İlim ve Terakki
Maddeten terakki
“Her bir mü’min İ‘lâ-yı Kelimetullah (Allah’ın adını yüceltmek) ile mükelleftir (vazîfelidir).
Bu zamanda en büyük sebebi, maddeten terakkî etmektir (yükselmektir). Zîrâ ecnebîler, fünûn (fenler) ve sanâyi silâhıyla, bizi istibdâd-ı mâ‘nevîleri (ma‘nevî baskıları) altında eziyorlar.
Biz de fen ve san‘at silâhıyla, İ‘lâ-yı Kelimetullâhın en müdhiş düşmanı olan cehl (câhillik) ve fakr ve ihtilâf-ı efkâra (fikir ayrılıklarına karşı) cihâd edeceğiz!
Amma, cihâd-ı hâricîyi, Şeriat-ı Garrâ’nın berâhîn-i kat‘îsinin (kat‘î delillerinin) elmas kılınçlarına havâle edeceğiz; zîrâ, medenîlere galebe çalmak iknâ‘ iledir, söz anlamayan vahşîler gibi icbâr (zorlama) ile değildir.”
(RNK.İLK DÖNEM ESERLERİ)
Terakkimiz
Bütün kuvvetimle derim ki:
Terakkimiz, ancak milliyetimiz olan İslâmiyetin terakkisiyle ve hakaik-i şeriatın tecellîsiyledir.
Yoksa, "Yürüyüşünü terk etti, başkasının da yürüyüşünü öğrenmedi" diye olan darb-ı mesele mâsadak olacağız.
Evet,
hem şan ve şeref-i millet-i İslâmiye,
hem sevab-ı âhiret,
hem hamiyet-i milliye,
hem hamiyet-i İslâmiye,
hem hubb-u vatan,
hem hubb-u din ile mütehassis olmalıyız.
(RNK.TARİHÇE-İ HAYAT)
Kalb arzu ederdi ki
Ehl-i fenden envâr-ı îmâniyeye ve esrar-ı Kur'âniyeye
iştiyak derecesinde ihtiyacını hissetmek
Kalb çok arzu ederdi, ehl-i fenden envâr-ı îmâniyeye ve esrar-ı Kur'âniyeye iştiyak derecesinde ihtiyacını hissetmek cihetinde Hulûsi Beye benzeyecek adamlar ileri atılsın.
(RNK.BARLA LÂHİKASI)
Altı hastalığımız
Bizi maddî cihette kurun-u vustâda durduran ve tevkif eden, altı tane hastalıktır.
Hutbe-i Şamiyenin baş taraflarında diyor:
Ben bu zaman ve zeminde, beşerin hayat-ı içtimaiye medresesinde ders aldım ve bildim ki: Ecnebîler, Avrupalılar terakkide istikbale uçmalarıyla beraber; bizi maddî cihette kurun-u vustâda durduran ve tevkif eden, altı tane hastalıktır.
O hastalıklar da bunlardır:
1- Ye'sin, (ümitsizliğin) içimizde hayat bulup dirilmesi.
2- Sıdkın hayat-ı içtimaiye-i siyasiyede ölmesi.
3- Adâvete muhabbet.
4- Ehl-i îmânı birbirine bağlayan nuranî rabıtaları bilmemek.
5- Çeşit çeşit sarî hastalıklar gibi intişar eden istibdat.
6- Menfaat-i şahsiyesine himmeti hasretmek.
(RNK.TARİHÇE-İ HAYATI)
Hakikî terakki ise,
Evet, hakikî terakki ise, insana verilen kalb, sır, ruh, akıl, hattâ hayal ve sair kuvvelerin hayat-ı ebediyeye yüzlerini çevirerek, herbiri kendine lâyık hususî bir vazife-i ubûdiyetle meşgul olmaktadır.
Yoksa, ehl-i dalâletin terakki zannettikleri,
hayât-ı dünyeviyenin bütün inceliklerine girmek ve zevklerinin her çeşitlerini, hattâ en süflîsini tatmak için bütün letâifini ve kalb ve aklını nefs-i emmâreye musahhar edip yardımcı verse, o terakki değil, sükûttur.
