Arama

Başlık ve içerikte ara

Şükür ve Hamd

13 dk

Hastalıklar ve dertler kulu şükre sevk etmek için verilmiş

Madem Fâtır-ı Hakîm insana

-her çeşit ihsanını ihsas etmek

-ve herbir nevi nimetini tattırmak

-ve insanı daima şükre sevk etmek istediğini,

şu kâinatta çeşit çeşit, hadsiz envâ-ı nimeti tadacak, tanıyacak derecede, gayet çok cihazatla insanı teçhiz etmesi gösteriyor ki,

-elbette sıhhat ve âfiyeti verdiği gibi,

-hastalıkları, illetleri, dertleri de verecektir.

(RNK-25.LEM'A)

Şükür; itaat ve ubûdiyetle mümkün

Kâinatın neticesi hayat olduğu gibi,

hayatın neticesi olan şükür ve ibadet dahi,

kâinatın

sebeb-i hilkati

ve ille-i gayesi

ve maksud neticesidir.

Evet, bu kâinatın Sâni-i Hayy-ı Kayyûm'u, bu kadar hadsiz envâ-ı nimetiyle kendini zîhayatlara bildirip sevdirdiğine mukabil, elbette zîhayatlardan

o nimetlere karşı teşekkür;

ve sevdirmesine mukabil sevmelerini;

ve kıymettar san'atlarına mukabil medh ü senâ etmelerini;

ve evâmir-i Rabbânî'sine karşı itaat ve ubudiyetle mukabele etmelerini ister.

İşte bu sırr-ı rububiyete göre teşekkür ve ubudiyet,

bütün envâ-ı hayatın ve dolayısıyla bütün kâinatın en ehemmiyetli gayesi olduğundandır ki, Kur'ân-ı Mu'cizü'l-Beyan pek çok hararetle ve şiddetle ve halâvetle şükür ve ibadete sevk ediyor.

Ve "İbadet Cenâb-ı Hakka mahsus ve şükür O'na lâyık ve hamd O'na hastır" diye çok tekrarla beyan ediyor.

(RNK-30.LEM'A)

Namaz ve şükür

Hâlık-ı Rahmân ibâdından istediği en mühim iş şükürdür.

فَاذْكُرُون۪ٓي اَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُوا ل۪ي وَلَا تَكْفُرُونِ۟

Öyle ise siz beni (ibadetle) anın ki ben de sizi (rahmetimle) anayım. Bana şükredin; sakın bana nankörlük etmeyin!

(Al-Baqarah, 2/152. Ayet)

“Hâlık-ı Rahmân ibâdından istediği en mühim iş şükürdür. Furkān-ı Hakîm’de gāyet ehemmiyetle şükre da‘vet eder. (...)

Hem şükrün envâı var. O nev‘lerin en câmi‘i (genişi) ve fihriste-i umûmiyesi, namazdır. Hem şükür içinde sâfî bir îmân var, hâlis bir tevhid bulunur.

Çünki bir elmayı yiyen ve اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ diyen adam, o şükür ile i‘lân eder ki:

‘O elma, doğrudan doğruya dest-i kudretin yâdigârı ve doğrudan doğruya hazîne-i rahmetin hediyesidir’ demesiyle ve i‘tikād etmesiyle, herşeyi cüz’î olsun, küllî olsun O’nun dest-i kudretine teslîm ediyor.

Ve herşeyde rahmetin cilvesini bilir.

Hakîkî bir îmânı ve hâlis bir tevhîdi, şükür ile beyân ediyor.”

(RNK-28.MEKTUP)

Şükrün mikyası

Şükrün mikyası

kanaattir ve

iktisattır ve

rızadır ve

memnuniyettir.

Şükürsüzlüğün mizanı

hırstır ve

israftır,

hürmetsizliktir,

haram-helâl demeyip rast geleni yemektir.

(RNK.28.MEKTUP)

Şükür olmazsa şekvâ ve nankörlük olur.

Ey insan-ı müştekî!

Sen mâdum kalmadın, vücut nimetini giydin,

hayatı tattın, câmid kalmadın,

hayvan olmadın, İslâmiyet nimetini buldun,

dalâlette kalmadın, sıhhat ve selâmet nimetini gördün, ve hâkezâ...

