Besmele
Niçin besmele çekilir?
Allah'ın Rahmân ve Rahîm isimlerinin tecellisini ümit eder.
Besmele'den maksat, Yüce Allah'ı hatırlamak ve O'nun ismini zikretmektir.
İslâm'ın varlık, bilgi ve değere bakışını şekillendiren besmele, kulluk bilinciyle hayatı anlamlandırır.
İster dünyevi ister uhrevî olsun, bir Müslüman her meşru ve anlamlı işinin öncesinde besmeleyi okuyup Allah'ı anmakla, Allah Teâlâ'nın ilâhlığını (ulûhiyetini), kendisinin de kulluğunu (ubûdiyetini) ifade etmiş olur.
Müslüman besmele çekmekle,
"Kendi adına veya başka bir varlık adına değil, sadece Allah Teâlâ adına, O'nun rızasını kazanmak umuduyla ve O'nun izni çerçevesinde bu işi yapmaya başlıyorum." demiş olur.
Diğer yandan besmele için Yüce Allah'ın doksan dokuz ismi içinden özellikle "Rahmân" ve "Rahîm" isimlerinin seçilmiş olması son derece anlamlıdır.
Besmele çeken bir mümin, Allah Teâlâ'nin engin rahmet ve merhametini ifade eden bu isimleri söylemekle, bütün söz ve davranışlarında rahmet ve merhameti prensip edineceğini ilân etmiş olur.
Ayrıca yaşantısına Allah'ın Rahmân ve Rahîm isimlerinin tecellisini ümit eder.
O'nun rahmet ve merhameti sayesinde hem dünya hem de âhiret mutluluğunu temenni eder. Yapmaya koyulduğu hayırlı ve anlamlı işe güç yetirebilmesi için gerekli olan takati, Kâdir-i Mutlak olan Rabbinden niyaz eder. Kendisinin her an O'nun yardımına muhtaç olduğunu itiraf eder.
Bu samimi ve derin kulluk bilinci sebebiyle de merhametlilerin en merhametlisinin yardımını celp eder.
(Hadislerle İslamiyet- Diyanet Yayınları)
Besmele şuuru
Besmele, bütün milletlerin alışageldiği tabirlerdendir. Nitekim araplar herhangi bir şeyi devlet adamı veya kabile reisi için yapmak isteyince ve kendini bütünüyle ona nisbet edince falanın adına bu işi yapıyorum der ve o emirin yahut devlet reisinin adını zikrederlerdi.
Çünkü bir şeyin ismi onun delili ve unvanıdır. Şayet ben bir işi yapıyorsam ve bu yaptığım iş, onu emreden hükümdar olmadığı takdirde gerçekleşmesi mümkün olmayan bir iş ise; derim ki bu iş falanca sultanın adına yapılmaktadır, onun unvanını taşımaktadır ve eğer o olmasaydı ben bu işi yapamazdım.
İşte Rahman ve Rahim olan Allah'ın adıyla işime başlarım demekle onun adına iş yaparım demek isterim. Yaptığım iş kendi adıma başlıbaşına yapılmış değildir, iş onun işidir.
Sanki ben şöyle demekteyim; bu iş Allah içindir, benim onda hiçbir payım yoktur.
Bir başka şekil de şöyledir:
Bu işi meydana getiren kudret Allah Teâlâ'dır. Allah o kudreti bana vermemiş olsaydı ben bir şey yapamazdım ve bu iş benden sådır olmazdı. Yaptığım iş ancak ve ancak Allah adınadır, kendi adıma değildir. Eğer o bana bu işi yapma gücünü vermemiş olsaydı ben de onu yapamazdım.
Nitekim besmele'deki bu mână Rahman ve Rahim lafzı ile tamamlanmaktadır. Ben, öyle bir iş yapıyorum ki, o iş kendi adıma olmayıp Allah Teâlâ adınadır.
Çünkü güç ve yardımı ondan istiyorum ve onun bana lütfederek yardımcı olmasını diliyorum. Eğer onun yardımı bulunmasaydı, ben bu işi yapamaz ve yerine getiremezdim.»