(RNK.23.SÖZ)
Fünun ve sanayiin edasına bir emr-i mânevi vermişken
Şeriat-ı hilkatin farzü'l-kifayesi hükmünde olan fünun ve sanayiin edasına bir emr-i mânevi vermişken, Sâni-i Zülcelâl'in hilkat-i âlemde cârî ve taksimü'l-a'mâl kaidesinden akan kanun-u tekemmül ve terakkîde mündemiç olan rıza ve işaretinin imtisali farz iken, itaat tamam edilmemiştir.
Şöyle:
Kaide-i taksimü'l-a'mâli muktazi olan hikmet-i İlâhiye'nin dest-i inayetiyle beşerin mahiyetinde ekmiş olduğu istidadat ve müyûlâtı ile şeriat-ı hilkatin farzü'l-kifayesi hükmünde olan fünun ve sanayiin edasına bir emr-i mânevi vermişken, su-i istimalimizle o istidattan tevellüd eden meyle kuvvet ve medet verici olan şevki, bu hırs-ı kâzip ve şu re's-i riya olan meylü't-tefevvuk ile zayi edip söndürdük.
Elbette,
isyan eden, Cehenneme müstehak olur.
Biz de, bu hilkat denilen şeriat-ı fıtriyenin evamirine imtisal edemediğimizden, cehennem-i cehl ile muazzeb olduk.
Bu azaptan bizi kurtaracak, taksimü'l-a'mâl kanunuyla amel etmektir. Zira, seleflerimiz taksimü'l-a'mâlin ameliyle cinan-ı ulûma (ilmin cennet bahçelerine) dâhil olmuşlardır.
(RNK.MUHÂKEMAT)
İstikbalde silâh, kılınç yerine ...
İstikbal, yalnız ve yalnız İslâmiyetin olacak.
Ve hâkim, hakaik-i Kur'âniye ve îmâniye olacak.
İslâmiyet hakaiki hem mânen, hem maddeten terakki etmeye kabil ve mükemmel bir istidadı var.
Eğer biz ahlâk-ı İslâmiyenin ve hakaik-i imaniyenin kemâlâtını ef'âlimizle izhar etsek, sair dinlerin tâbileri, elbette cemaatlerle İslâmiyete girecekler; belki küre-i arzın bazı kıt'aları ve devletleri de İslâmiyete dehâlet edecekler…
Akıl ve ilim ve fennin hükmettiği istikbalde, elbette burhan-ı aklîye istinat eden ve bütün hükümlerini akla tespit ettiren Kur'ân hükmedecek.
Risale-i Nur,
"Mu'cizat-ı Kur'âniye"de, fennin iliştiği bütün âyetlerin herbirisinin altında Kur'ân'ın bir lem'a-i i'câzını gösterip, ehl-i fennin medar-ı tenkit zannettikleri Kur'ân-ı Kerîmin cümle ve kelimelerinde fennin eli yetişmediği yüksek hakikatleri izhar edip en muannid feylesofu da teslime mecbur ediyor. Meydandadır, isteyen bakabilir.
İstikbalin kıt'alarında hakikî ve mânevî hâkim olacak ve beşeri dünyevî ve uhrevî saadete sevk edecek yalnız İslâmiyettir ve İslâmiyete inkılâp etmiş ve hurafattan ve tahrifattan sıyrılacak İsevîlerin hakikî dinidir ki Kur'ân'a tâbi olur, ittifak ederler.
Bu zamanda i'lâ-yı kelimetullah, maddeten terakkiye mütevakkıf; medeniyet-i hakikiyeye girmekle i'lâ-yı kelimetullah edilebilir.
İzzet-i İslâmiyenin îmân ile kat'î verdiği emri, elbette âlem-i İslâmın şahs-ı mânevîsi, o kat'î emri istikbalde tam yerine getireceğine şüphe edilmez.
Evet, nasıl ki eski zamanda İslâmiyetin terakkisi, düşmanın taassubunu parçalamak ve inadını kırmak ve tecavüzatını def etmek, silâh ile, kılınç ile olmuş.
