Üst seviyedekilerin imtihanı
Mal ve evlat diye kendisinde bir şey bırakmaz
Resûl-i Ekrem:
"Allahü Teâlâ kulunu sevdiği vakit onu ibtilâ eder.
Fazla sevdiği vakit de iktinâ eder, yâni mal ve evlat diye kendisinde bir şey bırakmaz" buyurmuştur.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.4.S.590}
Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;
Kul Allah'ı tanıyınca, Allah onu Zât'ına iyice yaklaştırır, ona herşeyi verir, bütün sıcaklığını hissettirir ve onu yüceltir.
Kulu buna alıştıktan sonra elindekileri alır, ona fakirlik verir, onu nefsiyle başbaşa bırakır ve kuluyla Kendisi arasına bir perde koyar.
Böyle yaparak, kulunun nasıl davranacağını, kaçmak ve yerinde kalmakla hangisini tercih edeceğini görmek için onu imtihan eder. Kulu yerinde kalırsa perdeleri kaldırır ve onu eski haline getirir.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.314)
Onlar, belâlardan aldıkları lezzeti, nimetlerden alamazlar.
İmam Rabbânî (r.a) diyor ki;
Düşmanlar, rahat ve nimet içinde iken,
dostların belâ ve elim azab içinde kalmaları nasıl doğru olur?
Bunun cevabı şudur:
Bilesin ki;
Dünya, ni'metlenmek ve lezzet almak için kurulmamıştır. Ni'metlenmek ve lezzet almak için hazırlanan âhirettir.
Dünya ile âhiret arasında bir zıddiyet, nakzetme durumu olduğundan; birini hoşnut etmek, diğerinin dargınlığına gider.
Eğer onlar, dünyada az günlerin beliyyelerini ve kısacık vakitlerin mihnetlerini tatmamış olsalardı; ebedî nimetlerin ve lezzetlerin kıymetini bilemezlerdi.
Daimî olacak sıhhat ve afiyetin değerini de anlayamazlardı. Yani: Lâyık olduğu üzere..
Evet., bir kimsenin karnı acıkmadıkça, yemeğin lezzetini tadamaz. Bir kimse, iptilâya uğramamış ise,
ondan kurtulup feraha çıkmanın değerini bilemez.
Onların, muvakkat eleme dalmalarından maksat:
Daimî telezzüzün kemalini tahsil etmeleridir.
Bu büyükler hakkında, cemal, celâl suretinde zuhura gelmiştir.
Beliyyeler ve mihnetler avam arasında elem sebepleri sayılsa dahi; mutlak Cemil Zat'tan geldiği için,
bu büyük zatlar katında lezzet ve nimet sebepleri sayılır.
Onlar, belâlardan aldıkları lezzeti, nimetlerden alamazlar.
Hattâ onların belâlardan aldıkları haz daha çoktur.
Bu da hâlis olarak Mahbub Zat muradı olduğudur.
Böyle bir husul, nimetlerde yoktur.
Zira nefis de bunları isteyip belâlardan kaçar.
Bu mana icabıdır ki; o büyükler katında belâ,
nimetten daha faziletli olmaktadır.
Dolayısı ile belâ ile olan iltizazları,
nimetle olan iltizazlarından daha çoktur.
Dünyadaki nazları da, beliyyeler ve musibetlerdir.
Allah-ü Teâla'nın evliyası, dünyada lezzetlenir;
âhirette ise, haz alır mesrur olurlar. Dünyadaki bu lezzetleri, âhiretteki alacakları hazza münafi değildir.
Âhiret hazzına münafi olan lezzet bir başka olup avama hâsıl olanlardandır.
İlâhi, o nedir ki evliyana kıldın;
başkalarına elem olan bunlara lezzet olmaktadır.
Başkalarına zahmet olan da, bunlara rahmet olur.
Başkalarının nikmeti, bunlar için nimettir,
insanlar sürurla mesrur, gamla da mağmum iken;
bu büyükler; sürurla mesrur olmakla, gam içinde dahi ferahyâb olurlar.
Zira bunların nazarı, güzel ve çirkin fiillerin hususiyetlerinde bir yana atılmıştır;
Mutlak Cemil olan o fiillerin faili zatın cemaline inhisar etmiştir.
Fiiller dahi, fail olan zatın sevgisi ile sevimli bulunmaktadır; lezzet getirmektedir.
Âlemde Yüce Sultan Cemil Zat'ın muradı ile her ne sudur eder ise.. isterse kendilerinin zararına ve elemine olsun;
bu aynen kendilerinin de muradıdır.
Hem de mahbub olarak..
Lezzet almalarına dahi bir sebeptir.
