Sahabeler
Onlar kendilerini Allah'a teslim etmişlerdi
فَاِنْ حَٓاجُّوكَ فَقُلْ
(Ey Resûlüm!)
Buna rağmen (onlar) seninle tartışırlarsa,
artık de ki:
اَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلّٰهِ وَمَنِ اتَّبَعَنِۜ
“(Ben) kendimi Allah’a teslîm ettim,
bana tâbi‘ olanlar da!”
وَقُلْ لِلَّذ۪ينَ اُو۫تُوا الْكِتَابَ وَالْاُمِّيّ۪نَ
Hem kendilerine kitab verilenlere ve ümmîlere
(diğer müşriklere) de ki:
ءَاَسْلَمْتُمْۜ
“(Siz de) teslîm oldunuz mu?”
فَاِنْ اَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوْاۚ
Bunun üzerine İslâm’a girerlerse,
o hâlde muhakkak doğru yola ermiş olurlar.
وَاِنْ تَوَلَّوْا فَاِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلَاغُۜ
Artık yüz çevirirlerse,
o takdirde sana düşen ancak tebliğdir.
وَاللّٰهُ بَص۪يرٌ بِالْعِبَادِ۟
Allah ise, kulları(nı) hakkıyla görendir.(5)
Âl-i İmrân Sûresi, 20.Âyet
(5) Bu âyetler, Peygamber Efendimiz (Aleyhissalâtü Vesselâm)’ın nübüvvetinin bütün insanlara şâmil olduğunun en açık delillerindendir. Bir hadîs-i şerîfte: “Nefsim kudret elinde olan Allah’a yemîn olsun ki, ister yahudi ister hristiyan olsun, bu ümmetten beni işitip de gönderildiğim şeylere îmân etmeden ölen kimse Cehennemliktir!” buyurulmuştur.
(İbn-i Kesîr, c. 1, 273)
Sahabeler, işte gerçek mü’minler, ancak onlardır!
وَالَّذ۪ينَ اٰمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا ف۪ي سَب۪يلِ اللّٰهِ
وَالَّذ۪ينَ اٰوَوْا وَنَصَرُٓوا
Îmân edip hicret edenler
ve Allah yolunda cihâd eden (Muhâcir)ler
ve (onları) barındırıp yardım edenler (Ensâr) var ya,
اُو۬لٰٓئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقاًّۜ
işte gerçek mü’minler, ancak onlardır!
لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَر۪يمٌ
Kendileri için (Rablerinden) bir mağfiret
ve dâimî bir rızık vardır.
Enfâl Sûresi, 74.Âyet
Sizden evvelki (sâlih kimse)lerin yollarına
sizi hidâyet etmek
يُرٖيدُ اللّٰهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ وَيَهْدِيَكُمْ سُنَنَ
الَّذٖينَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَيَتُوبَ عَلَيْكُمْۜ
Allah, size (bilmediklerinizi) açıklamak ve
sizden evvelki (sâlih kimse)lerin yollarına sizi hidâyet etmek ve tevbelerinizi kabûl etmek ister.
وَاللّٰهُ عَلٖيمٌ حَكٖيمٌ
Çünki Allah, Alîm (herşeyi hakkıyla bilen)dir,
Hakîm (her işi hikmetli olan)dır.
Nisâ Sûresi 26. Âyet
Muhâcirler ve Ensâr ile
onlara güzelce tâbi‘ olanlar var ya,
وَالسَّابِقُونَ الْاَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِر۪ينَ وَالْاَنْصَار
وَالَّذ۪ينَ اتَّبَعُوهُمْ بِاِحْسَانٍۙ
رَضِيَ اللّٰهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ
وَاَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْر۪ي تَحْتَهَا الْاَنْهَارُ خَالِد۪ينَ ف۪يهَٓا اَبَداًۜ
Sâbikūn’un, (İslâm’a olan hizmetleriyle öne geçenlerin) birincileri olan Muhâcirler ve Ensâr ile
onlara güzelce tâbi‘ olanlar var ya,
Allah onlardan râzı olmuştur
ve (onlar da) O’ ndan râzı olmuşlardır
ve (Allah) onlar için, altlarından ırmaklar akan Cennetler hazırlamıştır; orada ebedî olarak devamlı kalıcıdırlar.
ذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظ۪يمُ
İşte büyük kurtuluş budur!(1)
Tevbe Sûresi,100. Âyet
1,Sahabe-i Kirâm (radıyallâhü anhüm ecmaîn), bu âyette Kur’ân’ın böyle medh ü senâsına mazhar olmakla, kendilerinden sonra gelen insanlardan hiç kimsenin erişemeyeceği birincilik derecesine eriştiler.
