Arama

Başlık ve içerikte ara

HALÎFE Hz. Ömer b. Abdülaziz

22 dk

Hasan Basriden, Ömer b. Abdülaziz'e

Hasan Basri, Ömer b. Abdülaziz'e (halife seçildiğinde) şöyle yazdı:

"Malum olsun ki dünya ikamet evi değil, kendisinden göç etme evidir. Âdem (a.s) cennetten dünyaya cezalı olarak inmiştir.

Ey mü'minlerin emiri! O halde dünyadan sakın!

Zira dünyadan alınan azık, onu terketmektir.

Dünyadan alınan zenginlik, onun fakirliğidir.

Dünyanın her an öldürdüğü biri vardır.

Dünyayı aziz edeni dünya zelil eder.

Dünyayı toplayanı, dünya fakir yapar.

Dünya zehir gibidir, bilmeyen bir kimse onu yutar.

Fakat içinde kendi ölümü vardır.

Bu bakımdan sen dünyada, yarasını tedavi edip saran gibi ol. Böyle bir kimse, istemeyenin korkusundan az korunur. İlacın zahmetine, hastalığın uzunluğundan korkarak tahammül eder.

O halde şu hilekar dünyadan, şu kandırıcı, aldatıcı dünyadan sakın! O dünya ki hilesiyle süslenmiş, gururuyla fitnelendirmiş, emelleriyle cazibeli görünmüş, hitabıyla geciktirilmiştir. Bu bakımdan dünya telli duvaklı bir gelin gibi olmuştur.

Gözler ona bakar, kalpler onun hayranı, nefisler onun aşığıdır. Oysa o bütün kocalarından nefret eder. Buna rağmen kalan, geçenden ibret almamakta, son gelen önce gelenden ders almamaktadır. Allah'ı bilen bir ârif kendisine dünyadan haber verdiği halde nasihat almamakta...

Dünyanın aşığı ondan ihtiyacını elde etmiş, aldanmış, haddini aşmış, âhireti unutmuştur. Aklını dünyaya kullanmış, dünya onun ayağını kaydırmış, pişmanlığı büyüdükçe büyümüş, hasreti oldukça çoğalmış, ölümün pişmanlığı artmış, ölümün sıkıntı ve elemleri üzerine çökmüş, maksadın elden çıkmasının acısını duymuştur!

Dünyanın istekçisi dünyadan isteğini elde edememiş, nefsini rahat ettirememiş, azıksız dünyadan çıkmış, hazırlıksız bir zemine varmıştır.

Ey mü'minlerin emiri! Sen dünyadan sakın!

Ey mü'minlerin emiri! Dünyadan sakın!

Dünyada çok sevildiğin zaman ondan çok sakın! Çünkü dünyanın sahibi ne zaman dünyanın sevgisine güvenirse, mutlaka dünya onu bir zahmete sürükler. Dünya ehlinin arasında sevilen aldanmıştır. Dünyadan faydalanan hilebaz ve zararlıdır. Dünyada olan genişlikler bela ile bitişiktir. Dünyadaki beka, faniliğe döner.

Bu bakımdan dünyanın sevgisi, üzüntülerle karışıktır. Dünyadan giden dünyaya geri gelmez. Geleni bilinmez ki beklenilsin. Dünyanın ümitleri yalancı, emelleri bâtıldır. Doğruluğu bulanıktır, hayatı zikzaklıdır.

Âdemoğlu dünyada daima tehlike ile karşı karşıyadır.

Eğer düşünürse, kendisi nimetler içerisinde bile tehlikeden ve beladan sakınmak zorundadır.

Eğer yaratan dünyadan hiçbir haber vermemiş olsaydı ve dünya için hiçbir darb-ı mesel beyan etmemiş olsaydı,

yine de dünya uyuyanı uyandırır, gafili intibaha getirirdi.

Allah, dünya hususunda uyarıcı ve sakındırıcı gönderdiği halde nasıl böyle olmasın? Dünyanın Allah nezdinde bir kıymeti yok... Yaratıldığından beri ona bir defacık olsun (şefkatle) bakmamıştır.

Dünya, bütün anahtar ve hazineleriyle senin peygamberine kendisini arzetti. Oysa dünya onun olsaydı, Allah nezdindeki mertebesinden bir sivrisinek kanadı kadar eksiltmezdi.

Buna rağmen peygamber'in onu kabul etmekten çekindi. Zira Allah ın emrine muhalefet etmeyi kerih gördü ve yaradanının nefret ettiğini sevmeyi istemedi veya padişahı tarafından kıymetsiz sayılanı yüceltmeyi arzu etmedi.

O öyle bir dünya ki Allah Teâlâ imtihan için onu salih kullarından esirgemiş, aldatmak için düşmanlarına alabildiğine vermiştir. Dünya ile mağrur olan ve dünyaya gücü yeten, kendisine dünya ile ikram edildiğini düşünür ve Allah Teâlâ Hz. Peygamber'i karnının üzerine taş bağladığında unutmuş zanneder.

Oysa Hz. Peygamber Allah'ın Mûsa'ya şöyle buyurduğunu rivayet eder:

Sen zenginliğin gelişini gördüğünde de ki:

"Bir günahtır. Onun cezası acelece verilir".

Fakirliğin gelişini gördüğünde de ki:

"Salih kimselerin şiarına merhabalar!