Ey nankör!

Daha sen nerede hak kazanıyorsun ki, Cenâb-ı Hakk'ın sana verdiği mahz-ı nimet olan vücut mertebelerine mukàbil şükretmeyerek, imkânât ve ademiyat nev'inde ve senin eline geçmediği ve sen lâyık olmadığın yüksek nimetlerin sana verilmediğinden, bâtıl bir hırsla Cenâb-ı Hak'tan şekvâ ediyorsun ve küfrân-ı nimet ediyorsun?

(RNK.24.MEKTUP)

Şükür olmazsa insan, esfel-i sâfilîne düşer,

Envâ-ı zîhayat içinde en ziyade rızkın envâına muhtaç, insandır.

Cenâb-ı Hak insanı

bütün esmâsına câmi bir âyine

ve bütün rahmetinin hazinelerinin müddeharâtını tartacak, tanıyacak cihazata malik bir mu'cize-i kudret

ve bütün esmâsının cilvelerinin vaziyetlerinin inceliklerini mizana çekecek âletleri hâvi bir halife-i arz suretinde halk etmiştir.

Onun için,

hadsiz bir ihtiyaç verip,

maddî ve mânevî rızkın hadsiz envâına muhtaç etmiştir.

İnsanı, bu câmiiyete göre en âlâ bir mevki olan

ahsen-i takvime çıkarmak vasıtası, şükürdür.

Şükür olmazsa, esfel-i sâfilîne düşer,

bir zulm-ü azîmi irtikâp eder.

(RNK.28.MEKTUP)

Besmele ve Şükür

SUAL:

Tablacı hükmünde olan insanlara bir fiyat veriyoruz.

Acaba asıl mal sahibi olan Allah ne fiyat istiyor?

ELCEVAP:

Evet, O Mün'im-i Hakikî, bizden o kıymettar nimetlere, mallara bedel istediği fiyat ise üç şeydir:

Biri zikir, biri şükür, biri fikirdir.

Başta "Bismillâh" zikirdir.

Âhirde "Elhamdü lillâh" şükürdür.

Ortada, bu kıymettar harika-i san'at olan nimetler Ehad, Samed'in mucize-i kudreti ve hediye-i rahmeti olduğunu düşünmek ve derk etmek fikirdir.

Bir padişahın kıymettar bir hediyesini sana getiren bir miskin adamın ayağını öpüp hediye sahibini tanımamak ne derece belâhet ise,

öyle de, zahirî mün'imleri medih ve muhabbet edip Mün'im-i Hakikîyi unutmak, ondan bin derece daha belâhettir.

Ey nefis!

Böyle ebleh olmamak istersen,

Allah namına ver,

Allah namına al,

Allah namına başla,

Allah namına işle, vesselâm.

(RNK.1.SÖZ)

Mün'im-i Hakikîyi hatıra getirmeyen

ve O'nun namıyla verilmeyen nimeti yemeyiniz

Esbab-ı zâhiriye eliyle gelen nimetleri o esbab hesabına almamak gerektir.Eğer o sebep ihtiyar sahibi değilse (meselâ hayvan ve ağaç gibi), doğrudan doğruya o nimeti Cenâb-ı Hak hesabına verir.

Madem o lisan-ı hal ile Bismillâh der, sana verir.

Sen de Allah hesabına olarak Bismillâh de, al.

Eğer o sebep ihtiyar sahibi ise, o Bismillâh demeli,

sonra ondan al. Yoksa alma.

Çünkü وَلاَ تَاْكُلُوا مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللهِ عَلَيْهِ âyetinin mânâ-yı sarihinden başka bir mânâ-yı işarîsi şudur ki:

"Mün'im-i Hakikîyi hatıra getirmeyen ve O'nun namıyla verilmeyen nimeti yemeyiniz" demektir.

O halde, hem veren Bismillâh demeli,

hem alan Bismillâh demeli.

Eğer o Bismillâh demiyor, fakat sen de almaya muhtaçsan, sen Bismillâh de, onun başı üstünde rahmet-i İlâhiye'nin elini gör, şükürle öp, ondan al.

