Konuşma ve doğruluk
İnsanlara güzel söz söyleyin
وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا
İnsanlara güzel söz söyleyin
Bakara Sûresi, 83.Âyet
وَقُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَعْرُوفًا
Onlara )kadınlara( güzel söz söyleyin.
Nisâ Sûresi, 5.Âyet
يَا نِسَٓاءَ النَّبِيِّ
وَقُلْنَ قَوْلاً مَعْرُوفاًۚ
Ey Peygamber hanımları!
ve (bir şey söyleyeceğinizde ciddiyetle)
güzel bir söz söyleyin!
Ahzâb Sûresi, 32.Âyet
Güzel söz, incitilerek verilen
sadakadan hayırlıdır
قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَمَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ يَتْبَعُهَٓا اَذًىۜ
Güzel bir söz ve bir bağışlama,
kendisini bir incitme takib eden sadakadan
daha hayırlıdır.
وَاللّٰهُ غَنِيٌّ حَل۪يمٌ
Hâlbuki Allah, Ganî (kullarının sadakasına ihtiyâcı olmayan)dır, Halîm (cezâlandırmakta hiç acele etmeyen)dir.
Bakara Sûresi, 263.Âyet
Doğru söz söyleyin. Yalan sözden sakının
Allah ahlâkıdır.
وَاللّٰهُ يَقُولُ الْحَقَّ وَهُوَ يَهْدِى السَّبٖيلَ
Allah, hakkı söyler ve doğru yola O hidâyet eder
Ahzâb Sûresi, 4.Âyet
Allah'tan sakınanlar ancak doğru söz söyler
Ve yalan sözden sakınır
فَلْيَتَّقُوا اللّٰهَ وَلْيَقُولُوا قَوْلًا سَدٖيدًا
Allah’dan sakınsınlar ve doğru söz söylesinler!
Nisâ Sûresi, 9. Âyet
Yalan sözden sakının!
وَاجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِۙ
Ve yalan sözden sakının!
Hacc Sûresi, 30. Âyet
Doğru söz söyleyin ki
(Allah), size işlerinizi düzeltsin
ve sizin için günahlarınızı bağışlasın!
يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَقُولُوا قَوْلاً سَد۪يداًۙ
Ey îmân edenler!
Allah’dan sakının ve doğru söz söyleyin!
يُصْلِحْ لَكُمْ اَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْۜ
Ki (Allah), size işlerinizi düzeltsin
ve sizin için günahlarınızı bağışlasın!
وَمَنْ يُطِـعِ اللّٰهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزاً عَظ۪يماً
Ve kim Allah’a ve Resûlüne itâat ederse,
o takdirde gerçekten büyük bir kurtuluşa
ermiş olur.
Ahzâb Sûresi, 70-71.Âyet
Ey doğru sözlü kişi!
يُوسُفُ اَيُّهَا الصِّدّٖيقُ
“Yûsuf! Ey doğru sözlü kişi!
وَاِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقٖينَ
Ve şübhesiz o (Yûduf a.s.), gerçekten doğru söyleyenlerdendir!
Yûsuf (As) Sûresi, 46. Âyet
Yûsuf (As) Sûresi, 51. Âyet
(Cennet ehli) orada boş bir söz ve yalan işitmezler.
لَا يَسْمَعُونَ ف۪يهَا لَغْوًا وَلَا كِذَّابًاۚ
(Cennet ehli) orada boş bir söz ve yalan işitmezler.
لَا يَتَكَلَّمُونَ اِلَّا مَنْ اَذِنَ لَهُ الرَّحْمٰنُ وَقَالَ صَوَابًا
Rahmân’ın kendisine izin verdiği kimseden başkası konuşamaz; ve (o konuşan da ancak) doğruyu söyler!
Nebe Sûresi, 35 Âyet 38.Âyet
Söz söylediğinizde adaletli olun
وَاِذَا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبٰىۚ
Söz söylediğiniz zaman ise,
akrabâ bile olsa,artık adâletli olun!
En'âm Sûresi, 152.Âyet
Peygamberin konuşması nasıldı!
O,nefsinden konuşmuyor ,vahiyden
ve haktan başka birşey söylemiyordu.
وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوٰىۜ
Ve (o, nefsinin) arzu(sun)dan konuşmuyor!
