Arama

Başlık ve içerikte ara

Halifelik vazifesi

4 dk

O (Rabbiniz), sizi yeryüzünde halîfeler kılandır.

هُوَ الَّذ۪ي جَعَلَكُمْ خَلَٓائِفَ فِي الْاَرْضِۜ

O (Rabbiniz), sizi yeryüzünde halîfeler kılandır.

Fâtır Sûresi, 39.Âyet

Halifelik vazife ve imtihanı

وَهُوَ الَّذ۪ي جَعَلَكُمْ خَلَٓائِفَ الْاَرْضِ

وَرَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ لِيَبْلُوَكُمْ ف۪ي مَٓا اٰتٰيكُمْۜ

Sizi yeryüzünün halîfeleri kılan ve size verdiği şeyler (ni‘metler) husûsunda, sizi imtihân etmek için bazınızı bazınızın üstüne derecelerle yükselten de O’dur.

اِنَّ رَبَّكَ سَر۪يعُ الْعِقَابِۘ

Muhakkak ki Rabbin, azâbı pek çabuk olandır

وَاِنَّهُ لَغَفُورٌ رَح۪يمٌ

ve şübhesiz ki O, elbette Gafûr (çok bağışlayan)dır, Rahîm (çok merhamet eden)dir

.En‘âm Sûresi 165. Âyet

ثُمَّ جَعَلْنَاكُمْ خَلَٓائِفَ فِي الْاَرْضِ

مِنْ بَعْدِهِمْ لِنَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ

Sonra onların ardından, bakalım nasıl amel

edeceksiniz diye sizi yeryüzünde halîfeler kıldık!

Yûnus )As(Sûresi 14.Âyet

Yeryüzünün halifeliği

1,“Cenâb-ı Hakk’ın arzında (yeryüzünde)beşerin (insanın) halîfe olması, Allah’ın hükümlerini icrâ (uygulama) ve kānunlarını tatbîk etmesi içindir.

Bu ise, tam bir ilme mütevakkıftır (bağlıdır).”

(İşârâtü’l-İ‘câz, 258)

“İnsan mâlikin kemâlâtına (mülk sâhibinin mükemmelliğine) delâlet eden âlemin hüsnünü (güzelliğini) görüyor, ve kendisine beşik olarak yaratılan küre-i arzda istediği gibi tasarruf eden bir halîfedir.

Hattâ semâ-i dünyada (gök yüzünde) dahi aklıyla çalışıyor ve küçüklüğüyle ve za‘fiyetiyle berâber hârika tasarrufât-ı acîbesiyle (şaşılacak işleriyle) eşref-i mahlûkāt (yaratılmışların en şereflisi) ünvânını almıştır.

Ve elinde cüz-i ihtiyârî (cüz’î irâde) bulunduğundan, bütün esbâb (sebebler) içerisinde en geniş bir salâhiyet sâhibidir.”

(Mesnevî-i Nûriye, Habbe, 120)

Elmalılı Tefsirinde "Halifenin anlamı"

Ey Muhammed, ey Âdem oğlu, anılan nimetleri unutma ve o zamanı da unutma ki, insanlar yeryüzünde ortaya çıkmadan önce Rabb'ın ezelî iradesini açıklayarak ve sonsuz kudretini göstererek meleklere: ben muhakkak yeryüzünde bir halife yapacağım, bir halife tayin edeceğim, demişti ki,

meâli:

Kendi irademden, kudret ve sıfatımdan ona bazı selahiyetler vereceğim, o bana bağlanarak, bana vekil olarak yarattıklarım üzerinde birtakım kullanma yetkilerine sahip olacak, benim adıma hükümlerimi icra edecek ve yürütecek.

O bu hususta asil olmayacak, kendi zatı ve şahsı adına asil olarak hükümleri icra edecek değil.

Ancak benim bir vekilim, bir kalfam olacak. İradesiyle benim iradelerimi, benim emirlerimi, benim kanunlarımı tatbik etmekle emredilmiş olacak, sonra onun arkasından gelenler ve ona halef olarak aynı görevi icra edecek olanlar bulunacak.

"Sizi yeryüzünde halifeler yapan O'dur." (Fâtır, 35/39) sırrı belli olacak. Bu mânâ, Ashab-ı kiramdan ve Tâbiinden uzun uzadıya nakledilegelen tefsirlerin özeti ve sonucudur.

(Elmalılı Tefsiri,Bakara 30)

Yeryüzünde (insanı) bir halîfe kılacak olanım

وَاِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلٰٓئِكَةِ

(Ey Habîbim!)