Yani,

nimetten in'âma bak, in'amdan Mün'im-i Hakikî'yi düşün. Bu düşünmek bir şükürdür. Sonra o zâhirî vasıtaya istersen dua et; çünkü o nimet onun eliyle size gönderildi.

(RNK.17.LEM'A)

Şu dünyadaki tezyinat ve nimetler, şükür,ibret,usul-ü daimîsine teşvik için verilmiş

Şu dünyadaki tezyinat, yalnız telezzüz veya tenezzüh için değil.

Çünkü bir zaman lezzet verse, firakıyla birçok zaman elem verir.

Sana tattırır, iştihanı açar, fakat doyurmaz.

Çünkü ya onun ömrü kısa, ya senin ömrün kısadır; doymaya kâfi değil.

Demek kıymeti yüksek, müddeti kısa olan şu tezyinat

-ibret içindir,

-şükür içindir.

-Usul-ü daimîsine teşvik içindir;

-başka, gayet ulvî gayeler içindir.

(RNK.10.SÖZ)

Şükür, nimette in'âmı görmek demektir İn'âmı görmek, nimetin zevalinden hasıl olan elemi def eder.

İ'lem eyyühe'l-aziz!

Eğer dünyanın veya vücudun mülkiyeti, zılliyeti sende ise, taahhüt, tahaffuz, korku külfetleriyle nimetlerden lezzet alamazsın, daima rahatsız olursun.

Çünkü, noksanları tedarik, mevcutları telef olmaktan muhafaza ile daima evham, korkular, meşakkatlere mahal olursun.

Halbuki, o nimetler, Mün'im-i Kerîm'in taahhüdü altındadır. Senin işin O'nun sofra-i ihsanından yiyip içmekle şükretmektir. Şükürde bir zahmet yoktur. Bilâkis, nimetin lezzetini arttırır.

Çünkü şükür, nimette in'âmı görmek demektir. İn'âmı görmek, nimetin zevalinden hasıl olan elemi def eder.

Zira, nimet zâil olduğundan, Mün'im-i Hakikî onun yerini boş bırakmaz, misliyle doldurur ve teceddüdünden lezzet alırsın.

Evet; وَاٰخِرُ دَعْوٰيهُمْ اَنِ الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

(Onların duaları şu sözlerle sona erer: Ezelden ebede her türlü hamd ve övgü, şükür ve minnet Âlemlerin Rabbi olan Allah'a mahsustur).

(YÛNUS.10)

olan âyet-i kerime, hamdin ayn-ı lezzet olduğuna delâlet eder.

Çünkü, hamd, in'am şeceresini, nimet semeresinde gösterir. Ve bu vesileyle zeval-i nimetin tasavvurundan hasıl olan elem zâil olur.

Çünkü, şecerede çok semere vardır,

biri giderse, ötekisi yerine gelir.

Demek hamd, ayn-ı lezzettir.

(RNK.MESNEVÎ-İ NURİYE)

Mâzide şükrünü edâ etmediğin nimetlerin şükrünü kaza etmek lâzımdır.

İ'lem eyyühe'l-aziz!

Cenâb-ı Hak seni ademden vücuda ve vücudun pek çok eşkâl ve vaziyetlerinden en yükseği Müslim sıfatı ile insan suretine getirmiştir. Mebde-i hareketin ile son aldığın suret arasında müteaddit vaziyetlerin, menzillerin ve etvar ve ahvâlin herbirisi sana âit nimetler defterine kaydedilmiştir.

Bu itibarla, senin geçirmiş olduğun zaman şeridine elmas gibi nimetler dizilmiş, tam bir gerdanlık veya nimetlerin envâına bir fihriste şeklini veriyor.

Binaenaleyh, geçirmiş olduğun vücudun her menzilinde ve vaziyetinde, etvarında, ahvâlinde,

"Nasıl bu nimete vâsıl oldun?

Ne ile müstahak oldun?

Ve şükründe bulundun mu ?" diye suale çekileceksin.

Çünkü, vukua gelen haller suale tâbidir. Amma imkânda kalıp vukua gelmeyen şeyler suale tâbi değildir.

Geçirmiş olduğun ahvâl, vukuattır.

Gelecek ahvâlin ademdir.