İstikbalde silâh, kılınç yerine hakikî medeniyet ve maddî terakki ve hak ve hakkaniyetin mânevî kılınçları düşmanları mağlûp edip dağıtacak.…
(RNK.TARİHÇE-İ HAYATI-HUTBE-İ ŞÂMİYE)
Medeniyetin günahları, seyyiatları
Biliniz ki: Bizim muradımız, medeniyetin mehasini ve beşere menfaati bulunan iyilikleridir.
Yoksa medeniyetin günahları, seyyiatları değil ki, ahmaklar o seyyiatları, o sefahetleri mehasin zannedip, taklit edip malımızı harap ettiler. Ve dini rüşvet verip dünyayı da kazanamadılar.
Medeniyetin günahları iyiliklerine galebe edip seyyiatı hasenatına racih gelmekle, beşer iki harb-i umumî ile iki dehşetli tokat yiyip o günahkâr medeniyeti zîr ü zeber edip öyle bir kustu ki, yeryüzünü kanla bulaştırdı.
İnşaallah, istikbaldeki İslâmiyetin kuvvetiyle medeniyetin mehasini galebe edecek, zemin yüzünü pisliklerden temizleyecek, sulh-u umumîyi de temin edecek.
Evet, Avrupa'nın medeniyeti fazilet ve hüda üstüne tesis edilmediğinden, belki heves ve hevâ, rekabet ve tahakküm üzerine bina edildiğinden, şimdiye kadar medeniyetin seyyiatı hasenatına galebe edip ihtilâlci komitelerle kurtlaşmış bir ağaç hükmüne girdiği cihetle, Asya medeniyetinin galebesine kuvvetli bir medar, bir delil hükmündedir. Ve az vakitte galebe edecektir.
(RNK.TARİHÇE-İ HAYATI-HUTBE-İ ŞÂMİYE)
İlim,terakki,îmân ve İslâm bağlantısı
Herbir kemâlin, herbir ilmin, herbir terakkiyâtın, herbir fennin bir hakikat-i âliyesi var ki, o hakikat bir ism-i İlâhîye dayanıyor.
(RNK.20.SÖZ)
‘Bütün ilimlerin ve ma‘rifetlerin ve kemâlât-ı insâniyenin en büyüğü îmândır ve îmân-ı tahkîkîden gelen tafsilli ve bürhanlı ma‘rifet-i kudsiyedir’ diye ehl-i hakîkat ittifâk etmişler.”
(RNK.SİKKE-İ TASDÎK-İ GAYBİ)
Bizim düşmanımız cehalet, zaruret, ihtilâftır.
Bu üç düşmana karşı san'at,marifet, ittifak silâhıyla cihad edeceğiz.
(RNK.TARİHÇE-İ HAYAT)
Harf, gayrın mânâsını izah için bir âlet, bir hâdim olduğu gibi, şu mevcudat da Esmâ-i Hüsnâ'nın tecelliyatını izhar, ifham, izah için birtakım İlâhî mektuplardır ki, içlerinde yazılı delâil, berâhin, havârık, mu'cize-i kudrettir.
Mevcudat bu vecihle nazara alınması, ilim, îmân, hikmettir. Şayet isim gibi müstakil ve maksud-u bizzat cihetiyle bakılırsa, küfran ve cehl-i mürekkep olur.
(RNK. MESNEVÎ-İ NURİYE)
Vicdânın ziyası, ulûm-u diniyedir.
Aklın nûru, fünûn-u medeniyedir.
İkisinin imtizacıyla hakikat tecellî eder.
O iki cenah ile talebenin himmeti pervaz eder.
İftirak ettikleri vakit, birincisinde taassup,
ikincisinde hile, şüphe tevellüd eder.
(RNK.10.MÜNÂZARAT)
Sâni-i Zülcelâl'in âlem-i ekberdeki san'atı o derece mânidardır ki, o san'at bir kitap suretinde tezahür edip, kâinatı bir kitab-ı kebir hükmüne getirdiğinden, akl-ı beşer, hakikî fenn-i hikmet kütüphanesini ondan aldı ve ona göre yazdı.