اِنْ هُوَ اِلَّا وَحْيٌ يُوحٰىۙ
O (söyledikleri) bildirilen vahiyden
başka bir şey değildir.
Necm Sûresi 3-4.Âyet
Allah'a ve âhiret gününe kavuşmayı uman için
Peygamberin ahlakını örnek almak
لَقَدْ كَانَ لَكُمْ ف۪ي رَسُولِ اللّٰهِ اُسْوَةٌ حَسَنَةٌ
لِمَنْ كَانَ يَرْجُوا اللّٰهَ وَالْيَوْمَ الْاٰخِرَ وَذَكَرَ اللّٰهَ كَث۪يراًۜ
And olsun ki sizin için, Allah’a ve âhiret gününe kavuşmayı uman ve Allah’ı çok zikreden kimseler için Allah’ın Resûlünde güzel bir örnek vardır.
Ahzâb Sûresi, 21.Âyet
Konuşmalar dua yerine geçebilir!
قَالُوا يَٓا اَبَانَا مَا لَكَ لَا تَاْمَنَّا࣮ عَلٰى يُوسُفَ
Dediler ki: “Ey babamız!
Sana ne oldu ki Yûsuf hakkında bize güvenmiyorsun?
وَاِنَّا لَهُ لَنَاصِحُونَ
Hâlbuki doğrusu biz,
elbette onun iyiliğini isteyenleriz.”
اَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَرْتَعْ وَيَلْعَبْ
“Yarın onu bizimle berâber gönder;
bol bol yesin (içsin), oynasın!
وَاِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ
Şübhe yok ki biz, onu gerçekten muhâfaza edicileriz.”
قَالَ اِنّٖى لَيَحْزُنُنٖٓى اَنْ تَذْهَبُوا بِهٖ وَاَخَافُ
(Ya‘kūb) dedi ki:
“Onu götürmeniz beni hakîkaten üzer;
اَنْ يَاْكُلَهُ الذِّئْبُ وَاَنْتُمْ عَنْهُ غَافِلُونَ
çünki siz ondan habersiz kimseler iken,
onu kurdun yemesinden korkarım
قَالُوا لَئِنْ اَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ اِنَّٓا اِذًا لَخَاسِرُونَ
(Onlar:)
“Yemîn olsun ki, biz birbirine bağlı bir cemâat
olduğumuz hâlde eğer onu kurt yerse,
o takdirde şübhesiz ki biz elbette hüsrâna
uğrayanlar oluruz” dediler.
فَلَمَّا ذَهَبُوا بِهٖ وَاَجْمَعُٓوا اَنْ يَجْعَلُوهُ فٖى غَيَابَتِ الْجُبِّۚ
وَاَوْحَيْنَٓا اِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِاَمْرِهِمْ هٰذَا وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ
Nihâyet (kardeşleri) onu götürüp, kendisini kuyunun dibine bırakmaya hep berâber karar verdiklerinde (ona eziyet ettiler de biz) ona:
“Şânım hakkı için, bu işlerini onlar hiç farkında olmadıkları bir sırada kendilerine haber vereceksin!” diye vahyettik.
وَجَٓاؤُٓ۫ اَبَاهُمْ عِشَٓاءً يَبْكُونَۜ
Derken yatsı vakti ağlayarak babalarına geldiler.
قَالُوا يَٓا اَبَانَٓا اِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ
وَتَرَكْنَا يُوسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا
فَاَكَلَهُ الذِّئْبُۚ
Dediler ki: “Ey babamız!
Doğrusu biz gittik, yarış ediyorduk;
Yûsuf’u da eşyâmızın yanında bırakmıştık
(bir de baktık) ki onu kurt yemiş!
وَمَٓا اَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَنَا وَلَوْ كُنَّا صَادِقٖينَ
Şimdi (biz), ne kadar doğru söyleyen
kimseler olsak da, sen bize inanıcı değilsin!”
وَجَٓاؤُ۫ عَلٰى قَمٖيصِهٖ بِدَمٍ كَذِبٍۜ
Ve (Yûsuf’un) gömleğinin üzerinde
yalan bir kan getirdiler.
قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۜ
(Yûsuf’un hayatta olduğunu peygamberlik
ferâsetiyle anlayan Ya‘kūb) dedi ki:
“Hayır, nefisleriniz sizi (aldatıp, kötü)
bir işe sürüklemiş.
