Arama

Başlık ve içerikte ara

Allah'ın insana verdiği değer

7 dk

İnsanın Allah'ın halifesi olması

İnsan kendi adına değil,

ancak Allah adına hareket eder.(Besmele)

Her işinde O'nun rızasını arzular

وَاِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلٰٓئِكَةِ اِنّ۪ي جَاعِلٌ فِي الْاَرْضِ خَل۪يفَةًۜ

(Ey Habîbim!)

Bir zaman Rabbin, meleklere:

“Şübhesiz ki ben, yeryüzünde (insanı) bir halîfe kılacak olanım” buyurmuştu;

قَالُٓوا اَتَجْعَلُ ف۪يهَا مَنْ يُفْسِدُ ف۪يهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَٓاءَۚ

(melekler:)

“Orada fesad çıkaracak ve orada kanlar dökecek

bir kimse mi kılacaksın?

وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَۜ

Hâlbuki biz, hamdin ile (seni) tesbîh ediyoruz

ve seni takdîs ediyoruz” dediler.

قَالَ اِنّ۪ٓي اَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ

(Rabbin de onlara:)

“Sizin bilemeyeceğiniz şeyleri, şübhesiz ki ben bilirim!” buyurdu.

Bakara Sûresi, 30.Âyet

هُوَ الَّذ۪ي جَعَلَكُمْ خَلَٓائِفَ فِي الْاَرْضِۜ

O (Rabbiniz), sizi yeryüzünde halîfeler kılandır.

Fâtır Sûresi, 39.Âyet

1,“Cenâb-ı Hakk’ın arzında (yeryüzünde)beşerin (insanın) halîfe olması, Allah’ın hükümlerini icrâ (uygulama) ve kānunlarını tatbîk etmesi içindir.

Bu ise, tam bir ilme mütevakkıftır (bağlıdır).”

(İşârâtü’l-İ‘câz, 258)

“İnsan mâlikin kemâlâtına (mülk sâhibinin mükemmelliğine) delâlet eden âlemin hüsnünü (güzelliğini) görüyor, ve kendisine beşik olarak yaratılan küre-i arzda istediği gibi tasarruf eden bir halîfedir. Hattâ semâ-i dünyada (gök yüzünde) dahi aklıyla çalışıyor ve küçüklüğüyle ve za‘fiyetiyle berâber hârika tasarrufât-ı acîbesiyle (şaşılacak işleriyle) eşref-i mahlûkāt (yaratılmışların en şereflisi) ünvânını almıştır. Ve elinde cüz-i ihtiyârî (cüz’î irâde) bulunduğundan, bütün esbâb (sebebler) içerisinde en geniş bir salâhiyet sâhibidir.”

(Mesnevî-i Nûriye, Habbe, 120)

Elmalılı Tefsirinde "Halifenin anlamı"

Ey Muhammed, ey Âdem oğlu, anılan nimetleri unutma ve o zamanı da unutma ki, insanlar yeryüzünde ortaya çıkmadan önce Rabb'ın ezelî iradesini açıklayarak ve sonsuz kudretini göstererek meleklere: ben muhakkak yeryüzünde bir halife yapacağım, bir halife tayin edeceğim, demişti ki,

meâli:

Kendi irademden, kudret ve sıfatımdan ona bazı selahiyetler vereceğim, o bana bağlanarak, bana vekil olarak yarattıklarım üzerinde birtakım kullanma yetkilerine sahip olacak, benim adıma hükümlerimi icra edecek ve yürütecek.

O bu hususta asil olmayacak, kendi zatı ve şahsı adına asil olarak hükümleri icra edecek değil. Ancak benim bir vekilim, bir kalfam olacak. İradesiyle benim iradelerimi, benim emirlerimi, benim kanunlarımı tatbik etmekle emredilmiş olacak, sonra onun arkasından gelenler ve ona halef olarak aynı görevi icra edecek olanlar bulunacak.