(RNK-20.MEKTUP)
Mânâ-yı ismi---Mânâ-yı harfi
Herşey,nefsinde mânâ-yı ismiyle fânidir, mefkuttur, hâdistir, mâdumdur.Fakat mânâ-yı harfiyle ve Sâni-i Zülcelâl'in esmâsına âyinedarlık cihetiyle ve vazifedarlık itibarıyla şahittir, meşhuddur, vâciddir, mevcuttur.
(RNK.29.MEKTUP)
Mahlûkâta mânâ-yı harfiyle bakmak elzemdir ki, insan, insan olsun.
(RNK.EMİRDAĞ LÂHİKASI)
Cenâb-ı Hakk’ın mâsivâsına, yani kâinata mânâ-yı harfi ile ve O'nun hesabına bakmak lâzımdır. Mânâ-yı ismi ile ve esbab hesâbına bakmak hatâdır.
Evet, herşeyin iki ciheti vardır. Bir ciheti Hakk’a bakar, diğer ciheti de halka bakar.Halka bakan cihet, Hakk’a bakan cihete tenteneli bir perde veya şeffaf bir cam parçası gibi, altında Hakk’a bakan cihet-i isnâdı gösterecek bir perde gibi olmalıdır.
Binaenaleyh,
nimete bakıldığı zaman Mün'im,
san'ata bakıldığı zaman Sâni,
esbâba nazar edildiği vakit Müessir-i Hakikî zihne ve fikre gelmelidir.
(RNK.MESNEVÎ-İ NURİYE)
Allah'ın hesabına kâinata bakan adam, her ne müşâhede ederse ilimdir. Eğer gaflet ile esbab hesabına bakarsa, ilim zannettiği şey de cehl olur.
(RNK.MESNEVÎ-İ NURİYE)
Harf, gayrın mânâsını izah için bir âlet, bir hâdim olduğu gibi, şu mevcudat da Esmâ-i Hüsnâ'nın tecelliyatını izhar, ifham, izah için birtakım İlâhî mektuplardır ki, içlerinde yazılı delâil, berâhin, havârık, mu'cize-i kudrettir.
Mevcudat bu vecihle nazara alınması, ilim, îmân, hikmettir. Şayet isim gibi müstakil ve maksud-u bizzat cihetiyle bakılırsa, küfran ve cehl-i mürekkep olur.
(RNK. MESNEVÎ-İ NURİYE)
Mahlûkata mânâ-yı harfiyle bakmak elzemdir ki,
insan, insan olsun
Evet, Cenâb-ı Hak bu kâinatı, insana lâzım ve lâyık her şeyi içinde halk etmiş bir misafirhanedir; ziyafetler nevinde bazı zaman ve asırlarda gizli kalmış nimetlerini dua-yı fiilî olan telâhuk-u efkârdan (düşünce ve fikirlerin birkimi) ileri gelen taharriyat neticesinde ellerine ihsan eder.
Buna karşı şükretmek lâzım gelirken, bir küfran-ı nimet nevinden, âdi, âciz bir insanın icadı, hüneri nazarıyla bakıp, sonra o küllî bir şuur ve ilim ve irade ve rahmet ve ihsanın neticesi olan o harikaları unutturup, yalnız ince bir perdesini gösterip, şuursuz tesadüfe, tabiata ve câmid maddelere havale edip, ahsen-i takvimde olan insaniyetin mahiyetine zıt bir cehl-i mutlak kapısını açmaktır.
وَفِى كُلِّ شَىْءٍ لَهُ اٰيَةٌ * تَدُلُّ عَلٰى اَنَّهُ وَاحِدٌ
(Herbir şeyde O'nun bir olduğuna delâlet eden bir âyet vardır.İbnü'l-Mu'tez'in bir şiirinden alınmıştır.İbn-i Kesîr Tefsiri.1/24)
düsturuyla, mahlûkata mânâ-yı harfiyle bakmak elzemdir ki, insan, insan olsun.
