Arama

Başlık ve içerikte ara

Şükür ve Hamd

16 dk

Hakkımı tam almadım.

HADÎS-İ ŞERİF:

Hafız Ebu Bekr el-Bezzâr'm Müsned'inde İsmâîl İbn Ebu Haris kanalıyla,..

Enes'ten, onun da Hz. Peygamber (s.a.) den rivayetine göre; o, şöyle buyurmuştur :

"Kıyamet günü Âdemoğlu için üç dîvân çıkarılır :

  • İçinde sâlih amelinin olduğu bir dîvân,
  • günâhlarının olduğu bir dîvân ve
  • Allah tarafından ona bahşedilen nimetlerin bulunduğu bir dîvân.

Allah Teâlâ nimetlerin dîvânındaki nimetlerin en küçüğüne :

Onun sâlih amelinden ücretini al, buyurur.

O, nimet sâlih amellerinin hepsini alır, sonra bir kıyıya çekilip şöyle der :

İzzetin adına yemîn olsun ki hakkımı tâm almadım.

Günâhlar ve nimetler kalır.

Allah Teâlâ merhamet buyurmak istediği zaman:

Ey kulum, senin için iyiliklerini kat kat artırdım ve günâhlarından vazgeçtim, buyurur".

(İbn-i Kesir Tefsiri,İbrahim as 34)

Ey Dâvûd işte şimdi Bana şükrettin

Bir eserde rivayet olunduğuna göre Dâvûd (a.s.) :

"Ey Rabbım, Sana şükretmem dahi Senin bana bir nimetin iken Sana nasıl şükredeyim"? demişti de

Allah Teâlâ :

"Ey Dâvûd işte şimdi Bana şükrettin.

Nimetlerin şükrünü edâ etmekten âciz olduğunu itiraf ettiğinde Bana gerçekten şükretmiş oldun", buyurdu.

(İbn-i Kesîr Tefsiri. İbrahim as 34)

Namaz ile şükür

HADÎS-İ ŞERİF:

İmâm Ahmed der ki: Bize Abdurrahmân'ın... Muğîre İbn Şu'be'den rivayetine göre; o, şöyle diyor:

Hz. Peygamber (s.a.) ayakları şişinceye kadar kıyama dururdu.

Kendisine:

-Allah senin geçmiş ve gelecek günâhlarını bağışlamıştır" denildiğinde

Rasûluilah (s.a.):

"Şükreden bir kul olmayayım mı"? buyurdu.

Hadîsi Buhârî, Müslim ve Ebu Dâvûd dışındaki diğer muhaddisler Ziyâd'dan rivayetle tahrîc etmişlerdir.

İmâm Ahmed'in Hârûn İbn Ma'-rûf kanalıyla... Hz. Âişe'den rivayetine göre o, şöyle demiştir:

"Allah Rasûlü (s.a.) namaz kıldığı zaman kıyamda o kadar dururdu ki ayaklan paralanırdı.

Âişe ona:

-Ey Allah'ın elçisi, Allah senin geçmiş ve gelecek günâhlannı bağışlamışken mi böyle yapıyorsun"? diye sordu da

Rasûlullah:

"Ey Aişe, şükreden bir kul olmayayım mı"? buyurdu.

Hadîsi Müslim de Sahîh'inde Abdullah İbn Vehb kanalıyla rivayet etmiştir.

(İbn-i Kesir Tefsiri-Fetih,3)

Hamdediciler ayağa kalksın

HADÎS-İ ŞERİF:

Peygamberimiz (S.A.S.) buyuruyor ki:

" Kıyamet Günü «hamdediciler ayağa kalksın" diye ses gelir, bu ses üzerine bir zümre ayağa kalkar, onlara özel bir sancak verilerek hepsi cennete gönderilir".

Sahabiler "hamdediciler kimlerdir"? diye sorarlar.

Peygamber (S.A.V.) Efendimiz:

"Her durumda Allah (C.C.)'a şükredenlerdir."

(başka bir rivayete göre):

"Rahatlıkta ve sıkıntıda Allah (C.C.)'a şükredenlerdir)" diye buyurur.

Peygamberimiz (S.A.S.)

«Hamd (şükür) Rahman'in elbisesidir» buyurmuştur.

