Peygamberde Zühd
Hasırda Yatan Peygamber
Efendimiz, bütün ganimetlerin, bir kısım ulemâya göre yirmi beşte birine, bir kısmına göre ise beşte birine hem de Cenâb‑ı Hakk'ın fermanıyla sahip bulunuyordu. Yani ganimetlerin humusu Allah Resûlü'nün şahsî tasarrufundaydı.
Onu istediği gibi kullanma selahiyeti, doğrudan doğruya Cenâb-ı Hak tarafından O'na tevdi edilmişti. Hâlbuki, Hz. Ömer bir gün O'nun saadet hücresine girecek ve hıçkıra hıçkıra ağlayacaktı, Efendimiz niçin ağladığını sorunca da o koca Ömer şöyle diyecekti:
"Yâ Resûlallah! Dünya kralları, Kisralar servet içinde yüzüyorlar. Senin ise altına sereceğin bir sergin bile yok.. yatağın hasır.. ve teninde yattığın zeminin izleri.. hâlbuki kâinat senin için yaratıldı".
Allah Resûlü şu cevabı verir:
"İstemez misin yâ Ömer, dünya onların, ahiret de bizim olsun!"[2]
Allah Resûlü, bunları söylerken, başka türlü yaşaması mümkün olmayan bir fakirin, bir düşkünün çaresizlik içinde söylediği sözler türünde bir söz olarak da söylemiyordu. Yukarıda da temas ettiğimiz gibi, o isteseydi, dünyanın en zengin insanı olabilirdi.
Bakın; bir fikir vermesi bakımından, sadece Huneyn'de elde edilen ganimeti arz etmek istiyorum:
40.000 koyun, 24.000 deve, 6.000 esir, 4.000 okka gümüş ki, bir okka dört kilo demektir.[3]
Diğer muharebelerde elde edilen ganimetlerle, krallardan gelen hediyeler de düşünülecek olursa, Efendimiz'in en müreffeh bir hayat yaşamasına mâni hiçbir şey yoktu.
Ancak O, en fakir bir insanın yaşadığı hayatı yaşamaktaydı. Eline geçenleri ise, bütünüyle halka dağıtıyordu. Zira O, tecessüm etmiş bir "kerem"di.. bu kadar kerem sahibi bir insan ise, ancak Resûlullah olabilir...
2] Buhârî, tefsir (66) 2; Müslim, talak 30-31.
[3] İbn Sa'd, et-Tabakâtu'l-kübrâ, 2/152.
Hz Fatıma (r.a.) hizmetçi vermiyor.
İmam Buhârî ve Müslim veriyor... Hâdiseyi bize Hz. Ali (radıyallâhu anh) anlatıyor ve diyor ki:
"Evimizde hizmetçimiz yoktu. Bütün işlerini bizzat Fatıma kendisi yapıyordu. Zaten, bütünü bir tek odadan ibaret olan bir hücrecikte kalıyorduk. O hücrecikte, Fatıma ocağı yakar ve yemek pişirmeye çalışırdı.
Çok kere, ateşi alevlendirmek için eğilip üflerken, ateşten çıkan kılvılcımlar benek benek elbisesini yakardı. Onun için elbisesi delik deşik olmuştu. Yaptığı sadece bu değildi. Ekmek yapmak, evin ihtiyacı olan suyu taşımak da onun yüklendiği işlerdendi. Ayrıca değirmen taşını çevire çevire eli; su taşıya taşıya da sırtı nasır bağlamıştı.
Bu arada bir harp dönüşü Medine'ye esirler getirilmişti. Allah Resûlü bu esirleri, müracaat eden Medine halkına dağıtıyordu. Fatıma'ya, babasına gidip ev işlerinde kendisine yardımcı olabilecek bir hâdim (hizmetçi) istemesini söyledim. O da babasına gitti fakat evde yoktu.
Hz. Âişe: "Geldiğinde ben haber veririm." dedi,
o da geri döndü.
Yatağa uzanmıştık ki, az sonra Allah Resûlü birdenbire çıkageldi. Yataktan doğrulmak istedikse de O buna mâni oldu.. ve aramıza oturdu. Öyle ki sadrıma temas eden ayağındaki serinliği göğsümde hissediyordum. Arzumuzu sordu. Fatıma da durumu aynen nakletti. Allah Resûlü birden uhrevîleşti ve şöyle dedi:
"Yâ Fatıma, Allah'tan kork ve Allah'a karşı vazifende kusur etme! Allah'ın omuzuna yüklediği farzları hakkıyla yerine getir. Kocana da daima sadık ve itaatkâr ol! Onun hakkını da gözet!