(RNK.EMİRDAĞ LÂHİKASI)
Terakkiyât-ı beşeriyenin kısm-ı âzamı ve keşfiyatları, bir nevi dua neticesidir
Terakkiyât-ı beşeriyenin kısm-ı âzamı ve keşfiyatları,
bir nevi dua neticesidir.
Havârık-ı medeniyet dedikleri şeyler ve keşfiyatlarına medar-ı iftihar zannettikleri emirler, mânevî bir dua neticesidir.
Hâlis bir lisan-ı istidatla istenilmiş, onlara verilmiştir.
Lisan-ı istidatla ve lisan-ı ihtiyac-ı fıtrî ile olan dualar dahi, bir mâni olmazsa ve şerâit dahilinde ise, daima makbuldürler.
(RNK.24.MEKTUB)
Zevilhayatın tahiyye ve tesbihlerini fehmetmek
İnsanı fıtraten bütün hayvanlara tefevvuk ettiren câmiiyetinin meziyetlerinden biri, zevilhayatın Vâhibü'l-Hayata (hayatı veren Allah) olan tahiyye ve tesbihlerini fehmetmektir.
Yani, insan kendi kelâmını fehmettiği gibi, îmân kulağıyla zevilhayatın da, belki cemâdâtın da bütün tesbihlerini fehmeder.
Demek, herşey sağır adam gibi yalnız kendi kelâmını anlar. İnsan ise, bütün mevcudatın lisanlarıyla tekellüm ettikleri Esmâ-i Hüsnâ'nın delillerini fehmeder.
Binaenaleyh, herşeyin kıymeti kendisine göre cüz'îdir. İnsanın kıymeti ise küllîdir. Demek bir insan, bir fert iken, bir nevi gibi olur.
(RNK.MESNEVÎ-İ NURİYE)
Medeniyet neyin üzerine tesis edilmeli?
Avrupa'nın medeniyeti fazilet ve hüda üstüne tesis edilmediğinden,
belki heves ve hevâ, rekabet ve tahakküm üzerine bina edildiğinden,
şimdiye kadar medeniyetin seyyiatı hasenatına galebe edip ihtilâlci komitelerle kurtlaşmış bir ağaç hükmüne girdiği cihetle, Asya medeniyetinin galebesine kuvvetli bir medar, bir delil hükmündedir.
Ve az vakitte galebe edecektir.
(RNK.TARİHÇE-İ HAYATI-HUTBE-İ ŞÂMİYE)
Herbir ilim, bir ism-i İlâhîye ye dayanıyor.
وَعَلَّمَ اٰدَمَ اْلاَسْمَۤاءَ كُلَّهَا
Bir nükte-i mühimme ve bir sırr-ı ehem
"Hazret-i Âdem aleyhisselâmın dâvâ-yı hilâfet-i kübrâda mu'cize-i kübrâsı, tâlim-i esmâdır" diyor.
Şu âyet-i acîbe, insanın câmiiyet-i istidadı cihetiyle mazhar olduğu bütün kemâlât-ı ilmiye ve terakkiyât-ı fenniye ve havârık-ı sun'iyeyi (san'at hârikaları) "tâlim-i esmâ" ünvanıyla ifade ve tabir etmekte şöyle lâtif bir remz-i ulvî var ki:
Herbir kemâlin, herbir ilmin, herbir terakkiyâtın, herbir fennin bir hakikat-i âliyesi var ki, o hakikat bir ism-i İlâhîye dayanıyor.
Pek çok perdeleri ve mütenevvi tecelliyâtı ve muhtelif daireleri bulunan o isme dayanmakla, o fen, o kemâlât, o san'at kemâlini bulur, hakikat olur.
Yoksa, yarım yamalak bir surette, nâkıs bir gölgedir.
Meselâ, hendese bir fendir.
Onun hakikati ve nokta-i müntehâsı, Cenâb-ı Hakk'ın ism-i Adl ve Mukaddir'ine yetişip, hendese âyinesinde o ismin hakîmâne cilvelerini haşmetiyle müşahede etmektir.
Meselâ, tıp bir fendir, hem bir san'attır.
