Arama

Başlık ve içerikte ara

Hikmet ve Hikmetle Bakmak

4 dk

Hikmet pırıltıları

Hikmet-i İlâhiye herşeye değeri nisbetinde feyiz veriyor. Ve herkes bardağına göre denizden su alabilir.

(RNK.MESNEVÎ-İ NURİYE)

Herbir şey, hikmet üzere vaz edilmiştir. Faidesiz, abes yoktur. Her şeyin, her zîhayatın neticesi, hikmeti, kendine ait bir ise, Sânii'ne ait neticeleri, Fâtır'ına bakan hikmetleri binlerdir.

(RNK.MESNEVÎ-İ NURİYE)

Bir ağacın ne kadar meyveleri ve çiçekleri vardır;

herbir meyvenin, herbir çiçeğin o kadar gayeleri, hikmetleri vardır.

Ve o hikmetler üç kısımdır:

Bir kısmı Sâni'e bakar, esmâsının nakışlarını gösterir.

Bir kısmı zîşuurlara bakar ki, onların nazarlarında kıymettar mektubat ve mânidar kelimattır.

Bir kısmı kendi nefsine ve hayatına ve bekàsına bakar.

Ve insana faideli ise, insanın menfaatine göre hikmetleri vardır.

(RNK.24.MEKTUP)

Ve o harika-i san'at ve manzume-i rahmet olan herbir meyvenin, bir ağacın meyveleri kadar hikmetleri var.

Bizlere rızık olması ise, o binler hikmetlerinden bir tek hikmettir ki, vazifesi biter, mânâsını ifade eder, vefat eder, midemizde defnedilir.

(RNK.10.SÖZ)

"Haķîm" ismi, kâinât kitabında nakkāşını ve kâtibini gösteriyor

“İsm-i Hakem’in tecelli-i a‘zamı şu kâinâtı

öyle bir kitab hükmüne getirmiş ki,

---her sahîfesinde yüzer kitab yazılmış ve

---her satırında yüzer sahîfe derc edilmiş.

---Ve her kelimesinde yüzer satır mevcuddur.

---Ve her harfinde yüzer kelime var.

---Ve her noktasında kitâbın muhtasar (kısa) bir fihristciği bulunur bir tarza getirmiştir.

O kitab, sahîfelerine, satırlarına, tâ noktalarına kadar yüzer vecihle nakkāşını ve kâtibini öyle vuzûh ile gösteriyor ki;

o kitâb-ı kâinâtın müşâhedesi, kendi vücûdundan yüz derece daha ziyâde kâtibinin vücûdunu ve vahdetini isbât eder.”

(RNK.30.LEM'A)

Akıl ve Hikmet

“Kuvve-i akliyenin tefrit (geri) mertebesi gabâvettir ki, hiçbir şeyden haberi olmaz.

İfrat (aşırı) mertebesi cerbezedir ki, hakkı bâtıl, bâtılı hak sûretinde göstermeye kadar hîleli ve aldatıcı bir zekâya mâlik (sâhib) olur.

Vasat mertebesi (orta yolu) ise hikmettir ki, hakkı hak bilir, imtisâl eder (uyar); bâtılı bâtıl bilir ictinâb eder (kaçınır).”

(RNK.İŞÂRÂTÜ'L-Î'CÂZ)

Hakikat ilmini,hakikî hikmeti istersen!

Hakikat ilmini, hakikî hikmeti istersen,

Cenâb-ı Hakk'ın marifetini kazan.

Çünkü, bütün hakaik-i mevcudat,

ism-i Hakk'ın şuââtı

ve esmâsının tezâhürâtı

ve sıfâtının tecelliyâtıdırlar.

Maddî ve mânevî, cevherî-arazî,

herbir şeyin,

herbir insanın hakikati,

birer ismin nuruna dayanır ve hakikatine istinad ederler.

Yoksa, hakikatsiz, ehemmiyetsiz bir surettir.

(RNK.26.SÖZ)

Hikmetin sırrı tahakkuk eder

İbadet, fikirleri Sâni-i Hakîm'e çevirttirmek içindir.

Abdin Sâni-i Hakîm'e olan teveccühü, itaat ve inkıyadını intaç eder. İtaat ve inkıyad ise, abdi intizam-ı ekmel altına idhal eder.