فَصَبْرٌ جَمٖيلٌۜ
Artık (bana düşen) güzel bir sabır(dır).
وَاللّٰهُ الْمُسْتَعَانُ عَلٰى مَا تَصِفُونَ
Çünki sizin bu anlattıklarınıza karşı kendisinden yardım istenecek olan, ancak Allah’dır.”
Yûsuf (As) Sûresi 11-18. Âyet
Zindan Bana Daha Hayırlı Dediği İçin Zindana Atıldı
قَالَتْ فَذٰلِكُنَّ الَّذ۪ي لُمْتُنَّن۪ي ف۪يهِۜ
(O kadın) dedi ki:
“İşte, hakkında beni kınadığınız kimse budur!
وَلَقَدْ رَاوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِه۪ فَاسْتَعْصَمَۜ
Yemîn olsun ki (ben) onun nefsinden murâd almak istedim de o, iffetini muhâfaza etti (ve beni reddetti).
وَلَئِنْ لَمْ يَفْعَلْ مَٓا اٰمُرُهُ لَيُسْجَنَنَّ
وَلَيَكُوناً مِنَ الصَّاغِر۪ينَ
Yine yemîn olsun ki, eğer ona emrettiğimi yapmazsa,
mutlakā zindana atılacak ve mutlakā küçük düşenlerden olacaktır.”
قَالَ رَبِّ السِّجْنُ اَحَبُّ اِلَيَّ مِمَّا يَدْعُونَن۪ٓي اِلَيْهِۚ
(Yûsuf) dedi ki:
“Rabbim!
Zindan bana, bunların beni kendisine
da‘vet ettikleri şeyden daha sevimlidir.
وَاِلَّا تَصْرِفْ عَنّ۪ي كَيْدَهُنَّ اَصْبُ اِلَيْهِنَّ
وَاَكُنْ مِنَ الْجَاهِل۪ينَ
Eğer onların tuzaklarını benden def‘ etmezsen,
onlara meyleder ve câhillerden olurum.”
فَاسْتَجَابَ لَهُ رَبُّهُ فَصَرَفَ عَنْهُ كَيْدَهُنَّۜ
Bunun üzerine Rabbi onu(n duâsını) kabûl etti de
(o kadınların) tuzaklarını ondan def‘ etti.
اِنَّهُ هُوَ السَّم۪يعُ الْعَل۪يمُ
Şübhesiz ki Semî‘ (hakkıyla işiten),
Alîm (herşeyi bilen) ancak O’dur.
ثُمَّ بَدَا لَهُمْ مِنْ بَعْدِ مَا رَاَوُا الْاٰيَاتِ لَيَسْجُنُنَّهُ حَتّٰى ح۪ينٍ۟
Sonra (Yûsuf’un suçsuzluğuna dâir) o delilleri görmelerinin ardından, yine de onu bir müddet zindana atmaları (böylelikle gözden uzak tutmaları kanâati) kendilerine uygun göründü.
Yûsuf (As) Sûresi, 32-33-34-35.Âyet
Allah,konuşmanızı işitir.
Allah, ne yaparsanız hakkıyla görendir.
وَاللّٰهُ يَسْمَعُ تَحَاوُرَكُمَاۜ
Allah, sizin birbirinizle konuşmanızı işitir.
اِنَّ اللّٰهَ سَمٖيعٌ بَصٖيرٌ
Şübhesiz ki Allah,Semî‘ (herşeyi işiten)dir,
Basîr (hakkıyla gören)dir.
Mücâdele Sûresi 1. Âyet
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا فِي السَّمٰوَاتِ وَمَا فِي الْاَرْضِۜ
(Ey Habîbim!)
Görmedin mi ki şübhesiz Allah,
göklerde ne var, yerde ne varsa bilir.
مَا يَكُونُ مِنْ نَجْوٰى ثَلٰثَةٍ اِلَّا هُوَ رَابِعُهُمْ
Üç kişinin gizli bir konuşması olsa,
mutlakā dördüncüleri O’dur!
وَلَا خَمْسَةٍ اِلَّا هُوَ سَادِسُهُمْ وَلَٓا اَدْنٰى مِنْ ذٰلِكَ
وَلَٓا اَكْثَرَ اِلَّا هُوَ مَعَهُمْ اَيْنَ مَا كَانُواۚ
Beş (kişi) olsalar, mutlakā altıncıları O’dur;
bundan daha az ve daha çok da olsalar,
(ve her) nerede bulunsalar, mutlakā O,
onlarla berâberdir.
