Kâinâtı tefekkürle ubûdiyete yolculuk
Nimet içinde in'âmı görmüyorlar
Kur'ân-ı Kerim nimetleri, âyetleri, delilleri tâdât ederken
فَبِاَىِّ اٰلَٓاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ
âyet-i celilesi tekrarla zikredilmekte olduğundan şöyle bir delâlet vardır ki:
Cin ve insin en çok isyanlarını, en şedit tuğyanlarını, en azîm küfranlarını tevlid eden şöyle bir vaziyetleridir ki, nimet içinde in'âmı görmüyorlar.
İn'âmı görmediklerinden, Mün'im-i Hakikî'den gaflet ederler.
Mün'im'den gafletleri saikasıyla, o nimetleri esbaba veya tesadüfe isnad ederek, Allah'tan o nimetlerin geldiğini tekzip ediyorlar.
Binaenaleyh, herbir nimetin bidayetinde,
mü'min olan kimse besmeleyi okusun.
Ve o nimetin Allah'tan olduğunu kastetmekle, kendisi ancak Allah'ın ismiyle, Allah'ın hesabına aldığını bilerek, Allah'a minnet ve şükran ile mukabelede bulunsun.
(RNK.MESNEVÎ-İ NURİYE)
Kâinat kitabındaki Rubûbiyeti okuyarak
Fıtrat-ı insaniyedeki sıbga-i Rabbâniye,
hitab-ı İlâhî çiçeğini açtı
Sâni-i Zülcelâl'in âlem-i ekberdeki san'atı o derece mânidardır ki,
o san'at bir kitap suretinde tezahür edip, kâinatı bir kitab-ı kebir hükmüne getirdiğinden, akl-ı beşer, hakikî fenn-i hikmet kütüphanesini ondan aldı ve ona göre yazdı.
Ve o insan kafasındaki kàbiliyet-i nutuk ve beyana o derece ulvî cihazat ve istidat verdi ki, Sultan-ı Ezelî'ye muhatap olacak bir makamda inkişaf ettirdi, terakki verdi.
Yani, fıtrat-ı insaniyedeki sıbga-i Rabbâniye, hitab-ı İlâhî çiçeğini açtı.
(RNK.20.MEKTUP)
Bu çeşit ibadât ve tefekküratla hakikî insan olur
İnsan, şu kâinata geldikten sonra iki cihetle ubûdiyeti var.
Bir ciheti, gaibâne bir surette bir ubûdiyeti, bir tefekkürü var.
Diğeri, hâzırâne, muhâtaba suretinde bir ubûdiyeti, bir münâcâtı vardır.
Birinci vecih şudur ki:
Kâinatta görünen saltanat-ı Rububiyeti, itaatkârâne tasdik edip kemâlâtına ve mehâsinine hayretkârâne nezaretidir.
Sonra, esmâ-i kudsiye-i İlâhiye'nin nukuşlarından ibaret olan bedî san'atları, birbirinin nazar-ı ibretlerine gösterip dellâllık ve ilâncılıktır.
Sonra, herbiri birer gizli hazine-i mâneviye hükmünde olan esmâ-i Rabbâniye'nin cevherlerini idrak terazisiyle tartmak, kalbin kıymetşinaslığıyla takdirkârâne kıymet vermektir.
Sonra, kalem-i kudretin mektubatı hükmünde olan
mevcudat sahifelerini, arz ve semâ yapraklarını mütalâa edip hayretkârâne tefekkürdür.
Sonra, şu mevcudattaki ziynetleri ve lâtif san'atları istihsankârâne temâşâ etmekle, onların Fâtır-ı Zülcemâl'inin marifetine muhabbet etmek
ve onların Sâni-i Zülkemâl'inin huzuruna çıkmaya ve iltifatına mazhar olmaya bir iştiyaktır.
İkinci vecih huzur ve hitap makamıdır ki,
eserden müessire geçer.
İkinci vecih huzur ve hitap makamıdır ki, eserden müessire geçer.
Görür ki, bir Sâni-i Zülcelâl, kendi san'atının mu'cizeleriyle kendini tanıttırmak ve bildirmek ister.
O da îmân ile, marifet ile mukabele eder.
Sonra görür ki, bir Rabb-i Rahîm,
rahmetinin güzel meyveleriyle kendini sevdirmek ister.
O da O'na hasr-ı muhabbetle, tahsis-i taabbüdle kendini O'na sevdirir.
Sonra görüyor ki, bir Mün'im-i Kerîm, maddî ve mânevî nimetlerin lezizleriyle onu perverde ediyor.