Ulu Allah (C.C.) Hz. Eyyüb'e (A.S.) uzun bir konuşmada:

"Ben sevdiğim kullarımın şükrünü mükafat olarak kabul ederim". diye vahyetti.

Ulu Allah (C.C.), yine Hz. Eyyüb'e sabırlı kullar hakkında:

"Onların yurdu Darusselâm'dir. Oraya girdiklerinde onlara şükretmeyi ilham ederim, o sözlerin en hayırlısıdır. Şükrettikleri zaman onlara verdiklerimi artırırım, beni görmelerini nasip ederek onlara verdiğim nimetleri artırmış olurum". diye vahyetti.

Mal yığma hakkındaki âyetlerden biri. inince

Hz. Ömer (R.A.) Peygamberimize (S.A.S.) hangi malı biriktirelim? diye sorar.

Peygamber (S.A.S.)imiz:•

"Biriniz zikreden dil ve şükreden kalb edininiz" diye buyurur.

Görülüyor ki, Peygamber (S.A.S.)'imiz servet yerine şükreden kalb sahibi olmayı emrediyor.

İbni Mes'ud (R.A.)

«Şükür, imanın yarısıdır» der.Bilesin ki, şükür hem kalbi, hem dili ve hem de vücudun belli başlı organlarını ilgilendirir.

1- Kalbi ilgilendiren şükür, iyiliğe yönelmek ve bütün canlılar için iyilik duygusu beslemektir.

2- Dili ilgilendiren şükür, hamd mânâsi ifade eden sözleri Allah (C.C)'i şükür için dile getirmektir.

3- Başlıca vücud organlarını ilgilendiren şükür.

Allah (C.C)'in verdiği nimetleri dile getirmektir.

O'na kulluk maksadı ile kullanmak, O'nun emrine aykırı şekilde kullanmaktan sakınmaktır.

Buna göre gözler vasıtası ile yapılacak şükürden biri, müslümanın görülen kusurlarına göz yummak, kulak ile yapılacak bir şükür çeşidi de müslüman hakkında işitilen bir kusuru saklamaktır.

Her kim davranış da göz ve kulağa bağışlanan nimetlere karşılık olarak yapılacak olan şükür görevleri arasındadır. Allah (C.C.)'in takdirine karşı hoşnutluk belirtmek, dilin görevi olan bir şükür çeşididir.

Nitekim Peygamber'imiz (S.A.S.) bir sabah sahabilerden birine:

"Gecen nasıl geçti" diye sorar.

Sahabi de: «iyi geçti» diye cevap verir.

Peygamber (S.A.S.)'imiz üçüncü seferinde,

"Alláh (C.C.)'a hamd ve şükürler olsun, iyi gecti" cevabını alıncaya kadar aynı soruyu arka arkaya tekrarlar. Nihayet son cevabı alınca "senden aradığım buydu" diye buyurur.

Eski örnek müslümanlar biribirlerinin halini sormayi gelenekleştirmişlerdi. Maksatları Allah (C.C.)'a şükretmeye fırsat hazırlamaktı. Böylece hem şükreden ve hem de ona bu imkâni verdiği için halhatır soran birlikte ibadet etmiş oluyordu.

Yoksa amaçları, karşı tarafa ilgi ve iltifat gösterip riyakarlık etmek değildi. Hali sorulan herkes ya şükreder, ya durumundan şikayet edebilir veya hiç bir cevap vermez.

Şükür ile cevap vermek ibadettir. Halden şikayet ederek cevap vermek, müslümana yakışmayan, çirkin bir davranıştır. Her şeye kadir olan ulu Allah (C.C.)'ı elinden hiç bir şey gelmeyen bir kula şikayet etmek nasıl çirkin olmaz!

Başına gelen belâya katlanmayı beceremediği ve iradesinin zayıflığı kendisini şikayet etmeye sürüklediği takdirde insanın bu şikayeti, hiç olmazsa. Allâh (C.C.)'a yapması daha yerindedir. Çünki belâyi veren de o, giderebilecek olan da O'dur.