Vücut mes'uldür, adem ise mes'ul değildir.

Öyle ise, mâzide şükrünü edâ etmediğin nimetlerin şükrünü kaza etmek lâzımdır.

(RNK.MESNEVÎ-İ NURİYE)

Umumî nimetlere karşı nankörlük edip şükran etmemek

İ'lem eyyühe'l-aziz!

Sem', basar, hava, su gibi umumî nimetler daha ehemmiyetli, daha kıymetli olduklarına nazaran, hususî, şahsî nimetlerden kat kat fazla şükre istihkak ve liyakatleri vardır.

Binaenaleyh, o gibi umumî nimetlere karşı nankörlük edip şükran etmemek, en büyük küfran-ı nimet sayılır.

Hal bu merkezde iken, bazı insanlar şahıslarına âit hususî nimetlere karşı Allah'a şükrederlerse de, şu umumî nimetler onlara şümulü yokmuş gibi, fikirlerine bile gelmiyor. Halbuki, en büyük nimet, âmm ve dâimî olan nimetlerdir.

Umumiyet kemâl-i ehemmiyete delil olduğu gibi,

devam da ulviyet ve kıymete delâlet eder.

(RNK.MESNEVÎ-İ NURİYE)

Radyoda Kur'ân'ı okumalıdır, tâ o nimetin küllî şükrünü edâ ve o nimeti idame etsin.

Radyomla anlaşıldı ki, o birtek adam, birtek kelimeyle bir milyon kebairi birden işler. Ve milyonlarla insanı dinlettirmekle günahlara sokar.

Evet, küre-i havanın yüz binler kelimeleri birden söyleyen ve bir dili olan radyo unsuru, nev-i beşere öyle bir nimet-i İlâhiyye'dir ki, küre-i havayı bütün zerratıyla şükür ve hamd ü senâyla doldurmak lâzım gelirken, dalâletten tevellüd eden sefahet-i beşeriye o azîm nimeti şükrün aksine istimal ettiğinden, elbette tokat yiyecek.

Evet, radyonun küllî nimetiyet ciheti küllî bir şükür iktiza eder; ve o küllî şükür de, Hâlık-ı Arz ve Semâvât'ın kelâm-ı ezelîsinin şimdiki bütün muhataplarına birden yetiştirmek için, küllî yüz bin dilli semavî bir hafız hükmünde, her vakit kâinatta Kur'ân'ı okumalıdır,

tâ o nimetin küllî şükrünü edâ ve o nimeti idame etsin.

(RNK.KASTAMONU LÂHİKASI)

Ne vakit senin oğlun da bu dereceye gelirse, o zaman o da tavuk yesin.

Bir zaman, Hazret-i Gavs-ı Âzam Şeyh Geylânî'nin terbiyesinde, nazdar ve ihtiyare bir hanımın birtek evlâdı bulunuyormuş. O muhterem ihtiyare, gitmiş oğlunun hücresine, bakıyor ki, oğlu bir parça kuru ve siyah ekmek yiyor. O riyazattan zaafiyetiyle, validesinin şefkatini celb etmiş. Ona acımış.

Sonra Hazret-i Gavs'ın yanına şekvâ için gitmiş.

Bakmış ki, Hazret-i Gavs, kızartılmış bir tavuk yiyor.

Nazdarlığından demiş:

"Yâ Üstad! Benim oğlum açlıktan ölüyor; sen tavuk yersin!"

Hazret-i Gavs tavuğa demiş: "Kum biiznillâh!"

O pişmiş tavuğun kemikleri toplanıp tavuk olarak yemek kabından dışarı atıldığını, mutemet ve mevsuk çok zatlardan, Hazret-i Gavs gibi kerâmât-ı harikaya mazhariyeti dünyaca meşhur bir zâtın bir kerameti olarak, mânevî tevatürle nakledilmiş.

Hazret-i Gavs demiş: "Ne vakit senin oğlun da bu dereceye gelirse, o zaman o da tavuk yesin."

İşte, Hazret-i Gavs'ın bu emrinin mânâsı şudur ki:

Ne vakit senin oğlun da

Ruhu > cesedine,

Kalbi > nefsine,

Aklı > midesine hâkim olsa ve

lezzeti şükür için istese, o vakit leziz şeyleri yiyebilir.