Eğer dilersen Hz. İsa'ya uy! Zira o şöyle diyordu:

'Benim katığım açlık, alamet-i fårikam korku, elbisem yün... Kış mevsiminde ateşim güneşin ışınları, lambam ay, bineğim ayaklarım, yemeğim ve meyvem yerin bitirdiği bitkiler..

Benim hiçbir şeyim olmadığı halde akşamlıyor, hiçbir şeyim olmadığı halde sabahlıyorum. Oysa yeryüzünde benden daha zengin hiçbir kimse yoktur".

Hasan Basri'nin, Ömer b, Abdülaziz'e yazdığı mektup burada son buldu.

(İMAM GAZALI HAZRETLERİ-İHYA'DAN)

Vehb b. Münebbih şöyle anlatır:

"Allah Teâlâ, Hz. Musa yi, Firavuna gönderdiği zaman şöyle buyurmuştur:

Firavun'un dünyada giymiş olduğu elbise sizi şaşırtmasın. Çünkü onun perçemi benim kudret elimdedir.

Ben izin vermeden o konuşamaz, bakamaz, nefes alamaz. Sakın onun dünyadan edinmiş olduğu lezzetler sizi hayrete düşürmesin! Çünkü o cilveli yaşantı, dünya hayatının geçici cilvesidir, israfçıların ziynetidir.

Eğer ben ikinizi dünya ziynetiyle ziynetlendirmek isteseydim, Firavun o ziyneti gördüğü zaman anlardı ki size verilen nimete gücü ve takati yetmez.

Bunu yapabilirdim.

Fakat ben sizi böyle şeyden uzak tutuyorum.

O ziyneti sizden esirgiyorum.

Ben halis kullarıma hep böyle yaparım.

Ben onları dünya nimetlerinden şefkatli bir çobanın tehlikeli otlaklardan koyunlarını koruduğu gibi korurum.

Şefkatli çobanın devesini uyuz eden konaklardan uzaklaştırdığı ve sakındırdığı gibi onları dünyanın sığınaklarından korur ve uzaklaştırırım.Böyle yapmak, onların nezdinde kıymetsizliklerine hamledilemez!

Fakat benim ikramımdan uzak bir vaziyette bolca nasiplerini tamamlamasınlar diye yapıyorum.

Ancak benim veli kullarım bana zillet, korku, huşü, hudů ve kalplerinde yerleşen takva, bedenlerinde görülen vera ile süslenirler. Bunlar onların giydiği elbiseleri ve hissettikleri kalpleridir.

Dolayısıyla zaferi elde edecek kurtuluşları, umdukları emelleri ve medar- iftiharları olan iyi hasletleridir. Bilinmelerine vesile olan simalarıdır.

Sen onlara rastladığın zaman kanatlarını onlar için ger! Kalbini ve dilini onlar için kolaylaştır.

Kim benim veli kullanımdan birini korkutursa,

o bana karşı savaş açmış olur. Sonra o veli kulumun intikamını, kıyamet gününde ben alırım".

Hz. Ali, bir hutbe okuyarak şöyle demiştir:

"Bilin ki muhakkak öleceksiniz. Ölümden sonra dirilip amellerinizin yanında durdurulacaksınız. Amellerinizle cezalandırılacaksınız.O halde dünya hayatı sizi aldatmasın! Çünkü dünya hayatı bela ila çepeçevre sarılıdır. Fanilikle bilinir, hile ile vasıflıdır. Dünya hayatında her ne varsa, zevale doğru gidiyor.

Dünya dünyalılar arasında dönen bir dolap gibidir. Onun durumları hiçbir zaman devam etmez. Ona binenler hiçbir zaman şerrinden emin olamazlar. Aile efradı, ondan gelen bir genişlik, zevk ve safă içinde bulundukları bir anda bakarsın ki bir bela ve aldatmaya uğrarlar.

Dünyada yaşamak kötü, dünyada bolluk devam etmekte.... Dünyanın ehli dünyada hemen oklanmaya hazırlanan hedefler... Dünya onları ok yağmuruna tutmakta, ölümüyle onları uzaklaştırmakta... Herbirinin ölümü dünyada takdir edilmiş... Onun nasibi dünyada boldur.

Ey Allah ın kulları!

Bilin ki sizler ve içinde bulunduğunuz şu dünya, ömürleri daha uzun olan geçmiş kimselerin yolu üzerindesiniz. Kuvvetçe sizden daha güçlü, sizden daha fazla dünyayı tamir eden ve eserleri sizden daha çok olan kimselerin yoluna devam ediyorsunuz. O kimselerin sesleri uzun zaman titreştikten sonra susmuş, sükuta uğramıştır. Cesedleri çürümüş, köyleri, beldeleri ve evleri olduğu yerde harap olmuş, boş kalmış....

Eserleri silinmekte, koca koca köşkler, tahtlar ve halılar yerine lâhitli ve mezarlarda biri diğerine dayanmış taşlar ve kayalıklar konmaktadır. Bu bakımdan onların yeri korkulu... Orada duranlar garip.. Tanımadıkları bir diyarın halkına katılmış, dertli ve meşgalesi olan bir memleketin insanlarıyla beraberler.

Mamur köşk ve saraylarla ünsiyet etmiyorlar. Komşu ve arkadaşların birbirini ziyaret etmesi gibi şeyler yoktur. Oysa mekanca ve komşulukça pek yakındırlar birbirlerine. Evce birbirinin bitişiğinde... aralarında nasıl konuşma olacaktır?