"Sizi yeryüzünde halifeler yapan O'dur." (Fâtır, 35/39) sırrı belli olacak. Bu mânâ, Ashab-ı kiramdan ve Tâbiinden uzun uzadıya nakledilegelen tefsirlerin özeti ve sonucudur.

(Elmalılı Tefsiri,Bakara 30)

Âdemoğullarını şerefli kıldık

وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَن۪ٓي اٰدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ

وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ

وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلٰى كَث۪يرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْض۪يلاً۟

Şânım hakkı için (biz), Âdemoğullarını şerefli kıldık;

onları karada ve denizde (çeşitli nakil vâsıtaları üzerinde) taşıdık; onları temiz şeylerden rızıklandırdık ve onları yarattıklarımızın birçoğuna fazîletli tutarak üstün kıldık.

İsrâ Sûresi, 70.Âyet

(Kur’ân) senin için de kavmin için de elbette bir şereftir.

فَاسْتَمْسِكْ بِالَّذ۪ٓي اُو۫حِيَ اِلَيْكَۚ

Artık, sana vahyedilene tutun!

اِنَّكَ عَلٰى صِرَاطٍ مُسْتَق۪يمٍ

Muhakkak ki sen, dosdoğru bir yol üzerindesin.

وَاِنَّهُ لَذِكْرٌ لَكَ وَلِقَوْمِكَۚ

Şübhesiz ki o (Kur’ân) senin için de

kavmin için de elbette bir şereftir.

وَسَوْفَ تُسْـَٔلُونَ

Artık ileride (ondan) suâl olunacaksınız.

Zuhruf Sûresi,43-44.Âyet

لَقَدْ اَنْزَلْنَٓا اِلَيْكُمْ كِتَابًا ف۪يهِ ذِكْرُكُمْۜ

And olsun ki size, içinde zikriniz bulunan

(sizi şereflendiren) bir Kitab indirdik.

اَفَلَا تَعْقِلُونَ۟

Hiç akıl erdirmiyor musunuz?

Enbiyâ Sûresi,10.Âyet

Onlara zikirlerini (içinde şan ve şerefleri olan Kur’ân’ı) getirdik; fakat onlar kendi şereflerinden

yüz çevirenlerdir.

وَلَوِ اتَّبَعَ الْحَقُّ اَهْوَٓاءَهُمْ لَفَسَدَتِ السَّمٰوَاتُ

وَالْاَرْضُ

وَمَنْ ف۪يهِنَّۜ

Eğer hak, onların nefislerinin arzularına uysaydı,

elbette gökler, yer ve bunların içinde bulunanlar bozulup giderdi.

بَلْ اَتَيْنَاهُمْ بِذِكْرِهِمْ فَهُمْ عَنْ ذِكْرِهِمْ مُعْرِضُونَۜ

Hayır!

Onlara zikirlerini (içinde şan ve şerefleri olan Kur’ân’ı) getirdik; fakat onlar kendi şereflerinden

yüz çevirenlerdir.

Mü'minûn Sûresi,71.Âyet

قٓ۠ وَالْقُرْاٰنِ الْمَجٖيدِۚ

Kāf. Şerefli Kur’ân’a yemîn olsun ki

(Mekke kâfirleri Muhammed’e îmân etmediler)

Kâf Sûresi 1. Âyet

Allah, arzı size kalınacak bir yer, göğü ise (üstünüze) bir binâ (bir tavan) kılandır.

اَللّٰهُ الَّذٖى جَعَلَ لَكُمُ الْاَرْضَ قَرَارًا وَالسَّمَٓاءَ بِنَٓاءً

Allah, arzı size kalınacak bir yer, göğü ise

(üstünüze) bir binâ (bir tavan) kılandır.

وَصَوَّرَكُمْ فَاَحْسَنَ صُوَرَكُمْ وَرَزَقَكُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِۜ

Hem sizi şekillendirdi de, sûretlerinizi güzel yaptı

ve sizi temiz şeylerden rızıklandırdı.

ذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْۚ

İşte Rabbiniz olan Allah bu (ni‘metleri veren)dir.

فَتَبَارَكَ اللّٰهُ رَبُّ الْعَالَمٖينَ

(Ve) işte âlemlerin Rabbi olan Allah, ne yücedir!

هُوَ الْحَيُّ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ

O Hayy’dır (hayâtı bâkîdir);

O’ndan başka ilâh yoktur;

فَادْعُوهُ مُخْلِص۪ينَ لَهُ الدّ۪ينَۜ

öyle ise dinde O’na (karşı) ihlâslı (samîmî)

kimseler olarak O’na kulluk edin!

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَم۪ينَ

Hamd, âlemlerin Rabbi olan Allah’a mahsustur!

قُلْ اِنّٖى نُهٖيتُ اَنْ اَعْبُدَ الَّذٖينَ تَدْعُونَ

مِنْ دُونِ اللّٰهِ لَمَّا جَٓاءَنِىَ الْبَيِّنَاتُ مِنْ رَبّٖى

De ki:

“Doğrusu ben Rabbimden bana apaçık deliller gelince, Allah’dan başka (kendisine) yalvarmakta

olduklarınıza ibâdet etmekten yasaklandım

وَاُمِرْتُ اَنْ اُسْلِمَ لِرَبِّ الْعَالَمٖينَ

ve âlemlerin Rabbine teslîm olmakla emrolundum.”

Mü’min Sûresi, 64-65-66.Âyet

Geceyi ve gündüzü, güneşi ve ayı

sizin hizmetinize verdi.

وَسَخَّرَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَۙ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَۜ

(O,) geceyi ve gündüzü, güneşi ve ayı

sizin hizmetinize verdi.

وَالنُّجُومُ مُسَخَّرَاتٌ بِاَمْرِهٖۜ

Yıldızlar da O’nun emrine boyun eğdirilmişlerdir.

اِنَّ فٖى ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَۙ

Şübhe yok ki bunda, akıl erdirecek

bir topluluk için nice deliller vardır

Nahl Sûresi,10.Âyet

Allah, yerde bulunanları

suda akıp giden gemileri sizin emrinize verdi.

اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ سَخَّرَ لَكُمْ مَا فِي الْاَرْضِ

وَالْفُلْكَ تَجْر۪ي فِي الْبَحْرِ بِاَمْرِه۪ۜ

Görmedin mi ki

şübhesiz Allah, yerde bulunanları ve emriyle

denizde akıp giden gemileri sizin emrinize verdi.

وَيُمْسِكُ السَّمَٓاءَ اَنْ تَقَعَ عَلَى الْاَرْضِ اِلَّا بِاِذْنِه۪ۜ

Göğü de, izni olmaksızın yerin üzerine

düşmesin diye (O) tutuyor.

اِنَّ اللّٰهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُ۫فٌ رَح۪يمٌ

Şübhesiz ki Allah, insanlara karşı elbette

Raûf (çok şefkatli olan)dır,

Rahîm (çok merhametli olan)dır.

Hacc Sûresi, 65.Âyet

Denizi sizin emrinize verendir; tâ ki şükredesiniz.

اَللّٰهُ الَّذ۪ي سَخَّرَ لَكُمُ الْبَحْرَ لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ ف۪يهِ

بِاَمْرِه۪ وَلِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِه۪ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَۚ

Allah, emri ile içinde gemilerin akıp gitmesi

ve lütfundan (rızık) aramanız için denizi sizin emrinize verendir; tâ ki şükredesiniz.

Câsiye Sûresi,12.Âyet

Hem göklerde olanlar ve yerde bulunanların hepsini,

وَسَخَّرَ لَكُمْ مَا فِي السَّمٰوَاتِ وَمَا فِي الْاَرْضِ

جَم۪يعًا مِنْهُۜ

Hem göklerde olanlar ve yerde bulunanların hepsini,

kendi tarafından (bir lütuf olarak)

sizin emrinize verdi.

