatle dinlemek gerekmektedir. İbn Âşûr’un da işaret ettiği gibi (IX, 239) “
... onu dinleyin ve sessiz durun” buyruğu, beden kulaklarıyla Kur’an’ı dinlemeyi, tilâvet sırasında konuşmamayı, başka şeylerle ilgilenmemeyi ifade ettiği gibi mecazî mânada “Kur’an’ı dinlemek” aynı zamanda “onun buyruklarına uyup yasaklarından kaçınmak” anlamına da gelir. En iyisi, âyetin hem hakiki hem de mecazi anlamda Kur’an’a kulak vermeyi emrettiğini kabul ederek, Kur’an okunurken başka şeylerle ilgilenmeden onu saygıyla ve dikkatle dinlemek, bununla da yetinmeyip buyruklarını yerine getirmek ve yasaklarından kaçınmaktır.
İşte bu sayede Kur’an-ı Kerîm’in –bir önceki âyette işaret edilen– “rahmet” özelliğinin de hayatımıza yansıyacağı, dünyamızı ve âhiretimizi güzelleştireceği âyetin sonunda ifade edilmektedir. Müslüman, Kur’an-ı Kerîm’i beden kulağı ile dinlemek, Allah’a ve O’nun kelâmına saygı göstermekle Allah kelâmı karşısında takınmış olduğu bu edepli ve ahlâklı tavrının sevabını kazanacak, O’nun tarafından ödüllendirilecek; Kur’an’ı can kulağıyla dinlediği gibi kalp ve aklı ile de dinlemek suretiyle onun içeriği üzerinde düşünerek kalbini ve aklını aydınlatacak, imanına güç katacak, yanlışlarını düzeltecek, doğrularını arttıracaktır; böylece bu ve buna benzer kazanımlarıyla âyetin sonunda ifade buyurulan rahmet ve merhamete ulaşmış olacaktır.
Bu âyetten dolaylı olarak çıkarılması gereken bir ders de şudur: Çarşı, pazar, sokak, kahvehane, lokanta gibi uygun olmayan ortamlarda, pratikte Kur’an’ı dinlemenin mümkün olmadığı yerlerde açıktan Kur’an okumak veya –dışarıda namaz kılanlar bulunması gibi bir zaruret olmadıkça– camilerde okunan Kur’an sesini cami dışına vermek doğru değildir; böyle durumlarda insanların durup Kur’an’ı dinlemeleri çeşitli yönlerden sıkıntıya yol açacağı için Kur’an okuyacak kimse, insanların onu dinleyebilecekleri yerlerde ve şartlarda okumalı ve böylece Kur’an-ı Kerîm’e saygısızlık görünümü veren davranışların sergilenmesine sebep olmaktan sakınmalıdır.
(bu husustaki rivayetler için bk. Ebû Bekir İbnü’l-Arabî, II, 827-828; Reşîd Rızâ, IX, 508-509).
(Kur'an-ı Kerim .T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı)
Kur'ân nasıl okunmalı?
.......
Hakkını vererek okurlar
Allah’ın âyetlerini sana hak ile okuyoruz.
وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَاَ ابْنَىْ اٰدَمَ بِالْحَقِّۘ
(Ey Resûlüm!)
Onlara, Âdem’in iki oğlunun (Hâbil ile Kābil’in)
haberini de hakkıyla oku!
تِلْكَ اٰيَاتُ اللّٰهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّۚ
İşte bunlar, Allah’ın âyetleridir;
onları sana hak ile okuyoruz.
فَبِاَيِّ حَد۪يثٍ بَعْدَ اللّٰهِ وَاٰيَاتِه۪ يُؤْمِنُونَ
Artık Allah’dan ve O’nun âyetlerinden
sonra hangi söze inanacaklar?
Câsiye Sûresi, 6.Âyet
اَلَّذ۪ينَ اٰتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَتْلُونَهُ حَقَّ تِلَاوَتِه۪ۜ
Kendilerine Kitab verdiğimiz kimseler(den bazısı) onu, tilâvetinin (okunmasının) hakkını vererek okurlar.
