Terakki-Medeniyet
Bu medeniyet, eşhası fakir ve sefih ve ahlâksız eder.
Medeniyetten istifam sizi düşündürecek.
Evet, böyle istibdat ve sefahete ve zilletle memzuç medeniyete, bedeviyeti tercih ediyorum.
Bu medeniyet, eşhası fakir ve sefih ve ahlâksız eder.
Fakat hakikî medeniyet, nev-i insanın terakki ve tekemmülüne ve mahiyet-i nev'iyesinin kuvveden fiile çıkmasına hizmet ettiğinden, bu nokta-i nazardan medeniyeti istemek, insaniyeti istemektir.
(RNK.İLK DÖNEM ESERLERİ)
Bu zamanda i'lâ-yı kelimetullah, maddeten terakkiye mütevakkıf;
Ve bu zamanda i'lâ-yı kelimetullah, maddeten terakkiye mütevakkıf; medeniyet-i hakikiyeye girmekle i'lâ-yı kelimetullah edilebilir.
Evet, nasıl ki eski zamanda İslâmiyetin terakkisi, düşmanın taassubunu parçalamak ve inadını kırmak ve tecavüzatını def etmek, silâh ile, kılınç ile olmuş.
İstikbalde silâh, kılınç yerine hakikî medeniyet ve maddî terakki ve hak ve hakkaniyetin mânevî kılınçları düşmanları mağlûp edip dağıtacak.
(RNK.TARİHÇE-İ HAYAT)
Şecaat-i akliye-i medeniyet meydanında namus-u millet-i İslâmiye pâyimal olmasın.
Kalbden fikre karşı menfez açınız.
Kuvveti aklın imdadına ve hissiyatı efkârın arkasına gönderiniz.
Ta ki, şecaat-i akliye-i medeniyet meydanında namus-u millet-i İslâmiye pâyimal olmasın.
Kılıçlarınızı, fen ve san'at ve tesanüd-ü hikmet-i Kur'âniye cevherinden yapmalısınız.
(RNK.İLK DÖNEM ESERLERİ)
Medeniyet ne ile kaimdir.
Nasıl biri sual ederse,
"Devlet ne şey üstündedir?"
Cevap verilir: "Kılıçla kalem üstündedir."
Veyahut "Medeniyet ne ile kaimdir?"
"Mârifet ve san'at ve ticaretle" cevap verilir.
Veyahut "Nev-i beşer, ne şey üzerinde beka bulur?"
Cevap ise: "İlim ve amel üstünde beka bulur."
(RNK-MUHÂKEMAT)
Bizim düşmanımız cehalet, zaruret, ihtilâftır.
Bizim düşmanımız cehalet, zaruret, ihtilâftır.
Bu üç düşmana karşı san'at,marifet, ittifak silâhıyla cihad edeceğiz.
(RNK.TARİHÇE-İ HAYAT)
Bu zamanda en büyük sebebi maddeten terakki etmektir.
Bu zamanda en büyük sebebi maddeten terakki etmektir. Zira, ecnebîler fünun ve sanayi silâhıyla bizi istibdad-ı mânevîleri altında eziyorlar.
Biz de, fen ve san'at silâhıyla i'lâ-yı kelimetullahın en müthiş düşmanı olan cehil ve fakr ve ihtilâf-ı efkâra cihad edeceğiz. Amma cihad-ı haricîyi şeriat-ı garrânın berahin-i kàtıasının elmas kılınçlarına havale edeceğiz.
Zira medenîlere galebe çalmak ikna iledir,
söz anlamayan vahşiler gibi icbar ile değildir.
Biz muhabbet fedaileriyiz; husumete vaktimiz yoktur.
Cumhuriyet ki, adalet ve meşveret ve kanunda inhisar-ı kuvvetten ibarettir.
On üç asır evvel şeriat-ı garrâ teessüs ettiğinden, ahkâmda Avrupa'ya dilencilik etmek, din-i İslâma büyük bir cinayettir. Ve şimale müteveccihen namaz kılmak gibidir.
Kuvvet kanunda olmalı.
Yoksa, istibdat tevzi olunmuş olur.