O da, ona mukabil fiiliyle, hâliyle, kàliyle, hattâ elinden gelse bütün hasseleriyle, cihâzâtıyla şükür ve hamd ü senâ eder.
Sonra görüyor ki, bir Celîl-i Cemîl, şu mevcudatın âyinelerinde kibriyâ ve kemâlini ve celâl ve cemâlini izhar edip nazar-ı dikkati celb ediyor.
O da, ona mukabil, "Allahu ekber, Sübhânallah" deyip, mahviyet içinde, hayret ve muhabbetle secde eder.
Sonra görüyor ki, bir Ganiyy-i Mutlak, bir sehâvet-i mutlak içinde nihayetsiz servetini, hazinelerini gösteriyor.
O da, ona mukabil, tâzim ve senâ içinde, kemâl-i iftikarla sual eder ve ister.
Sonra görüyor ki, o Fâtır-ı Zülcelâl, yeryüzünü bir sergi hükmünde yapmış, bütün antika san'atlarını orada teşhir ediyor.
O da, ona mukabil,
"Mâşaallah" diyerek takdir ile,
"Bârekâllah" diyerek tahsin ile,
"Sübhânallah" diyerek hayret ile,
"Allahu ekber" diyerek istihsan ile mukabele eder.
Sonra görüyor ki, bir Vâhid-i Ehad, şu kâinat sarayında
taklit edilmez sikkeleriyle,
O'na mahsus hâtemleriyle,
O'na münhasır turralarıyla,
O'na has fermanlarıyla,
bütün mevcudata damga-i vahdet koyuyor
ve tevhidin âyâtını nakşediyor.
Ve âfâk-ı âlemin aktârında vahdâniyetin bayrağını dikiyor ve rububiyetini ilân ediyor.
O da, ona mukabil, tasdik ile, îmân ile, tevhid ile, iz'ân ile, şehadet ile, ubûdiyet ile mukabele eder.
İşte, bu çeşit ibadât ve tefekküratla hakikî insan olur, ahsen-i takvimde olduğunu gösterir, îmânın yümniyle emanete lâyık, emin bir halife-i arz olur.
(RNK.23.SÖZ)
Kâinat bir mescid; insan ise bir abd-i sâcid
Sâni-i Hakîm, âlem-i ekberi öyle bedî bir surette halk edip âyât-ı kibriyâsını üstünde nakşetmiş ki, kâinatı bir mescid-i kebir şekline döndürmüş.
Ve insanı dahi öyle bir tarzda icad edip, ona akıl vererek, onunla o mu'cizât-ı san'atına ve o bedî kudretine karşı secde-i hayret ettirerek,
ona âyât-ı kibriyâyı okutturup, kemerbeste-i ubûdiyet ettirerek,
o mescid-i kebirde bir abd-i sâcid fıtratında yaratmıştır.
(RNK.20.MEKTUP)
Hem cemâl-i rahmetini ve hüsn-ü şefkatini ve kemâl-i rububiyetini zîşuurlara göstermek ve onları şükre ve hamde sevk etmek için bu kâinatı öyle bir ziyafetgâh ve bir teşhirgâh ve öyle bir seyrangâh ki, hadsiz çeşit çeşit, leziz nimetler ve gayet antika, hadsiz harika san'atlar içinde dizilmiş bir tarzda halk eden bir Sâni-i Rahîm ve Kerîm, hiç mümkün müdür ve hiç akıl kabul eder mi ki,
o ziyafetgâhtaki zîşuur mahlûklarla konuşmasın ve onlara o nimetlere mukàbil elçileri vasıtasıyla vazife-i teşekküriyeyi ve tezahür-ü rahmetine ve sevdirmesine karşı vazife-i ubudiyeti bildirmesin.
Hâşâ, binler hâşâ!
(RNK.11.ŞUÂ)
Hilkat-i kâinatın bir netice-i âzamı, ubudiyet-i insaniyedir ve rububiyet-i İlâhiye'ye karşı îmân ve itaatle mukabeledir.
(RNK.13.LEM'A)
"Ey insan!
Şu kâinattan maksad-ı âlâ, tezahür-ü Rububiyete karşı,
ubûdiyet-i külliye-i insaniyedir.
Ve insanın gaye-i aksâsı, o ubûdiyete ulûm ve kemâlâtla yetişmektir."
(RNK. 23.SÖZ)
Risale-i Nur Külliyatı / İbadete Yöneliş · Marifet Petekleri