(Reşîd Riza, el-Menar, 1, 39-43.İbn-i Kesir Tefsiri. Sahife 11)
Besmele'nin anlamı
Merhum Şeyh Muhammed Abduh Fâtiha sûresinin tefsirinde zikretmeye değer bir mânâ daha yazmış ve şöyle demiştir:
"Bütün milletlerde ve bu cümleden Arap milletinde de bilindiği gibi birisi bir reis veya büyük bir zat hesabına -ve kendi şahsından bahsetmeden- yalnız onun için bir iş yapmak istediği zaman "falanın adına" der. Ve o zatın ismini söyler ki "O ve onun emri olmasaydı ben bu işi yapmazdım ve yapamazdım." demek olur.
Bunun en açık örneğini devlet mahkemelerinde görürüz. Hakimler gerek sözlü hükümlerinin ve gerek ilâmlarının başında "falan hükümdar adına veya falan reis adına" başlığını söylerler.
İşte bunlar gibi bir müslüman da "şu işe başlıyorum" derken "Ben bu işi kendim için değil, Allah adına, onun emri ile ve ancak onun için yapıyorum." demiş olur.
Bu yoruma göre besmelenin meâli "Rahman Rahim Allah adına" demek oluyor ki, bunun da " = bâ"daki sığınma mânâsıyla ilgisi bulunur. Fakat bunun kısacası başkası adına yapmayı itiraf etmektir.
Bir işe başlarken "falan adına" demek "Ben bunu ona isnad ederek, onun yerine, onu temsil ederek, onun bir aleti olarak yapıyorum, bu iş gerçekten benim veya başkasının değil, ancak onundur." demek olur.
Bu da vahdet-i vücud düşüncesi ile ilgili bir (fenâ Fillah) durumudur ki, ancak peygamberlik, velilik, hakîm olma ve tasarruf sahibi olma gibi özel manevi makamlarla ilgilidir.
Resûl-i Ekrem Efendimiz'in hadis-i şeriflerinde de şöyle buyurulmuştur:
"Besmele her kitabın anahtarıdır".
Bundan başka
"Besmele ile başlanmayan her mühim iş sonuçsuz kalır."
Mutlaka Allah Teâlâ'nın ismi ile başlanmayan herhangi bir iş, onun yüce huzuruna sunulamaz, sunulamayınca da sonuçsuz, tamamlanmamış kalır.
(Elmalılı Tefsiri. Besmele)
Müminin şeytanıyla kâfirin şeytanı karşılaşınca
Ebu Hüreyre der ki:
"Mü'min bir kimse ile kâfir bir kimsenin şeytanı bir araya geldi. Görüldü ki kâfirin şeytanı semiz, oldukça dolgun ve giyinikti. Mü'minin şeytanı ise zayıf, pejmürde, tozlu topraklı ve çırılçıplaktı.
Kâfirin şeytanı mü'minin şeytanına şöyle sorar:
'Sen neden böyle zayıfsın?'
Mü'minin şeytanı şöyle cevap verir:
- 'Ben öyle bir kişi ile bulunuyorum ki yediği zaman besmele çekiyor, böylece ben aç kalıyorum.
- Giydiği zaman besmele çekiyor, böylece ben çıplak kalıyorum.
- Saçını sakalını yağladığı zaman besmele çekiyor, böylece benim saçım sakalım pejmürde kalıyor'.
- İçtiği zaman besmele çekiyor, böylece ben susuz kalıyorum".
Kâfirin şeytanı bunları dinledikten sonra şöyle söyler:
"Fakat ben öyle bir kimse ile beraberim ki bunlardan hiçbirini yapmaz. Ben onun yemesinde, içmesinde ve giyiminde ortağıyımdır".
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN}
Kalpten inanmak
ALLAH DİYEN KALP
Bir gün Hoca vaazında:
"Bismillah diyerek yürürseniz, suyun üzerinden batmadan geçebilirsiniz." der.