(RNK.İLK DÖNEM ESERLERİ)
Hakikî terakki ise,...
insana verilen kalb, sır, ruh, akıl, hattâ hayal ve sair kuvvelerin hayat-ı ebediyeye yüzlerini çevirerek,
İnsanın mahiyetine, kudretten ehemmiyetli cihazat ve kaderden kıymetli programlar tevdi edilmiş.
Eğer insan, şu dar âlem-i arzîde, hayat-ı dünyeviye toprağı altında o cihâzât-ı mâneviyesini nefsin hevesâtına sarf etse;
bozulan çekirdek gibi, bir cüz'î telezzüz için, kısa bir ömürde, dar bir yerde ve sıkıntılı bir halde çürüyüp tefessüh ederek, mes'uliyet-i mâneviyeyi bedbaht ruhuna yüklenecek, şu dünyadan göçüp gidecektir.
Eğer o istidat çekirdeğini İslâmiyet suyuyla, îmânın ziyasıyla, ubûdiyet toprağı altında terbiye ederek, evâmir-i Kur'âniye'yi imtisal edip cihâzât-ı mâneviyesini hakikî gayelerine tevcih etse;
elbette âlem-i misal ve berzahta dal ve budak verecek ve âlem-i âhiret ve Cennette hadsiz kemâlât ve nimetlere medar olacak bir şecere-i bâkiyenin ve bir hakikat-i daimenin cihâzâtına cami', kıymettar bir çekirdek ve revnakdâr bir makine ve bu şecere-i kâinatın mübarek ve münevver bir meyvesi olacaktır.
Evet, hakikî terakki ise, insana verilen kalb, sır, ruh, akıl, hattâ hayal ve sair kuvvelerin hayat-ı ebediyeye yüzlerini çevirerek, herbiri kendine lâyık hususî bir vazife-i ubûdiyetle meşgul olmaktadır.
Yoksa, ehl-i dalâletin terakki zannettikleri,
hayat-ı dünyeviyenin bütün inceliklerine girmek
ve zevklerinin her çeşitlerini, hattâ en süflîsini tatmak için
bütün letâifini ve kalb ve aklını nefs-i emmâreye musahhar edip yardımcı verse, o terakki değil, sukuttur.
(RNK.23.SÖZ)
Mim'siz medeniyet ve ihtiyaçların çok artması Hevesata, sefahete sevk edip ömrünü fâidesiz zayi ediyor
İkinci sual:
Sen eskiden şarktaki bedevî aşâirde seyahat ettiğin vakit, onları medeniyet ve terakkiyata çok teşvik ediyordun. Neden kırk seneye yakındır medeniyet-i hâzıradan "mim'siz" diyerek hayat-ı içtimaiyeden çekildin, inzivaya sokuldun?
Elcevap:
Medeniyet-i hâzıra-i garbiye, semavî kanun-u esasîlere muhalif olarak hareket ettiği için seyyiatı hasenatına, hatâları, zararları, fâidelerine râcih geldi.
Medeniyetteki maksud-u hakikî olan istirahat-i umumiye ve saadet-i hayat-ı dünyeviye bozuldu.
İktisat, kanaat yerine israf ve sefahet;
ve sa'y ve hizmet yerine tembellik ve istirahat meyli galebe çaldığından, biçare beşeri hem gayet fakir, hem gayet tembel eyledi.
Semavî Kur'ân'ın kanun-u esasîsi,
كُلُوا وَاشْرَبُوا وَلاَ تُسْرِفُوا
لَيْسَ لِلاِنْسَانِ إِلاَّ مَا سَعٰى *
2 ferman-ı esasîsiyle, "beşerin saadet-i hayatiyesi, iktisat ve sa'ye gayrette olduğunu ve onunla beşerin havas, avâm tabakası birbiriyle barışabilir" diye Risale-i Nur bu esası izaha binaen, kısa bir iki nükte söyleyeceğim:
Birincisi:
Bedevîlikte beşer üç dört şeye muhtaç oluyordu.
O üç dört hâcâtını tedarik etmeyen, on adette ancak ikisiydi.
Şimdiki garp medeniyet-i zâlime-i hâzırası, su-i istimâlât ve israfat ve hevesatı tehyiç ve havâic-i gayr-ı zaruriyeyi, zarurî hâcatlar hükmüne getirip görenek ve tiryakilik cihetiyle, şimdiki o medenî insanın tam muhtaç olduğu dört hâcâtı yerine, yirmi şeye bu zamanda muhtaç oluyor.
