İnsanın yaratılma gâyesi
İnsanı kemâle götüren iki yol
İki esas üzerine kemâlât-ı insaniye neşvünemâ bulur.
Bununla insan, insan olur.
Biri:
Cenâb-ı Mün'im-i Hakîki'nin bütün nimetlerinin herbir çeşitlerini size ihsas ettirip şükrettirmekten ibarettir.
Siz de hissedip şükür ve ibadetini etmelisiniz.
İkincisi:
Âleme tecellî eden esmâ-i kudsiye-i İlâhiye'nin bütün tecelliyâtının aksamını, birer birer, size o cihazât vasıtasıyla bildirip tattırmaktır.
Siz dahi tatmakla tanıyarak îmân getirmelisiniz.
(RNK.11.SÖZ)
İnsanın; îmân ile, burhanlı mârifet-i kudsiye ile
kemâlâta yükselmesi
"Bütün ilimlerin ve mârifetlerin ve kemalât-ı insaniyenin en büyüğü îmândır ve îmân-ı tahkikîden gelen tafsilli ve burhanlı mârifet-i kudsiyedir" diye ehl-i hakikat ittifak etmişler.
(RNK.EMİRDAĞ LÂHİKASI)
Nûr-u îmân ile âlâ-yı illiyyîne yolculuk
İnsan, nur-u îmân ile âlâ-yı illiyyîne çıkar,
Cennete lâyık bir kıymet alır.
Ve zulmet-i küfür ile esfel-i sâfilîne düşer,
Cehenneme ehil olacak bir vaziyete girer.
Îmân, insanı insan eder.
Belki insanı sultân eder.
(RNK.23.SÖZ)
Kâinâtı tefekkür ile
Sahife-i âlemin eb'âd-ı vâsiasında Nakkaş-ı Ezelî'nin yazdığı silsile-i hâdisâtın satırlarına hikmet nazarıyla bak ve fikr-i hakikatle sarıl.
Tâ ki mele-i âlâdan uzanan şu selâsil-i resâil,
seni âlâ-yı illiyyîn-i tevhide çıkarsın.
(RNK.MESNEVÎ-İ NURİYE)
Dua ile
Ey âciz insan ve ey fakir beşer!
Dua gibi hazine-i rahmetin anahtarı ve tükenmez bir kuvvetin medârı olan bir vesileyi elden bırakma.
Ona yapış, âlâ-yı illiyyîn-i insaniyete çık,
bir sultan gibi bütün kâinatın dualarını kendi duan içine al, bir abd-i küllî ve bir vekil-i umumî gibi اِيَّاكَ نَسْتَعِين de, kâinatın güzel bir takvimi ol.
(RNK.23.SÖZ)
Zât-ı Kerîm'in izni dairesinde sermaye-i ömrünü sarf etse
Sonra âlâ-yı illiyyîne kadar gidebilir.
Eğer insan enâniyetine istinad edip, hayat-ı dünyeviyeyi gaye-i hayal ederek, derd-i maişet içinde, muvakkat bazı lezzetler için çalışsa, gayet dar bir daire içinde boğulur, gider.
Ona verilen bütün cihazat ve âlât ve letâif, ondan şikâyet ederek haşirde onun aleyhinde şehadet edeceklerdir ve dâvâcı olacaklardır.
Eğer kendini misafir bilse, misafir olduğu Zât-ı Kerîm'in izni dairesinde sermaye-i ömrünü sarf etse, öyle geniş bir daire içinde uzun bir hayat-ı ebediye için güzel çalışır ve teneffüs edip istirahat eder, sonra âlâ-yı illiyyîne kadar gidebilir.
Hem de bu insana verilen bütün cihazat ve âlât, ondan memnun olarak âhirette lehinde şehadet ederler.
(RNK.23.SÖZ)
İnsanın,'Halife-i arz' 'ahsen-i takvim'i elde etmesi
Envâ-ı zîhayat içinde en ziyade rızkın envâına muhtaç, insandır.
Cenâb-ı Hak insanı
-bütün esmâsına câmi bir âyine
-ve bütün rahmetinin hazinelerinin müddeharâtını tartacak, tanıyacak cihazata malik bir mu'cize-i kudret
-ve bütün esmâsının cilvelerinin vaziyetlerinin inceliklerini mizana çekecek âletleri hâvi bir halife-i arz suretinde halk etmiştir.
Onun için, hadsiz bir ihtiyaç verip, maddî ve mânevî rızkın hadsiz envâına muhtaç etmiştir.
İnsanı, bu câmiiyete göre en âlâ bir mevki olan ahsen-i takvime çıkarmak vasıtası, şükürdür. Şükür olmazsa, esfel-i sâfilîne düşer, bir zulm-ü azîmi irtikâp eder.
