Nefsine ceza verenler
Nefsi kınamak,cezalandırmak
Kişi nefsini hesaba çektiğinde günah işlemekten ve Allah hakkında kusur yapmaktan nefsi sağlam değilse, onu ihmal edip başıboş bırakması uygun değildir;
zira eğer kişi nefsini ihmal ederse, günahları işlemek nefis için kolaylaşır.
Nefis, günahlara alışır. Artık bir daha onu günahtan menetmek zorlaşır. Bu da nefsin helâkine sebep olur. Nefsi kınaması ve cezalandırması uygundur.
Bu bakımdan
şüpheli bir lokma yediğinde, karnı aç bırakmak suretiyle onu cezalandırmalıdır.
Mahrem olmayana baktığında gözünü bakıştan menetmek suretiyle cezalandırmalı
ve böylece bedeninin her azasını şehvetten menetmek suretiyle cezalandırmalıdır.
Âhiret yolunun yolcuları bu âdete sahip idiler.
Mansur b. İbrahim'den şöyle rivayet edilmiştir:
"Âbidierden biri bir kadınla konuştu.
Elini kadının baldırına değdirecek kadar işi ilerletti. Sonra pişman oldu. Ceza olarak elini kuruyuncaya kadar ateşin üzerinde bıraktı".
Rivayet ediliyor ki
İsrailoğulları'nın içinde havrasında ibadet eden biri vardı. Böylece uzun bir zaman ibadet etti.
Birgün dışarıya çıkınca gözüne bir kadın ilişti.
Kadına vuruldu ve kadının yanına inmek istedi.
O esnada, Allah daha önce geçmiş ilahi bir inayetiyle onun yardımına yetişti ve dolayısıyla kendi kendisine şöyle sordu:
"Yapmak istediğin bu hareket nedir?"
Böylece kendine geldi. Allah Teâlâ onu korudu, dolayısıyla pişman oldu. Ayağını havraya çekmek istediğinde kendi kendisine şöyle dedi:
"Bu ne uzak, ne uzak! Bir ayak ki Allah'a isyan etmeyi istediği halde dışarı çıkmıştır, o benimle beraber havraya mı dönecektir? Allah'a yemin ederim, bu katiyyen olmaz".
Böylece ayağını havranın kapısına asılı olduğu halde dışarıda bıraktı. Ayak çürüyüp düşünceye kadar yağmurlar, rüzgârlar, kar ve güneş altında kaldı.
Bundan ötürü Allah Teâlâ ya şükretti ve Allah Teâlâ semavi kitabların birinde bu kişiden bahsetti.
Cüneyd-i Bağdadi şöyle demiştir:
İbn Kurteni den dinledim, şöyle diyordu:
"Bir gece cenabet oldum.
Gusletmek ihtiyacını duydum.
Gece de oldukça soğuktu.
Nefsimde guslü geciktirmek isteğini hissettim. Böylece nefsim sabah oluncaya kadar gecikmemi, suyu ısıtmamı veya hamama gitmemi bana telkin etti. Ben de nefsimi bir türlü yenemiyordum.
Bu durumdayken şöyle bağırdım:
"Yazıklar olsun! Ben hayatım boyunca Allah'a ibadet etmiş olayım, benim üzerime bir hak farzolsun ve o hakkı eda etmek azmini kendimde göremeyeyim. Nefsimde duraklama ve gecikme bulayım!
Böylece sırtımdaki gömleğimin içinde yıkanacağıma ve gömleğimi sıkmayıp güneşte kurutmayacağıma dair yemin ettim".
Hikâye olunuyor ki
Gazvan ile Ebu Musa el-Eş'ari (r.a) bir yolculukta bulunuyorlardı.Bu esnada bir cariyenin nâmahrem bedeni gözüktü, Gazvan ona baktı.
Bundan ötürü gözü çanağından fırlayacak gibi oldu.
O da gözünü elleriyle kapadı ve şöyle dedi:
"(Ey göz) sen sana zarar verene çokça bakıcısın!"
Seleften biri;
Seleften biri bir kadına, bir kere baktı.