Kulun Allah (C.C.) karşısında düşkünlüğünü arzetmesi şereftir, fakat Allah (C.C.)'dan başkası önünde şikayet etmek alçaklıktır. Karşındakinin de kendisi gibi aciz bir kul olduğunu gözden kaçırarak bir insanın başkası önünde zavallılaşması halinden yakınması çirkin bir alçaklıktır.

Nitekim Ulu Allah (C.C.) söyle buyuruyor:

"Hiç süphesiz,siz Allah'ı bırakıp putlara tapıyor ve güç kaynakları uyduruyorsunuz".

"Allah'ı bırakıp taptığınız putlar, size hiç bir şey veremezler. Rızkı Allah katında arayınız, sırf O'na kulluk ediniz, yalınız O'na şükrediniz, O'nun katına döndürüleceksiniz" .(AnkebutSûre-iCelilesi: 17)

Buna göre dil ile şükretmek, şükür görevinin bir çeşididir.

Rivayet edildigine göre bir gün bir heyet emevi halifelerinden Ömer İbni Abdülaziz'i (R.A.) ziyarete gider. Aralarından bir delikanlı ayağa kalkıp konuşmak ister.

Halife, «<en yaşlınız konuşsun, en yaşlınız» der.

Bunun üzerine ayağa kalkan delikanlı

«Ey Emirel mű minin iş yaşa kalsaydı, müslümanlar arasında senden daha yaşlısı vardı (onun halife olması gerekirdi)>> der.

Cevabdan hoşlanan halife, delikanlıya «Haydi, o halde sen konuş» deyince.

Delikanli şunları söyler:

"Bizler ne bir şey istemek için ve ne de himaye edilmek için gelen bir heyetiz. Çünki faziletli idaren bize istediklerimize ulaştırdı. Adaletin de bizden korkuyu giderek güvenliğimizi sağladı.

Bizler sadece bir şükran heyetiyiz, sana sözlü olarak şükranlanmızı arzedip dönmeye geldik".

(İMAM GAZALİ HAZRETLERİ - İHYA'DAN)

Bollukta Allah'ı (şükür ile) bilip tanı ki

HADÎS-İ ŞERİF:

İbn Abbâs'tan rivayet edilen bir hadîste şöyle buyrulur:

"Bollukta Allah'ı bilip tanı ki, zorluk ve darda O da seni tanısın".

(İbn-i Kesir Tefsiri-Saffat,148)

Suyun şükrü

HADÎS-İ ŞERİF:

Tirmizî der ki: Bize Abd İbn Humeyd... Dahhâk İbn Abdurrahmân'-dan nakletti ki; o, Ebu Hüreyre'nin şöyle dediğini işittim, demiştir:

Rasûlullah (s.a.) buyurdu ki:

"Kıyamet gününde kulun sorguya çekileceği ilk nimet;

ona biz sana sağlıklı bir beden vermedik mi?

Ve; soğuk su içirmedik mi? denmesi olacaktır".

Bu hadîsin rivayetinde Tirmizî münferid kalmıştır.

îbn Hibbân Sahîh'inde bu hadîsi Velîd İbn Müslim kanalıyla nakleder.

(İbn-i Kesir Tefsiri-Tekasur)

HADÎS-İ ŞERİF:

İbn Ebu Hatim der ki: Bana babam... Ebu Ca'fer'den nakletti ki; Rasûlullah (s.a.) su içince şöyle buyururmuş :

"Rahmetiyle bize içimlik tatlı bir su içiren Allah'a hamdolsun. Ki O- suyu günâhlarımız nedeniyle acı ve tuzlu kılmamıştır".

(İbn-i Kesir Tefsiri-Vâkıa,74)

Her durumda şükredenler-(Hamdediciler)

HADÎS-İ ŞERİF:

Peygamberimiz (S.A.S.) buyuruyor ki:

" Kıyamet Günü «hamdediciler ayağa kalksın" diye ses gelir, bu ses üzerine bir zümre ayağa kalkar, onlara özel bir sancak verilerek hepsi cennete gönderilir".

Sahabiler "hamdediciler kimlerdir"? diye sorarlar.

Peygamber (S.A.V.) Efendimiz:

"Her durumda Allah (C.C.)'a şükredenlerdir."

(başka bir rivayete göre):

"Rahatlıkta ve sıkıntıda Allah (C.C.)'a şükredenlerdir)" diye buyurur.