Oysa bela bütün varlığıyla onları kuşatmıştır. Kocaman taşlar ve topraklar onları yemiştir. Hayattan sonra ölmüşler, maişetin parlaklığından sonra kupkuru kemik olmuşlar. Dostlar onlardan kaçınmakta, onlar toprağın altında durmakta, dönüşü olmayan bir yolculuğa çıkmaktalar! Heyhat!

Heyhat! Nihayet o müşriklerin herbirine ölüm geldiği vakit şöyle diyecekler:

"Rabbim! Beni dünyaya geri çevir ki ben terkettiğim imanı yerine getirip salih bir amelde bulunayım!

(Mü'minun/99-100)

Hayır! (Artık dünyaya dönülmez!) Müşriklerden herbirinin söylediği bu sözler, söyleyene ait faydasız bir laftır. Önlerinde ise bir mezar vardır. Diriltilecekleri güne kadar oradadırlar.

Sanki sizler de onların uğradıkları bela ve mezardaki tenhalığa girmişsiniz. O yerde amellerinizin rehini olarak buluyorsunuz. O emanet yeri sizi kucaklamıştır. Acaba gördüğünüz kabirler, içlerindekini dışarıya saçtığı, göğüsler içlerindekini dışarıya attığı zaman sizin haliniz ne olacaktır?

Yaptıklarınızın hesabı için durdurulduğunuz, azim olan padişahın huzuruna çıkarıldığınız, kalbinizin günahlardan dolayı korkudan yerinden fırladığı, perdelerinizin yırtıldığı, ayıplarınızın ve gizlilerinizin meydana çıktığı zaman haliniz ne olacaktır! İşte o zaman her nefis yaptığından sorumlu olup karşılığını görecektir.

"Göklerde ve yerde bulunan herşey Allah'ındır ki kötülük edenleri, yaptıklarıyla cezalandırsın, güzel davrananları da güzellikle mükafatlandırsın".

(Necm/31)

"Kitab (ortaya) konulmuştur. Suçluların onun içindekilerden korkarak Vah bize, bu kitab da ne oluyor, ne küçük ne de büyük hiçbir şey bırakmıyor, her (yaptığımız) şeyi sayıp döküyor!" dediklerini görürsün. Yaptıklarını hazır bulmuşlardır. Rabbin kimseye zulmetmez".(Keht/49)

Allah Teâlâ bizleri ve sizleri kitabıyla amel eden kullarından eylesin. Dostlarına tabi olanlardan kalsınki, bizi ve sizleri dâr-ül makam olan cennete yerleştirsin... Çünkü Allah hamid (hamdedilen) ve mecid (övülendir).

Hukemâdan biri şöyle demiştir.

"Günler oklardır, insanlar hedefler... Zaman her gün sana ok atıyor! Seni gece ve günleriyle deliyor! Böylece bütün parçalarını delinceye kadar atmaya devam ediyor. Acaba senin selametinin bekası, gecelerle beraber nerede kalır?

Eğer günlerin sende meydana getirdiği eksikliği görebilseydin her geçen günden nefret ederdin. Geçen saatler sana pek ağır gelirdi. Fakat Allah'in tedbiri, ibret almanın tedbirinin üstündedir. Dünyanın tehlikelerine sabır göstermen sayesinde dünya lezzetlerinin tadı hissedilmektedir.

Oysa o dünya hakim tarafından yoğrulduğu zaman alkam denilen maddeden daha acıydı. Vasfedici, dünyanın ayıplarını saymaktan acizdir. Dünyanın getirdiği acaiplikler, vaizin ihata edip anlatmasının çok üstündedir. Ya Rabbi bizi sevaba irşad eyle".

Hukemadan birine dünyanın vasfı ve ne kadar kalacağı sorulduğunda şöyle demiştir:

Dünyada senin vaktin şu ki, o vakitte senin gözün sana döner. Çünkü daha önce geçen zamanın idrāki elinden çıkmıştır. Gelecek zaman hakkında ise bir bilgiye sahip değilsin. Zaman, gecesi tarafından matemi tutulan, saatleri tarafından durdurulan bir günden ibarettir. Hadiseleri bozması ve eksiltmesi ile durmadan insanoğlunun üzerine akıp gelmektedir.

Zaman, cemiyetleri dağıtmaya, derli toplu olanları yıkmaya, devletleri değiştirmeye vekil kılınmıştır.

Emel uzundur, ömür kısa.... Bütün işler ise Allah'a döner.

Hasan Basri'nin, Ömer b, Abdülaziz'e yazdığı mektup burada son buldu.

(İMAM GAZALI HAZRETLERİ-İHYA'DAN)

Ömer b. Abdülaziz, Allah'a hamd ve sana ettikten sonra şu hutbeyi okudu:

"Ey insanlar!

Siz boş yere yaratılmış değilsiniz ve başıboş bırakılamayacaksınız!

Muhakkak sizin için bir dönüş yeri vardır.

Allah aranızda hükmetmek için sizi bir araya getirecektir.

Yarın herşeyi kaplayan Allah'ın rahmetinden ve eni gökler ile yer kadar olan cennetinden çıkarılan bir kul zarar etmiş ve şakî olmuştur.

Yarından emin olmak, ancak Rab'binin saltanatından korkan, azabından ittika eden, azı verip çoğu alan,

fâniyi verip bakiyi alan, şekaveti saadetle değiştiren bir kimse için mümkündür.