Bu hatadan dolayı hayatı boyunca soğuk su içmemeyi nefsine ceza olarak verdi. Nefsini sıkıntıya sokmak için sıcak su içip duruyordu.
Temîm ed-Dârî
Temîm ed-Dârî bir gece uyuya kalıp teheccüd namazını kılmadı. O gece yattığının cezası olarak bir sene boyunca bütün geceleri uykusuz geçirerek ibadet etti.
Hz. Talha'dan şöyle (r.a) rivayet ediliyor:
"Günün birinde bir kişi gitti. Elbisesini çıkardı.
Kızgın kumlara yattı ve nefsine şöyle dedi:
"Tat! Cehennem ateşi, hararet bakımından, daha şiddetlidir. Gece leş gibi, gündüz de tembel mi duruyorsun?"
O bu haldeyken Hz. Peygamber ansızın bir ağacın gölgesinde göründü. Bunun üzerine Hz. Peygamber'e gelip (halini şöyle) ifade etti:
"Nefsim bana galebe çaldı da ondan böyle yaptım!
Bu cevap üzerine, Hz. Peygamber ona şöyle dedi:
" Seni yapmış olduğun hareketten kurtaracak bir çare yok mu? Senin için göklerin kapıları açıldı. Allah seninle meleklerine karşı iftihar etti".
Sonra ashab-ı kiram'a hitaben şöyle buyurmuştur:
"Kardeşinizden azıklanın!
Bu söz üzerine, ashabdan bir kişi Talha`ya
'Ey falan! Benim için dua et!' dedi.
Bu manzara karşısında,
Hz. Peygamber, ona hitaben
'Onların hepsini duanın kapsamına al' dedi.
Bu emir üzerine Talha (r.a) şöyle dua etti:
"Yâ Rab! Takvayı onlar için azık yap!
Onların işini hidayet üzerinde topla"!
Bunun üzerine,
Hz. Peygamber de (s.a) şöyle dua etti:
"Ey Allahım! Onu dosdoğru kıl".
Bu manzara karşısında kişi de
"Ey Allahım! cenneti onların dönüş yeri yap!' dedi.
Huzeyfe b. Katade el-Meraşi şöyle anlatıyor:
" Bir kişiye şehvetlerinde nefsine ne gibi bir muamele yapıyorsun?" diye soruldu.
Cevap olarak dedi ki:
"Yeryüzünde, benim nezdimde, ondan daha fazla nefret ettiğim bir nefis yoktur. bu bakımdan ben nasıl onun isteklerini ona veririm"?
İbn Semmâk,
Dâvud-u Tai evinde can çekişirken,
Davud'un huzuruna varıp
"Ey Dâvud!
Hapsolunmazdan önce nefsini hapsettin.
Azap olunmadan önce nefsine azap çektirdin.
İşte bugün, çalıştığın zatın sevabını görürsün" dedi.
Vehb b. Münebbih'ten şöyle rivayet ediliyor:
Adamın biri bir zaman âbidlik yaptı. Sonra Allah'a bir ihtiyacı başgösterdi. Dolayısıyla yetmiş cumartesi kalktı, (ibadet etti), her cumartesi onbir hurma yiyor. Sonra Allah Teâlâ'dan ihtiyacını istiyordu.
Allah ona ihtiyacını vermedi.
Böylece nefsine dönerek şöyle dedi:
"Senden geldim! Eğer sende hayır olsaydı muhakkak ihtiyacın sana verilirdi"!
Bunun üzerine yanına bir melek indi ve ona
'Ey Adem'in oğlu!
Senin şu saatin geçmiş ibadetinden daha hayırlıdır.
Allah Teâlâ senin ihtiyacını yerine getirdi" dedi.
Abdullah b. Kays şöyle anlatıyor:
"Biz bir savaşta bulunuyorduk. Düşmanla karşı karşıya geldiğimizde,gaibden gelen bir ses; "Düşmana karşı saf tutmaya kalkın' dedi.
Fırtınalı bir günde düşmanla karşı karşıya geldik.
O anda önümde bulunan bir kişi, nefsine hitap ederek şöyle diyordu:
"Ey nefsim!