(İMAM GAZALİ HAZRETLERİ - İHYA'DAN)

HADÎS-İ ŞERİF:

Hz. Aişe şöyle demiştir:

"Allah Resûlü (sav), hoşuna giden bir şey gördüğünde,

'Hamdolsun Allah'a ki yararlı şeyler O'nun nimetiyle tamamlanır".der;

hoşuna gitmeyen bir şey gördüğündeyse

'Her hâlükarda Allah'a hamdolsun." derdi."

(IM3803 ibn Mâce, Edeb, 55)

HADÎS-İ ŞERİF:

7: Ebû Yahyâ Suheyb ibn Sinân (Allah Ondan razı olsun)’den rivayet edildiğine göre Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurdu:

“Mü’minin durumuna gerçekten hayret edilir.

Zira her durumu onun için hayır sebebidir,

bu özellik sadece mü’minlerde bulunur.

Çünkü bir ni'met geldiğinde şükreder bu onun için hayırdır, başına bir bela gelse sabreder bu da onun için bir hayırdır.”

(Müslim, Zühd 64)(Riyâzu's-Sâlihîn)

Şükretmek

HADÎS-İ ŞERİF:

7: Ebû Yahyâ Suheyb ibn Sinân (Allah Ondan razı olsun)’den rivayet edildiğine göre Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurdu:

“Mü’minin durumuna gerçekten hayret edilir.

Zira her durumu onun için hayır sebebidir,

bu özellik sadece mü’minlerde bulunur.

Çünkü bir ni'met geldiğinde şükreder bu onun için hayırdır, başına bir bela gelse sabreder bu da onun için bir hayırdır.”

(Müslim, Zühd 64)(Riyâzu's-Sâlihîn)

HADÎS-İ ŞERİF:

"Kim ırzında ve malında emin olarak sabahlar, vücûdunda âfiyet ve günlük nafakası bulunursa, bütün dünya kendisine bahşedilmiş gibidir."

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.3.S.381}

HADÎS-İ ŞERİF:

Altın ve gümüşün toplanıp yığılmaması ile ilgili âyet nâzil olunca

Hz. Ömer (R.A.) Resûl-i Ekrem'e:

" Hangi maldan servet edinelim?" Deyince,

Resûl-i Ekrem:

"Siz zikreden dil, şükreden kalbe sâhib olunuz." buyurmuştur.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.4.S.156}

HADÎS-İ ŞERİF:

Kütüb-i Sitte

Fasıl : Teşekkür Bölümü Konu : Teşekkür Hakkında Ravi : Ebu Said

Hadis Numarası : 984

Resulullah (sav) şöyle buyurmuştur:

"`Halka teşekkürde bulunmayan Allah`a da şükretmez".

HADÎS-İ ŞERİF:

Kütüb-i Sitte

Fasıl : Teşekkür Bölümü

Konu : Teşekkür Hakkında Ravi : Cabir

Hadis Numarası : 983

Resulullah (sav):

"Kim bir ihsana mazhar olursa, bulduğu takdirde karşılığını hemen versin, bulamazsa, verene senada bulunsun. Zira onu övmekle, teşekkürünü yerine getirmiş olur. Ketmeden (karşılık vermeyen) nankörlük etmiş olur" dedi.

Tirmizi`nin rivayetinde şu ziyade var:

`... Kim de kendisine verilmeyenle süslenirse iki yalan elbisesi giyen gibi olur.`

Peygamberimiz (s.a.v.):

"Allah kuluna bir nimet verince, onun kulu üzerinde görülmesini ister." buyurmuştur.

(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.137-138)

"Cezakallahu hayran"

HADÎS-İ ŞERİF:

1497: Üsame ibni Zeyd (Allah Onlardan razı olsun)'dan rivayet edildiğine göre Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurdular:

“Kendisine iyilik eden bir kimse o iyiliği yapana cezakallahu hayran (Allah seni hayırla mükafatlandırsın) derse ona en iyi şekilde teşekkür etmiş olur.”

(Tirmizi, Birr, 87) (Riyâzu's-Sâlihîn)

Şükrünü edâ ettiğin az bir hayır

HADÎS-İ ŞERİF:

Ebu Kasım el-Beğavî, Mu'cem'inde der ki: Bize Ahmed tbn Zübeyr...