Bir zaman Rabbin, meleklere:

اِنّ۪ي جَاعِلٌ فِي الْاَرْضِ خَل۪يفَةًۜ

“Şübhesiz ki ben, yeryüzünde (insanı)

bir halîfe kılacak olanım” buyurmuştu;

قَالُٓوا اَتَجْعَلُ ف۪يهَا مَنْ يُفْسِدُ ف۪يهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَٓاءَۚ

(melekler:)

“Orada fesad çıkaracak ve orada kanlar dökecek

bir kimse mi kılacaksın?

وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَۜ

Hâlbuki biz, hamdin ile (seni) tesbîh ediyoruz

ve seni takdîs ediyoruz” dediler.

قَالَ اِنّ۪ٓي اَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ

(Rabbin de onlara:)

“Sizin bilemeyeceğiniz şeyleri,

şübhesiz ki ben bilirim!” buyurdu.

Bakara Sûresi, 30.Âyet

Halifeler Nefsinin Arzusuna Uymaz

Nefsinin arzusuna uyma!

Yoksa (bu) seni Allah’ın yolundan saptırır.

يَا دَاوُ۫دُ اِنَّا جَعَلْنَاكَ خَل۪يفَةً فِي الْاَرْضِ

Ey Dâvûd!

Muhakkak ki biz, seni yeryüzünde bir halîfe kıldık;

فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ

öyle ise insanlar arasında hak ile hükmet;

وَلَا تَتَّبِعِ الْهَوٰى فَيُضِلَّكَ عَنْ سَب۪يلِ اللّٰهِۜ

ve nefsinin arzusuna uyma!

Yoksa (bu) seni Allah’ın yolundan saptırır.

اِنَّ الَّذ۪ينَ يَضِلُّونَ عَنْ سَب۪يلِ اللّٰهِ

Şübhesiz Allah’ın yolundan sapanlar yok mu,

لَهُمْ عَذَابٌ شَد۪يدٌ بِمَا نَسُوا يَوْمَ الْحِسَابِ۟

hesab gününü unuttuklarından dolayı

onlar için (pek) şiddetli bir azab vardır.

Sâd Sûresi, 26.Âyet

Yeryüzünün halifeliği

1,“Cenâb-ı Hakk’ın arzında (yeryüzünde)beşerin (insanın) halîfe olması, Allah’ın hükümlerini icrâ (uygulama) ve kānunlarını tatbîk etmesi içindir.

Bu ise, tam bir ilme mütevakkıftır (bağlıdır).”

(İşârâtü’l-İ‘câz, 258)

“İnsan mâlikin kemâlâtına (mülk sâhibinin mükemmelliğine) delâlet eden âlemin hüsnünü (güzelliğini) görüyor, ve kendisine beşik olarak yaratılan küre-i arzda istediği gibi tasarruf eden bir halîfedir.

Hattâ semâ-i dünyada (gök yüzünde) dahi aklıyla çalışıyor ve küçüklüğüyle ve za‘fiyetiyle berâber hârika tasarrufât-ı acîbesiyle (şaşılacak işleriyle) eşref-i mahlûkāt (yaratılmışların en şereflisi) ünvânını almıştır.

Ve elinde cüz-i ihtiyârî (cüz’î irâde) bulunduğundan, bütün esbâb (sebebler) içerisinde en geniş bir salâhiyet sâhibidir.”

(Mesnevî-i Nûriye, Habbe, 120)

Elmalılı Tefsirinde "Halifenin anlamı"

Ey Muhammed, ey Âdem oğlu, anılan nimetleri unutma ve o zamanı da unutma ki, insanlar yeryüzünde ortaya çıkmadan önce Rabb'ın ezelî iradesini açıklayarak ve sonsuz kudretini göstererek meleklere: ben muhakkak yeryüzünde bir halife yapacağım, bir halife tayin edeceğim, demişti ki,

meâli:

Kendi irademden, kudret ve sıfatımdan ona bazı selahiyetler vereceğim, o bana bağlanarak, bana vekil olarak yarattıklarım üzerinde birtakım kullanma yetkilerine sahip olacak, benim adıma hükümlerimi icra edecek ve yürütecek.

O bu hususta asil olmayacak, kendi zatı ve şahsı adına asil olarak hükümleri icra edecek değil.

Ancak benim bir vekilim, bir kalfam olacak. İradesiyle benim iradelerimi, benim emirlerimi, benim kanunlarımı tatbik etmekle emredilmiş olacak, sonra onun arkasından gelenler ve ona halef olarak aynı görevi icra edecek olanlar bulunacak.

"Sizi yeryüzünde halifeler yapan O'dur." (Fâtır, 35/39) sırrı belli olacak. Bu mânâ, Ashab-ı kiramdan ve Tâbiinden uzun uzadıya nakledilegelen tefsirlerin özeti ve sonucudur.

(Elmalılı Tefsiri,Bakara 30)

Furkân-ı Hakîm / Allah için Hayat · Marifet Petekleri

İlgili yazılar