(Yani, senin iki vazifen var: Allah'a karşı kulluk etmek ve sonra da kocana itaatte bulunmak.)
Sana ayrı bir şey daha söyleyeyim. Yatağına girmek istediğin zaman,
otuz üç defa "Sübhanallah",
otuz üç defa "Elhamdülillah",
otuz üç defa da "Allahü Ekber" de.
İşte bu senin için hizmetçiden daha hayırlıdır."
Buhârî, fedâilü'l-ashab 9; Müslim, zikr 80, 81; Ebû Dâvûd, harâc 19.
Bu işlemeli elbise namazda huzûrumu bozmuştur
Peygamber Efendimiz Ebû Cehm'in kendisine getirdiği yünlü ve nakışlı siyah elbise ile namaz kıldıktan sonra onu çıkardı ve;
"Bunu Ebû Cehm'e götürün de, onun işlemesiz olan kaba elbisesini bana getirin. Çünkü bu işlemeli elbise namazda huzûrumu bozmuştur."buyurdular.
Namaz kılarken onlara gözü ilişince
Yine Peygamber Efendimiz yeni nalınları ile eskisinin kayışlarının değiştirilmesini emir buyurdu.
Çünkü namaz kılarken onlara gözü ilişince, yenilerinin sökülüp yine eskilerinin takılmasını emretmişlerdir.
Nalınlar hoşuna gittiği için secdeye kapandı
Yine Peygamber Efendimiz yaptırdığı nalınlar hoşuna gittiği için secdeye kapandı ve:
"Bana kızmasın diye Rabb'ime secde ettim"buyurdu.
İlk gördüğü sâile onları hediye etti.
Bu (yüzük) beni meşgûl etti
Peygamber Efendimizin elinde altın yüzük var idi.
Kendisi minberde iken yüzüğü parmağından attı ve :
" Bir ona bir de size bakmakla bu (yüzük) beni meşgûl etti." Buyurdular.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.1.S.442-447}
Siz bugün o günden daha iyisinizdir
13. (2079)- Hz. Ali (radıyallâhu anh) anlatıyor:
"Biz Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) ile birlikte otururken uzaktan Mus'ab İbnu Umeyr (radıyallâhu anh) göründü, bize doğru geliyordu. Üzerinde deri parçası ile yamanmış bir bürdesi vardı.
Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) onu görünce, (Mekke'de iken giyim kuşam yönünden yaşadığı) bolluğu düşünerek ağladı.
Sonra şunu söyledi:
"Gün gelip, sizden biri, sabah bir elbise, akşam bir başka elbise giyse ve önüne yemek tabakalarının biri getirilip diğeri kaldırılsa ve evlerinizi de (halılar ve kilimler ile) Ka'be gibi örtseniz o zamanda nasıl olursunuz?"
"O gün, dediler, biz bugünümüzden çok daha iyi oluruz. Çünkü hayat külfetimiz karşılanmış olacak, biz de ibâdete daha çok vakit ayıracağız.
"Hayır! buyurdu, bilakis siz bugün o günden daha iyisinizdir."
[Tirmizî, Kıyamet 36, (2478).][26]
Ey Âişe! fakirleri sev
(2071)- Hz. Enes (radıyallâhu anh) anlatıyor:
"Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) şöyle dua etmişti:
"Allah'ım, beni miskin olarak yaşat, miskin olarak ruhumu kabzet, kıyamet günü de miskinler zümresiyle birlikte haşret."
Hz. Âişe (radıyallâhu anhâ) atılarak sordu:
"Niçin ey Allah'ın Resûlü?"
"Çünkü, dedi, onlar cennete, zenginlerden kırk bahar önce girecekler. Ey Âişe! fakirleri sev ve onları (rivâyet meclisine) yaklaştır, tâ ki Kıyâmet günü Allah da sana yaklaşsın."
[Tirmizî, Zühd (2353).]
Diğer bir hadiste: "Beşyüz yıl" tabiri vardır. İki hadis şöyle cem'edilir:
"Kırktan maksad hırs sahibi fakirin, hırs sahibi zenginden öne geçeceği müddettir. Beşyüzden maksad, zâhid fakirin hırslı zenginden önce gireceği müddettir. Böylece hırs sâhibi fakir, zâhid fakirin yirmibeş derece üstünlüğüne nazaran iki derecelik bir üstünlüğe sahiptir. Bu kırkın beşyüze nisbetidir.
Bu ve benzeri takdirler Resûlullah'ın lisanında mücâzefe veya tesâdüfî olarak cereyan etmez. Bilakis idrâk ettiği bir sır veya ilminin ihâta ettiği bir nisbet sebebiyle söylenmiştir. Zîra o hevâdan konuşmaz."