Bakara Sûresi, 121.Âyet
Tilâvet
“Yetlûne” fiilinin masdarı olan tilâvet kelimesi sözlükte “birine, bir şeye uymak, onu yakından takip etmek”; terim olarak ise “hem okumak hem de emir ve yasaklarını, teşvik ve uyarılarını hayata geçirmek suretiyle Allah’ın kitabına uymak” anlamına gelir ve bu anlamıyla “kıraat” kelimesinden daha özel bir mâna ifade eder.
Buna göre her tilâvet bir kıraattir, fakat her kıraat tilâvet değildir. Bu sebeple tilâvet genellikle yalnızca ilâhî kitabın okunması için kullanılır;
çünkü ilâhî kitaplar sadece okunmak için değil, aynı zamanda hükümlerinin uygulanması için gönderilmiş olup ancak bu uygulamanın yerine getirilmesi şartıyla tilâvet gerçekleştirilmiş olur
(Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât, “telâ” md.).
Bu sebeple âyetin “yetlûnehû hakka tilâvetih” kısmı meâlinde “onu hakkını vererek okuyanlar” şeklinde tercüme edilmiştir.
(Diyanet tefsiri)
Kur'ân'ı dura dura okumak
وَقُرْاٰناً فَرَقْنَاهُ لِتَقْرَاَهُ۫ عَلَى النَّاسِ عَلٰى مُكْثٍ
Hem onu, bir Kur’ân olarak (âyet âyet) kısımlara ayırdık ki, insanlara onu (iyice anlayabilmeleri için) dura dura okuyasın!
وَنَزَّلْنَاهُ تَنْز۪يلاً
Çünki onu
(hâdiselere göre, size bir ders olmak üzere)
azar azar indirdik.
İsrâ Sûresi,106.Âyet
فَتَعَالَى اللّٰهُ الْمَلِكُ الْحَقُّۚ
İşte gerçek hükümdâr olan Allah, çok yücedir.
وَلَا تَعْجَلْ بِالْقُرْاٰنِ مِنْ قَبْلِ اَنْ يُقْضٰٓى اِلَيْكَ وَحْيُهُۘ
(Ey Habîbim!)
Sana vahyedilmesi tamamlanmadan
önce Kur’ân’(ı okuma)da acele etme!
وَقُلْ رَبِّ زِدْن۪ي عِلْمًا
Ve “Rabbim! İlmimi artır!” de!
Tâhâ Sûresi, 114.Âyet
Kur'ânı düşünerek okumak
Tefekkürün bütün noktalarını zikretmekten yardım talep etmek ise, bu hususta tefekkür ederek Kur'an okumaktan daha faydalı birşey yoktur. Çünkü Kur'an bütün makam ve durumların toplayıcısıdır.
Kur'an'ı her kul okumalı, hakkında düşünmeye muhtaç olduğu bir ayeti yüz defa olsa bile tekrar tekrar okumalıdır.Bu bakımdan bir ayeti düşünerek okumak, düşünmeden okunan bir hatimden daha hayırlıdır.
Bu bakımdan kişi bir ayette düşünmek için bütün bir gece dahi olsa duraklamalıdır; zira Kur'an'ın her kelimesi altında hesaba gelmeyecek kadar sırlar mevcuttur. Kişi ancak ince tefekkür ve dürüst muameleden sonra kalbin temizliği ile o sırlara muttali olabilir.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN}
HADÎS-İ ŞERİFLER
"Allah katında Kur'an'dan daha üstün şefaatçi yoktur. Ne Peygamber, ne melek, ne de başkaları."
(Abdülmelik.b.Habib ve Taberani)
"Ümmetimin en faziletli ibadeti, Kur'an okumaktır."
(Ebu Nuaym "Fezailü'l-Kur'an"da)
SELEF-İ SALİHİNİN BEYANLARI:
Ebu Hüreyre:
"Hangi evde Kur'an-ı Kerim okunursa, orada bolluk, bereket çoğalır, şeytanlar uzaklaşır ve melekler oraya hücum eder. Hangi evde Kur'an okunmazsa, o evde darlık, sıkıntı, huzursuzluk başgösterir; rahmet melekleri oradan uzaklaşır ve şeytanlar orayı istila eder.