Görmez misiniz siz,helâk olanların sulblerindeydiniz?

Sizden sonra zürriyetleriniz kalacaktır. Her gün vaktini bitirmiş ve emeli kesilmiş bir kimseyi Allah'a yolcu ettiğinizi,onu yastıksız ve döşeksiz, sebeplerden ve dostlarından ayrılmış, hesap ile karşı karşıya gelmek üzere bir çukurun içine koyduğunuzu görmüyor musunuz?

Yemin olsun! Gerçi benim günahım sizinkinden daha fazladır. Fakat bunlar Allah'tan gelen adil kanunlardır. Size, Allah'a itaat ve ibadet etmeyi tavsiye eder ve sizi günahlardan sakındırırım ve Allah'tan af talep ederim".

Bunları söyledikten sonra yenini yüzüne kapatıp gözyaşları sakalını ıslatıncaya kadar ağladı.

Bir daha ölünceye kadar meclise geri dönmedi.

(İMAM GAZALİ HAZRETLERİ-İHYA'DAN)

Ömer b. Abdülaziz, kürsüde şöyle demiştir:

"Muhakkak ki her sefer için azık hazırlanır.

Öyleyse siz de düyadan ahirete olan seferenizde takvayı azık edinin. Siz, Allah'ın hazırladığı sevap ve ikabı gören bir kimse gibi olun, ibadete dalıp günahlardan çekinin!

Sakın zaman sizin için uzun gelip de kalpleriniz katılaşmasın ve düşmanınıza itaat etmeyin.

Yemin olsun muhakkak ki akşamdan sonra sabahlamayacağını ve sabahladıktan sonra akşamlamayacağını bilmeyen bir kimse uzun emel taşımamalıdır.

Çoğu kez bunların arasında ölüm gelip insanın boğazına yapışır.Ben de siz de dünyaya aldanan nicelerini gördük!

Oysa ancak Allah`ın azabından kurtulanın gözü aydın olur. Kıyametin dehşetlerinden emin olan ancak sevinir.

O kimse ki herhangi bir yarayı ancak başka bir taraftan bir yara almak suretiyle tedavi edebiliyorsa, o nasıl sevinir?

Yaptığım bir şeyi size emretmekten Allah'a sığınırım.

Eğer böyle yaparsam alış-verişimde zarar edip kusurum ve miskinliğim, fakir ve zenginin halini gösteren terazilerin ortaya konduğu bir günde açığa çıkar.

Siz öyle bir şeyle mükellef kılındınız ki eğer yıldızlar onunla mükellef kılınmış olsalardı muhakkak dökülüp saçılırlardı. Dağlar öyle bir şeyle mükellef olsaydı, muhakkak erirdi. Kürre-i arz onunla mükellef kılınsaydı, muhakkak paramparça olurdu.

Bilmez misin, cennet ile ateş arasında bir konak yoktur. Muhakkak siz onlardan birine varacaksınız.

Bir kişi dostuna (şunları) yazdı:

`Dünya rüyadır. Ahiret ise uykudan uyanmadır.

İkisinin arasında olan ölümdür.Biz karmakarışık rüyalar içerisinde kıvranıp duruyoruz'.

Bir başkası arkadaşına (şöyle) yazdı:

`Muhakkak ki dünya için üzülmek uzundur.

Ölüm insana yakındır.

Eksiklik için her günde ondan nasip vardır.

Bela için onun cisminde yol vardır.

Bu bakımdan göç etmeye çağrılmazdan önce acele et! Vesselâm!`

Hasan şöyle demiştir:

Âdem (a.s) hata etmeden önce emeli arkasında, eceli gözlerinin arasında bulunuyordu. Zelleye düştüğünde emel gözlerinin önüne, ecel de arkasına geldi`.

Abdullah b. Samit şöyle rivayet ediyor:

Babası şöyle demiştir:

`Ey sıhhatinin uzunluğuna aldanan, hastalıksız ölen hiç kimse görmedin mi?

Ey mühletinin uzunluğuna aldanan!

Acaba azıksız yakalanan birini görmedin mi?

Eğer ömrünün uzunluğunu düşünürsen,

geçmiş lezzetlerini unutursun!

Acaba sıhhatle mi aldanıyorsun?

Yoksa içinde kıvrandığın afiyetin uzunluğu ile mi?

Yoksa emin bulunduğun ölümle mi?

Veya ölüm meleğine karşı cesaret mi gösteriyorsun?

Ölüm meleği geldiğinde, malın ve servetin onu senden uzaklaştıramaz.

Nüfusunun çokluğu da onu engelleyemez!

Bilmez misin ölüm saati, üzüntülü ve sıkıntılıdır.

Daha önce yapılan kusurlardan ötürü pişmanlıktır.

Allah, ölümden sonraki hayat için çalışan kuldan razı olsun! Allah o kuldan razı olsun ki ölüm gelmeden önce tedbir almıştır`.

Ebû Zekeriyya et-Teymî şöyle anlatıyor:

Süleyman b. Abdülmelik, Mescid-i Haramda, bulunduğu bir sırada yazılı bir taş getirildi.

Taşın üzerindeki yazıları okuyacak biri araştırıldı.

Vehb b. Münebbih Süleyman in huzuruna getirildi.

