Allah sevgisi-Korkusu
İki huriye "hâyır" diyen Behâeddîn Buhârî hazretleri
Zamânın büyüklerinden Abdülkuddüs şöyle anlatmıştır:
Behâeddîn Buhârî hazretlerini kabrine koyduk.
Gördüm ki, mübârek yüzleri tarafından
"Mü'minin kabri Cennet bahçelerinden bir bahçedir."
hadîs-i şerîfinde buyurulduğu gibi, Cennet'ten bir kapı, kabr-i şerîflerine açıldı. O kapıdan iki hûri gelip, ona selâm verdi ve;
"Allahü teâlâ bizi, sizin için yarattığı vakitten beri sizi bekliyoruz." dediler.
Hâce hazretlerinin onlara;
"Ben Hak teâlâ hazretleri ile ahdettim ki, O'nun hiçbir şeye benzemeyen, nasıl olduğu anlatılamayan dîdârını görmedikçe, benim yolumda bulunanlara ve benden hakkı işitip amel edenlere şefâat etmedikçe, hiçbir şey ve hiçbir kimse ile meşgûl olmam." dedi.
Vefâtından sonra sevenlerinden biri onu rüyâda görmüş ve;
"Ne amel işleyelim ki kurtuluşa erelim?" diye sormuştur.
"Son nefeste ne ile meşgûl olmak gerekirse, onunla meşgûl olunuz." buyurmuştur.
Hazreti Şeyh Bişri Hafi (Kaddesallahü sırrahul aziz)
Bu zatı şerifede azim bir riyazet mücahedesi vardı. Merv şehrinde doğmuş, Bağdad vilayetinde vefat etmiştir.
Dönemin büyük velilerinden olan Bişr-i Hafi'nin gençlik yıllardır. Bişr-i Hafi bu yıllarda meyhaneden ayrılmamakta,günlerini günah bataklığının içinde geçirmektedir. Bir gece sarhoş bir halde meyhaneden evine doğru giderken yerde çamur içinde kalmış bir kağıt görür. Bişr-i Hafi, kağıdı yerden alır ve kağıtta ne yazdığına bakar.
Yerde bulduğu, bir kağıt parçası üzerinde
(Bismillahirrahmanirrahman) yazısını öpüp başına koydu. Miskü anber kokuları sürüp sakladı.
O gece rüyasında
"Ya Bişr! Sen benim adımı güzel kokularla ağırladın.
Benim ululuğum ve izzetim hakkı için bende senin adını iki cihanda hoş kılacağım" kelamlarını işitip uyandı.
Ağladı.İstiğfar edip nasuh tevbesi eyledi.
Hak taala aşkından öyle hayran oldu ki ayağına ayakkabı giymezdi. Onun için hafi derlerdi
(Hafi: yalın ayak yürüyene derler).
Niçin ayakkabı giymediğini sordular. Hak taala "yer benim döşeğimdir", buyurduğu için dedi.
Hatırlayınız: Peygamberi zişan birisinin cenazesiyle giderken ayakları parmağı ucuyle durmuşlardır. Bu hali sahabe-i kirama şöylece buyurdular:
"O kadar çok melaike vardı ki üzerlerine basmayayım" diye.
İmamı Ahmet bin Hanbeli, Bişri'yi çok sever, yanına sık sık gelir, dedi ki: (Ahberini Anillah) Şakirdler bir divaneye bu kadar ziyaretleri sebebini sual ettiler.
"Ben ilmi ondan çok bilirim, fakat o Allah'ı benden çok bilir" buyurmuştur.
Bilali Havvas bir yolculukta arkadaş olduğu zatın Hızır olduğuna kanaat getirmiş, Allah rızası için hüvviyetinizi doğru söyleyin demiş,
"Hızır'ım" cevabından sonra:
"İmamı Şafii hakkında ne dersin?"
"Kutuplardandır"
"İmamı Ahmed Bin Hanbel?" "Sıddıklardandır."
"Bişri hakkında ne dersin?"
"Onunla Allah arasına giremem," demiş.
Kırk yıl arzuladığı buryanı nefsine vermedi. Beyler buyruğuyla kazılmıştır diye arkdan su içmedi çok soğuk bir günde çıplak, üşüyen birisine arkasındaki kebesini verdi. Kendi üşümeğe başladı.