Onun da nihayeti ve hakikati, Hakîm-i Mutlak'ın Şâfî ismine dayanıp, eczahane-i kübrâsı olan rû-yi zeminde Rahîmâne cilvelerini edviyelerde görmekle, tıp kemâlâtını bulur, hakikat olur.
Meselâ, hakikat-i mevcudattan bahseden hikmetü'l-eşya, Cenâb-ı Hakk'ın (celle celâlühü) ism-i Hakîm'inin tecelliyât-ı kübrâsını müdebbirâne, mürebbiyâne eşyada, menfaatlerinde ve maslahatlarında görmekle ve o isme yetişmekle ve ona dayanmakla şu hikmet hikmet olabilir.
Yoksa, ya hurafâta inkılâb eder ve mâlâyâniyât olur veya felsefe-i tabiiye misillü dalâlete yol açar.
İşte sana üç misal. Sair kemâlât ve fünunu bu üç misale kıyas et.
"Ey insan!
Şu kâinattan maksad-ı âlâ, tezahür-ü Rububiyete karşı, ubûdiyet-i külliye-i insaniyedir. Ve insanın gaye-i aksâsı (en son gayesi,) o ubûdiyete ulûm ve kemâlâtla yetişmektir."
(RNK.20.SÖZ)
İlimle ma'rifete ulaşıp,o ma'rifet ile herşeyde Hâlık'ına giden bir yolu görür.
Ehl-i îmânın, hususan ehl-i tarikatın her vakit tekrarla
Lâ ilâhe illâ Hû demeleri, tevhidi yâd ve ilân etmeleri gösterir ki, tevhidin pek çok mertebeleri bulunuyor.
Hem tevhid, en ehemmiyetli ve en halâvetli ve en yüksek
bir vazife-i kudsiye
ve bir fariza-i fıtriye
ve bir ibadet-i îmâniyedir.....
Aradığımız hakiki tevhid, yalnız tasavvurdan ibaret bir marifet değildir.
Belki, ilm-i mantıkta tasavvura mukàbil ve marifet-i tasavvuriyeden çok kıymettar ve burhanın neticesi olan ve ilim denilen tasdiktir.
Ve tevhid-i hakiki öyle bir hüküm ve tasdik ve iz'an ve kabuldür ki,
herbir şeyle Rabb'ini bulabilir.
Ve herşeyde Hâlık'ına giden bir yolu görür.
Ve hiçbir şey huzuruna mâni olmaz.
Yoksa, Rabb'ini bulmak için her vakit kâinat perdesini yırtmak, açmak lâzım gelir.
(RNK.7.ŞUÂ)
Kânattaki hakîkat ilmi ve ma'rifet ilmi ve o ilme teşvik
Allah'ın hesâbına kâinata bakan adam her ne müşâhede ederse ilimdir.
Eğer gaflet ile esbâb hesabına bakarsa, ilim zannettiği şey de cehl olur.
(RNK.MESNEVÎ-İ NURİYE)
İlmin, ubûdiyet-i külliye-i insaniyeye vesile olması
Ey insan!
Şu kâinattan maksad-ı âlâ, tezahür-ü Rububiyete karşı, ubûdiyet-i külliye-i insaniyedir. Ve insanın gaye-i aksâsı (en son gayesi,) o ubûdiyete ulûm ve kemâlâtla yetişmektir."
(RNK.20.SÖZ)
Vicdânın ziyâsı-Aklın nûru
Vicdânın ziyâsı, ulûm-u diniyedir.
Aklın nûru, fünun-u medeniyedir.
İkisinin imtizâcıyla hakikat tecellî eder.
(RNK.İLK DÖNEM ESERLERİ)
Hakîki ilim,Cenâb-ı Hakk'ın marifetini kazanmaktır
Hakikat ilmini, hakikî hikmeti istersen,
Cenâb-ı Hakk'ın marifetini kazan.
Çünkü, bütün hakaik-i mevcudat,
ism-i Hakk'ın şuââtı
ve esmâsının tezâhürâtı
ve sıfâtının tecelliyâtıdırlar.
Maddî ve mânevî, cevherî-arazî, herbir şeyin, herbir insanın hakikati,
birer ismin nuruna dayanır ve hakikatine istinad ederler.