(Râzî, c. 8/16, 175)
“Fazîlet-i a‘mâl (amellerin fazîleti) ve sevâb-ı ef‘âl (fiillerin sevâbı) ve fazîlet-i uhreviye (âhiret fazîleti) cihetinde sahâbelere yetişilmez. Çünki, nasıl bir asker bazı şerâit (şartlar) dâhilinde, mühim ve mahûf (korkulu) bir mevki‘de bir saat nöbette, bir sene ibâdet kadar bir fazîlet kazanabilir ve bir dakîkada bir kurşunu yemekle, en ekall (en az) kırk günde ancak kazanılacak velâyet derecesi gibi bir makāma çıkıyor.
Öyle de, sahâbelerin te’sîs-i İslâmiyet’te (İslâmiyet’in temelleri atılırken) ve neşr-i ahkâm-ı Kur’âniyede (Kur’ân’ın hükümlerini yaymadaki) hizmetleri ve İslâmiyet için bütün dünyaya i‘lân-ı harb (savaş i‘lân) etmeleri o kadar yüksektir ki, bir dakîkasına başkaları bir senede yetişemez.
Hattâ denilebilir ki, bütün dakîkaları, o hizmet-i kudsiyede (mukaddes hizmette), o şehîd olan neferin (askerin) dakîkası gibidir. Bütün saatleri, müdhiş bir makamda bir saat nöbet tutan fedâkâr bir neferin nöbeti gibidir ki; amel az, ücreti çok, kıymeti yüksektir.”
(Sözler, 27. Söz, 165)
…
Diyanet Tefsiri:
Bu âyette ise, en zor şartlar altında Hz. Peygamber’e ilk desteği veren, İslâm mesajının insanlığa ulaştırılması uğruna kendilerini feda etmeyi göze alan örnek nesle özel bir gönderme yapılmış, onların Allah’ın hoşnutluğunu kazandığında şüphe bulunmadığı ifade edilmiş ve iyilik yolunda onları kendileri için model kişilikler olarak görüp onlar gibi davranmaya çalışanların da bu övülen gruba dahil olacağı bildirilmiştir…..
Yine, âyetin “onlara güzelce uyanlar” diye tercüme ettiğimiz kısmını tâbiîn nesli şeklinde anlayanlar olduğu gibi, bu ifade “kıyamete kadar onların yolunda yürüyen müminler” şeklinde de tefsir edilmiştir. Öte yandan, “onlara güzelce uyanlar” denince hatıra ilk gelen mâna, onların iyi davranışlarının örnek alınmasıdır; ancak bu ifadeye “onları iyilikle ananlar, onların hâtırasına saygı duyanlar” anlamı da verilmiştir.
(İbn Atıyye, III, 75; Râzî, XVI, 171-172; Şevkânî, II, 452-453).
..........
Âhirette sahâbeyle beraber olalım!
وَمَنْ يُطِعِ اللّٰهَ وَالرَّسُولَ فَاُو۬لٰٓئِكَ مَعَ الَّذ۪ينَ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ
مِنَ النَّبِيّ۪نَ وَالصِّدّ۪يق۪ينَ وَالشُّهَدَٓاءِ وَالصَّالِح۪ينَۚ وَحَسُنَ
O hâlde kim Allah’a ve Resûl’e itâat ederse, işte onlar;
Allah’ın kendilerine ni‘met verdiği peygamberler,
sıddîklar, şehîdler ve sâlih kimselerle berâberdirler.
اُو۬لٰٓئِكَ رَف۪يقًاۜ
Hem işte onlar, ne güzel arkadaştırlar!
ذٰلِكَ الْفَضْلُ مِنَ اللّٰهِۜ
Bu lütuf Allah’tandır;
وَكَفٰى بِاللّٰهِ عَل۪يمًا۟
(Ona mazhar olanı)
hakkıyla bilici olarak Allah yeter.
Nîsâ Sûresi69 -.-79Âyet
Sahâbede îsâr ruhu
وَالَّذ۪ينَ تَبَوَّؤُ الدَّارَ وَالْا۪يمَانَ مِنْ قَبْلِهِمْ
يُحِبُّونَ مَنْ هَاجَرَ اِلَيْهِمْ
Onlardan önce o yurda (Medîne’ye) yerleşmiş
ve (samîmâne) îmâna sarılmış olanlar (Ensar),
kendilerine hicret edip gelen (Muhâcir)leri severler;
وَلَا يَجِدُونَ ف۪ي صُدُورِهِمْ حَاجَةً مِمَّٓا اُو۫تُوا
hem (onlara)verilenlerden dolayı
sînelerinde bir ihtiyaç (bir rahatsızlık) duymazlar
وَيُؤْثِرُونَ عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ
وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌۜ
ve kendilerinde bir sıkıntı (bir ihtiyaç) bile olsa,
(o kardeşlerini) kendi nefislerine tercîh ederler!(3)
وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِه۪ فَاُو۬لٰٓئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَۚ
Kim nefsinin cimriliğinden korunursa,
işte onlar gerçekten kurtuluşa erenlerdir!