Abdin intizam altına girmesiyle ve nizama ittibâ etmesiyle, hikmetin sırrı tahakkuk eder.

Hikmet ise, kâinat sahifelerinde parlayan san'at nakışlarıyla tebarüz eder.

(RNK.İŞÂRÂTÜ'L-Î'CÂZ)

Sâni'ine ait neticeleri, Fâtır'ına bakan hikmetleri binlerdir.

Herşeyin, her zîhayatın neticesi, hikmeti, kendine ait bir ise, Sâni'ine ait neticeleri, Fâtır'ına bakan hikmetleri binlerdir.

Evet, tabiat perdesi ile Allah'ın nûrunu göremeyen insan, herşeye bir uluhiyet verip kendi başına musallat eder.

(RNK.30. SÖZ)

Her şeyin, her zîhayâtın neticesi, hikmeti,

kendine ait bir ise, Sâni’ine ait neticeleri,

Fâtır’ına bakan hikmetleri binlerdir.

Herbir zîhayatın hayatında gayr-ı mütenahi gayeler vardır.

Bu gayelerden zîhayata ait, ancak binde birdir. Bâki kalan gayeler, gayr-ı mütenahi olan mâlikiyeti nisbetinde, hayatı icad eden zâta âittir.

Herbir şey, hikmet üzere vaz edilmiştir.

Faidesiz, abes yoktur. Her şeyin, her zîhayâtın neticesi, hikmeti, kendine ait bir ise, Sâni’ine ait neticeleri, Fâtır’ına bakan hikmetleri binlerdir.

(RNK.MESNEVÎ-İ NURİYE)

Sâni‘-i Hakîm’in arz üzerindeki hikmeti.

Evet, arzın evvel-i hılkatine bakıyoruz ki:

Mâyi‘ (sıvı) hâline gelen bir madde-i seyyâleden taş ve taştan toprak halk edilmiş. Mâyi‘ kalsa idi, kābil-i süknâ (yerleşmeye müsâid) olmazdı. O mâyi‘, taş olduktan sonra demir gibi sert olsa idi, kābil-i istifâde olmazdı.

Elbette buna bu vaziyeti veren, yerin sekenelerinin hâcetlerini gören bir Sâni‘-i Hakîm’in hikmetidir.

(RNK. 33. MEKTUP)

Şu âlemde tasarruf eden Zât, nihayetsiz bir hikmetle iş görüyor.

Evet, görünüyor ki, şu âlemde tasarruf eden Zât, nihayetsiz bir hikmetle iş görüyor. Ona burhan mı istersin? Herşeyde maslahat ve faidelere riayet etmesidir.

Görmüyor musun ki, insanda bütün âzâ, kemikler ve damarlarda, hattâ bedenin hüceyrâtında, her yerinde, her cüz'ünde faideler ve hikmetlerin gözetilmesi; hattâ bazı âzası, bir ağacın ne kadar meyveleri varsa, o derece o uzva hikmetler ve faideler takması gösteriyor ki, nihayetsiz bir hikmet eliyle iş görülüyor.

Hem herşeyin san'atında nihayet derecede intizam bulunması gösterir ki nihayetsiz bir hikmetle iş görülüyor.

Evet, güzel bir çiçeğin dakik programını küçücük bir tohumunda derc etmek, büyük bir ağacın sahife-i a'mâlini, tarihçe-i hayatını, fihriste-i cihâzâtını küçücük bir çekirdekte mânevî kader kalemiyle yazmak, nihayetsiz bir hikmet kalemi işlediğini gösterir.

Hem herşeyin hilkatinde gayet derecede hüsn-ü san'at bulunması, nihayet derecede Hakîm bir Sâniin nakşı olduğunu gösterir. Evet, şu küçücük insan bedeni içinde bütün kâinatın fihristesini, bütün hazâin-i rahmetin anahtarlarını, bütün esmâlarının âyinelerini derc etmek, nihayet derecede bir hüsn-ü san'at içinde bir hikmeti gösterir.

Şimdi, hiç mümkün müdür ki, şöyle icraat-ı Rububiyette hâkim bir hikmet, o Rububiyetin kanadına iltica eden ve iman ile itaat edenlerin taltifini istemesin ve ebedî taltif etmesin?

(RNK-10.SÖZ)

Risale-i Nur Külliyatı / Muhtelif · Marifet Petekleri

İlgili yazılar