Salebe Ibn Hâtıb el-Ansârî'den nakletti ki; o, şöyle demiş:

"Ey Allah'ın Rasûlü bana duâ et de Allah bana bol mal versin".

Bunun üzerine Hz. Peygamber şöyle demiş :

"Şükrünü edâ ettiğin az bir hayır, senin için götüremeyeceğin çoğundan daha iyidir".

(İbn-i Kesîr Tefsiri. Mâide.102)

Nasıl şükredilir?

HADÎS-İ ŞERİF:

İbn Cerîr der ki : Bize Saîd İbn Amr... Hakem İbn Ümeyr'den nakletti ki Resûlullah (s.a.) şöyle buyurmuştur :

«Elhamdülillâhi Rabbi'l Âlemin» denildiği zaman Allah'a şükretmiş olursun, O da sana (nimetini) artırır".

(İbn-i Kesir Tefsiri, Fatiha)

Kulu üzerinde görülmesini ister.

HADÎS-İ ŞERİF:

Peygamberimiz (s.a.v.):

"Allah kuluna bir nimet verince, onun kulu üzerinde görülmesini ister." buyurmuştur.

(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.137-138)

Hamd, övgüdür, saygıdır, senâdır, medihtir.

Hamd; iyilik, güzellik ve üstünlükle niteleme, övme anlamına gelmekte, âyet ve hadislerde genellikle Yüce Allah’a yönelik şükür, medih, senâ, tazim ve her türlü övgüyü ifade etmektedir.

Genelde “hamd” kelimesi, “şükür” kelimesiyle birlikte kullanılsa da hamd, şükürden daha kapsamlıdır. Her hamd bir şükür olmasına rağmen, her şükür bir hamd sayılamaz. Dolayısıyla hamdeden kimse, aynı zamanda şükretmektedir. Zira bir hadiste de,

“Hamdetmek, şükrün başıdır, Allah’a hamdetmeyen şükür de etmemektedir.” buyrulur.

İhtiva ettiği mânâ itibariyle “senâ” kavramı da hamd ile yakın anlamlıdır. Yaygın kanaat, “senâ”nın hamd, şükür ve medhi içeren bir kavram olduğu yönündedir. Her hamd, medih olsa da her medih, hamd değildir.

Hamd, övgüdür, saygıdır, senâdır, medihtir.

Hamd, değer bilme, kadir bilme, takdir etmedir.

Hamd, yeni bir nimete kavuşma, güzel bir iş yapma veya musibetten kurtulma durumunda, kendisine o nimeti veren, o iyi işi nasip eden veya o musibetten koruyan Allah Teâlâ’yı hatırlama ve yüceliğinin bilincinde olmadır.

Hamd, yapılan bir iyiliğe karşı gönül açıklığı ile o iyiliğin sahibine saygı ifade eden bir övgü sözüdür. Bu, kısmen medih, kısmen teşekkür ile birleşen bir övgüdür.

Ancak yerine getirme yönüyle;

Dilin hamdi “Elhamdülillâh” demek;

Kalbin hamdi inanmak;

Azaların hamdi itaat etmek;

Aklın hamdi tefekkür etmek;

Hayatın hamdi ise onu Allah yolunda geçirmektir.

Ayrıca hamd ve şükür; hak ve hakikat sevgisi ile gönlün dolması hâlidir. Bundan dolayı ahlâka uygun olarak hamdde sevinç ve arzu mânâsı, şükürde ise içten bağlılık ve dostluk mânâsı daha açık bir şekilde bulunur.

Bunlarla birlikte hamd ve şükür arasında Allah bir kula nimet verdiğinde şükretme, ancak o nimeti aldığında ise hamdetme gibi bir durum söz konusudur.

İnsanlığın örnek şahsiyetleri olan peygamberler, Rablerine hep hamdetmişlerdir.

Kur’ân-ı Kerîm, yaşlandığında kendisine verilen çocuklardan dolayı Hz. İbrâhim’in;

Kendilerine verilen ilimden dolayı Hz. Dâvûd ve Hz. Süleyman’ın hamd edişlerinden bahsetmektedir.

