Hadis
Hadis-i Şerif'in önemi ve aktarılması
HADİS-İ ŞERİF:
İbn'i Ömer (R.A.) anlatıyor:
Rasulullah (S.A.V.) Hayf Mescidinde bize bir konuşma yaparak şöyle buyurdu:
"Benden dinlediği hadisi başka birisine nakleden kimsenin Allah yüzünü ağartsın".
(ibn'ün Neccar, ibn'i Mace-1/21, Kenzul Ummal-8/228. HAYATUS SAHABE 4.Cild)
HADİS-İ ŞERİF:
1390: İbni Mes'ud (Allah Ondan razı olsun)'dan rivayet edildiğine göre Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurdu:
"Benim sözümü işitip ezberledikten sonra aynen başkalarına ulaştıran kimsenin Allah yüzünü ağartsın. Kendisine bilgi ulaştırılan nice insan vardır ki, o bilgiyi bizzat işiten kimseden daha iyi anlayışlı ve kavrayışlı olabilirler."
(Tirmizi, İlim, 7) (Riyâzu's-Sâlihîn)
Hadis öğrenmek için
HADİS-İ ŞERİF:
İmam Ahmed der ki: Bize Yezid… Abdullah ibn Muhammed’den nakletti ki o, Cabir ibn Abdullah’ın şöyle dediğini duymuş: Rasûlullah (s.a.)dan hadis dinlemiş ve Şam'da olan bir adamdan bana bir söz ulaştı.
Bunun üzerine bir deve satın aldım ve devemi yükleyip yola koyuldum. Bir ay gittim, nihayet Şam’a geldiğimde bunun Abdullah İbn Enis olduğunu gördüm.
Kapıcıya dedim ki: Ona, Cabir kapıdadır, de.
O; Abdullah’ın oğlu Cabir mi? Dedi. Ben; evet deyince; elbisesini çiğneyerek çıktı bana sarıldı. Ben de ona sarıldım ve dedim ki:
Kısas konusunda senin Rasûlullah (s.a.)dan bir hadis işittiğin haberi bana ulaştı. Onu duymadan önce benim veya senin ölmenden korkarak geldim, dedim.
O dedi ki: Rasûlullah (s.a.)ın şöyle buyurduğunu işittim:
"Allah Azze ve Celle insanları —veya kulları demişti— kıyamet günü çıplak, başı açık ve ayak yalın olarak haşreder. —Ben (behemme) kelimesi nedir? Deyince o; üzerlerinde hiçbir şey bulunmaz, demektir dedi—
Sonra uzaktan ve yakından herkesin işiteceği bir sesle onlara şöyle seslenir:
Melik benim. Deyyan benim. Cehennem ehlinden hiçbir kimsenin cennet ehlinden herhangi bir kişide olan hakkını almadan cehenneme girmesi gerekmez.
O, cennet ehlinden hiçbir kimsede cehennem ehlinden üzerinde hakkı bulunduğu halde cennete giremez.
Ta ki ben ondan hakkını alayım. Hatta bir tokat bile olsa".
Abdullah İbn Enis dedi ki:
Biz, bu nasıl olur Allah Azze ve Celle’nin huzuruna çıplak, başı açık ve üstünde hiçbir şey bulunmadan gelmeyecek miyiz? Dedik.
Rasûlullah (s.a.) buyurdu ki:
"İyilikler ve kötülüklerle".
(İbn-i Kesir Tefsiri, Kehf.49.Âyet)
HADİS-İ ŞERİF:
Muhammed İbn Yezîd... Kays İbn Kesîr'in şöyle dediğini nakleder: Ebu Derdâ Şam'da iken Medine'den bir adam onun yanına geldi. Ebu Derdâ dedi ki: Kardeşim seni bana getiren şey nedir? Adam; senin Rasûlullah (s.a.)dan duymuş olduğun bir hadîsin bana ulaşmasıdır, dedi.
Ebu Derdâ; ticâret için gelmedin mi? deyince adam; hayır, dedi. Bir ihtiyâç için gelmedin mi? deyince, adam; hayır, dedi. Sâdece bu hadîsi elde etmek için mi geldin? deyince adanı; evet, dedi.
Ebu Derdâ dedi ki: Ben Rasûlullah (s.a.)m şöyle buyurduğunu işittim:
"Kim ilim sebebiyle bir yola koyulursa; Allah Teâlâ onu mutlaka cennete giden bir yola sevkeder. Melekler ilim taleb edeni hoşnûd etmek için kanatlarını yere sererler. Göklerde ve yerde bulunan, hattâ denizde bulunan balıklar bilginler için mağfiret dilerler.