ثُمَّ يُنَبِّئُهُمْ بِمَا عَمِلُوا يَوْمَ الْقِيٰمَةِۜ
Sonra kıyâmet günü onlara yaptıklarını
haber verecektir.
اِنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَل۪يمٌ
Şübhesiz ki Allah, herşeyi hakkıyla bilendir.
Mücâdele Sûresi, 7.Âyet
قَالَ رَبّ۪ي يَعْلَمُ الْقَوْلَ فِي السَّمَٓاءِ وَالْاَرْضِۘ
(Peygamber:)
“Rabbim, gökte ve yerde (konuşulan) her sözü bilir.
وَهُوَ السَّم۪يعُ الْعَل۪يمُ
Çünki O, Semî‘ (herşeyi işiten)dir,
Alîm (hakkıyla bilen)dir” dedi.
Enbiyâ Sûresi, 4.Âyet
İçinden geçirdiklerini de,fısıldaşmaları da bilir
اَمْ يَحْسَبُونَ اَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْوٰيهُمْۜ
Yoksa (onlar) kendilerinin sırlarını
(içlerinden geçirdiklerini) ve fısıldaşmalarını
gerçekten biz işitmiyor muyuz sanıyorlar?
بَلٰى وَرُسُلُنَا لَدَيْهِمْ يَكْتُبُونَ
Hayır! (İşitiyoruz!)
Yanlarında bulunan elçilerimiz
(yazıcı melekler) de yazıyorlar.
Zuhruf Sûresi ,80.Âyet
Sesini de alçalt!
وَاقْصِدْ ف۪ي مَشْيِكَ وَاغْضُضْ مِنْ صَوْتِكَۜ
“O hâlde yürüyüşünde mu‘tedil ol; sesini de alçalt!
اِنَّ اَنْكَرَ الْاَصْوَاتِ لَصَوْتُ الْحَم۪يرِ۟
Çünki seslerin en çirkini, elbette eşeklerin sesidir!”
Lokmân Sûresi 18-19.Âyet
Toprağa göre çıkar
Küpe ne varsa dışarıya da o sızar.
Kalbde ne varsa dilden ve davranışdan da o çıkar
وَالْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَبَاتُهُ بِاِذْنِ رَبِّه۪ۚ
(Toprağı) iyi olan beldeye gelince,
onun bitkisi, Rabbinin izniyle, (güzel) çıkar.
وَالَّذ۪ي خَبُثَ لَا
Kötü olanın ise ancak zor çıkar
(çıksa da pek faydası olmaz).
يَخْرُجُ اِلَّا نَكِداًۜ كَذٰلِكَ نُصَرِّفُ الْاٰيَاتِ لِقَوْمٍ يَشْكُرُونَ۟
Şükredecek bir kavim için âyetleri böyle açıklıyoruz.
A‘râf Sûresi, 58.Âyet
1,Bütün iyilikler Allah’dan, kötülükler nefistendir.
Bu âyette de latîfâne işâret edildiği üzere, mü’minin kalbi münbit arâzi, kâfirinki ise çorak arâzi gibidir ki; mü’min kişi, Allah’ın Kelâmı’nı işitince kabûl eder.
Allah da bu güzel hâline binâen ona hidâyet ihsân eder.
Kâfirin kalbi ise nasîhat tohumunu kabûl etmediğinden, hidâyet ni‘metine nâil olamaz. Bazı güzel sayılabilecek hâllerinden, keşif ve îcadlarından da bir hayır görmezler.
(Râzî, c. 7/14, 150)
)Rabb'inin izni ve rızasına uygun konuşan birinin dilinden çıkan güzel sözler herzaman güzel meyveler verir.(
Sözü dinlerler de onun en güzeline (Kur'ân'ı Kerim'e) uyarlar.
وَالَّذ۪ينَ اجْتَنَبُوا الطَّاغُوتَ اَنْ يَعْبُدُوهَا
وَاَنَابُٓوا اِلَى اللّٰهِ لَهُمُ الْبُشْرٰىۚ
Tâğuttan (Allah’ın yerine tutulan şeylerden),
onlara kulluk etmekten kaçınıp Allah’a yönelenlere gelince,onlar için büyük bir müjde vardır!