(RNK.28.MEKTUP)
Halife olduğu münâsebetiyle bir ikramdır
Evet, sath-ı arzda her sene yapılan ziyafet-i âmme-i İlâhiye,
nev-i beşere, halife olduğu münâsebetiyle bir ikramdır.
Yoksa hepsi onun istifadesi için değildir.
(RNK.MESNEVÎ-İ NURİYE)
İnsan nev‘i arzın halîfesi nasıl olur?
Cenâb-ı Hakk, insan nev‘ini binler nev‘leri sünbül verecek ve hayvanâtın sâir binler nev‘leri kadar tabakāt gösterecek bir fıtratta yaratmıştır.
Sâir hayvanât gibi insan nev‘inin kuvalarına, latîfelerine ve duygularına hadd konulmamış; serbest bırakılmış ve hadsiz makāmâtta gezecek isti‘dâd verdiğinden, bir nevi‘ iken binler nevi‘ hükmüne geçtiği içindir ki,insan nev‘i arzın halîfesi ve kâinâtın netîcesi ve zîhayâtın sultânı hükmüne geçmiştir.”
(RNK.22. LEM'A)
İnsan,ubudiyetin azameti cihetiyle
Kâinat içinde bir zerre gibi zayıf, küçük bir mahlûk olan
şu insan,
ubudiyetin azameti cihetiyle Hâlık-ı Arz ve Semâvât'ın
mahbub bir abdi
ve arzın halifesi, sultanı
ve hayvânâtın reisi
ve hilkat-i kâinatın neticesi
ve gayesi oluyor.
(RNK.17.LEM'A)
Mektubât-ı İlâhiye'yi mütalâa ile
mütefekkir olduğu cihetle,
İnsan,
saltanat-ı rubûbiyetin mehâsinine nâzır
ve esmâ-i kudsiyenin cilvelerine dellâl
ve kalem-i kudretle yazılan mektubât-ı İlâhiye'yi mütalâa ile mütefekkir olduğu cihetle,eşref-i mahlûkât ve halife-i arz olmuştur.
(RNK.MESNEVÎ-İ NURİYE)
İnsan, hayvaniyetten terakki edip
halife-i zemîn olmuştur.
İnsan gayr-ı mütenahi acz ve fakriyle beraber
Cenâb-ı Hakka îmânı ile kudret ve gınâ ve izzetine mazhar olmuştur.
İşte bu mazhariyetten dolayı,
insan, hayvaniyetten terakki edip halife-i zemîn olmuştur.
(RNK.MESNEVÎ-İ NURİYE)
İnsan,Esmâ-i İlâhiye'nin tâliminde derinleştiği
ve bunu hayatına tatbik edebildiği ölçüde
arzın bir halife-i mânevîsi olabilir
Kur'ân-ı Hakîmde çok hâdisât-ı cüz'iye vardır ki, herbirisinin arkasında bir düstur-u küllî saklanmış ve bir kanun-u umumînin ucu olarak gösteriliyor.
Nasıl ki, عَلَّمَ اٰدَمَ اْلاَسْمَۤاءَ كُلَّهَا Hazret-i Âdem'in melâikelere karşı kabiliyet-i hilâfet için bir mu'cizesi olan tâlim-i esmâdır ki, bir hadise-i cüz'iyedir.
Şöyle bir düstur-u küllînin ucudur ki:
Nev-i beşere câmiiyet-i istidat cihetiyle tâlim olunan hadsiz ulûm ve kâinatın envâına muhit pek çok fünun ve Hâlık'ın şuûnât ve evsâfına şâmil kesretli maarifin tâlimidir ki,
nev-i beşere, değil yalnız melâikelere belki semâvât ve arz ve dağlara karşı emanet-i kübrâyı haml dâvâsında bir rüçhaniyet vermiş;ve heyet-i mecmuasıyla arzın bir halife-i mânevîsi olduğunu Kur'ân ifham ettiği misillü,
"melâikelerin Âdem'e secdesiyle beraber Şeytanın secde etmemesi" olan hadise-i cüz'iye-i gaybiye, pek geniş bir düstur-u külliye-i meşhudenin ucu olduğu gibi, pek büyük bir hakikati ihsas ediyor.
(RNK.20.SÖZ)
Hakîki insan olmanın formülü
Sâni-i Zülcelâl, kendi san'atının mucizeleriyle kendini tanıttırmak ve bildirmek ister.Mü'min de iman ile, marifet ile mukabele eder.
Rabb-i Rahîm, rahmetinin güzel meyveleriyle kendini sevdirmek ister.
Mü'min de O'na hasr-ı muhabbetle, tahsis-i taabbüdle kendini O'na sevdirir.