Amr bin Meymun:
"Sabah namazını müteakip Kur'an'ı açıp yüz ayet okuyan kimseye, yeryüzündeki insanların sevabı kadar sevab verilir."
Hasan Basri:
"Kur'an'a sahip olmaktan daha üstün zenginlik ve Kur'an'ı kaybetmekten daha aşağı fakirlik olamaz."
Fudayl:
"Sabah namazını müteakip Sure-i Haşr'in sonunu okuyanlar o gün ölürse şehid olarak ölürler. Akşam vakti okuyan da sabaha kadar ölürse yine şehid olur."
Kasım bin Abdurrahman:
"Abidin birisine burada oturup konuşacağın birisi yok; bu yalnızlıkta ne yaparsın? Diye sorduğumda, bana, Kur'an'ı Kerim'i gösterdi ve bundan daha iyi arkadaş olur mu? Dedi."
GAFLETLE KUR'AN OKUYANLAR HAKKINDA
HADİSLER:
"Bu ümmetin münafıklarının çoğu, Kur'an okuyucularıdır."(İmam Ahmed Ukbe b. Amir'den)
"Seni fenalıktan men'ettiği müddetçe Kur'an'ı oku. Eğer kötülükten alıkoymuyorsa Kur'an okumuş sayılmazsın."
(Taberani. Abdullah b. Amr'dan)
Hasan Basri:
"Siz Kur'an'ı merhale, geceyi de binek kabul ettiniz. Geceye biner, onunla Kur'an merhalelerini aşarsınız. Halbuki sizden evvelkiler Kur'an'ı Allah'ın emri telakki eder, gece üzerinde düşünür, gündüz tatbikatına girişirlerdi."
İbn Mes'ud:
"Kur'an-ı Kerim hükmüyle amel etmek için nazlı olmuş iken, onlar yalnız okumasını amel olarak kabul etmişlerdir. Bazı kimseler Fatihadan başlayarak hiç yanılmamak şartıyla Kur'an-ı sonuna kadar okudukları halde hükmüyle amel etmezler."
İbn Ömer ve Cündüb'ten naklen:
"Uzun zaman yaşadık, bazılarımız Kur'an tamamen nazil olmadan iman etti. Hz. Muhammed Aleyhi's-selama, her süre nazil oldukça, helal ve haramını, emir ve nehyini öğretir, hepsini tatbik eder ve herkes Kur'andan kendini alakalandıracak olanı bilirdi.
Şimdi birtakım insanlar varki, Kur'an-ı Kerim nazil olduktan sonra iman ettiler. Kur'an-ı Kerim'i başından sonuna kadar okudukları halde ne emrini bilir, ne yasağını ve ne de kendi indinde kalacak olanı. Hurmanın yaramayanı gibi onu etrafa saçar."
"Halbuki Tevrat'ta şöyle yazar: "Ey kulum! Benden utanmıyor musun? Yolda giderken dostlarından bir mektup alsan hemen kenara çekilir, inceden inceye onu okur ve ne demek istediğine dikkat eder, bir kelimesini anlamadan geçmezsin. Halbuki ben sana kitap gönderdim. Ve orada sana enine boyuna düşünüp gereğiyle amel edesin diye tekrar ettiğim birçok emirlerim var. Sen onlardan yüz çevirir, aldırmazsın. Yoksa senin yanında o arkadaşın kadar da mı değerim yok?
Ey kulum! Bazı ahbapların ile sohbet ettiğin zaman onları can kulağı ile dinlersin, onlara yönelir ve yanlarına iyice sokulursun. Hatta bir gürültü eden olsa ona darılırsın. Ben sana yönelip seninle konuştuğum halde sen gönlünü bana vermiyorsun. Yoksa senin nazarında ben o arkadaşlarından daha mı değersizim?"
(İHYAU 'ULUMİ'D-DİN. S.773-779)
Furkân-ı Hakîm / Kur'ân-ı Kerîm · Marifet Petekleri