İlâhi, ne fazilet ve keramettir ki:
Evliyana böyle gizli devlet ve rahat nimet verdin..
Hem de onları ağyar nazarından saklayıp muradın üzerine kaim kıldın. Daima nazlı, lezzet içindedirler.
Bu ev, iptilâ evidir.
Hak batıla karışıktır; haklı ile batıla saplanan birbirine girmiştir.
Şayet evliyaya mihnetler ve belâ verilmemiş olsa;
hatta bunlar, düşmanlara da verilmiş olsa..
dostlar düşmanlardan ayırd edilmezdi.
Tecrübe ve imtihanın hikmeti iptal olurdu.
Böyle bir şey dahi, dünya ve âhiret saadeti kendisine tevdi edilen gaybe imana münafidir.
Sübhan Hak, her ne kadar her şeye kadir ve evliyasına da ikram etmeye de muktedir ise de;
yani: Dünyaya ve âhirete ait nimetler üzerine..
Ne var ki bu mana, o Yüce Sübhan'ın hikmetine ve âdetine münafidir.
O ister ki:
Kudretini hikmeti ve âdeti altında kapalı kıla..
İlletleri ve sebepleri dahi, mukaddes zatına nikab eyleye...
Dünya ile âhiret arasında bulunan nakzedici hükme göre.. evliyaya dünya mihnetleri ve beliyyeleri mutlaka lâzımdır.
Ta ki, kendilerine âhiret nimetleri rahat ve sinerli gele..
Suâlin aslına cevap verirken de, bu manaya bir işaret geçmiştir.
Biz, yine esas sözümüze dönelim..
Suâlin aslına göre, cevabın tamamını vermeye çalışalım..
Deriz ki:
— Elemin, belânın, musibetin sebebi:
Her ne kadar günah ve seyyie kazançları ise de;
lâkin, beliyyeler hakikatta seyyiata kefaret olmak, musibetler dahi günah ve hata zulmetlerini gidermektedir.
Mana üstte anlatıldığı gibi olunca:
Evliyanın mihnetlere ve beliyyelere ziyade uğramasındaki kerem; onların seyyielerine kefaret olması, günah ve hata zulmetlerini gidermesidir.
Bu durumda, evliyanın seyyielerini ve günahlarını da,
düşmanların seyyieleri ve günahları gibi tasavvur etmek yerinde olmaz..
Her halde, şu manayı işitmiş olacaksınız:
— «Ebrarın haseneleri, mukarrebinin seyyieleridir.»
Eğer bunlardan bir günah ve isyan sudur eder ise.,
başkalarının günahı ve isyanı gibi değildir.
Böyle bir şeyin onlardan süduru, sehiv ve unutmak sonucudur. Azmedip ciddi bir manada tuğyan olarak yapılmaktan uzaktır.
Bu manada Allah-ü Teâla, şöyle buyurdu:
— «And olsun, biz bundan evvel Âdem'e vahiy (ve emr) etmiş bulunuyoruz; fakat unuttu. Kendisinde bir kasd bulamadık..» (20/ 115)
Bu manadan olarak; elemlerin, musibetlerin, beliyyelerin çokluğu, seyyielerin çokça kefaretine delâlet eder..
Çokça seyyielerin işlenmiş olmasına delâlet etmez.
Evliyanın pek çoğuna belâ verilir;
ta ki: Seyyieleri kendilerinden gide;
Yüce Rab'lerine pak ve temiz olarak gideler..
Âhiret mihnetlerinden dahi, masun ve mahfuz bulunalar.
Şöyle anlatıldı:
— Resûlullah S.A. efendimizin hal-i intizarında,
bir sıkıntı ve ıstırap zuhur etmiş.
Resûlullah S.A. efendimize olan tam şefkatinden ona bağlılığından Resûlullah S.A. efendimizin dahi onun için:
— «Fatıma benden bir parçadır.»
Emrindeki mananın da bir icabı olarak,
Hazret-i Fatıma üzüldü ve sıkılmaya başladı..
Resûlullah S.A. efendimiz, onun bu sıkıntısını ve ıstırabını görünce onu teselli için şöyle buyurdu:
— «Babanda bulunan mihnet sadece budur;
bundan sonra sıkıntı yoktur.»
O ne büyük devlettir ki; pek şiddetli ve pek kalıcı azab kısa günlerin mihneti ile kalkar ise.. Bu muameleyi de, ancak evliya kullar görür; başkaları değil..
Zira onlardan başkalarının günahları, tam manası ile burada kefarete uğrayamaz.. Onların mücazatı, âhirete tehir edilir.