اِنَّ ف۪ي ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

Doğrusu bunda, düşünecek bir topluluk için

gerçekten deliller vardır.

Câsiye Sûresi,13.Âyet

Görmez misiniz?

Allah'ın sizin hizmetinize verdiği şeyleri

görmediniz mi?

اَلَمْ تَرَوْا اَنَّ اللّٰهَ سَخَّرَ لَكُمْ م

َا فِي السَّمٰوَاتِ وَمَا فِي الْاَرْضِ

وَاَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظَاهِرَةً وَبَاطِنَةًۜ

Allah’ın, göklerde ve yerde bulunan şeyleri hizmetinize verdiğini,nimetlerini gizli ve açık olarak önünüze bolca serdiğini görmez misiniz?

Lokmân (As) Sûresi 20.Âyet

Nefsinin arzusuna uyanı Allah yükseltmez

وَلَوْ شِئْنَا لَرَفَعْنَاهُ بِهَا

وَلٰكِنَّهُٓ اَخْلَدَ اِلَى الْاَرْضِ وَاتَّبَعَ هَوٰيهُۚ

Hâlbuki dileseydik onu onlarla

(verdiğimiz âyetlerle) elbette yükseltirdik;

fakat o, dünyaya meyletti ve nefsinin arzusuna uydu.

A‘râf Sûresi 176. Âyet

Kalpler;hakkı zevk edip anlamak için.

Gözler; Allah'ın delillerini Kâinat kitabında görmek için.

Kulaklar; ilâhi nasihatleri işitmek için.

Aksi halde Allah'dan gâfil olarak bir hayat yaşanır.

وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَث۪يرًا مِنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِۘ

Celâlim hakkı için, cinlerden ve insanlardan

birçoğunu (kendi irâdeleriyle hak edecekleri üzere)

Cehennem için yarattık.

لَهُمْ قُلُوبٌ لَا يَفْقَهُونَ بِهَاۘ

Onların kalbleri vardır,

(ancak kendi küfürleri sebebiyle artık)

onlarla (hakkı zevk edip) anlamazlar;

وَلَهُمْ اَعْيُنٌ لَا يُبْصِرُونَ بِهَاۘ

Onların gözleri vardır

(ama) onlarla (Allah’ın delîllerini) görmezler;

وَلَهُمْ اٰذَانٌ لَا يَسْمَعُونَ بِهَاۜ

Onların kulakları da vardır,

(ama) onlarla (İlâhî nasîhatleri) işitmezler!

اُو۬لٰٓئِكَ كَالْاَنْعَامِ بَلْ هُمْ اَضَلُّ

İşte onlar hayvanlar gibidir;

hattâ daha da aşağıdırlar.

ۜ اُو۬لٰٓئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ

İşte onlar, gāfillerin ta kendileridir.

A'râf Sûresi 179.Âyet

Gökten sizin için bir su indiren O’dur;

هُوَ الَّذ۪ٓي اَنْزَلَ مِنَ السَّمَٓاءِ مَٓاءً لَكُمْ

مِنْهُ شَرَابٌ وَمِنْهُ شَجَرٌ ف۪يهِ تُس۪يمُونَ

Gökten sizin için bir su indiren O’dur;

içecek(leriniz) ondandır,içinde (hayvanlarınızı)

otlattığınız bitkiler de ondan (yetişmekte)dir.

يُنْبِتُ لَكُمْ بِهِ الزَّرْعَ وَالزَّيْتُونَ وَالنَّخٖيلَ

وَالْاَعْنَابَ وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِۜ

(Allah) onunla size ekin, zeytin, hurma ağaçları,

üzüm bağları ve her çeşit meyvelerden bitirir.

اِنَّ فٖى ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

Muhakkak ki bunda, düşünecek bir topluluk için

(Allah’ın varlığına ve birliğine) elbette

bir delil vardır

Nahl Sûresi, 10-11.Âyet

Furkân-ı Hakîm / İnsan ve Değeri · Marifet Petekleri

İlgili yazılar