Fakire:"Kebe almağa param yoktu; onun için benimkini verdim", dedi.
Sordular:"Bu rütbeye nasıl eriştin?"
"Müddeti ömrümde Cenabı Hak'dan başkasına halimi söylemedim" dedi.
Bişr Hz.leri fakirin üç kısım olduğunu buyurur:
Birincisi,
Kimseden nesne istemez, verirlerse de almaz.
Bu kavim ruhanilerdendir.
Hak'dan başkasına muhtaç olmaz.
Gönüllerinden ne geçerse Cenabı Hak ihsan ede.
İkincisi halktan bir şey istemezler, verirlerse alırlar.
Bunlar: gönül ehlidir.(evasit-derler)
Üçüncü sabr ederler, nefislerine arzu vermezler.
Hacca niyet eden sofiler Bişr'le yoldaş olmak isterler.
Bişr Hz.leri:
"Üç şartla, der, bir erzak götürmeyeceğiz, iki, kimseden bir şey istemeyceğiz, üç, verirlerse almayacağız".
Onlar dediler ki:
"Hiçbir şey götürmeyelim ve kimseden de istemeyelim amma nesnefütuh olursa reddedmeyiz" dediler.
Bişr:
"Mütevekkil değilsiniz, hacılara dayanıp gidersiniz sizinle yoldaş olamam" dedi.
Dörtbin akçası olan bir zat, Bişr Hz.lerine müracaat ederek, Haccı şerife niyet ettiğini beyan eyledi.
O: "Dervişlere tasadduk et" dedi.
Müracaat eden zat:
"Haccı tercih ediyorum" deyince:
"O para helal değildir faidesiz olur" dedi.
Hz. Risaletpenah efendimiz bir gece rüyasında buyurdular:
"Ya Bişr! Hak Teaala Hz.leri akranın arasında seni niçin yüksek tuttuğunu bilir misin?"
"Bilmem" dedi.
Resuli Ekrem Efendimiz buyudular ki:
"Sünnetlerime uydun, karındaşlarına nasihat verdin,
Ehli Beytimi sevdin onun için."
Bişrin sözü:
"Ölümden korkanın gönlünde şek vardır.
Mü'min olan ölümden korkmaz.
Çünkü ölüm Hak Teala'ya ulaştırıcı olup mü'minin ondan kaçmaması lazımdır".
Bişr Hz.leri Bağdad Şehrinde bulunduğu zaman
(Bişr yalınayak yürdüğü için) hayvanat sokakta terslemez idi.
Bir gün bir zatın hayvanı sokakta tersledi. Sahibi feryad ederek ve ağlayarak: "Bişr öldü"dedi "Nerden anladın dediler".
"Hayvanım sokağa tersledi, onun için" dedi. Tahkik ettiler.
O saat içinde Bişr dünyadan gitmiş. (Kaddesallahu ruhahu).
Rabia el Adeviyye
Basra 717-801
Rabia el Adeviyye
Şeytandan nefret edip etmediği sorulduğunda:
" -Allah sevgisinden şeytandan nefret etmeye vakit kalmıyor ki", diye cevap vermiştir.
Şu meşhur sözleri söyleyen de O dur.
"Allahım! Dünyada bana nasip ettiğin herşeyi düşmanlarıma da nasip et. Dostlarıma da gelecek hayatımda bana nasip edeceklerini ver.
Bana yalnız sen yetersin".
Rabia-i Adeviyye (ks) veli hanımlardan biridir. Basra'da büyüyüp, Kudüs'te 135 tarihinde (Miladi 752) vefat etmiştir. Rabia-i Adeviyye, Basra'da dindar bir babanın fakir çocuğu olarak doğmuş, bâli olmadan vefat eden anne-babasından sonra da, fakirlik ve öksüzlük minneti altında yalnız bir hayata mecbur kalmıştır.
Allah âdildir. Bir yandan alırsa, diğer yandan verir.