O taşta şunlar yazılıydı:

"Ey Ademoğlu! Eğer sen ecelinden geri kalanın yakınlığını görseydin,emelinin uzunluğunda zâhidlik ederdin.

Amelini artırmak için rağbet gösterirdin.

Hırs ve hileden uzak dururdun. Eğer ayağın kayarsa, yarın pişmanlığınla karşı karşıya gelirsin.

Aile efradın ve haşmetin seni teslim edecek, baban ve yakınların senden ayrılacak, evlat ve soyun seni terkedecektir. Sen dünyaya dönecek değilsin.

Hayırlarını da arttıramazsın.

Öyleyse üzüntü ve pişmanlık gelmeden önce kıyamet için çalış! Bunun üzerine Süleyman, hıçkıra hıçkıra ağladı.

Seleften biri şöyle diyor:

Muhammed b. Yusuf un Abdurrahman b. Yusuf a yazdığı bir mektubu gördüm. Mektupta şunlar yazılıydı:

Selam senin üzerine olsun! Nezdinde kendisinden başka ilah bulunmayan Allah'a hamd ederim.

Seni dünyadan, ahirete davet ediyor ve amellerinin gideceği mükafat yerine döneceğinden gafil olmaman hususunda seni sakındırıyorum.

Sen yeryüzünden sonra yerin altına gidersin.

Münker ve Nekir melekleri gelir, seni oturtup azarlarlar. Eğer Allah (kudretiyle) beraberinde ise zarar, korku ve fakirlik yoktur.

Eğer bunun aksi olursa, Allah hem beni, hem de seni felaketin kötü akibetinden, kabrin darlığından muhafaza eylesin.

Sonra mahşerin gürültüsü ve Sür'un üfürülüşü gelir. Mahluklar hakkında hükmetmek, yeri ve gökleri sakinlerinden boşaltmak için cebbar olan Allah harekete geçer, sırlar faş edilir, ateş kızıştırılır, teraziler konulur, peygamberler ve şehidler getirilir.

Aralarında hak ile hükmedilir ve 'Hamd. âlemlerin rabbine mahsustur! denilir. Nice rezil olmuş ve örtülmüş, nice helâk olmuş ve kurtulmuş, nice azaba uğramış ve rahmete kavuşmuş kimseler vardır.

Keşke bilseydim, o gün benimle senin halin ne olacaktır?

Bu bakımdan bu hususta lezzetler yıkılmış, şehvetlerden kaçınılmış, emel kısaltılmış, uykuda olanlar uyandırılmış ve gaflette olanlar sakındırılmıştır.

Allah bize ve size bu büyük tehlike karşısında yardım etsin! Dünya ve ahiret tesirini muttakilerin kalbinde ne derece halketmişse, benim ve senin kalbinde de öyle halketsin.

Biz ancak O'nunla ve O'nun için varız. Vesselâm!

(İMAM GAZALİ HAZRETLERİ-İHYA'DAN)

Giyimde zühd

Ömer b. Abdülaziz Aksâ-i Mağrip'ten Aral gölüne, Hadramut'tan Anadolu içlerine kadar çok geniş bir ülkeyi idare eden, ilimde ve idarecilikte yed-i tûlâ sahibi bir halifeydi.

İdaresi altında bulunan yerlerde sadaka veya zekât verilebilecek fakir, yoksul kimse kalmamıştı.

Meymun b. Mihran,

"Altı ay Ömer b. Abdülaziz'in yanında kaldım.

Bir gün olsun elbisesini değiştirdiğini görmedim.

Sadece cumadan cumaya üzerindeki elbiseyi yıkardı." der.

Hastaydı. Yanına giren kayınbiraderi Mesleme b. Abdülmelik, onu biraz daha iyi görünce halifenin durumunu merak eden ve ısrarla izin isteyenlere o gün izin verilebileceğini düşünmüştü. Ancak halifenin üzerindeki elbise çok kirliydi. Ömer b. Abdülaziz'in hanımı ve kendisinin de kız kardeşi olan Fatıma'ya,

"Bugün halifenin durumu biraz daha iyi.

İnsanlara izin verelim de onu ziyaret etsinler.

Ancak üzerindeki elbise çok kirlenmiş.

Hemen onu değiştiriver!" dedi.

Kız kardeşinde bir hareket görmeyince kızdı ve biraz daha sertçe sözlerini tekrarladı. Ancak aldığı cevap müthiştir.

Fatıma,

"Vallahi, halifenin üzerindeki elbiseden başka elbisesi yok!"

Bir defasında da yamalı bir elbiseyle cuma namazını kıldırmıştı. Namazdan sonra bir müddet oturmuş ve etrafına halkalanmış cemaatiyle orada bulunanlardan biri,

"Ey Mü'minlerin Emiri! Allah (celle celâluhu) sana bu kadar mal-mülk ve böyle bir saltanat vermiş. Biraz daha iyi giyinip kuşansan olmaz mı?" demişti.

Halife başını eğmiş, bir süre hiç konuşmadan öylece durmuştu. Belli ki o bu sözden hoşlanmamıştı.

Neden sonra başını kaldırmış ve mübarek dudaklarından şu hikmet dolu cümle dökülmüştü:

"En faziletli iktisat, bollukta yapılan ve en faziletli af, muktedirken olandır."

(İMAM GAZALİ HAZRETLERİ-İHYA'DAN 3. Cild)

Said b. Süveyd anlatıyor:

Ömer b. Abdülaziz cuma namazı kıldırdı. Sonra cemaate doğru dönerek oturdu. Üzerinde önü ve arkası yırtık bir gömlek vardı.