Bu söze inanan bir köylü, artık köprü yerine nehirden geçmektedir.
Bir gün hocayı evine davet eder. Kabul eden hocayla birlikte giderken, karşılarına nehir çıkar ve adam nehrin üzerinden yürüyerek geçer.Ama hoca suya girmeye cesaret edemez.
Şaşkın köylü:
"Hocam böyle dememiş miydiniz, gelsenize!" diye seslenir.
Hoca şöyle cevap verir:
"Onu söyleyen dil bende; ama ona inanan kalp sende...!"
İki balıkçı
Atâ-i Horasâni şöyle anlatıyor:
"Peygamberlerden birisinin (Musa A.S.) yolu deniz kenarına uğrar. Adamın birisi orada balık avlıyor.
"Bismillah" diyerek ağını denize atar, fakat ağına balık gelmez, boşa çıkar.
Biraz ötede başka birisini görür. O, "Bism's-şeytan (şeytanın adıyla)"der ve ağını atar. O kadar balık çıkar ki adam onları toplamaktan usanır.
Buna şaşan peygamber:
"Ya Rab! Bunların hepsi senin kudretinde, bu nasıl oluyor"? diye sorar.
Allahü Teâlâ meleklere:
"Bu peygambere, her ikisinin mevkiini gösterin" buyurur.
Mûsâ Aleyhisselam ağına balık düşmeyenin mevkiini görünce:
"Yeter Ya Rab, buna razıyım"der.
(IMAM GAZALİ-İHYAU ULÜMID-DIN CİLD.4.5.361)
Besmele 19 harf
Besmelenin harfleri 19 tanedir.
Cehennem zebanileri de 19 tanedir.
Besmeleye devam edenleri, Hak Teala cehennem zebanilerinden emin kılar.
Gece ve gündüz 24 saattir. Beş vakit namaz onun beş saatine muadil olup, kalan 19 saatına da 19 harf muadil olur.
Bunun için bir kimse beş vakit namazını eda ettikten sonra, her mübah işin başında besmeleyi okumaya devam ederse, bütün vaktini ibadetle geçirme sevabına nail olur.
(Delail-i Hayrat Şerhi. Kara Davut)
Besmele ile yoğurmak
İslâm tarihi boyunca Müslümanların kültür ve medeniyetlerini besmeleyle yoğurması ne kadar da heyecan vericidir!
Yemekler onun bereketiyle bollaşır
Gece onunla yatılır, güne onunla başlanır.
Evden onunla çıkılır, eve onunla girilir.
Vasıtaya onunla binilir.
Hayırlı ve anlamlı işlere onunla başlanır.
İbadetler onunla eda edilir.
Duaya eller onunla kaldırılır.
Bütün hatipler sözlerine, bütün yazarlar kitaplarına onunla başlar.
Camilerin en müstesna yerlerini o süsler.
Hat sanatının şaheserlerinde yine o vardır.
Şiirlerin, nesirlerin, bütün edebiyatın vazgeçilmezi odur.
Hastalar onunla şifa bulur.
Konuşmaya başlayan çocuklara ilk o öğretilir.
Kısacası o, her hayrın anahtarıdır.
Ne kadar da veciz ifade etmiştir
Mevlid-i Şerif'in müellifi Merhum Süleyman Çelebi:
Allah adın zikredelim evvelâ.
Vacib oldur cümle işte her kula.
Allah adın her kim ol evvel ana.
Her işi âsan eder Allah ona.
Allah adı olsa her işin önü.
Hergiz ebter olmaya ânın sonu.
Her nefeste Allah adın de müdam
Allah adıyla olur her iş tamam.
(Hadislerle İslamiyet- Diyanet Yayınları)
Beyitler
Hak tecellî eyleyince her işi âsân eder
Halk eder esbabını bir lahzada ihsan eder.
Ketencizâde Mehmet Rüştü Efendi
Allah Dostları / Zikir ve Duâ · Marifet Petekleri