فَبَشِّرْ عِبَادِۙ
Öyle ise kullarımı müjdele!
اَلَّذ۪ينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ اَحْسَنَهُۜ
Onlar ki, sözü dinlerler de
onun en güzeline uyarlar.
اُو۬لٰٓئِكَ الَّذ۪ينَ هَدٰيهُمُ اللّٰهُ
وَاُو۬لٰٓئِكَ هُمْ اُو۬لُوا الْاَلْبَابِ
İşte onlar, Allah’ın kendilerine hidâyet verdiği kimselerdir ve işte onlar, (gerçek) akıl sâhiblerinin
ta kendileridir.
Zümer Sûresi, 17-18.Âyet
Allah’ın sözünden
(Kur'ân'ı Kerîm)nden konuşmalı.
وَكَلِمَةُ اللّٰهِ هِيَ الْعُلْيَاۜ
En yüce olan, ancak Allah’ın sözüdür.
وَاللّٰهُ عَز۪يزٌ حَك۪يم
Çünki Allah,
Azîz (kudreti herşeye üstün gelen)dir,
Hakîm (her işi hikmetli olan)dır.
Tevbe Sûresi 40. Âyet
Allah’a karşı haktan başka bir şey söylememek
حَقٖيقٌ عَلٰٓى اَنْ لَٓا اَقُولَ عَلَى اللّٰهِ اِلَّا الْحَقَّ
Bana düşen, Allah’a karşı haktan başka
bir şey söylemememdir!
A‘râf Sûresi 105. Âyet
Sözün güzel olanına hidâyet edilmişlerdir
وَهُدُٓوا اِلَى الطَّيِّبِ مِنَ الْقَوْلِۗ
وَهُدُٓوا اِلٰى صِرَاطِ الْحَم۪يدِ
(Onlar) sözün güzel olanına (kelime-i tevhîde) hidâyet edilmişlerdir; hamd edilmeye yegâne lâyık olan (Allah’)ın yoluna hidâyet edilmişlerdir.
Hac Sûresi,24.Âyet
Güzel bir sözün(kelime-i tevhîdi),in
meyvesi
اَلَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ
اَصْلُهَا ثَابِتٌ وَفَرْعُهَا فِى السَّمَٓاءِۙ
Görmedin mi, Allah nasıl bir misâl getirdi;
güzel bir sözü (kelime-i tevhîdi),
kökü (yerde) sâbit, dal(lar)ı ise gökte olan güzel bir ağaç gibi (kıldı)
تُؤْتٖٓى اُكُلَهَا كُلَّ حٖينٍ بِاِذْنِ رَبِّهَاۜ
(O ağaç,) Rabbisinin izni ile
her zaman meyvesini verir.
وَيَضْرِبُ اللّٰهُ الْاَمْثَالَ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ
.Ve Allah, insanlara böyle misâller getirir,
tâ ki ibret alsınlar
İbrâhîm (As) Sûresi 24. Âyet
İbrâhîm (As) Sûresi 25. Âyet
)Rabb'inin izni ve rızasına uygun konuşan birinin dilinden çıkan güzel sözler herzaman güzel meyveler verir.(
Kötü Sözü Açıkça Söyleme
لَا يُحِبُّ اللّٰهُ الْجَهْرَ بِالسُّٓوءِ مِنَ الْقَوْلِ اِلَّا مَنْ ظُلِمَۜ
Allah, kötü sözün (bilhassa) açıkça söylenmesini sevmez; ancak zulme uğrayan müstesnâ.
وَكَانَ اللّٰهُ سَم۪يعاً عَل۪يماً
Çünki Allah,
Semî‘ (söylediklerinizi tamâmen işiten)dir,
Alîm (kalblerinizdeki herşeyi bilen)dir.
Nisâ Sûresi, 148.Âyet
Allah hiçbir varlığa zulmedilmesini istemez.
وَمَا اللّٰهُ يُر۪يدُ ظُلْمًا لِلْعَالَم۪ينَ
Allah hiçbir varlığa zulmedilmesini istemez.
Âl-i İmrân Sûresi, 108.Âyet
Furkân-ı Hakîm / Güzel Ahlâk · Marifet Petekleri