Bir adam:

"Ey müminlerin emîri! Allah sana vereceği kadar vermiştir.

Bir şeyler giyinseydin ya" dedi.

Bu sözü duyan Ömer, önce başını hafifçe eğdi, sonra başını kaldırdı ve şöyle dedi:

" En güzel yönelme ve duâ, fakirlik ve ihtiyaç anında olur. Affetmek de güçlüye (Allah'a) yakışır".

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:234)

Atâ anlatıyor:

Bir gün Ömer b. Abdülaziz bir gün cumayı her zamanki vaktinden daha geç kıldı. Biz bunun sebebini sorduk.

Ömer;

" Hizmetçi elbisemi götürdü, yıkadı, biraz bekletti" dedi.

Onun başka elbisesi olmadığını anladık.

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:274)

Kurtlarla koyunlar arkadaş olmuşlar.

Halife Ömer b. Abdülaziz (r.a)

Mâlik b. Dinar anlatıyor:

Ömer b. Abdülaziz (r.a) halkın başına halife olduğunda,

Koyun çobanları;

"Kim bu insanların başına geçen iyi kul" ? diye sordular.

Çobanlara;

"Kim söyledi size, halkın başına böyle bir halifenin geçtiğini" diye soruldu.

Çobanlar şöyle cevap verdiler;

"Toplumun başına âdil bir halife geldiğinde, kurtlar koyunlarımızdan el ayak çekerler,saldırmazlar da ondan biliyoruz".

Musa b. Ayûn anlatıyor:

"Ömer b. Abdülaziz zamanında Kirman'da koyun güdüyorduk. Koyunlar ve kurtlar aynı meradaydılar.

Bir gece ansızın kurtlar sürüye saldırdı. Kendi kendimize,

"Acaba o salih adam öldü mü" diye söylendim.

Hammad der ki;

"Onlar bu olayın meydana geldiği geceyi hesapladılar.

O gece Ömer b. Abdülaziz vefat etmişti".

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:230)

Yeme içmede zühd

Yunuz b. Ebî Şebîb'den naklediliyor:

"Ömer b. Abdülaziz'i görmüştüm. Beytullah'ı tavaf ediyordu. Şalvarının üst kısmı göbeğini kıvrımlarında kayboluyordu.

Daha sonra onu halifelik döneminde gördüm. İstesem, hiç dokunmadan kaburga kemiklerini sayabilirdim.

Öylesine zayıflamıştı ki....

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:230)

Mezar yerini kendi parasıyla alıyor

Ömer b. Abdülaziz'in hizmetçisi anlatıyor:

Ömer b. Abdülaziz beni iki dinarla köylülere gönderdi ve şöyle dedi.

"Bana kabir yerimi satarlarsa ne âlâ. Yoksa ben oradan değil, başka yerden alırım".

Ben de köylülerin yanına geldim. Durumu anlattım.

Bana şöyle dediler:

"Bizden başka bir yere gideceğine canımız sıkılmasaydı kabul etmezdik. Ama artık kabul ediyoruz".

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:231-232)

Üzüm alacak parası olmayan halife

Avn b. Mu'temir anlatıyor:

Ömer b. Abdülaziz hanımına;

"Ey Fâtıma! Yanında birkaç dirhem var mı? Üzüm alayım"!

dedi.

Fâtıma;

"Hayır yok" dedi.

Ömer;

"Peki, daha küçük paran var mı"? diye sordu.

Fâtıma;

"Hayır! Küçük param da yok. Sen ki müminlerin emîrisin ama, üzüm alacak ne bir dirhemin var, ne de birkaç kuruşun!

Ömer şöyle cevap verdi:

" Yarın cehennem ateşinde bukağılar altına girmektense, böylesi daha iyi bizim için".

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:232)

Câriyelerinin hepsini azletti

Ömer b. Abdülaziz'in azadlı kölesi olan Sehl b. Sadaka anlatıyor:

Ömer b. Abdülaziz'e halifelik tevdi edildiğinde evinden ağlama sesleri yükseliyordu. Bunun sebebini soranlar şu cevabı aldılar:

Ömer b. Abdülaziz cariyelerini serbest bıraktı ve şöyle dedi:

"Bana emirlik geldi. Bu iş beni size bırakmayacak, tüm zamanlarımı alacak. İçinizden hürriyete kavuşturmamı isteyen varsa onu hemen azâd edeyim. Benimle kalmak isyen varsa bilsin ki ben artık ona yaklaşmayacağım".

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:232-233)

Halifenin Allah korkusu

Mugîre b. Hakîm anlatıyor:

Ömer b. Abdülazizi'in hanımı olan Fâtıma bt Abdülmelik bana şunları söyledi:

"Ey Mugîre! Belki insanlar içinde Ömer'den daha çok namaz kılan ve oruç tutan başka biri olabilir. Fakat ben, ondan daha fazla Allah'tan korkan başka birini tanımıyorum.

Eve geldiğinde kendisini seccadesinin başına atar, ağlar,duâ eder, böylece uyku bastırınca kadar devam eder. Sonra uyandığında yine böyle yapar. Geceyi sabaha kadar böyle geçirir".

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:233)

Zâlimin gıybeti yapılır mı?