O yirmi hâcâtı tam helâl bir tarzda tedarik edecek, yirmiden ancak ikisi olabilir; on sekizi muhtaç hükmünde kalır.
Demek, bu medeniyet-i hâzıra insanı çok fakir ediyor.
O ihtiyaç cihetinde beşeri zulme, başka haram kazanmaya sevk etmiş. Biçare avâm ve havas tabakasını daima mübarezeye teşvik etmiş.
Kur'ân'ın kanun-u esasîsi olan "vücub-u zekât, hurmet-i riba" vasıtasıyla avâmın havassa karşı itaatini ve havassın avâma karşı şefkatini temin eden o kudsî kanunu bırakıp burjuvaları zulme, fukaraları isyana sevk etmeye mecbur etmiş. İstirahat-i beşeriyeyi zîr ü zeber etti.
İkinci nükte:
Bu medeniyet-i hâzıranın harikaları, beşere birer nimet-i Rabbaniye olmasından, hakikî bir şükür ve menfaat-i beşerde istimali iktiza ettiği halde, şimdi görüyoruz ki, ehemmiyetli bir kısım insanı tembelliğe ve sefahete ve sa'yi ve çalışmayı bırakıp istirahat içinde hevesatı dinlemek meylini verdiği için, sa'yin şevkini kırıyor.
Ve kanaatsizlik ve iktisatsızlık yoluyla sefahete, israfa, zulme, harama sevk ediyor.
Meselâ,
Risale-i Nur'daki Nur Anahtarının dediği gibi, radyo büyük bir nimet iken, maslahat-ı beşeriyeye sarf edilmekle bir mânevî şükür iktiza ettiği halde, beşte dördü hevesata, lüzumsuz, mâlâyâni şeylere sarf edildiğinden, tembelliğe, radyo dinlemekle heveslenmeye sevk edip sa'yin şevkini kırıyor.
Vazife-i hakikiyesini bırakıyor.
Hattâ çok menfaatli olan bir kısım harika vesait, sa'y ve amel ve hakikî maslahat-ı ihtiyac-ı beşeriyeye istimali lâzım gelirken, ben kendim gördüm, ondan bir ikisi zarurî ihtiyâcâta sarf edilmeye mukabil, ondan sekizi keyif, hevesat, tenezzüh, tembelliğe mecbur ediyor.
Bu iki cüz'î misale binler misaller var.
Elhasıl:
Medeniyet-i garbiye-i hâzıra, semavî dinleri tam dinlemediği için, beşeri hem fakir edip ihtiyacatı ziyadeleştirmiş.
İktisat ve kanaat esasını bozup israf ve hırs ve tamahı ziyadeleştirmeye, zulüm ve harama yol açmış.Hem beşeri vesait-i sefahete teşvik etmekle, o biçare muhtaç beşeri tam tembelliğe atmış, sa'y ve amelin şevkini kırıyor.
Hevesata, sefahete sevk edip ömrünü fâidesiz zayi ediyor.Hem o muhtaç ve tembelleşmiş beşeri, hasta etmiş. Su-i istimal ve israfatla yüz nevi hastalığın sirayetine, intişarına vesile olmuş.
Hem üç şiddetli ihtiyaç ve meyl-i sefahet ve ölümü her vakit hatıra getiren kesretli hastalıklar ve dinsizlik cereyanlarının o medeniyetin içlerine yayılmasıyla intibaha gelip uyanmış beşerin gözü önünde ölümü idam-ı ebedî suretinde gösterip her vakit beşeri tehdit ediyor, bir nevi cehennem azâbı veriyor.