Haşr Sûresi,9.Âyet
(3) “ وَيُؤْثِرُونَ عَلٰٓي اَنْفُسِهِمْ [(Onlar, kardeşlerini) kendi nefislerine tercîh ederler!] sırrıyla,
ihlâs-ı tâmmı (tam samîmiyeti) kazanınız!Kardeşlerinizin nefislerini nefsinize; şerefte,
makamda, teveccühte (i‘tibarda), hattâ menfaat-ı maddiye gibi nefsin hoşuna giden şeylerde tercîh ediniz!”
(Lem‘alar, 21. Lem‘a, 169)
Ona (o mala) olan arzularına (ve kendi ihtiyaçlarına) rağmen,yoksula, yetime ve esire yemek yedirirler(di).
يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَيَخَافُونَ يَوْماً كَانَ شَرُّهُ مُسْتَط۪يراً
(Çünki onlar) adakları(nı) yerine getirirler
ve şerri yaygın olan bir günden
(kıyâmet gününden) korkarlar(dı).
وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلٰى حُبِّه۪ مِسْك۪يناً وَيَت۪يماً وَاَس۪يراً
Ona (o mala) olan arzularına (ve kendi ihtiyaçlarına) rağmen, yoksula, yetime ve esire yemek yedirirler(di).
اِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللّٰهِ لَا نُر۪يدُ مِنْكُمْ
جَزَٓاءً وَلَا شُكُوراً
اِنَّا نَخَافُ مِنْ رَبِّنَا يَوْماً عَبُوساً قَمْطَر۪يراً
“Sizi, ancak Allah rızâsı için yediriyoruz;
sizden ne bir ücret, ne de bir teşekkür bekliyoruz;
çünki biz, kaşları çatık, asık suratlı bir günde
Rabbimizden korkarız!” (derlerdi).
فَوَقٰيهُمُ اللّٰهُ شَرَّ ذٰلِكَ الْيَوْمِ وَلَقّٰيهُمْ نَضْرَةً وَسُرُوراًۚ
Allah da onları o günün şerrinden korudu
ve onlara (yüzlerinde) bir güzellik (ve parlaklık),
hem (gönüllerinde) bir sevinç verdi!
İnsân Sûresi11-7-.Âyet
Sahâbelerin vasıfları
مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِۜ
Muhammed Allah’ın Resûlüdür.
وَالَّذ۪ينَ مَعَهُٓ اَشِدَّٓاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَٓاءُ بَيْنَهُمْ
Ve onun berâberinde bulunanlar;
kâfirlere karşı çok şiddetli, kendi aralarında
gāyet merhametlidirler;
تَرٰيهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا
onları çokça rükû‘ eden kimseler ve çokça
secde eden kimseler olarak görürsün;
يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللّٰهِ وَرِضْوَانًاۘ
(onlar) Allah’dan bir lütuf ve bir rıdvân
(sâdece O’nun rızâsını) isterler.
س۪يمَاهُمْ ف۪ي وُجُوهِهِمْ مِنْ اَثَرِ السُّجُودِۜ
Secde eserinden olan alâmetleri, yüzlerindedir.
ذٰلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرٰيةِۚۛ
Bu, onların Tevrât’taki vasıflarıdır.
وَمَثَلُهُمْ فِي الْاِنْج۪يلِ۠ۛ
كَزَرْعٍ اَخْرَجَ شَطْـَٔهُ فَاٰزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوٰى
عَلٰى سُوقِه۪ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغ۪يظَ بِهِمُ الْكُفَّارَۜ
İncîl’deki vasıfları ise, bir ekin gibidir ki filizini çıkarmış, sonra onu kuvvetlendirmiş, sonra kalınlaşmış da gövdesi üzerine dikilmiştir; (bu hâl) ekincilerin hoşuna gider; (onlar hakkındaki bu benzetme) kâfirleri onlarla öfkelendirmek içindir.
وَعَدَ اللّٰهُ الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ
مِنْهُمْ مَغْفِرَةً وَاَجْرًا عَظ۪يمًا
Allah, onlardan îmân edip sâlih ameller
işleyenlere bir mağfiret ve (pek) büyük
bir mükâfât va‘d etmiştir.
Fetih Sûresi, 29.Âyet
Furkân-ı Hakîm / Peygamber ve Sünneti · Marifet Petekleri