Alimin ibâdet edene üstünlüğü; ayın diğer yıldızlara üstünlüğü gibidir. Muhakkak ki bilginler, peygamberlerin vârisleridir. Peygamberlerin ne bir dînâr, ne de bir dirhem mirasları kalmıştır. Onların mirasları ilimdir. Kim ilmi alırsa, büyük bir pay almış olur".
Bu hadîsi Ebu Dâvûd, Tirmizî ve İbn Mâce, Kesîr İbn Kays kanalıyla nakletmişlerdir.
(İbn-i Kesir Tefsiri, Fatır-30)
Tâbiin büyüklerinden olan Said İbn Müseyyeb, bir hadisi öğrenmek için günlerce yolculuk ederdi. Ashab döneminden günümüze kadar ilimlerin çoğu böyle yolculukla elde edilmiştir.
(IMAM GAZALI-IHYAU ULÜMİ'D-DİN.CİLD.2.S.626)
Ebû Hureyre (ra) nın hâfızası
Yine bu zümre, ashaptan bu Hüreyre'ye (ra) taan ederler. Ama, bilmezler ki, ona taan etmekle şer'i hükümlerin yarısına taan etmek vardır. Bu manadan olarak, muhakkikin ulema şöyle demiştir:
-Dini hükümlere dair üç bin hadis-i şerif gelmiştir.
Yani sünnet olarak, seri hükümlerden üç bin hüküm tesbit edilmiştir.Ve bu hükümlerin bin beş yüzü, Ebu Hüreyre'nin rivayeti ile tesbit edilmiştir.
Üstte anlatılana göre, Ebu Hüreyre'ye (ra) taan etmek, şer'i hükümlerin yarısına taan etmektir.
Bu hususta, İmam-ı Buhari şöyle anlattı:
-Ebu Hüreyre'nin ravileri ashab-ı kiramdan ve tabiin-i izamdan sekiz yüzü (veya altı yüzü) geçer.
Bunlardan bir tanesi de İbn-i Abbas olup İbn-İ Ömer dahi ondan rivayet etmiştir. Enes b.Malik ve Cabir b.Abdillah dahi onun ravileri arasındadır. Allah onlardan razı olsun.
Ebu Hüreyre'ye taan yolunda, Hazret-i Ali'den (ra) nakledilen hadis iftira yollu bir hadistir.
Nitekim bunu, ulema tahkik etmiştir.
Resulullah (sav) Efendimizin Ebu Hüreyre'ye (ra) fehimli olması yolundaki duası dahi, ulema arasında bilinen bir şeydir.
Ebu Hüreyre (ra) bizzat kendisi bunu şöyle anlatmıştır:
-Resulullah (sav) Efendimizin bir meclisinde hazır idim.
Şöyle buyurdu:
"Sizden kim ridasını yayar ki, ona makalemi feyiz olarak bırakayım da; onu kendisine sardıktan sonra, bir daha onları unutmaz."
Bunun üzerine üzerimde bulunan örtüyü yaydım;
Resulullah (sav) Efendimiz feyiz makalesini ona bıraktıktan sonra, alıp göğsüme bastırdım.
Bundan sonra da hiçbir şey unutmadım.
(MEKTÛBÂT-I RABBÂNÎ 349.MEKTUP)
Zaman ve mekânı aşarak, doğrudan doğruya Fem-i Güher-i Nebevî'den hadis alanlar vardı.
Her ne kadar usûl-i hadiste yer verilmese de, bu rabbânî insanlar arasında, zaman ve mekânı aşarak, doğrudan doğruya Fem-i Güher-i Nebevî'den hadis alanlar vardı. Meselâ, Muhyiddin İbn Arabî Hazretleri, sahih hadis kitaplarında rastlanılmayan ve kendisine sağlam hadis diyemeyeceğimiz:
"Ben gizli bir hazine idim; bilinmek istedim, kâinatı yarattım."[43] sözünü: "Ben bizzat Resûlullah'tan aldım." demektedir.
Aynı şekilde, büyük imam Celâleddin es-Süyûtî'nin, defalarca Efendimiz'le hem de yakazada görüştüğü menkuldür.[44]
Yine, İmam Buhârî, kendi kanallarıyla tespit ettiği her bir hadis için, abdest alır, iki rekât namaz kılar ve meseleyi Ruh-u Seyyidi'l-Enâm'a havale eder: "Doğru mu yâ Resûlallah?" der; kendince aldığı bir işarete göre de o hadisi kitabına kaydederdi.[45]
[43] Aclûnî, Keşfü'l-hafâ, 1/173; Aliyyülkârî, el-Masnû', 1/141.
[44] Nebhânî, Câmiu kerâmâti'l-evliyâ, 2/158; el-Fethu'l-kebîr, 1/7.