İşte bu dehşetli musibet-i beşeriyeye karşı Kur'ân-ı Hakîmin dört yüz milyon talebesinin intibahıyla ve içinde semavî, kudsî kanun-u esasîleriyle bin üç yüz sene evvel gösterdiği gibi, yine bu dört yüz milyonun kendi kudsî esasî kanunlarıyla beşerin bu üç dehşetli yarasını tedavi etmesini;
ve eğer yakında kıyamet kopmazsa, beşerin hem saadet-i hayat-ı dünyeviyesini, hem saadet-i hayat-ı uhreviyesini kazandıracağını; ve ölümü, idam-ı ebedîden çıkarıp âlem-i nura bir terhis tezkeresi göstermesini;
ve ondan çıkan medeniyetin mehasini, seyyiatına tam galebe edeceğini; ve şimdiye kadar olduğu gibi dinin bir kısmını, medeniyetin bir kısmını kazanmak için rüşvet vermek değil, belki medeniyeti ona, o semavî kanunlara bir hizmetkâr, bir yardımcı edeceğini, Kur'ân-ı Mu'cizi'l-Beyânın işârât ve rumuzundan anlaşıldığı gibi, rahmet-i İlâhiye'den şimdiki uyanmış beşer bekliyor, yalvarıyor, arıyor.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
(RNK-EMİRDAĞ LÂHİKASI)
İslam medeniyeti nasıldır
Dediler: "Şeriat-ı garrâdaki (İslâmî şeriat) medeniyet nasıldır?"
Dedim: "Şeriat-ı Ahmediyenin (a.s.m.) tazammun ettiği ve emrettiği medeniyet ise ki, medeniyet-i hazıranın inkişâından inkişaf edecektir. Onun menfi esasları yerine, müspet esaslar vaz' eder.
İşte nokta-i istinad, kuvvete bedel haktır ki,
şe'ni adalet ve tevazündür (dengeli ve ölçülü davranma).
Hedef de, menfaat yerine fazilettir ki,
şe'ni muhabbet ve düsturu, cidal yerine düstur-u teavündür ki, şe'ni ittihad ve tesanüttür.
Hevâ yerine hüdâdır ki,
şe'ni insaniyeten terakkî ve ruhen tekâmüldür.
Hevâyı tahdit eder; nefsin hevesat-ı süfliyesinin teshiline bedel, ruhun hissiyat-ı ulviyesini tatmin eder.
(RNK.TARİHÇE-İ HAYAT)
İslam medeniyeti Avrupa medeniyetini neden red eder
Dedim: "Çünkü, beş menfi esas üzerine teessüs etmiştir.
- Nokta-i istinadı kuvvettir.
O ise, şe'ni tecavüzdür.
- Hedef-i kastı menfaattır.
O ise, şe'ni tezahum (birbirine sıkıntı vermek)dur.
- Hayatta düsturu, cidaldir.
O ise, şe'ni tenazu (kavga etme,çekişme)dur.
- Kitleler mabeynindeki rabıtası, âheri yutmakla beslenen unsuriyet ve menfî milliyettir.
O ise, şe'ni böyle müthiş tesadüm (çarpışma, vuruşma)dür.
- Cazibedar hizmeti, hevâ ve hevesi teşcî ve arzularını tatmin ve metalibini teshildir.
O heva ise, şe'ni insaniyeti derece-i melekiyeden, dereke-i kelbiyete indirmektir. İnsanın mesh-i mânevîsine sebep olmaktır.
Bu medenîlerden çoğu, eğer içi dışına çevrilse,
kurt, ayı, yılan, hınzır, maymun postu görülecek gibi hayale gelir.
İşte, onun için bu medeniyet-i hazıra,
beşerin yüzde seksenini meşakkate, şekavete atmış;
onunu mümevveh (hayalî) saadete çıkarmış;
diğer on'unu da, beyne beyne bırakmış.
Saadet odur ki, külle, ya eksere saadet ola.
Bu ise, ekall-i kalilindir ki, nev-i beşere rahmet olan Kur'ân, ancak umumun, lâakal ekseriyetin saadetini tazammun eden bir medeniyeti kabul eder.
Hem serbest hevânın tahakkümüyle, havâic-i gayr-ı zaruriye havâic-i zaruriye hükmüne geçmişlerdir.
Bedavette bir adam dört şeye muhtaç iken, medeniye yüz şeye muhtaç ve fakir etmiştir. Sa'y, masrafa kâfi gelmediğinden, hileye, harama sevk etmekle, ahlâkın esasını şu noktadan ifsad etmiştir.
Cemaate, nev'e verdiği servet, haşmete bedel, ferdi, şahsı fakir ahlâksız etmiştir.
(RNK.TARİHÇE-İ HAYAT)
Risale-i Nur Külliyatı / Toplum, Siyaset ve Medeniyet · Marifet Petekleri