Yoksa, hakikatsiz, ehemmiyetsiz bir surettir.
(RNK.26.SÖZ)
Mârifet ilmi ile insan-ı kâmile yolculuk
"Bütün ilimlerin ve mârifetlerin ve kemalât-ı insaniyenin en büyüğü îmândır ve îmân-ı tahkikîden gelen tafsilli ve burhanlı mârifet-i kudsiyedir" diye ehl-i hakikat ittifak etmişler.
(RNK.EMİRDAĞ LÂHİKASI)
Fıtrat-ı insaniyedeki sıbga-i Rabbâniye, hitab-ı İlâhî çiçeğini açtı
Sâni-i Zülcelâl'in âlem-i ekberdeki san'atı o derece mânidardır ki, o san'at bir kitap suretinde tezahür edip, kâinatı bir kitab-ı kebir hükmüne getirdiğinden, akl-ı beşer, hakikî fenn-i hikmet kütüphanesini ondan aldı ve ona göre yazdı.
Ve o insan kafasındaki kàbiliyet-i nutuk ve beyana o derece ulvî cihazat ve istidat verdi ki, Sultan-ı Ezelî'ye muhatap olacak bir makamda inkişaf ettirdi, terakki verdi.
Yani, fıtrat-ı insaniyedeki sıbga-i Rabbâniye, hitab-ı İlâhî çiçeğini açtı.
(RNK.20.MEKTUP)
Kuvvetli bir hakikati zayıf bir adamın elinde zayıf görür.
Nev-i insanın yüzde sekseni ehl-i tahkik değildir ki, hakikate nüfuz etsin ve hakikati hakikat tanıyıp kabul etsin.
Belki, surete, hüsn-ü zanna binaen, makbul ve mutemed insanlardan işittikleri mesâili takliden kabul ederler.
Hattâ, kuvvetli bir hakikati zayıf bir adamın elinde zayıf görür; ve kıymetsiz bir meseleyi kıymettar bir adamın elinde görse, kıymettar telâkki eder.
(RNK.28.MEKTUP)
Bize Hâlık'ımızı tanıttır
Kastamonu'da lise talebelerinden bir kısmı yanıma geldiler.
"Bize Hâlık'ımızı tanıttır; muallimlerimiz Allah'tan bahsetmiyorlar" dediler.
Ben dedim:
Sizin okuduğunuz fenlerden her fen, kendi lisan-ı mahsusuyla mütemadiyen Allah'tan bahsedip Hâlık'ı tanıttırıyorlar. Muallimleri değil, onları dinleyiniz.
Meselâ, nasıl ki mükemmel bir eczahane ki, her kavanozunda harika ve hassas mizanlarla alınmış hayattar macunlar ve tiryaklar var; şüphesiz gayet maharetli ve kimyager ve hakîm bir eczacıyı gösterir.
Öyle de, küre-i arz eczahanesinde bulunan dört yüz bin çeşit nebatat ve hayvanat kavanozlarındaki zîhayat macunlar ve tiryaklar cihetiyle bu çarşıdaki eczahaneden ne derece ziyade mükemmel ve büyük olması nisbetinde, okuduğunuz fenn-i tıb mikyasıyla, küre-i arz eczahane-i kübrasının eczacısı olan Hakîm-i Zülcelâli, hatta kör gözlere de gösterir, tanıttırır.
Hem, meselâ, nasıl bir harika fabrika ki, binler çeşit çeşit kumaşları basit bir maddeden dokuyor; şeksiz, bir fabrikatörü ve maharetli bir makinisti tanıttırır.
Öyle de, küre-i arz denilen yüz binler başlı, her başında yüz binler mükemmel fabrika bulunan bu seyyar makine-i Rabbâniye ne derece bu insan fabrikasından büyükse, mükemmelse, o derecede, okuduğunuz fenn-i makine mikyasıyla, küre-i arzın Ustasını ve Sahibini bildirir, tanıttırır.
(RNK.11.ŞUÂ)
Risale-i Nur Külliyatı / İlim · Marifet Petekleri