[45] Mizzî, Tehzîbü'l-Kemâl, 24/443; Hatîb el-Bağdâdî, Târîhu Bağdâd, 2/9; Zehebî, Siyeru a'lâmi'n-nübelâ, 12/402
Bunlar hadis değildir
Halk arasında hadis diye meşhur olmuş sözler hakkında da kitaplar yazılmıştır. Sehâvî, "el-Makâsıdü'l-hasene"sinde, Aclûnî, "Keşfü'l-hafâ"sında bunları tek tek ele alıp ve hangilerinin hadis, hangilerinin hadis olmadığını ortaya koymuşlardır.
Meselâ, ilmi teşvik eden onca hadisin yanı sıra halk arasında iştihar etmiş bulunan:
"İlim Çin'de de olsa öğrenin.";
"İnsanların hayırlısı, insanlara faydalı olandır."
gibi sözleri hadis terazilerinde tartarak, bunların hadis adına öyle pek fazla bir ağırlıkları olmadığı gerçeğini ortaya koymuşlardır.
(Bkz.: Aclûnî, Keşfü'l-hafâ, 1/154, 472.)
- Akıl ve mantığa çok ters düşmemekle birlikte halk arasında çok meşhur olmuş, kitaplarda görüp, minberlerden dinlediğiniz, hadis diye rivayet edilen bir başka söz de: اَلنَّظَافَةُ مِنَ اْلإِيمَانِ "Temizlik imandandır."[5] ifadesidir.
Bu sözün mânâsı doğrudur ama, böyle bir söz, asla ve kata Resûlullah'tan sâdır olmamıştır. "Mânâsı doğrudur." dedim; çünkü sahih hadiste Allah Resûlü (sallallâhu aleyhi ve sellem): اَلطُّهُورُ شَطْرُ اْلإِيمَانِ "Tuhûr, (yani, maddî temizlik ve tevbe, istiğfar, münâcât, murâkabe, muhasebe ve ubûdiyetle gerçekleştirilecek mânevî temizlik) imanın yarısıdır."[6] buyurmuştur.
[5] Aliyyülkârî, el-Masnû', 1/78; Aclûnî, Keşfü'l-hafâ, 1/341. [6] Müslim, tahâret 1; Tirmizî, daavât 86.
- "Güzel yüze bakmak ibadettir." sözü de, hadis diye uydurulmuş sözlerdendir. "Güzele bakmak sevaptır." şeklinde, Türk halkının ağzında çok yaygındır. Hâlbuki bu söz, bir dalâlettir, bir sapıklıktır.[8]
Bunun gibi, yukarıda geçtiği üzere:"İlim, Çin'de de olsa talep edin."[9] sözü de, -günümüzde ilim adına yeni bir şeyler söylemek ve İslâm'ın ilme verdiği değeri güya ortaya koyma adına ne kadar söylenirse söylensin- yalandır, uydurmadır ve asla hadis değildir.
İlme ait Kur'ân'da ve hadiste o kadar senâ, terğip ve teşvik vardır ki, kâhinlerin secalarına benzeyen böylesi sözlere ihtiyaç yoktur.
Meselâ, Kur'ân-ı Kerim'de: "Kullarından ancak âlim olanlar Allah'tan haşyet duyar." (Fâtır sûresi, 35/ 28) buyrulmuştur; yine Kur'ân-ı Kerim'de:
"De ki: Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?" (Zümer sûresi, 39/9) âyeti vardır.
Ayrıca sahih hadiste:
"Melekler razı olmalarından dolayı ilim talep edenlerin (ayaklarının altına) kanatlarını gererler."[10] buyrulmuştur.
Böyle onlarca âyet ve hadis varken, hadis diye uydurulmuş sözlere hiç ihtiyaç yoktur.
[8] Aclûnî, Keşfü'l-hafâ, 2/421.
[9] Aclûnî, Keşfü'l-hafâ, 1/154.
[10] Tirmizî, ilim 19; Ebû Dâvûd, ilim 1
Hadis-i Şerif'e hürmet
İmam Malik (R.A.)ın hadise hürmeti
İmam Malik (R.A.) dini bilgilere o kadar önem verir saygı gösterirdi ki, hadis rivayet edeceği zaman hemen abdest alır, sakalını tarar, koku sürünür, vakar içinde diz üstü oturur ve ondan sonra hadisi rivayet ederdi.
"Niçin böyle yapıyorsunuz?" Diye kendisine sorulunca: "Peygamber Efendimizin mübarek ağzından çıkan değerli sözlere saygı göstermek için." Diye cevab verirdi.
(İMAM GAZALİ-İHYAU 'ULÜMİ'D-DIN.CİLD.1.5.72}
Hadis-i Şerifler / Peygamber ve Sünneti · Marifet Petekleri