Rabah b. Ubeyde anlatıyor:

Ömer'in yanında oturuyordum.Haccac'dan bahsetti.

Ben de hemen Haccac'a söğmeye başladım.

Ömer;

"Yavaş ol ey Rabah! Duyduğuma göre bir adam zulmüyle ün salarmış da mazlumların sövgüsü ve hakâreti ile adamın günahları azalır, sonunda zâlim, mazlumdan daha üstün olurmuş".dedi.

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:245)

Hanımının mücevherleri

Hz.Ömer b. Abdülaziz'in hanımı Fâtıma sâliha bir kadındı.

Ömer b. Abdülaziz boynunda değerli mücevher bir kolye taşıyan hanımı Fâtıma bt Abdülmelik'e şöyle dedi:

"Ya kolyeni Beytülmâl'e bırakırsın, ya da benim senden ayrılmam için izin verirsin. Zira ben,,seni,beni ve o mücevheri aynı evde görmekten hoşlanmıyorum".

Fâtıma buna şöyle cevap verdi:

"Hayır ey müminlerin emiri! Ben ne yapayım o mücevheri! Ben,o mücevher gibi yüzlercesi olsa, yine de seni tercih ederim" dedi. Böylece mücevher Beytülmâl'e konuldu.

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:249)

Halife Hz. Ömer b. Abdülaziz (r.a)'in hayatından kıssalar

Abdullah b. Şevzeb anlatıyor:

Süleyman, Ömer b. Abdülaziz'le haccını yaptı. Taif'e geldiklerinde hava bozdu,şimşekler ve yıldırımlar dehşetle ortalığa yayıldı. Korkudan tir tir titreyen Süleyman, Ömer'e;

"Bak,neler oluyor Ey Ebu Hafs"? dedi.

Ömer:"Bu Allah'ın rahmeti inince oluyor. Bir de Allah'ın nikmeti (intikam ve azabı) inince ne olacağını düşün" dedi.

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:251-252)

Ömer b. Zer anlatıyor:

Ömer b. Abdülaziz'in hizmetçisi, Süleyman'ın cenazesinden dönüşte Ömer'e şöyle dedi:

"Seni çok kederli görüyorum ey Ömer"?

Ömer de şunları söyledi:

" Benim içinde yaşadığım hal öylesine zor ki.....

Ümmeti Muhammedin doğusunda ve batısında herkese hakkını verebilmeliyim, hem de benden istemeden ve benim kapıma gelmeden"!

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:252)

Âmir b. Ubeyde anlatıyor:

"Ömer b. Abdülaziz'in ilk reddettiği âdet şuydu:

Ömer bir cenazeye gitmişti. Daha önceki halifelere yapıldığı gibi onun da altına, oturması için bir yaygı sundular. Ama o yaygıyı ayağıyla itti ve yere oturdu.

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:252)

Abdurrahman b. Zeyd b. Eslem anlatıyor:

"Ömer b. Abdülaziz'in bir sepeti vardı. İçinde kıldan bir gömlek ve bukağı vardı. Ömer, gecenin sonu yaklaştığında sepetini açar, içinden gömleğini çıkarır,giyer, boynuna da bukağıyı geçirerek Allah'a duâ etmeye başlardı.

Ağlar, ağlardı. Fecir vakti gelinceye kadar böyle devam ederdi. Daha sonra gömleğini ve bukağasını sepete koyar ve kaldırıldı".

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:253)

Artâa b. el-Münzir anlatıyor:

Ömer b. Abdülaziz'e;

" Muhafızlar tutsan ve yemek esnasında senin çevrende dursalar daha iyi olmaz mı? Zira senden öncekiler böyle yapardı".

Ömer şöyle cevap verdi:

"Allah'ım! Sen biliyorsun, eğer ben kıyâmet gününden başka bir şeyden korkuyorsam, benim korkum gerçek korku değildir".

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:255)

Amr b. Muhacir anlatıyor:

Ömer b. Abdülaziz dedi ki:

"Benim hakdan meylettiğimi (saptığımı) görürsen, elini yakama koy, beni sars ve; 'Ne yapıyorsun ey Ömer' de".

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:255)

İbrahim'den naklediliyor:

Ömer b. Abdülaziz, devletin posta ve ulaşım mekanizmasını kendisi için kullanmaz, sadece halkın ihtiyacı için kullanırdı. Bir memuruna kendisine bal satın alsın diye haber saldı. Ayrıca, onu hiçbir devlet aracını kullanmadan getirmesini söyledi. Memur, balı, ulaşım hizmetleri için kullanılan bir bineğin sırtına yükleyerek Ömer'e gönderdi.

Ömer; "Bunu neyle getirdin"? diye sordu.

Adam balın, devlete ait bir bineğin sırtında getirdiğini söyledi.

Bunun üzerine Ömer balın satılmasını ve gelirinin de müslümanların Beytülmâl'ine bırakılmasını emir verdi ve şöyle dedi:

" Balı bize haram ettin"!

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:256)

İsmail b. Ebî Hakim, Ömer b. Abdülaziz'den naklediyor:

"Denilir ki, Rab Teâlâ ferdi bir günahtan ötürü tüm topluma azab indirmez. Fakat eğer bu günah açıktan yapılıyorsa, toplumun tümü cezayı haketmiş olur".

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:258)

Said anlatıyor:

Ömer b. Abdülaziz ölümü hatırlayınca mafsalları titrerdi.