Yine Kur’an, ideal müminlerin niteliklerini sayarken onların “hamdedenler” olduğunu da ayrıca zikretmektedir.

Âyetlerde cennet ehlinin nasıl hamdettikleri şöyle anlatılır:

“Derler ki, hamd, bizden hüznü gideren Allah’a mahsustur. Şüphesiz Rabbimiz çok bağışlayandır, şükrün karşılığını verendir.” Cennettekilerin dualarının son cümlesi de hamd iledir: “Hamd âlemlerin Rabbi Allah’a mahsustur.”

Yüce Allah’ın en güzel isimlerinden biri “Hamîd”dir. Sevgili Peygamberimizin isimleri olan Ahmed, Muhammed ve Mahmûd, “çok övülen, övülmüş” anlamlarını taşır. Âyette Peygamberimize verileceği vaad edilen makam, “Makâm-ı Mahmûd (Övgüye lâyık makam)” olarak, bazı hadislerde geçen Resûl-i Ekrem’in kıyamet gününde taşıyacağı sancak da “Livâü’l-hamd (Hamd Sancağı)” olarak isimlendirilir.

Çünkü Allah’ın salih kulları için hamd makamından daha üstün ve daha yüksek bir makam yoktur. Peygamber Efendimiz (sav) dünyada ve âhirette övgüye en lâyık kişi olduğundan dolayı ona “Livâü’l-hamd” verilecektir. En yüksek makamın övgüye en lâyık olan kula verilmesi, Muhammed ümmetinin yanı sıra geçmiş ümmetlerin de bu sancağın altında bir araya gelmesi içindir.

Kur’an’ın mükemmel bir uygulaması olarak nitelenen Peygamberimizin hayatı, tamamen hamd ile bezenmişti. Hayatının her ânını hamdederek geçiren Ahmed-i Mahmûd, hem kulluğunu yerine getiriyor, hem de bizlere örnek olacak bir bilinç inşa ediyordu. Onun hamdi sadece nimet ve sevinç zamanında değil, bela ve musibet anlarını da kapsayacak derinlik ve genişlikteydi.

Peygamber Efendimiz hutbesine başlarken, uykudan uyandığında ve yemekten sonra Allah’a hamdederdi.

Müminleri de güzel bir rüya görünce ve aksırınca hamdetmeye teşvik ederdi.

Allah Resûlü’nü kendilerine örnek edinen Müslümanlar da hayatlarını hamd ve şükür ile anlamlı hâle getirirler.

Müslüman, bir şeyler yediğinde, içtiğinde,

Herhangi bir işe başlarken ya da işini bitirdiğinde “Elhamdülillâh” ,

Hâl ve hatırı sorulduğunda “Allah’a hamdolsun” der.

Aksırdığı zaman “Elhamdülillâh” der,

Hastalığını atlattığında Rabbine hamdeder.

İslâm ilim-kültür geleneğinde, kitaplar, hitaplar, mektuplar, sohbetler, vaazlar, dualar, niyazlar hep Allah’a hamdederek başlar ve yine hamdederek tamamlanır. Yüce Allah’ın kullarına öğrettiği bu yöntemi hem Sevgili Resûlü hem de Müslümanlar hep uygulaya gelmişlerdir.

Büyük müfessirimiz merhum Elmalılı Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’an Dili adlı kıymetli tefsirinin başına yazdığı şu veciz niyazlar bunun en güzel örneklerinden sadece biridir:

“İlâhî!

Hamdini sözüme sertâc ettim,

zikrini kalbime mi’râc ettim,

kitabını kendime minhâc ettim...”

Hamdetmek, müminin ayrıcalıklı bir vasfıdır. Esas olan, nimetleri veren Allah’a sadece varlık zamanında değil, sıkıntıda, darlıkta ve yoklukta da hamdedebilmektir. Nitekim

“(Kıyamet gününde) cennete ilk çağrılacak olanlar, bolluk zamanında olduğu gibi darlık zamanında da Allah’a hamdedenlerdir.”

buyuran Peygamber Efendimiz, müminin varlıkta şükrederek, darlıkta ise sabrederek kazançlı çıkacağını belirtir.