Bu yokluk ve mahrumiyet, kendini Allah'a veren Rabia'da manevi duyguların inkişafına sebep olmuş, iç âlemine dönen Rabia, kısa zamanda günün,büyük velilerinden Süfyän- Sevri, Hasan Basri gibi zatların da gıbta ve takdirlerine layık håle gelmiştir.
Kulübeciğinin içinde serili bir hasır, köşesinde ise içi hurma yaprağı ile dolu bir minderciğinden ibaret ev döşemesi, onu hiçbir zaman üzmemiş, bilakis huzur verip vecd almasına sebep olmuştur.
Nitekim kendisini ziyarete gelen Süfyân-i Sevri,
Ya Rabia, arzu ederseniz yakınlarınız size yardım ederler. Bulunduğunuz bu mütevazı döşemeyi değiştirir, hålinize bir çekidüzen verebilirsiniz. yollu bir teklifte bulunmak istemiş, ancak Rabia'nın cevabı kesin olmuştur:
"Ben hâlimden müşteki değilim ki, onlara müracaat ihtiyacını duyayım. Hatta içinde bulunduğum hâlden,
Bütün Dünya Elinde Olan'a (Allah'a) dahi müracaat etmedim. Nerede kaldı ki, o dünyanın zerresine sahip olan aciz insanlara rica edeyim"!
Tarihlerin kaydettiklerine göre, Rabia'da bir tek ölçü vardı. O da şu fani ömrün, İslâm'a en uygun şekilde yaşanıp yaşanmaması idi. Şayet, dini emirlere tıpatıp uyan bir hayat yaşanıyorsa, onun nazarında işte bu hayat gayesini bulmuş, hedefine ermişti. İsterse o hayat, hasır üstünde geçsin,isterse hasır dahi bulamasında toprak üstünde devam etsin.....
Bundandır ki, Basralı zenginlerden olan Süleyman Haşimi kendisine bir mektup yazıp, kazancını ve ileride daha da çoğalacak servetini izah ettikten sonra:
Bütün bunlar senin emrine âmâdedir. Yeter ki, beni kabul eyle, nikahım altına girmeye razı ol. deyince,
Rabia'nın cevabı sert olmuştur:
"Kazancınla mağrur olup, ona güvenme.Bunlar köpük gibidirler. Ne ölüme mani olurlar, ne de başına gelecek bir takdire.
Sen yarın varacağın İlahi huzurda sana lazım olana bak, onunla teselli ol. Bir de sakın ben ölürken vasiyet ederim de bu servetimle arkamdan hayır işlerier, diye bir vesveseye de aldanma. Sen kendin kendine vâsi ol, servetini kendi elinde islami hizmete harca, ölmeden vasiyetini kendin yerine getir.
Şunu da unutma ki, emrime âmâde edeceğini yazdığın şey, gönlüme ağırlık, kalbime karanlık verir. Benim için cazip birşey olmaktan çoktan uzaklaşmıştır onlar..."
Rabia, vefatından önceki günlerde babasına sık sık şöyle hatırlatma yapardı:
"BABACIĞIM, BİZİ HARAMLA BESLEMEKTEN KORK.
BEN DÜNYADA AÇ KALMAYA SABREDEBİLİRİM.
AMA CEHENNEM ATEŞİNDE YANMAYA DAYANAMAM".
Hanımlar, ziyaretine gelirler, nasihat isterlerdi, Söylediklerinden biri de şöyledir:
"İyiliklerinizi de gizleyin. Tıpkı kötülüklerinizi gizlediğiniz gibi, İyiliklerini ilan etmek, rüzgarın karşısında un savurmak gibidir. Alıp götürür. Eliniz boşta kalır".
Rabia, bütün varlığını imana, İslam'a bağlamış, dini hayatın İslami hizmetin dışında hiçbir şeyi düşünemez, kalbine getiremez olmuştu. Bu yüzden evlenmeyi bile düşünmemişti. Bir gün kendisine, niçin evlenmediğini sordular. Cevabı şöyle oldu:
"Üç şey vardır ki benim bütün dünyamı dolduruyor. Evlenmeyi düşünmeye vakit biralımıyor".
Sordular: Nedir o üç şey?
Cevap verdi:
- "Son nefesimi verirken imanla gidecek miyim?
- Mahşerde kitabım sağımdan mı, solumdan mı verilecek?