AÇIKLAMA:
1- Miskin, meskenet'ten gelir, zillet ve fakirliğe düşmüş demektir. Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm), Rabbine karşı tavazuunu ve fakrini ifâde etmek için bu tabiri kendisi hakkında kullanmıştır.
Bu sözüyle ayrıca ümmetini tevâzuya bürünüp, kibir ve gururdan kaçınmaya irşâd etmektedir. Hadiste fakirlerin, çektikleri meşakkatlere sabretmeleri sebebiyle kazandıkları uhrevî derecelerin yüceliğine ve Allah'a olan yakınlıklarına da dikkat çekilmiş olmaktadır.
Sühreverdî'ye göre, Resûlullah Allah'tan fakirlerle birlikte haşredilmeyi dilemesi, fakirlerin Kıyamet günü ne kadar yüce bir mertebede olacaklarının en güzel ifadesidir.
2-Kırk bahar demek kırk yıl demektir, çünkü bahar bir yılın dört mevsiminden sadece birisidir. Resûlullah bir başka hadiste
فُقَرَاءُ الْمُهَاجِرينَ يَدْخُلوُنَ الْجَنَّةَ قَبْلَ اَغْنِيَائِهِمْ بِخَمْسَمِائَةِ عَامٍ
"Muhâcirlerin fakirleri, zenginlerinden beşyüz yıl önce cennete girecekler" buyurmaktadır.
Bu iki hadis arasındaki rakam farkı, bunların tahdîd değil, çokluk ifâde etmek maksadıyla kullanılmış olmaları hatırlatılmak sûretiyle te'lîf edilmiştir.
İkisinde de gâye aynıdır. Maksad birinde kırk, birinde beşyüz denilerek ifade edilmiştir.
Bir başka îzah da fakirler arasındaki farka dayandırılmıştır. şöyle ki: Taberî'nin Mesleme İbnu Muhalled'den yaptığı bir rivâyette:
"Muhâcirler, cennete diğer mü'minlere nazaran kırk bahar önce girecekler, sonra ikinci zümre yüz bahar sonra girer" denmektedir.
Burada ifâde edilen mânaya göre, üçüncü zümre ikiyüz yıl sonra girecek demektir. Sanki onlar en az beş zümreye ayrılmış olmaktadır. Bir başka ifadeyle, fakirlerin arzedecekleri sabır, şükür ve arıza hallerine bağlı olarak kendi aralarında farklı mertebelere sahiptirler.
Şu halde beş yüz rakamıyla, en üstün dereceyi tutan zâhid fakir'in, dünyayı taleb eden zenginle arasındaki fark ifâde edilmiştir. Harîs fakir ise, zâhid fakirin sahip olduğu yirmibeş derece üstünlükten sâdece iki derecesine sahiptir. Bu, kırkın beşyüze nisbetine denktir.
Görüldüğü üzere, lisan-ı nübüvvetten telâffuz edilip hadisler olarak bize intikal eden beyanlarda yer alan rakamlar, mucâzefe veya tesâdüf olmayıp, Efendimiz bizzat idrâk ettiği bir sır ve ilminin ihâta ettiği bir hikmet sebebiyledir.
Zîra, Efendimiz aleyhissalâtu vesselâm hevasından konuşmaz, her ne konuşmuşsa kendisine yapılan bir vahye dayanır
(Necm 3-4).
(Kütüb-Sitte.İbrahim Canan.Zühd)
Rasulullah'dan geriye kalan
475: Mü’minlerin annesi Cüveyriyye binti Haris’in erkek kardeşi Amr ibni Haris (Allah Ondan razı olsun) şöyle demiştir:
"Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem) vefat ettiğinde geride sadece bindiği beyaz katırı, silahı ve yolcular için vakfettiği arazi dışında ne altın ne gümüş ne köle ne cariye ne de hiçbir şey bırakmadı".
(Buhari, Vesaya 1) (Riyâzu's-Sâlihîn)
474: Aişe (Allah Onlardan razı olsun)’dan aktarılmıştır.
"Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem) vefat ettiğinde evimde bana ait olan rafta biraz arpadan başka hiçbir canlının yiyeceği hiçbir şey yoktu.
Uzun zaman hep ondan yedim, bitecek diye telaşlanıp ölçtüm böylece tevekkül ortadan kalkmış oldu ve hemen tükeniverdi".
(Buhari, Humus 3, Müslim, Zühd 27 (Riyâzu's-Sâlihîn)
Rasûlullah'ın zırhı bir yahudinin yanında rehin idi.