Bilinçli bir kul, şükür ve hamdederken, yaptığı her işi Allah sayesinde yaptığını hatırlar, elde ettiği nimete karşılık olarak O’na teşekkür eder, böylece her durumda Allah’ın yüceliğini itiraf ederek daima O’ndan yardım talep eder.

Hamd ve şükür, kulluğu ve Yaratan’ın varlığını hissetmeye vesiledir. Kulun yaptığı işi Allah sayesinde yapıldığını hatırlama, O’nun ismini zikrederek ikram sahibine teşekkür etmedir.

Bundan dolayı yapılan her iyi, hayırlı ve meşru işe “Elhamdülillâh” diyerek başlanmalı, nihayetinde iyi işi nasip edip ve kötü bir sonuçtan koruduğu için Allah Teâlâ’ya tekrar hamd ve şükür edilmelidir.

İnsan kendini bu haslete alıştırmalı, karşılaştığı acı tatlı her şeyden dolayı Allah’a hamdi terk etmemelidir. Çünkü bu, insan olmanın ve kulluğun bir gereğidir.

Yüce Allah Sevgili Peygamberinin şahsında bizlere,

“Rabbini hamd ile an, secde edenlerden ol ve ölüm gelinceye kadar Rabbine kulluk et.”

buyurmakta ve bizlere şöyle hamdetmeyi öğretmektedir:

“Hidayetiyle bizi (bu nimete) kavuşturan Allah’a hamdolsun! Allah bizi doğru yola iletmeseydi biz doğru yolu bulamazdık.”

(Hadislerle İslamiyet- Diyanet Yayınları)

Şükür ile hamd kavramları arasındaki en önemli fark

Örneğin bir anne veya babanın, ciğerparelerini kaybetmek gibi en çetin sınav karşısında dahi Allah’ın hükmüne razı olmaları, bunun da ötesine geçerek O’nu övebilmelerinin adı hamddir.

Şükür ile hamd kavramları arasındaki en önemli fark da buradadır. Şükür, daha çok verilen nimetlere, yapılan iyiliklere karşı bir teşekkür ifadesi olurken hamd, her zaman ve her durumda en güzel övgülere lâyık olan Yüce Allah’ı tazim ile yâd etmek, O’nun yüceliğini, Rab oluşunu, verenin de alanın da O olduğunu itiraf etmektir.

(Hadislerle İslamiyet- Diyanet Yayınları)

Nimetlere hamd

HADİS-İ ŞERİF:

Muâz İbnu Enes (radıyallâhu anh) anlatıyor:

Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki:

"Kim bir şey yer ve; ‘Bana bu yiyeceği yediren ve tarafımdan hiçbir güç ve kuvvet olmadan bunu bana rızık kılan Allah’a hamdolsun’ derse geçmiş günahları affolunur.’ dedi.

[Ebû Dâvud, Libâs 1, (4023); Tirmizî, Da'avât 75, (3454); İbnu Mâce, Et'ime 16, (3285)]

Hamd ile başlamayan işler bereketsizdir

HADİS-İ ŞERİFLER:

Ebû Hüreyre'nin naklettiğine göre Allah Resûlü (sav) şöyle buyurmuştur:

“Allah'a hamd ile başlanılmayan her önemli iş noksandır/ bereketsizdir.”

(İM1894 İbn Mâce, Nikâh, 19)

Hamd'ın Fazileti

HADİS-İ ŞERİF:

Sevgili Peygamberimiz,

“Kim, günde yüz defa ‘Sübhânallâhi ve bihamdihî’ (Allah her türlü eksiklikten uzak ve çok yücedir. O’na hamdederim.) derse denizin köpüğü kadar bile hatası olsa silinir.” buyurmaktadır.

Bu tür hadislere göre, Allah (c.c.), kendisine hamdetmeyi ihmal etmeyen müminin küçük günahlarını bağışlayacaktır.

(Hadislerle İslamiyet- Diyanet Yayınları)

HADİS-İ ŞERİF:

Sünen-i ibn-i Mace'de, Abdullah bin Ömer'e dayanarak kaydedildiğine göre Peygamber efendimiz şöyle buyuruyor:

"Allah'ın kullarından biri "Ya Rabbi, sana zâtının ululuğuna, saltanatının yüceliğine yaraşır biçimde hamd ederim" dedi.