(RNK.19.LEM'A)

Hamd ve Şükür İnsanın şükür ve itaatle

Esmâ-i Hüsnâ'ya mir'at ve âyine olması

Hamdin en meşhur mânâsı, sıfât-ı kemâliyeyi izhar etmektir.

Şöyle ki:

Cenâb-ı Hak, insanı, kâinata câmi bir nüsha ve on sekiz bin âlemi hâvi şu büyük âlemin kitabına bir fihrist olarak yaratmıştır.

Ve Esmâ-i Hüsnâ'dan herbirisinin tecellîgâhı olan herbir âlemden bir örnek, bir nümune, insanın cevherinde vedîa bırakmıştır.

Eğer insan, maddî ve mânevî herbir uzvunu Allah'ın emrettiği yere sarf etmekle hamdin şubelerinden olan şükr-ü örfîyi îfa ve şeriate imtisal ederse,

insanın cevherinde vedîa bırakılan o örneklerin herbirisi, kendi âlemine bir pencere olur.

İnsan, o pencereden, o âleme bakar ve

o âleme tecellî eden sıfatla

o âlemden tezahür eden isme

bir mir'at ve bir âyine olur.

O vakit insan, ruhuyla, cismiyle âlem-i şehadet ve âlem-i gayba bir hülâsa olur ve her iki âleme tecellî eden, insana da tecellî eder.

İşte bu cihetle, insan, sıfât-ı kemâliye-i İlâhiyeye hem mazhar olur, hem muzhir olur.

Nitekim Muhyiddin-i Arabî,

كُنْتُ كَنْزًا مَخْفِيًّا فَخَلَقْتُ الْخَلْقَ لِيَعْرِفُونِى hadîs-i şerifinin beyanında,

"Mahlûkatı yarattım ki, Bana bir âyine olsun ve o âyinede cemâlimi göreyim" demiştir.

(RNK.İŞÂRÂT-ÜL ÎCAZ)

Hamd, in'am şeceresini, nimet semeresinde gösterir.

Ve bu vesileyle zeval-i nimetin tasavvurundan hasıl olan elem zâil olur.

Evet; وَاٰخِرُ دَعْوٰيهُمْ اَنِ الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

(Onların duaları şu sözlerle sona erer: Ezelden ebede her türlü hamd ve övgü, şükür ve minnet Âlemlerin Rabbi olan Allah'a mahsustur).

(YÛNUS.10)

olan âyet-i kerime, hamdin ayn-ı lezzet olduğuna delâlet eder.

Çünkü, hamd, in'am şeceresini, nimet semeresinde gösterir. Ve bu vesileyle zeval-i nimetin tasavvurundan hasıl olan elem zâil olur. Çünkü, şecerede çok semere vardır, biri giderse, ötekisi yerine gelir.

Demek hamd, ayn-ı lezzettir.

(RNK.MESNEVÎ-İ NURİYE)

Allah cc bize ne vermiş?

Niçin vermiş?

(Allah cc) bize öyle bir mide vermiş ki,

hadsiz taamlardan lezzet alır.

Ve öyle bir hayat ihsan etmiş ki,

duygularıyla, bir sofra-i nimet gibi, koca cismânî âlemde, hadsiz nimetlerinden istifade eder.

Ve öyle bir insaniyet bize lütfetmiş ki,

akıl ve kalb gibi çok âletleriyle hem maddî, hem mânevî âlemin nihayetsiz hediyelerinden zevk alır.

Ve öyle bir İslâmiyet bize bildirmiş ki,

âlem-i gayb ve âlem-i şehadetin nihayetsiz hazinelerinden nur alır.

Ve öyle bir îmân hidâyet etmiş ki,

dünya ve âhiret âlemlerinin hasra gelmez envârından ve hediyelerinden tenevvür edip müstefid eder.

Güya rahmet tarafından bu kâinat hadsiz antika ve acip ve kıymetli şeylerle tezyin edilmiş bir saraydır.

Ve bütün o saraydaki hadsiz sandıkları ve menzilleri açacak anahtarlar insanın ellerine verilmiş ve bütün onlardan istifade ettirecek olan ihtiyaçlar, hissiyatlar insanın fıtratına verilmiş.....