Ben falan ve filan savaşta bulunmadım mı?
Sen orada bana helâk olur, aile efradın kimsesiz kalırlar deyip de kendine itaat ettirerek o savaştan kaçmadın mı?
Bana falan falan savaşta orada da aynı vesveseyi verdin, ben de sana uyarak geri döndüm.
Allah'a yemin ederim, bugün seni Allah Teala'ya arzedeceğim.Ya seni alır veya salıverir!"
Ben kendi kendime
`Bu kişiyi bugün gözetleyeceğim' diye karar verdim.
Dolayısıyla onu gözetledim.
Bir ara İslâm orduları düşmana saldırdılar.
O kişi de ön saflarda bulunuyordu.
Sonra düşman tarafından hücuma geçildi. Müslümanlar geri çekildiği halde o yerinden kıpırdamadı.
Bu durum birkaç defa tekrarlandığı halde o yerinde durup savaşıyordu. Allah'a yemin ederim, o düşüp şehid oluncaya kadar bu minval üzere devam etti.
Bedeninde ve bineğindeki yaraları saydım.
Altmış veya daha fazla mızrak darbesi bulunuyordu".
Ebu Talha (r.a) el-Ensari
Biz Ebu Talha (r.a) el-Ensari'nin namaz içinde kalbi bahçesindeki öten kuşla meşgul olup kaç rekât kıldığını bilmediğinden, bunun kefareti olarak bahçesini sadaka verdiğini ve yine Hz. Ömer'in her gece kamçısıyla ayaklarını döverek bugün ne yaptın?' diye sorduğunu daha önce zikretmiştik.
Mecma'dan şöyle rivayet ediliyor:
Hazret bir gün başını kaldırıp baktı.
Bu arada gözü bir kadına ilişti.
Bundan dolayı nef-sine, dünyada kaldıkça,
başını kaldırmamayı adadı.
Vuheyb b. Verd
Vuheyb b. Verd gördüğü birşeyi nefsinde hor telâkki edince göğsünün üzerinde bulunan kılların bir kaçını yoldu. Dolayısıyla canı acıdı.
Sonra nefsine şöyle hitap etti:
"Rahmet olasıca! Ben ancak senin için hayrı irade ettim".
Dâvud-u Tâi'
Muhammed b. Bişr Dâvud-u Tâi'yi iftar zamanında tuzsuz ekmek yerken gördü.
"Tuz da yeseydin olmaz mıydı?" diye sordu.
Dâvud
"Nefsim beni bir seneden beri tuz yemeye davet ediyor. Davud dünyada kaldıkça nefsine tuzun zevkini tattırmayacaktır" dedi.
İşte isabetli fikir sahiplerinin nefislerini cezalandırmaları böyleydi.
Hayret edilecek nokta şudur:
Sen köleni, cariyeni, aile ve çocuğunu, onlardan sâdır olan kötü ahlâktan ve kusurlarından ötürü cezalandırıyorsun.
Eğer onları affedersen durumlarının senin kontrolünden çıkmasından ve sana karşı gelmelerinden korkuyorsun!
Oysa en büyük düşmanın olan nefsini ihmal ediyor, sana en şiddetli saldırganlığı yapan ve ailenin saldırganlığından daha büyük zarar veren nefsi ihmal ediyorsun.
Çünkü aile efradının gayeleri, sana dünya maişetini bulandırmaktır. Eğer düşünürsen anlarsın ki maişet, âhiret maişetidir ve âhirette sonsuz ve daimi nimet vardır.
Âhiret maişetini ise senin için bulandıran sadece nefsindir.Bu bakımdan nefsin başkasından daha fazla cezaya müstehaktır.
(İMAM GAZALI HAZRETLERİ - İHYA'DAN)
Azîz Mahmud Hüdâyî hazretlerinin nefis terbiyesi
Üftâde hazretlerine intisâb eden (Bursa kadığından ayrılan) Hüdâyî, onun yanında sıkı bir riyâzât ve nefis terbiyesine başladı.