Mün'im-i Kerîm, maddî ve mânevî nimetlerin lezizleriyle onu perverde ediyor.Mü'min de, ona mukabil fiiliyle, hâliyle, kàliyle, hattâ elinden gelse bütün hasseleriyle, cihâzâtıyla şükür ve hamd ü senâ eder.
Celîl-i Cemîl, şu mevcudatın âyinelerinde kibriyâ ve kemâlini ve celâl ve cemâlini izhar edip nazar-ı dikkati celb ediyor.Mü'min de ona mukabil, "Allahu ekber, Sübhânallah" deyip, mahviyet içinde, hayret ve muhabbetle secde eder.
Ganiyy-i Mutlak, bir sehâvet-i mutlak içinde nihayetsiz servetini, hazinelerini gösteriyor.Mü'min de, ona mukabil, tâzim ve senâ içinde, kemâl-i iftikarla sual eder ve ister.
Fâtır-ı Zülcelâl, yeryüzünü bir sergi hükmünde yapmış, bütün antika san'atlarını orada teşhir ediyor.
Mü'min de, ona mukabil,
"Mâşaallah" diyerek takdir ile,
"Bârekâllah" diyerek tahsin ile,
"Sübhânallah" diyerek hayret ile,
" Allahü ekber" diyerek istihsan ile mukabele eder.
Vâhid-i Ehad,
-şu kâinat sarayında taklit edilmez sikkeleriyle,
-O'na mahsus hâtemleriyle,
-O'na münhasır turralarıyla,
-O'na has fermanlarıyla,
bütün mevcudata damga-i vahdet koyuyor ve tevhidin âyâtını nakşediyor.
Ve âfâk-ı âlemin aktârında vahdâniyetin bayrağını dikiyor ve rububiyetini ilân ediyor.Mü'min de, ona mukabil, tasdik ile, îmân ile, tevhid ile, iz'ân ile, şehadet ile, ubûdiyet ile mukabele eder.
İşte, bu çeşit ibadat ve tefekküratla hakikî insan olur,ahsen-i takvimde olduğunu gösterir,îmânın yümniyle emanete lâyık, emin bir halife-i arz olur.
(RNK.23.SÖZ)
Kâinat kitabını okuyup, tefekkür ederek
insan-ı kâmile yolculuk
Sath-ı âlemde kurulan şu sergi-yi İlâhî'de
teşhir edilen
tezyinâta,
kemâlâta,
güzel manzaralara
ve rububiyetin haşmetiyle ulûhiyetin azametine
bir müşahit,
bir mütenezzih,
bir mütehayyir,
bir mütefekkir
lâzımdır ki,
o güzellikleri görsün,
o manzaralar arasında tenezzüh etsin,
o harika nakışlara, ziynetlere tefekkürle hayran olsun.
Sonra o sergiden
Sâni'inin celâline,
Mâlik'inin iktidar ve kemâlâtına intikal ile
O'nun azametine secde-i hayret etsin.
Bu vazifeyi ifa edecek, insandır.
Çünkü, insan gerçi cahil, zulmetli birşeydir, amma öyle bir istidadı vardır ki, âleme bir enmuzeç (örnek,fihriste) ve bir nümune olmaya liyâkatı vardır.
Hem o insanda öyle bir emânet vedia bırakılmıştır ki,
onunla gizli defineyi bulur, açar.
Hem o insandaki kuvvetler tahdit edilmeyerek mutlak bırakılmıştır.
Buna binaen, küllî bir nevi şuur sâhibi olur ki,
Sultan-ı Ezel'in azamet ve haşmetinin şâşaasını idrak ediyor.
Evet, mâşukun hüsnü, âşıkın nazarını istilzam ettiği gibi,
Nakkaş-ı Ezelî'nin rububiyeti de insanın nazarını iktizâ eder ki,
hayret ve tefekkür ile takdir ve tahsinlerde bulunsun.
Evet, gül ve çiçeklerin yüzlerini güzelleştiren Zât,nasıl o güzel yüzlere arılardan, bülbüllerden istihsan âşıkları icad etmesin?Ve güzellerin güzel yüzlerinde güzelliği yaratan,elbette o güzelliğe müştakları da yaratır.
Kezâlik,
bu âlemi şu kadar ziynetlerle, nakışlarla tezyin eden Mâlikü'l-Mülk, elbette ve elbette o harika, antika, mu'cize manzaraları, ziynetleri, seyircilerden, müşahitlerden, âşık ve müştaklardan,ârif dellâllardan hâli bırakmayacaktır.
İşte, câmiiyeti dolayısıyla insan-ı kâmil,
halk-ı eflâke ille-i gaiye olduğu gibi,
halk-ı kâinata da semere ve netice olmuştur.