Üstte anlatılan mana icabı olarak;
Allah'ın velî kulları, dünyaya ait belâ ve mihnetlerin çoğuna daha haklıdırlar. Böyle bir devlete diğerleri müstahak değildir.
Zira onların (diğerlerinin) günahları çoktur; iltica ve tazarru ile istiğfar ve inkisar ile meşguliyetleri de azdır.
Onların nefisleri, masiyetleri kazanmakta cesurdur.
Günahları, ciddiyet ve azimle yapmaya çalışırlar.
Azgınlıktan ve tuğyandan yüce dergâha uzaklıktan hali kalmazlar.
O kadar ki: Allah'ın âyetleri ile alay edip istihzaya alırlar. Halbuki ceza cürüm miktarına göredir.
Eğer cürüm hafif ise, onu yapan da, Allah-ü Teâla'ya tazarru edip ilticaya koyulur ise.. onun cürümleri dünyaya ait beliyyelerle kefarete uğraması kabildir.
Amma, cürüm ağır ise.. o cürmü yapan da inad ve kibirli ise.. o zaman, uhrevî cezaya daha müstahak olur. Zira oranın cezası, daha şiddetli ve daha devamlıdır.
Bir âyet-i kerime meali:
— «Allah, onlara zulmetmedi; lâkin onlar kendilerine zulmeder oldular.» (16/33).
(MEKTUBÂT-I RABBÂNÎ 412.MEKTUP)
Uhrevî faydayı kaçıranlar siyah elbise giymeli
Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;
Siyah elbise giyiniz. Sahih hadislerde belirtildiği gibi, Peygamber (a.s.m.) siyah elbise giymiş ve başına siyah sarık bağlamıştır.
Siyah giysi, belâ ve musibete uğrayanların elbisesidir.
Müşâhede, mükâşefe ve muâyeneye ehliyet nûrunu kaybetme ve şevk, aşk, kudsî rûh, kurbet ve vuslat mertebesi gibi ebedî hayatın ölümü musibetine uğrayanların!
Bunlar en büyük musibetlerdendir.
O halde, ömrü boyunca musibete uğrayanların giysisi gibi siyah elbise giymek gerekir. Zira o, uhrevî faydayı kaçırmıştır.
Bilindiği gibi, Allahü Teâlâ kocası ölen kadına, dünyevî faydayı kaçırması sebebiyle, dört ay on gün yas elbisesi giymeyi emretmiştir. Uhrevî faydayı kaçırmanın yas müddeti için ise bir son yoktur.
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.816)
Allah için kabûl ettim.
Behâeddîn-i Buhârî hazretleri şöyle anlatır:
Bir kış günüydü. Beni bir cezbe hâli kapladı. Kendimden geçip, kırlarda, sahrâ ve dağlarda, yalın ayak, başı açık gezip, dolaşmaya başladım. Ayaklarım yarılıp, parçalandı.
Bu hâlde iken bir gece hocam Emîr Külâl ile sohbet etmek arzusu uyandı. Bu arzu ile huzûruna gittim. Talebeler etrâfında toplanmış, hocam da baş tarafta oturuyordu. İçeri girdim, aralarına katıldım.
Emîr Külâl; "Bu kimdir?" dedi. "Behâeddîn'dir." dediler. Talebelerine beni meclisten dışarı çıkarmalarını söyledi.
Onlar da beni dışarı çıkardılar.
O zaman nefsim son derece azdı ve taşkınlık yapmak istedi.
Az kalsın nefsim, irâdeme gâlip geliyordu. Fakat Allahü teâlânın ihsânıyla, nefsimi serkeşlikten ve îtirazdan menederek;
"Ey nefs! Ben bu horlanmayı Allah için kabûl ettim.
Beni, Allahü teâlâ elbette bundan dolayı mükâfatlandırır." dedim.
Sonra başımı Emîr Külâl hazretlerinin kapısının eşiğine koydum. Sabaha kadar öyle kaldım. Üzerime kar yağdığı hâlde kalkmadım. Sabah namazı vakti Emîr Külâl, ayağını kapının eşiğine atınca, karlar arasında kalan başıma bastı.
Beni o hâlde görünce teveccühte bulunup müjde verdi. İçeri alıp teselli ederek ayaklarımdaki dikenleri mübârek elleriyle çıkardı. Yaralarıma ilâç sürdü.
"Oğlum! Bu saâdet libâsı (elbisesi) ancak sana lâyıktır." buyurdu. Rûhânî feyz, işte bende o zaman hâsıl oldu.
Şimdi, her sabah evimden mescide çıkarken, bir talebemi o hâlde görmek isterim; fakat şimdi talebe kalmadı.
Hepsi şeyh oldu.
Allah Dostları / Musibet ve Devâlar · Marifet Petekleri