Kadar anlatıyor:

Ömer b. Abdülaziz ölümü hatırlayınca kuş gibi çırpınır, ağlar, gözyaşları sakalına doğru akardı.

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:270)

Ebu Şuayb Abdullah b. Müslim, babasından naklediyor:

Ömer b. Abdülaziz'in huzuruna çıktım. Yanıbaşında bir kâtip vardı. Mum ışığı altında müslümanların işiyle ilgili evrakları yazıyordu. Katip işini bitirince, onun kullandığı mum söndürüldü. Ömer için ayrı bir mum getirildi. O sırada Ömer'in üzerinde iki omzunun arası yamalı bir gömlek vardı.

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:275)

Muhammed b. Muhacir'den naklediliyor:

Ömer b. Abdülaziz'in yanında Rasûlüllah (s.a)'ın yatağı, asâsı, bardağı, kılıcının kını, ridâsı ve içi lif doldurulmuş yastığı bulunuyordu. Huzuruna Kureyşli bir heyet geldiğinde bunları gösterir ve şöyle derdi:

"İşte bunlar Rasûlüllah (s.a)'ın mirasıdır. Allah'ın size ikram ettiği, onun sebebiyle sizi şerefli kıldığı büyük insanın mirasıdır".

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:277-278)

Yahya anlatıyor:

Ömer b. Abdülaziz, Muhammed b. Ka'b el-Kurazî'ye yazdığı mektubunda, onun kölesi Salim'i (ki bu adam iyi yürekli, âbid bir zad idi) kendisine satmasını rica etti. Muhammed ise bu adamın zaten kendisi ölünce hür kalacağını söyledi.

Ömer de;

" Öyleyse Salim'i bana gönder de bir kere sohbet edelim" dedi.

Salim, Ömer'in yanına geldi. Ömer, Salim'e;

" Gördüğün gibi idare bana bırakıldı. Böyle bir imtihanda yara almadan kurtulamayacağımdan korkuyorum vallahi" dedi.

Salim:

"Eğer, dediğin gibi korkuyorsan, o zaman bu korku seni kurtaracaktır. Ama korkmuyorsan, korktuğunu söylediğin acı sana uğrayacaktır" dedi.

Ömer; "Ey Salim! Bize öğüt ver!" Dedi.

Salim:

"Âdem (a.s) bir günah işledi ve bundan ötürü cennetten çıkarıldı. Siz ise bir sürü hatalar işliyorsunuz, ama cennete girmeyi de kafanıza koymuşsunuz" dedi.

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:281-282)

Ammar b. Ebî Hafsa anlatıyor:

Müslime b. Abdülmelik, Ömer'i hastalandığında ziyaret etti ve sordu:

"Ailene kimi vâsi kıldın? Kim bakacak ailene"? diye.

Ömer:

"Allah'ı anmayı unuttuğumda hatırlatın bana" diyordu.

"Kimi tavsiye ediyorsun? Kim bakacak ailene"? Diye tekrarladı.

Ömer bu sefer cevap olarak şu âyeti okudu:

"Benim dostum,Kitabı indiren Allah'tır. O, iyileri gözetir, onlara sahip çıkar" (A'raf 169)

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:283-284)

Amr b. Hafs el-Muaytî anlatıyor:

Ömer b. Abdülaziz'in oğlu olan Abdülaziz'e;

"Ömer size mal olarak ne bıraktı"? Diye sordum.

Ömer'in oğlu gülümsedi ve şöyle cevap verdi:

"Mallarımıza bakan bir hizmetçimiz anlatmıştı. Babam Ömer, ölüm geldiğinde bu hizmetçiye; 'Ne kadar malımız var' diye sormuş. 'Ondört dinar' demiş hizmetçi.

Babam;

'O parayla benim cenaze işlerimi görürsünüz' demiş".

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:284)

Evzâî'den naklediliyor:

Ömer b. Abdülaziz'in cenazesine şahid oldum. Sonra Kansirin şehrine doğru yola çıktım. İki eşek, ya da öküz güden bir râhibe rastladım. Bana;

"Sanıyorum sen o adamın vefatına şahid oldun,orada bulundun!" Dedi. "Evet" dedim.

Râhip güzlerinde biriken yaşları salıverdi. Sicim gibi gözyaşı döküyordu.

"Niçin ağlıyorsun, sen onun dininden değilsin ki" dedim.

"Ben ona ağlamıyorum. Yeryüzünü aydınlatan bir mum vardı,şimdi söndü, ben ona ağlıyorum".

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:2,S:285-286)

Senin sıran da geldi!

Ömer b. Abdülaziz her gece fakihleri bir araya getirir, ölümün, kıyamet ve ahiretin müzakeresini yapar, sonra sanki önlerinde bir cenaze varmış gibi ağlardı.

Ömer b. Abdülaziz bir âlime

"Bana nasihat et!" dediğinde,

o âlim

'Sen ilk ölecek halife değilsin!' dedi.

Ömer

"Daha fazlasını söyle" dedi.

Ålim

"Aba ve ecdadından Adem'e varıncaya kadar ölümü tatmayan hiç kimse yoktur. Senin sıran da geldi!"dedi.

Bunun üzerine Ömer hüngür hüngür ağladı.

(İMAM GAZALI HAZRETLERİ - İHYA'DAN)

Örnek Hayatlar / Halîfeler ve Valiler · Marifet Petekleri

İlgili yazılar