- Halk, cennetle cehennem yolunda ikiye bölününce, ben hangisinde yer alacağım".
Bir gün namazda iken evine hırsız giren Rabia, namazını bitirinceye kadar hırsızın birşey bulamayıp eli boş döndüğünü anlayınca seslendi:
"Ey muhtaç adam, bari ibrikteki sudan abdest alp iki rekat namaz kıl da emeğin büsbütün boşuna gitmesin".
Hırsız şaşırmış, korkuyla karışık bir ruh haline kapılmıştı. Hemen abdest alıp orada namaza durdu. Rabia bundan sonra ellerini kaldırıp dua etti:
"Ya Rab, bu muhtaç, benim evimde alacak bir şey bulamadı, onu Senin kapına gönderdim.
Sen elbette benim gibi değilsin. Onu boş çevirmezsin".
Namazı bitiren hırsızın, tevbe, istiğfar etmeye başladığını duyunca, bu defa da şöyle yalvardı:
"Ya Rab, bu adam kapında birkaç dakika bekledi, hemen kabul ettin; ama bu aciz, bütün ömür boyu kapındayım, hâlâ böyle kabul edilemedim"!
Kalbine doğan ses şöyleydi:
"Üzülme, onu senin hürmetine kabul ettik".
Tabiin âlimlerinden Hasan Basri hazretleri bir gün Rabia'ya:
"Sana ihsan olunan ilimden bir harf olsun öğret, ey Rabia!.." dedi.
Hazret-i Rábia:
"Ey Hasan! Kölelikten kurtulduğumdan beri iplik eğirip satarım da, geçimimi böylece temin ederim. Fakat hiçbir zaman iki akçeyi bir avucumda yan yana getirmedim. Korktum ki, ikisi bir yere gelirse beni Hak Teala'dan uzaklaştırır, marifetullahtan alıkoyar..."
Gözleri çok güzel kadın
Mâlik b. Dinar anlatıyor:
Mekke'li gözleri çok güzel bir kadın vardı. Kadınlar, onun vaazını dinlemek ve gözlerini seyretmek için yanına gelirlerdi. Bu sâliha kadın zaman zaman şiddetli biçimde ağlayınca, yanındakiler;
" Ne yapıyırsun! Böyle ağlamaya devam edersen kör olacaksın"! derlerdi. Kadın ise, şu cevabı verirdi;
" Eğer cennet ehlinden isem, varsın gözlerim kör olsun. Cennette daha güzel gözlere sahib olacağım. Eğer cehennem ehlinden isem, ateş içinde daha beter hale geleceğim".
(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:3,S:76)
Rebi' İbn Heysem'in gözleri
Rebi' İbn Heysem gözünü o derece korur ve etrafına bakınmazdı ki bazıları onu kör bile zannetmişlerdir.
Yirmi sene İbn Mes'ud ile düşer kalkardı.
Hatta İbn Mes'ud'un cariyesi onu görünce, İbn Mes'ud'a, kör dostun geliyor derdi.
İbn Mes'ud da onun bu sözüne gülerdi. Çünkü onu içeriye almak için kapıyı açtığı zaman gözlerini kapamış ve başını yere eğmiş görürdü.
İbn Mes'ud ona bakınca;
"Tevazu ile yalvaranları müjdele"(Hacc.34) ayetini okur; "Vallahi Peygamber Efendimiz seni görse sevinirdi"derdi.
Birgün İbn Mes'ud ile demirciler çarşısına gitti, orada körüklerin üfürülüp ateşlerin alevlendiğini görünce cehennem ateşini hatırlayarak bayılıp düştü.
İbn Mes'ud namaz vaktine kadar başında bekledi ve ayılmadığını görünce onu arkasına alarak evine getirdi ve tam 24 saat baygın halde kaldı, bu surette beş vakit namazı kayboldu.
Başından ayrılmayan İbn Mes'ud.
" İşte Allah'tan böyle korkulur"demiştir.
Yine bu zat:" Bütün namazlarımda okuduğumdan başka bir şey düşünmem"demiştir.
(İhyau'ulumi'd-din.S.440-464)
Örnek Hayatlar / Evliyâ ve Ârifler · Marifet Petekleri