İrade
İrade-i külliye-i İlâhiye, abdin irade-i cüz'iyesine bakar
Âdetullah üzerine, irade-i külliye-i İlâhiye, abdin irade-i cüz'iyesine bakar. Yani, bunun bir fiile taallûkundan sonra, o taallûk eder. Öyleyse cebir yoktur.
Birşey, vücudu vâcip olmadıkça vücuda gelmez.
Evet, irade-i cüz'iyenin taallûkuyla irade-i külliyenin taallûku birşeyde içtima ettikleri zaman, o şeyin vücudu vacip olur ve derhal vücuda gelir.
Biz Ehl-i Sünnet ve'l-Cemaat, Ehl-i İ'tizale karşı diyoruz ki:
Abd, kesb denilen masdardan neş'et eden, hâsıl-ı bilmasdar olan esere hâlık değildir. Abdin elinde ancak ve ancak kesb(kazanım) vardır.
Zira Allah'tan başka müessir-i hakikî yoktur.
Zaten tevhid de öyle ister.
(RNK.İŞÂRÂTÜ'L-Î'CÂZ)
Sâffât Sûresi, 95-96.Âyet
قَالَ اَتَعْبُدُونَ مَا تَنْحِتُونَۙ
(İbrâhîm) dedi ki:
“(Siz ellerinizle) yontmakta olduğunuz şeylere mi tapıyorsunuz?
وَاللّٰهُ خَلَقَكُمْ وَمَا تَعْمَلُونَ
Hâlbuki sizi de, yapmakta olduklarınızı da
Allah yaratmıştır.”(1)
(1) Bu âyet, insan fiillerinin yaratıldığına dâir ehl-i sünnetin delîlidir.
(Râzî, c. 13/26, 150)
“İrâde-i cüz’iye-i insâniye ve insanın cüz’-i ihtiyâriyesi (insanın cüz’î irâdesi ve seçmesi) çendan (gerçi) zaîfdir, bir emr-i i‘tibârîdir (yaratılmış olmayıp, hâriçte vücûdu yoktur),
fakat Cenâb-ı Hakk ve Hakîm-i Mutlak, o zaîf cüz’î irâdeyi, irâde-i külliyesinin taallukuna (tecellîsine) bir şart-ı âdî (basit bir şart) yapmıştır.
Yani ma‘nen der:
‘Ey abdim (ey kulum)! İhtiyârınla hangi yolu istersen, seni o yolda götürürüm. Öyle ise mes’ûliyet (sorumluluk) sana âiddir!’
Teşbihte hatâ olmasın, sen bir iktidârsız çocuğu omuzuna alsan, onu muhayyer (serbest) bıraksan: ‘Nereyi istersen seni oraya götüreceğim’ desen, o çocuk yüksek bir dağı istese, sen de götürsen; çocuk üşüse veyâhut düşse; elbette ‘Sen istedin’ diyerek itâb edeceksin (kızacaksın) ve onun yüzüne bir tokat vuracaksın.”
(RNK.26. SÖZ)
1
Risale-i Nur Külliyatı / Muhtelif · Marifet Petekleri