(RNK-7.ŞUÂ)

Şükürle, zâil rızıklar, daimî lezzetler, bâki meyveler verir.

Lezzetli bir nimeti insan yese, eğer şükretse, o yediği nimet, o şükür vasıtasıyla

bir nur olur,

uhrevî bir meyve-i Cennet olur.

Verdiği lezzetle, Cenâb-ı Hakk'ın iltifat-ı rahmetinin eseri olduğunu düşünmekle,

büyük ve daimî bir lezzet ve zevk veriyor.

Bu gibi mânevî lübleri ve hülâsaları ve mânevî maddeleri ulvî makamlara gönderip, maddî ve tüflî (posa) ve kışrî, yani vazifesini bitiren ve lüzumsuz kalan maddeleri fuzulât olup aslına, yani anâsıra inkılâp etmeye gidiyor.

Eğer şükretmezse, o muvakkat lezzet, zevâl ile bir elem

ve teessüf bırakır ve kendisi dahi kazurat olur.

Elmas mahiyetindeki nimet, kömüre kalb olur.

Şükürle, zâil rızıklar, daimî lezzetler, bâki meyveler verir. Şükürsüz nimet, en güzel bir suretten, çirkin bir surete döner. Çünkü, o gafile göre rızkın âkıbeti, muvakkat bir lezzetten sonra fuzulâttır.

Hem rızık olan nimetlerde

gayet güzel, süslü suretler,

gayet güzel kokular,

gayet güzel tatmaklar şükrün davetçileridir;

zîhayatı şevke davet eder

ve şevkle bir nevi istihsan ve ihtirama sevk eder,

bir şükr-ü mânevî ettirir.

Ve zîşuurun nazarını

dikkate celb eder,

istihsana tergib eder.

Nimetleri ihtirama onu teşvik eder;

onunla kâlen ve fiilen şükre irşad eder ve şükrettirir. Ve şükür içinde en âli ve tatlı lezzeti ve zevki ona tattırır.

Yani, gösterir ki, şu lezzetli rızık ve nimet,

kısa ve muvakkat bir lezzet-i zâhiriyesiyle beraber,

daimî, hakikî, hadsiz bir lezzeti ve zevki taşıyan iltifat-ı Rahmânî'yi şükürle kazandırır.

Yani, rahmet hazinelerinin Malik-i Kerîm'inin hadsiz lezzetli olan iltifatını düşündürüp, şu dünyada dahi Cennetin bâki bir zevkini mânen tattırır.

İşte rızık, şükür vasıtasıyla o kadar kıymettar ve zengin bir hazine-i câmia olduğu halde, şükürsüzlükle nihayet derecede sukut eder.

(RNK 28.MEKTUP)

Mânevî bir şükürdür

Leziz taamları, güzel meyveleri, Cenâb-ı Hakk'ın ihsanı

ve O Rahmân-ı Rahîm'in in'âmı cihetinde sevmek,

Rahmân ve Mün'im isimlerini sevmektir;

hem mânevî bir şükürdür.

Bütün nimetlere ve meyvelere zâtları için muhabbet edilse, yalnız maddî lezzetleriyle gafilâne telezzüz etse,

o muhabbet nefsanîdir. O lezzetler de geçici ve elemlidir.

Eğer Cenâb-ı Hakk'ın iltifâtât-ı rahmeti ve ihsânâtının meyveleri cihetiyle sevse ve o ihsan ve iltifâtâtın derece-i lütuflarını takdir etmek suretinde kemâl-i iştiha ile lezzet alsa, hem mânevî bir şükür, hem elemsiz bir lezzettir.

(RNK.32.SÖZ)

Mânevî şükür nedir?

Leziz taamları, güzel meyveleri,

Cenâb-ı Hakk'ın ihsanı
ve O Rahmân-ı Rahîm'in in'âmı

cihetinde sevmek, Rahmân ve Mün'im isimlerini sevmektir; hem mânevî bir şükürdür.

(RNK-32.SÖZ)

Risale-i Nur Külliyatı / Allah Sevgisi, Duâ ve Şükür · Marifet Petekleri

İlgili yazılar