Buhârî ve Müslim'de Enes'den rivayet edildiğine göre
Rasûlullah (s.a.) vefat buyurduklarında zırhı Rasûlullah (s.a.) in, ailesi için yiyecek olarak aldığı 30 vesak (6 kg) arpa karşılığında bir yahûdinin yanında rehin idi.
Bir rivayette bu kişinin Medine yahûdîlerinden olduğu söylenirken Şafiî'nin rivayetine göre Ebu Şahm adındaki bir yahûdînin yanında rehinde idi.
Bu konular Kitib'ül -Ahkâm el-Kebîr'de anlatılmıştır.
(İbn-i Kesir Tefsiri, Bakara,283)
Rasulullah bunların içinde vefat etti
499: Ebu Musa el-Eş’arî (Allah Ondan razı olsun) şöyle demiştir;
Aişe (Allah Ondan razı olsun) bize keçeleşmiş bir omuz örtüsü ve kalın bir peştamal çıkardı ve:
"Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem) bunların içinde vefat etti" demiştir.
(Buhari Humus 5, Müslim Libas 35) (Riyâzu's-Sâlihîn)
Bu dağları altın yapsın da nereye gidersen onlar da beraberinde gelsinler
Rivayete göre Cebrail Aleyhisselam Resûl-i Ekrem'e gelerek:
"Ey Allah'ın Resûlü! Allahü Teâlâ'nın sana selamı var.
İstersen senin için bu dağları altın yapsın da nereye gidersen onlar da beraberinde gelsinler" dedi.
Resûl-i Ekrem kısa bir süre başını öne eğip düşündükten sonra Cebrail'e:
"Ey Cebrail, bu dünya evi olmayanların evi, malı olmayanların da malıdır. Dünyalığı ancak aklı olmayanlar toplar" buyurdu.
Cebrail:
"Ya Muhammed! Allahü Teala sana doğruyu söyletti ve doğruda sabit kıldı"dedi.
(IMAM GAZALI-IHYAU ULÜMİD-DİN.CİLD.4.5.360)
Birgün aç, birgün tok durup
"Rabb'im bana Mekke civarını altın ile doldurayım dedi.
Ben, hayır yâ Rabbi, dünyada ni'metlere kavuşmak istemem, belki birgün aç, birgün tok durup, aç olunca yalvararak seni zikr ve fikr edeyim. Tok olunca sürûrla sana hamd ve şükür edeyim, dedim".
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.524)
Kul peygamber olmak isterim
Efendimizden şöyle bir vaka naklederler:
'Safa Tepesi'nde Cibril ile beraber oturuyorduk.
(Demek ki hâdise Efendimiz Mekke'de iken cereyan etmiş)
Ben Cibril'e az halimi arzettim.
'Günler var ki Âl-i Muhammed'in evine bir avuç un veya kavut girmiş değildir' dedim.
Ben sözümü bitirmiştim ki, gökte kıyamet kopuyor gibi bir tarraka, bir gürültü duyuldu.
Sordum:
'Yoksa kıyamet için emir mi verildi?'
Cibril:
'Hayır, senin biraz evvelki sözlerin semada duyulunca, İsrafil'e buraya gelmesi için emir verildi.' dedi.
Ve hemen İsrafil yanımızda belirdi.
Bana hitaben:
'Ya Rasulallah, Cenab-ı Hak, senin biraz evvel söylediklerini duydu. Ve yerin bütün hazinelerinin anahtarlarıyla beni sana gönderdi.
İstersen (Hz. Süleyman gibi) melik bir peygamber ol.
İstersen tevazu içinde, bir kul peygamber olarak kal' dedi.
O esnada Cibril'in yüzüne baktım.
Bana 'Rabbine karşı mütevazi ol' diye işaret ediyordu.
Ben de Cibril'in dediğini tercih ile
'Bir gün tok olup şükreden, diğer gün aç olup tazarruda bulunan bir kul peygamber olmak isterim' şeklinde İsrafil'e cevap verdim.'
(Müsned, 2/231)
Dünyadan bana ne
İbn Abbas (r.a)'dan:
"Birgün Rasûlüllah ( s.a.v.) hasır üzerinde, hasır yanlarında iz bırakmış halde dururken yanına Ömer girdi:
"Yâ Rasûlüllah! Bundan daha yumuşak yatak kullansan?!"dedi.
Rasûlüllah:
"Dünyadan bana ne. Dünya ile ilişkimin misali, bir yaz günü yola çıkmış, gündüzün bir vaktinde bir ağacın altında gölgelenmiş, sonra orayı bırakıp gitmiş bir atlının misali gibidir".
(El-Müsned,no:2744)('Gece yolcuları'kitabı.sâhife:166)
Örnek Hayatlar / Peygamberler · Marifet Petekleri