Bu sözün değerini ölçemeyen kulun amellerini yazmakla görevli melekler ne yazacaklarını bilemediler. Bunun üzerine Allah'ın huzuruna çıkarak:

"Ya Rabbil Senin kullarından biri öyle bir söz söyledi ki, onu nasıl değerlendirip yazacağımızı bilemiyoruz" dediler.

Yüce Allah, -kulunun ne dediğini daha iyi bildiği halde- meleklere:

"Kulum ne dedi?" diye sordu.

Melekler:

"Ya Rabbi! O, 'Ey Rabbim! Sana zatının ululuğuna ve saltanatının yüceliğine yaraşır biçimde hamd ederim' dedi" diye cevap verdiler.

Bunun üzerine Allah o meleklere:

"Kulumun o sözünü ağzından çıktığı gibi yazın. O sözün karşılığını, kulum kıyamet günü huzuruma geldiğinde bizzat ben kararlaştırıp veririm..." buyurdu...

{Fi Zilali'l Kur'an - Fatiha suresi)

HADİS-İ ŞERİF:

Revh İbn Ubâde de... Câbir'den nakleder ki; Resûlullah (s.a.) şöyle buyurmuş :

"Kim; yüce Allah'ı hamd ile tesbîh ederiz derse;

onun için cennette bir hurma ağacı dikilir".

Bu hadîsi Tirmizî de aynı şekilde zikretmiştir.

(İbn-i Kesir Tefsiri-Vâkıa,96)

HADÎS-İ ŞERİF:

Enes'ten nakledildiğine göre, Allah Resûlü (sav) şöyle buyurmuştur:

"Allah'ın verdiği nimet karşısında kulun "Elhamdulillah" diyerek hamdetmesi, o nimetten daha değerlidir"

(IM3805 Ibn Mâce, Edeb, 55)

HADÎS-İ ŞERİF:

Enes b. Malik'in naklettiğine göre, Allah Resûlü (sav) şöyle buyurmuştur:

"Allah Teâlâ, kulunun bir şey yedikten sonra hamdetmesinden veya bir şey içtikten sonra hamdetmesinden hoşnut olur."

(M6932 Müslim, Zikir, 89)

HADÎS-İ ŞERİF:

Ebû Mâlik el-Es'ari'den nakledildiğine göre, Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur:

"Temizlik îmânın yarısıdır. "Elhamdulillah' mizanı doldurur.

Sübhanallah' ve 'Elhamdulillah göklerle yer arasını doldururlar..."

(M534 Müslim, Tahiret, 1)

(Hadislerle İslamiyet-Diyanet Yayınları)

Fatiha suresi

HADİS-İ ŞERİF:

Müslim’in, Alâ b. Abdurrahman yolu ile Hz. Ebu Hureyre’ye dayandırarak bildirdiğine göre Peygamber efendimiz şöyle buyuruyor:

“Yüce Allah şöyle buyurur:

“Ben namazı kendim ile kulum arasında ikiye böldüm. Yarısı bana ve öbür yarısı kuluma aittir. Kulum istediğine kavuşacaktır.”

Kul, “Elhamdü lillâhi rabbilalemin” dediği zaman,

Allah, “Kulum bana hamd etti” der.

Kul, “Errahmanirrahim” dediği zaman,

Allah, “Kulum, bana övgü sundu” der.

Namaz kılan kul, “Maliki yevmiddin” dediği zaman,

Allah “Kulum benim şanımın yüceliğini ifade etti” der.

Namaz kılan kul, “İyyake na’budu veiyyake nesteın” dediği zaman,

Allah, “Bu söz hem bana ve hem de kuluma aittir. Kuluma istediği verilecektir” der.

Kul, “İhdinessıratal müstakim, sıratallezine en’amte aleyhim, gayrilmağdubi aleyhim veleddallin” dediği zaman,

Allah, “Bu söz tamamen kulumla ilgilidir, ona istediği verilecektir” der.”

{Fi Zilali'l Kur'an - Fatiha suresi)

Hadis-i Şerifler / Duâ, Zikir ve Şükür · Marifet Petekleri

İlgili yazılar