(RNK.MESNEVÎ-İ NURİYE)
Bütün kemâlât-ı insaniye ve beşerin bütün ulvî maksatları tevhidle bağlıdır ve sırr-ı vahdetle vücut bulur
Evet, sırr-ı vahdetle insan, bütün mahlûkat içinde
büyük bir kemâl sahibi
ve kâinatın en kıymettar meyvesi
ve mahlûkatın en nazenini ve en mükemmeli
ve zîhayatın en bahtiyarı ve en mes'udu
ve Hâlik-ı Âlemin muhatabı ve dostu olabilir.
Hattâ bütün kemâlât-ı insaniye ve beşerin bütün ulvî maksatları
tevhidle bağlıdır ve sırr-ı vahdetle vücut bulur.
Yoksa, eğer vahdet olmazsa,
insan
mahlûkatın en bedbahtı
ve mevcudatın en süflîsi
ve hayvanatın en biçaresi
ve zîşuurun en hüzünlüsü
ve azaplısı ve gamlısı olur.
Çünkü,
insan
nihayetsiz bir aczi
ve nihayetsiz düşmanları
ve hadsiz bir fakrı
ve hadsiz ihtiyaçları bulunmakla beraber,
mahiyeti öyle çok ve mütenevvi âlâtla ve hissiyatla teçhiz edilmiş ki,
yüz bin çeşit elemleri hisseder ve yüz binler tarzlarda lezzetleri zevk ederek ister.
Ve öyle maksatları ve arzuları var ki,bütün kâinata birden hükmü geçmeyen bir zât o arzuları yerine getiremez.
(RNK.2.ŞUÂ)
İnsan; ibadet,marifet ve muhabbet-i İlâhiye için yaratılmış
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَاْلاِنْسَ اِلاَّ لِيَعْبُدُونِ
Bu âyet-i uzmânın sırrıyla, insanın bu dünyaya gönderilmesinin hikmeti ve gayesi Hâlık-ı Kâinatı tanımak ve O'na îmân edip ibadet etmektir.
Ve o insanın vazife-i fıtratı ve fariza-i zimmeti,mârifetullah ve îmân-ı billâhtır ve iz'an ve yakîn ile vücudunu ve vahdetini tasdik etmektir.
Evet,
fıtraten daimî bir hayat
ve ebedî yaşamak isteyen
ve hadsiz emelleri
ve nihayetsiz elemleri bulunan bîçare insana,
elbette o hayat-ı ebediyenin üssü'l-esası ve anahtarı olan îmân-ı billâh ve mârifetullah ve vesilelerinden başka olan şeyler ve kemâlâtlar o insana nisbeten aşağıdır.Belki çoğunun kıymetleri yoktur.
(RNK.7.ŞUÂ)
Bu kâinat insan için halk edilmiş
ve insan ise marifet ve muhabbet-i İlâhiye için yaratılmış.
(RNK.30.LEM'A)
Îmân, insanı insan eder. Belki insanı sultan eder.
Öyle ise, insanın vazife-i asliyesi, îmân ve duadır.
Küfür, insanı gayet âciz bir canavar hayvan eder.
(RNK.23.SÖZ)
İnsanın hilkatinden maksat Cemâl-i Ezelî'nin tecellîsi için
şeffaf bir mir'at,bir âyine olmaktır
İnsanın hilkatinden maksat;
mahfî hazine-i İlâhiye'yi keşif ile göstermek
ve Kadîr-i Ezelîye bir burhan, bir delil, bir mâkes-i nurânî olmakla
Cemâl-i Ezelî'nin tecellîsi için şeffaf bir mir'at,bir âyine olmaktır.
(RNK.MESNEVÎ-İ NURİYE)
O ubûdiyete ulûm ve kemâlâtla yetişmektir.
Ey insan!
Şu kâinattan maksad-ı âlâ,
tezahür-ü Rububiyete karşı, ubûdiyet-i külliye-i insaniyedir.
Ve insanın gaye-i aksâsı (en son gayesi,)
o ubûdiyete ulûm ve kemâlâtla yetişmektir.
(RNK.20.SÖZ)
İnsan çendan fânidir; fakat bekà için halk edilmiş
İnsan çendan fânidir; fakat bekà için halk edilmiş
ve bâki bir Zât'ın âyinesi olarak yaratılmış
ve bâki meyveleri verecek işleri görmekle tavzif edilmiş
ve bâki bir Zât'ın bâki esmâsının cilvelerine ve nakışlarına medar olacak bir suret verilmiştir.
Öyleyse, böyle bir insanın hakikî vazifesi ve saadeti,bütün cihazatı ve istidadatıyla o Bâkî-i Sermedî'nin daire-i marziyâtında esmâsına yapışıp, ebed yolunda o Bâkîye müteveccih olup gitmektir.
(RNK.3.LEM'A)
Risale-i Nur Külliyatı / Allah için Hayat · Marifet Petekleri