Üftâde bir gün müridine:
"Haydi evladım! Bir sırık ciğeri sırtına alarak Bursa sokaklarında satmalısın"! Diye emretmiş.
Hüdâyî de sırığı samur kürkü üzerine alarak çarşı çarşı , mahalle mahalle dolaşmaya başlamıştı. Bunu gören ahali "Hâkim çıldırmış" diyerek aleyhinde dedikodular uydurdular. Fakat Hüdâyî bunların hiç birine aldırmayarak verilen görevi eksiksiz yerine getirdi.
Azîz Mahmud'un nefis imtihanı daha bitmemişti. Şimdi sıra dergâhın tuvaletini temizlemeye gelmişti. Azîz Mahmud, yüksünmeden hemen göreve başladı. Günler geçti. Bir gün davul-zurna ve kös sesleri duydu. Ne var diye etrafındakilere sorduğunda;
"Şehre yeni tayin edilen hâkim bu gün göreve başlıyormuş" cevabını aldı. Bıraktığı Bursa kadılığı makamına yeni birisi getirilmişti. Bu sırada içinden;
"Ey Mahmud! Böyle bir mesleği bıraktın da, tuvaletlere hizmetkâr oldun; sen buna lâyıktın" diye geçirdi.
Ancak, derhal kendini toparladı ve;
"Mahmud! Sen şeyhine, nefsini ayaklar altına alacağına dair söz vermemiş miydin"? diyerek, içinden geçirdiğin bu düşünce için tevbe etti.
Rivayete göre, nefsini daha da zelil etmek için tuvaletleri sakalıyla temizlemeye yönelmiş, ancak, Üftâde hazretleri hemen gelerek;
"Evladım! Sakal mübarek şeydir. Onunla böyle şeyler yapılmaz" diyerek omuzundan yakalamış ve "amaç bu mertebeyi atlatmaktı" buyurarak, Azîz Mahmûd'u dergâha götürmüştür.
(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:8,S:215-216)
Nefsine ceza verenler
Hz. Ömer (r.a.) gece olunca nefsini hesâba çekerek
"Rabb'in için ne yaptın? O'nun için ne işledin?"dermiş.
Sonra eline bir kamçı alır, dizlerine vururmuş.
O, nefsinden Allahü Teâlâ'nın hukukunu istiyordu.
Ayrıca O'na hizmette daha fazlasını da istiyordu.
Çünkü o, sıddıkların, mukarreblerin, muhaddeslerin ve cennetliklerin büyüklerindendir. Sâlihler nefislerini, sâlih olmalarına, taât ehli olmalarına rağmen hesaba çekerler; oysa siz hesaba çekmiyorsunuz.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.512)
Hz Ömer, bir ikindi namazını cemaate yetişemediği için,
yüz bin dirhem kıymetindeki arazisini tasadduk etmiştir.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.4.S.734}
Ahnef b. Kays'ın arkadaşı anlatıyor ve diyor ki:
"Ahnef'in çoğunlukla gece ibâdeti duâ idi.
Gece lambanın yanına gider, parmağını ışığa tutar, ateşin acısını duyunca, kendi kendine:
"Falan gün, falan kusuru niçin yaptın?" diye söylenir ve nefsini kınardı."
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.4.S.730}
Temîm-î Dârî, bir gece teheccüd namazına kalkamadı diye bir yıl yatağa girmedi.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.4.S.732}
Ebu'l Ferec el-Versânî, Ali b. Abdurrahim'den naklediyor:
Bir gün Ahmed en-Nûrî'nin yanına geldim. Ayakları kütük gibi şişmişti. Niçin şiştiğini sordum. Sebebini anlattı;
"Nefsim benden hurma istedi. Ona karşı mücadele ettiysem de pek aldırmadı. Pazara çıktım. Hurma satın aldım. Yiyince nefsime şöyle dedim; "kalk bakalım, namaz kılacaksın", bu teklifimi kabul etmeyince ben de
' Allah için söz veriyorum. Kırk gün hiç oturmayacağım' diye yemin ettim. Hâlâ da oturmuş değilimi".
(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:3,S:292)
Allah Dostları / Nefis · Marifet Petekleri